İlk Derece Mahkemesi 2024/703 E. 2026/758 K.

T.C. ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/703 KARAR NO : 2026/758 DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 06/09/2024 KARAR TARİHİ : 06/10/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin yetkili temsilcileri (... ve ... ) ile davalı ... ... ... ili ... ilçesi ... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmazın alım satımı konusunda anlaştıklarını, müvekkili şirketin yetkili temsilcisi ... ... ve davalı ... ... arasında ... tarihinde "Özel Protokol" düzenlediklerini, Protokol uyarınca, ... ili ... ilçesi ... Mahallesi ... ada .... parsel sayılı taşınmazın ...-TL bedel karşılığında devri konusunda anlaştıklarını, başlangıçta ...-TL nin peşin olarak ödenmesi ve bakiye ...-TL için alıcı tarafından satıcıya senet ile ödenmesi hususunda anlaştıklarını, ... tarihinde yani tapu devri günü peşinata sayılmak üzere müvekkil şirketin keşide ettiği ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı ... keşide tarihli ... TL bedelli çek davalıya verildiğini, iş bu çek davalı tarafından aynı gün tahsil edilerek protokol uyarınca alım satım konusu arsanın devri de ... tarihinde yapıldığını, ... yani tapu devri günü Protokol uyarınca senetle ödemesi yapılacak ... TL'li ödeme içinde davalıya, yine müvekkil şirketin keşide ettiği ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı ... keşide tarihli ... TL bedelli çek ve ... tanzım ... vade tarihli ...-TL bedelli senet (bono) verildiğini, davalıya protokol uyarınca teslim edilen çekler banka tarafından ödenerek tapu devri borcundan düşüldüğünü, ... tanzım ... vade tarihli ...-TL bedelli senedin vade tarihi geldiğinde müvekkilinin nakdi olmaması nedeniyle; iş bu senetten mahsup edilmek üzere yine müvekkili şirketin keşide ettiği ... seri numaralı ... Bankası ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... TL bedelli çek verilmiş ve bu çek davalı tarafından tahsil edildiğini, yine ... tarihinde dava konusu senetten bakiye kalan ... TL içinde ... seri numaralı tediye makbuzu ile davalıya ... TL nakit ödeme yapılarak alım satım borç sonlandığını, davalı bu haksız ve kötü niyetli icra takibi ile müvekkilini haciz baskısı altında tuttuğunu, Senet bedelinin ödendiği banka kayıtları (Çek Kayıtları) ve davalı tarafından imzalanan ve senetle ilişkili makbuz sabit olduğunu, İcra takibinin durdurulmaması halinde müvekkil borçlu olmadığı borcu ödemek zorunda kalacağını, bu durumda müvekkili açısından telafisi imkansız zararlar oluşacağını, öncelikle tedbiren icra takibinin durdurulmasını, bu talebin kabul edilmediği takdirde, icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı şirket tarafından Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı doyasında takibe konu edilen ... TL bedelli bonodan dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti istemiyle açılan davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının iddia ettiği taşınmaz satışının müvekkili ile dava dışı ... arasında gerçekleştiğini, taşınmaz satışına ilişkin ödemelerin eksiksiz yapıldığını, söz konusu protokolün davacı şirketle herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, müvekkilinin davacı şirketle olan ticari ilişkisinin ise hayvan alım satımından kaynaklandığını, müvekkilinin davacıya toplam ... TL bedelli büyükbaş hayvan sattığını, karşılığında bir kısım çekler ile ... TL bedelli bono aldığını, çek bedellerinin ödendiğini ancak bono bedelinin ödenmediğini, davacının bononun ödendiğine ilişkin sunduğu tahsilat makbuzunun gerçekte ... TL tutarındaki adaklık hayvan kesim ücretine ilişkin olduğunu, makbuz üzerinde sonradan tahrifat yapılarak bedelin ... TL'ye dönüştürüldüğünü ve "... vadeli senet karşılığı ödenmiştir" ibaresinin eklendiğini, bu hususta Antalya Cumhuriyet Başsavcılığının .../.. soruşturma sayılı dosyasında özel belgede sahtecilik suçundan soruşturma yürütüldüğünü, ayraca davacının müvekkili hakkında bedelsiz senedi kullanma suçundan yaptığı şikayet üzerine kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, sunulan makbuzun İİK'nın 169/a maddesi kapsamında bono borcunun ödendiğini ispata elverişli olmadığını, kambiyo senetlerinin sebepten mücerret olması nedeniyle borçsuzluk iddiasını ispat yükünün davacıdan bulunduğunu, davacının borcunu ödediğine ilişkin somut ve hukuken geçerli delil sunamadığını, bu nedenle başlatılan icra takibinin hukuka uygun olduğunu belirterek, davanın reddi ile davacı aleyhine takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir. Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda özetle; -Takip/dava konusu olan ... tanzim tarihli ... vade tarihli ....-TL. bedelli senedin davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, bu nedenle davacı şirketin ticari defterlerine göre bu senede istinaden davacının davalı tarafa bir borcunun olmadığı, -Davalı vekilinin davacı tarafa ....-TL. lik hayvan satıldığı ve karşılığında davacı taraftan takip konusu senedin alındığında dair dava dosyasına davalı tarafından tevsik edici bir belge ibraz edilmediği, -Taraflar arasında ihtilaflı olan ... tarihli ... sıra nolu tediye makbuzu ile ....-TL. tutarında nakit ödemenin davacı tarafından davalı tarafa yapıldığının; Kabul edilmesi durumunda dava konusu olan arsa bedelinin tamamının davacı tarafından davalı tarafa ödendiği, bu nedenle de davacı şirketin takip / dava konusu olan ....-TL.bedelli senede istinaden bir borcunun olmadığı, Kabul edilmemesi durumunda dava konusu olan arsa bedelinin ....-TL. lik kısmının davacı tarafından davalı tarafa ödendiği, bu nedenle de davacı şirketin takip / dava konusu olan ....-TL.bedelli senede istinaden davacı tarafın ... – ... = ....-TL. tutarında davalı tarafa borcunun olduğu, kabul edileceği," hususlarında görüş bildirildiği anlaşılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE Dava, çeke dayalı menfi tespit talebine ilişkindir. Davacı, davalı ile Antalya ili ... ilçesi ... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmazın ...-TL bedel karşılığında devri konusunda anlaştıklarını, başlangıçta ...-TL nin peşin olarak ödenmesi ve bakiye ...-TL için alıcı tarafından satıcıya senet ile ödenmesi hususunda anlaştıklarını, ... tarihinde yani tapu devri günü peşinata sayılmak üzere müvekkil şirketin keşide ettiği Halk Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı ... keşide tarihli ... TL bedelli çek davalıya verildiğini, iş bu çek davalı tarafından aynı gün tahsil edilerek protokol uyarınca alım satım konusu arsanın devri de ...tarihinde yapıldığını, ... yani tapu devri günü Protokol uyarınca senetle ödemesi yapılacak ... TL'lik ödeme içinde davalıya, yine müvekkil şirketin keşide ettiği ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı ... keşide tarihli ... TL bedelli çek ve ... tanzım ... vade tarihli ...-TL bedelli senet (bono) verildiğini, davalıya protokol uyarınca teslim edilen çekler banka tarafından ödenerek tapu devri borcundan düşüldüğünü, ...tanzım ...vade tarihli ...-TL bedelli senedin vade tarihi geldiğinde müvekkilinin nakdi olmaması nedeniyle; iş bu senetten mahsup edilmek üzere yine müvekkili şirketin keşide ettiği ... seri numaralı ... Bankası ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... TL bedelli çek verilmiş ve bu çek davalı tarafından tahsil edildiğini, yine ... tarihinde dava konusu senetten bakiye kalan ... TL içinde ... seri numaralı tediye makbuzu ile davalıya ... TL nakit ödeme yapılarak alım satım borç sonlandığını ileri sürerek ... tanzım ...vade tarihli ...-TL bedelli senet yönünden borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 05/02/2019 tarih 2017/19-821E. 2019/58K. Sayılı kararında;"...menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu, senedin varlığını kabul etmekle birlikte bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir.... bono bağımsız borç ikrarı içeren bir senet olup, senette bedel kaydının mevcut olması hâlinde ispat yükü kaydın aksini savunan tarafa aittir. Somut olayda ise her iki yanın bononun mal karşılığı olmadığına dair beyanları karşısında senedin her iki tarafça da talil edildiğinin kabulü zorunludur ve bu durumda TMK’nın 6. ve HMK’nın 191. maddesi uyarınca ispat yükünün davacı senet borçlusunda olduğu yolundaki genel kuralın yer değiştirmeyeceği ve davacının senedin bedelsiz olduğunu ispatlaması gerektiği kabul edilmelidir..." denilmiştir. Taraflar arasında taşınmaz alım satımına yönelik herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır. Uyuşmazlık dava konusu bononun bu taşınmaz satış bedeli karşılığında verilip verilmediğine ilişkindir. Bono üzerinde "nakden" ya da "malen" ibaresi bulunmamaktadır. Kambiyo senetleri illetten mücerret olup bononun bedelsiz kaldığını ispat yükü davacı taraftadır. Davacı taraf davalı ile aralarındaki taşınmaz bedeli karşılığında, ... tanzım ...vade tarihli ...