İlk Derece Mahkemesi 2024/161 E. 2026/653 K.

T.C. İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/161 Esas KARAR NO : 2026/653

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 12/03/2024 KARAR TARİHİ : 16/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA VE TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin 2020 yılında covid 19 pandemi döneminde, davalıdan faiz karşılığı 4.000,00 TL (Dörtbin Türk Lirası) borç para aldığını, aldığı 4.000,00 TL'ye karşılık olarak; 4.000,00 TL (Dörtbin Türk Liralık) senet tanzim ederek davalıya verdiğini, iş bu senedin miktarını gösteren kısımların müvekkili tarafından kendi el yazısı ile rakam ve yazı ile doldurulduğunu ve senet metni altına imza atıldığını, müvekkili tarafından şüpheliden alınan 4.000,00 TL borç paranın faizi ile birlikte yaklaşık 1 yıl sonra 2021 yılında davalıya elden ödendiğini, davalının senedin yanında olmadığını, daha sonra müvekkiline senedi teslim edeceğini beyan ederek ödeme sırasında senedi iade etmekten imtina ettiğini, senedin içerdiği miktar ve değer itibarı ile çok yüksek bir değer içermediği için müvekkilinin senedin iadesi konusunda çok fazla ısrarcı olmadığını, senedin daha sonra kendisine iade edileceği zannı ile davalıya güvendiği ve senedin peşine düşmediğini, davacı tarafından, kendi el yazısı ile miktar kısmı (rakamla 4.000 TL ve yazı ile dörtbin ) ve ünvan kısmı (...) olarak doldurularak imza altına alınan iş bu senedin şüpheli tarafından tahrip edilmek suretiyle; rakamla yazılan 4.000,00 yazısının önüne gelecek şekilde on (10) rakamı eklenmek suretiyle ve yine yazı ilen yazılan dörtbin yazısının önüne yüz (100) ibaresi eklemek suretiyle, dört bin Türk Lirası miktarlı belgeyi 104.000,00 TL'sına dönüştürmek ve icra takibine konu edilmek suretiyle evrakta sahtecilik suçu işlendiğini, üzerinde tahrifat yapılmak suretiyle, müvekkili tarafından 4.000,00 TL için tanzim olunan iş bu belgenin 104.000,00 TL'lik senet haline getirilerek, kasıtlı olarak belgede tahrifat yaparak ve tahrifatlı belgeyi sahte olduğunu bilerek ... 23.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra yoluna başvurmak suretiyle iş bu belgeyi kullandığını,... maddeleri gereğince resmi evrakta sahtecilik suçunu işleyen davalı aleyhine ... Cumhuriyet Başsavcılığının ...numaralı dosyası ile şikayette bulunulduğunu, resmi evrakta tahrifat yapmak suretiyle sahtecilik suçunu işleyen davalı hakkında tahkikat başlatıldığını, aynı yönde ... 2 Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş sayılı dosyası ile tedbir kararı verildiğini, müvekkilinin el yazısı örneklerinin alınarak dosyanın bilirkişiye tevdi edildiğini, tahkikatın devam ettiğini, davalı tarafından üzerinde tahrifat yapılarak 4.000,00 TL bedelli senedin 104.000,00 TL'ye dönüştürülerek ... 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyası ile icra takibine konu edildiğini, müvekkilinin böyle bir borcunun bulunmadığını, bu nedenle borçlu bulunmadıklarının tespiti ile ödemek zorunda kalacakları paranın istirdadı, 22.12.2022 vade, ve 27/01/2020 tanzim tarihli 4.000 TL bedelli senedin geçersizliği ile takibin iptaline, Menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğundan haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamamak üzere davalı aleyhine, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Menfi tespit talep eden borçlu davacının davalı alacaklı müvekkilin yargılamaya konu kıymetli evrakın tahrif edilerek senet bedelinin artırıldığını iddia etmekte olduğunu, öncelikle alacaklı davalı müvekkilinin yargılamaya konu senedi herhangi bir şekilde tahrif etmediğini, bu hususta da sayın mahkemenizin dava dosyası kapsamına alacağı savcılık dosyasında da ifade verilmiş olup inceleme sonucunun beklenmesi gerektiğini, ... 1. İcra Hukuk Mahkemesi ... E. Sayılı dosyasında davacının dosyaya sunduğu 29.01.2024 tarihli feragat dilekçesiyle olayı yanlış hatırladığını, bedelin doğru olduğunu ve bedeli ödeyeceğine ilişkin dilekçe sunduğunu, yerel mahkemenin de doğru olarak karar verilmesine yer olmadığına dair karar verdiğini, yapılacak inceleme sonucunda davacının ikrarı gözetilerek taraflar arasındaki anlaşmaya aykırı şekilde tahrifat bulunmadığı ve bu hususta yazılı kanıt da bulunmadığından davanın esastan reddi ile davalının alacağın %20'sinden az olmamak üzere %100 tazminata ve alacağın %10'u oranında para cezasına hükmedilmesine; yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER : ... 