-TL bedelli senedin vade tarihi geldiğinde nakdi olmaması nedeniyle; iş bu senetten mahsup edilmek üzere yine davacı şirketin keşide ettiği ... seri numaralı ... Bankası ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... TL bedelli çek verildiğini ve bu çekin davalı tarafından tahsil edildiğini, yine ... tarihinde dava konusu senetten bakiye kalan ... TL içinde ... seri numaralı tediye makbuzu ile davalıya ... TL nakit ödeme yapılarak alım satım borç sonlandığını ileri sürmüşse de davalı taraf tediye makbuzunun küçükbaş hayvan kesimi karşılığında düzenlendiğini ve makbuzda tahrifat yapıldığını savunarak, inceleme yapılmasını talep etmiştir. İstanbul BAM .... Hukuk Dairesi'nin .../... Esas .../... Karar sayılı ilamında " Tediye makbuzu, ödeme yapan taraf tarafından düzenlenirken tahsilat makbuzu ise ödeme alan taraf tarafından düzenlenir. Davacı da iki adet tediye makbuz fotokopisi sunarak, çeklerin tediye makbuzuyla karşı yana teslim edildiğini ileri sürmektedir. Makbuzu düzenleyen davacı olduğu, ödemeyi yaptığını ileri sürmesine göre makbuz aslının davacıda bulunması gerekir. Zira ödemeyi yapan taraf ödeme yaptığını ispata yarayacak belge aslını karşı tarafa teslim ettiğini ileri sürmesi ve bu belgenin karşı taraftan istenilmesi gerektiğini ileri sürmesi kabul edilebilir değildir. Tediye makbuzu ödemeyi yapan tarafından ödeme yapılanın inkarı ihtimaline binaen ödeme yapılandan alınır. Davacı tarafın iddialarının HMK'nın 31 maddesiyle bir ilgisi olmayıp ödemeyi (çekleri ) aldığını karşı taraf zaten inkar etmediğinden makbuzun üzerinde ki " ...plakalı aracın satışına karşılık" yazılı kayıt nedeniyle tediye makbuzuna dayandığından avans iddiasını ancak kendi tarafından düzenlenen tediye makbuzu ile kanıtlayabilir. Davalı ise böyle bir makbuz imzalamadığını savunmuş olup makbuza dayanan davacı makbuzun aslını ibraz edememekte ancak aslının karşı yanda olduğunu ileri sürmektedir. Davacının iddiasının kabulü elinde makbuz aslı bulunmayan bir kişinin fotokopi belge sunarak ödemenin makbuz ile yapıldığını kanıtlama imkanı elde edecektir. Davacı vekilinin belge asılının davalıdan istenmesi gerektiği, fotokopi makbuz incelemesi yaptırılması talepleri yerinde olmayıp ,davalının elinde borç ikrarı niteliğinde kambiyo senetleri mevcut olup, fotokopi tediye makbuzunda ki imzaların davalı tarafça inkarı nedeniyle ancak elinde ki makbuz aslını ibraz ederek iddiasını kanıtlayabileceğinden makbuz asıllarının sunulmaması nedeniyle davanın reddine ilişkin kararda hukuka aykırılık bulunmamıştır." şeklinde hüküm kurmuştur. Mahkememizce tediye makbuzunun aslını sunmak üzere davacıya kesin süre verilmiş ancak davacı, belge aslını sunmamıştır. Davacı vekiline yemin delili de hatırlatılmış, davacı vekili yemin deliline başvurmayacağını beyan etmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davaya konu senedin taşınmaz satış bedeli karşılığında verildiğini ve borcun tediye makbuzu ve nakit ödeme ile kapatıldığını ve senedin bedelsiz kaldığını ileri sürerek menfi tespit talep edilmişse de, davalı taraf senedin küçükbaş hayvan alımı karşılığında düzenlendiğini ileri sürmüş, davacı taraf ise bunun aksini yazılı delillerle ispatlayamamıştır. Bu nedenle davacının davasının reddine karar verilmiştir. İİK 72/3 maddesi uyarınca tedbiren icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine karar verildiğinden, davada haksız çıkan davacı borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmiş ve aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM:Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-... TL icra inkar tazminatının davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 3-Harçlar kanunu uyarınca alınması gereken ... TL harçtan peşin olarak alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın karar kesinleştiğinde istek halinde davacıya İADESİNE, 4-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre hesap edilen ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden; ... TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 6-Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde BIRAKILMASINA, 7-Artan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa İADESİNE, Dair, E- duruşma talep eden davacı vekili Av. ... ... ile davalı vekili Av. ... ... 'nın yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/10/2026

Katip ... e-imza

Hakim ... e-imza