2 Asliye Ticaret Mahkemesi ...D.İş sayılı dosyası, ... 23. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın... numaralı uyap dosyası, imza incelemesine ilişkin grafolog bilirkişi raporu, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Davacı tarafından açılan dava, kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit davasıdır. Taraflar arasındaki ihtilaf, davaya konu senette tahrifat yapılıp yapılmadığı, davaya konu senet nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı hususlarındadır. ...23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde, davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine 22.12.2022 vade ve 27/01/2020 tanzim tarihli 4.000 TL bedelli senetten kaynaklanan 104.000,00 TL asıl alacak 22.426, TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 126.426,00 TL alacağın tahsili amacı ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun yasal süresi içerisinde sunduğu itiraz dilekçesi ile takibin durduğu, davacı alacaklının iş bu davayı açmakta hukuki yararı bulunduğu, takibin yetkili icra dairesinde yapıldığı, geçerli haciz yolu ile ilamsız genel takip bulunduğu, borçlu tarafından yasal süresi içerisinde yapılmış ve takibi durdurmuş geçerli bir itiraz olduğu, davanın bir yıllık yasal süresi içerisinde açıldığı, itirazın iptali davasının koşullarının oluştuğu anlaşılmıştır. ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi...D.İş sayılı dosyasının incelenmesinde; "... 1-Davacının icra takibinin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE, 2-Davacının icra veznesine girecek paranın davalı alacaklıya ödenmemesi yönündeki tedbir talebinin KABULÜNE, 104.000,00 TL alacağın %15 'i tutarında olan 15.600,00 TL teminat yatırıldığı takdirde, İİK md 72/3'e göre ... 23. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasında başlatılan takiple ilgili, tedbiren icra veznesine girecek olan paranın davalı alacaklıya VERİLMEMESİNE, 3-Tedbirin infazı için, yasal sürede teminat yatırılıp talepte bulunulursa, ilgili icra müdürlüğüne yazı yazılmasına..." kararı verildiği görülmüştür. Davaya konu senet aslı ile davacı asilin imzaları ve mukayese imza evrakları toplandıktan sonra grafolog bilirkişi ...'dan rapor aldırılmış, bilirkişi mahkememize sunmuş olduğu raporunda özetle; "...Yazı ve rakamlar üzerlerinde grafolojik, grafometrik ve kaligrafik yöntemlerle inceleme yapılmış gerekli optik araçlardan, UV- ışık kaynağı, looptan da yararlanılarak değişik yön ve açılardan ışık ışınları, büyüteç, binoküler stereo mikroskop, HS 525, Forentek E10, Forentek M900 cihazları, bio stereo mikroskop ile ve yeterli mikroskobik büyütme uygulanmış, bilgisayar ortamında değişik programlar kullanılarak incelenebilir. duruma getirilmiş ve elde edilen görüntülerin inceleme sonuçları tablo halinde rapor içeriğinde sunulmuştur. Detaylı ve kapsamlı olmak üzere objektif grafolojik kriterler esas alınarak yapılan analitik incelemede edilen bulgular, oluşan kanaat ve varılan sonuçlar aşağıda belirtilmektedir: İnceleme konusu senet aslı ön yüzündeki miktarın rakamlar ile gösterildiği adedin başındaki “10” rakamı ve özellikle yazı ile gösterildiği kısmın başındaki “Yüz” ibaresinin kendilerinden sonra gelen rakam ve yazılardan belirgin sıkışıklık, konum ve boyutlandırma itibari ile farklılık arz ettikleri, baskı derecelerinin daha fazla olduğu görülmektedir. Dolayısı ile inceleme konusu senet aslı ön yüzündeki miktarın rakamlarla gösterildiği adedin evvelce ve yalnızca rakamlarla (4.000), yazı ile “DÖRT BİN” olarak yazıldığı, sonradan sol kesimine mürekkep renk tonu, kalem ucu kaibresi ve fulaj izi bakımından yakın esvafta bir kalem ile (10) eklenmesi ile (104.000), “YÜZ DÖRT BİN” e yükseltildiği sonucuna varılmıştır...." yönünde görüş ve kanaat bildirmiştir. Bilirkişi Raporu dosya kapsamına uygun, ayrıntılı, açıklayıcı ve hüküm kurmaya elverişlidir. Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkar etmekle yetinmekte ise, başka bir deyişle bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer [6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 6]. Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukuki ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s. 370 ilâ 372). Tüm dosya kapsamı değerlendirilmekle; Davacı tarafça ... 23. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile takibe konu Keşidecisi ... olan, 22/12/2022 vade tarihli, 27/10/2020 tanzim tarihli ve 104.000,00 TL bedelli bonoda yer alan "10" rakamının sonradan eklenmek suretiyle çekte tahrifat yapıldığı, bu hususun mahkememizce aldırılan ve hükme esas alınan grafoloji uzmanı bilirkişi raporuyla da sabit olduğu, davacı kabulünde olan 4.000,00 TL' ye ilişkin ödeme noktasında somut bilgi belge sunulmadığı da gözetilerek iş bu bedel yönünden davacı yanın sorumluluğuna gitmek gerekmiştir. Benzer mahiyetteki İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin 02/07/2026 tarih, ... esas ve ... karar sayılı ilamında; " ...TTK m. 778/1-g yollaması ile bonolar hakkında da uygulanan TTK m. 748 hükmü ve HMK m. 207 hükmü uyarınca "bonoda paraflanmayan düzeltmeler tahrifat niteliğinde olup, yapılmamış sayılacağından" somut olayda teknik inceleme sonucu düzenlenen denetime elverişli ATK raporu ile davaya konu bonoda yazı ve rakamla bedel kısmında tahrifat yapıldığı belirlenmiş olup, rapora karşı soyut nitelikteki itirazlar karşısında raporun hükme esas alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığı dolayısıyla senette bedel kısmında yapılan düzeltmenin yanında keşideciye ait paraf ya da imza bulunmadığından senet bedelinin 50.000 TL olarak kabulü gerektiği anlaşılmıştır...." şeklindedir. Davacının kötüniyet tazminatı talebi istemi yönünden; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 08/06/2026 tarih,... esas ve... karar sayılı ilamında;"... Davacı vekilinin kötüniyet tazminatına ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72. maddesinin beşinci fıkrasında "... Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötüniyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz." hükmü düzenlenmiştir. İlk Derece Mahkemesince, senette tahrifat yapılmış ise de baskı ve tehdit iddialarının ispatlanamadığı gerekçesiyle kötüniyet tazminat isteminin reddine karar verilmiş ise de, takibe ve davaya konu bonoda davalının lehtar konumunda olduğu, tahrifat eyleminin davalının sorumluluğunda gerçekleştiği, bu durumda bononun tahrif edilmiş bedel üzerinden davalı tarafça takibe konu edilmesinin kötüniyetli ve haksız olduğu gözetilerek mahkemece İİK'nın 72/5 hükmü gereğince davacının kötüniyet tazminat isteminin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle bu talebin reddine karar verilmesi doğru olmadığından bozmayı gerektirir...." şeklinde düzenlenmiş olup tahrifat eyleminin davalının sorumluluğunda gerçekleştiği, bu durumda bononun tahrif edilmiş bedel üzerinden davalı tarafça takibe konu edilmesinin kötüniyetli ve haksız olduğu gözetilerek mahkemece İİK'nın 72/5 hükmü gereğince davacının kötüniyet tazminat isteminin kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın Kısmen Kabul Kısmen Reddi ile; Davacının ... 23. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile takibe konu Keşidecisi ... olan, 22/12/2022 vade tarihli, 27/10/2020 tanzim tarihli ve 104.000,00 TL bedelli senetten dolayı 100.000,00 TL bedelden kaynaklı borçlu olunmadığının TESPİTİNE, 2- Fazlaya ilişkin istemin reddine, 3-İİK madde 72/5 gereğince %20 kötüniyet tazminatının (20.000,00 TL) davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Harçlar Kanununca alınması gerekli 6.831,00 TL ilam harcının peşin yatırılan 8.562,65 TL harçtan mahsubu ile fazla yatırılmış olan 1.731,65 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13,14. Maddeleri ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26.maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul / ret oranına göre 3.456,00 TL'sinin davalıdan, bakiye 144,00 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine, 6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 45.000,00 TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan 4.000,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 8-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL başvuru harcı, 6.831,00 TL peşin harç, 8.000,00 TL bilirkişi ücreti, 397,00 TL tebligat ve müzekkere giderleri olmak üzere toplam 15.655,60 TL yargılama giderlerinden davanın kabulü oranında 15.029,37 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Dair tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı.16/09/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır