İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2023/806 E. 2026/712 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2023/806
Karar No
2026/712
Karar Tarihi

T.C. İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/806 KARAR NO : 2026/712

DAVA : 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (İtirazın İptali) DAVA TARİHİ : 13/12/2023 KARAR TARİHİ : 07/10/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili Banka arasında 09.02.2021 tarihli üç yıl süreli Finansmaaş Sözleşmesi ve 12.03.2021 tarihli Ek Sözleşme imzalandığını, davalının sözleşme süresince her ay 250 personelin maaş ödemesini Banka aracılığıyla yapmayı taahhüt ettiğini, Banka tarafından 07.04.2021 tarihinde fatura karşılığı promosyon ödemesi yapıldığını, davalının taahhüdünü ihlal etmesi üzerine ... 11. Noterliği’nin... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesiyle sözleşmenin 17. maddesi uyarınca feshedildiğini ve bedelin faiziyle birlikte 3 gün içinde ödenmesinin ihtar edildiğini, ödeme yapılmaması üzerine ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğü’nün ...E. sayılı dosyasıyla 06.10.2023 tarihinde 210.000,00 TL asıl alacak, 323.232,00 TL ihtar öncesi işlemiş faiz, 13.636,00 TL BSMV, 336,36 TL damga vergisi, 800,85 TL KDV, 1.109,62 TL ihtarname masrafı ve 14,77 TL faiz olmak üzere toplam 549.129,60 TL üzerinden takip başlattığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini, arabuluculuk görüşmelerinin anlaşmazlıkla sonuçlandığını belirterek itirazın iptaline, takibin devamına ve alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının iş yerinin Sancaktepe’de bulunması nedeniyle İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, esas yönünden davacının talep ettiği miktar ve hesaplama yönteminin sözleşme hükümlerine aykırı olduğunu belirterek davanın reddini ve İİK m.67/2 uyarınca tazminata hükmedilmesini talep etmiştir. Davalı vekili rapora itiraz dilekçelerinde ayrıca; faizin borcun muacceliyetine göre belirlenmesi gerektiğini, bankanın sunduğu faiz listesinin doğrulanmadığını, cezai şartın davalının ekonomik varlığını tehlikeye düşürüp düşürmediğinin denetime elverişli biçimde belirlenmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Davacı vekili ise rapora itirazlarında faizin sözleşme tarihi olan 09.02.2021’den itibaren takip talebindeki oran üzerinden hesaplanması gerektiğini bildirmiştir. DELİLLER; ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğü’nün ...E. sayılı takip dosyası, Finansmaaş Sözleşmesi ve Ek Sözleşme, promosyon ödemesine ilişkin dekont ve fatura, ihtarname ve tebliğ şerhi, arabuluculuk son tutanağı, davacı Banka’nın yazı cevapları ve eklerindeki faiz oranı tablosu, personel maaş ödeme dökümü, davalının mali tablolarına ilişkin kurumlar vergisi beyannameleri ve bilirkişi raporları incelenmiştir. Davalı şirketin 10.12.2024 tarihinde tasfiye haline girdiği, tasfiye memuru olarak atanan Süleyman Sağlam’a davetiye tebliğ edildiği anlaşılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, Finansmaaş Sözleşmesi ve Ek Sözleşme kapsamında davalının maaş ödeme taahhüdünü ihlal ettiği iddiasıyla sözleşmenin 17. maddesi uyarınca başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Taraflar tacirdir. Sözleşmenin 13. maddesinde sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda İstanbul (Merkez) Mahkeme ve İcra Dairelerinin yetkili olduğu kararlaştırılmış, tacirler arasındaki bu yetki sözleşmesi HMK m.17 uyarınca geçerli olduğundan davalının yetki itirazı yerinde görülmemiştir. Dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmuş ve süreç anlaşmazlıkla sonuçlanmıştır Taraflar arasında 09.02.2021 tarihinde Finansmaaş Sözleşmesi imzalanmış, 12.03.2021 tarihli Ek Sözleşmeyle sözleşmenin 16. ve 17. maddeleri değiştirilmiştir. Sözleşme uyarınca davalı kurum, sözleşme süresince her ay 250 personelin maaşını davacı Banka aracılığıyla ödemeyi taahhüt etmiş, sözleşme süresi ilk maaş ödemesinden itibaren üç yıl olarak belirlenmiştir. Ek Sözleşmeyle değişik 16. maddeye göre Banka, taahhütlerin zamanında ve tam olarak yerine getirilmesi şartıyla davalıya 210.000,00 TL’yi KDV dahil fatura karşılığı ödeyecektir. Ek Sözleşmeyle değişik 17. madde ise kurumun taahhütlerinden herhangi birini gününde ve tam olarak yerine getirmemesi, sözleşmenin uygulanmasını fiilen durdurması, vazgeçmesi veya sözleşmeyi süresinden önce feshetmesi halinde yahut promosyon ödemesini takip eden aylarda maaşı ödenecek 250 personelin ilk 6 ay boyunca tam ve eksiksiz ödenmemesi, 6 aydan sonra ise %10’dan fazla azalması hallerinde kurumun, Banka’nın fazlaya ilişkin zarar talep hakkı saklı kalmak kaydıyla, durumun meydana geldiği günü izleyen 3 iş günü içinde 210.000,00 TL’yi, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren Banka’nın o tarihte kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranı üzerinden işleyecek faiziyle birlikte, ihtara ve ihbara gerek kalmaksızın derhal ödemeyi taahhüt ettiğini düzenlemektedir. Sözleşmenin 11. maddesinde de sözleşmenin imzalanmasından ve uygulanmasından doğabilecek her türlü vergi ve masrafın kurum tarafından ödeneceği öngörülmüştür. Davacı Banka, 05.04.2021 tarihli 193.983,05 TL bedelli fatura karşılığında 07.04.2021 tarihinde davalıya promosyon ödemesini yapmış ve böylece sözleşmeden doğan edimini yerine getirmiştir. Dosya kapsamına göre davacı Banka’nın vergiler dahil ödemesi 210.000,00 TL'dir. Davacı, dilekçesinde alacağı “promosyon iadesi” olarak adlandırmışsa da, takibe konu 210.000,00 TL’nin sözleşmenin 17. maddesinden kaynaklandığı, ihtarnamede de bu maddeye dayanılarak istemde bulunulduğu, sözleşmede ödenen promosyonun ihlal halinde kıstelyevm esasına göre iadesine ilişkin ayrı bir hüküm bulunmadığı anlaşılmakla talep, sözleşmenin 17. maddesinde kararlaştırılan sabit tutarlı cezai şart niteliğinde değerlendirilmiştir. Banka kayıtlarına göre davalının sözleşme kapsamında Banka aracılığıyla maaş ödemesi yaptığı personel sayısı 2021 yılının Şubat, Mart ve Nisan aylarında sırasıyla 245, 254 ve 247; Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında 245, 253 ve 243; Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında 252, 252 ve 250; Kasım ve Aralık aylarında 255 ve 234 olmuştur. 2022 yılında ise bu sayı Ocak ayında 213; Şubat, Mart ve Nisan aylarında 216, 221 ve 214; Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında 220, 234 ve 240; Ağustos ve Eylül aylarında 244 ve 239 olarak gerçekleşmiş, 2022 Ekim ayından itibaren Banka aracılığıyla hiç maaş ödemesi yapılmamıştır. Bu verilere göre, sözleşmenin ilk altı aylık dönemi geçtikten sonra ödeme yapılan personel sayısı, sözleşmedeki %10’luk eşiğin (225 kişi) altına ilk kez 2022 Ocak ayında 213 kişiye düşerek inmiş, 2022 Ekim ayından itibaren ise maaş ödemeleri Banka aracılığıyla hiç yapılmayarak sözleşmenin uygulaması fiilen durdurulmuştur. Davalının sözleşmedeki taahhüdünü ihlal ettiği ve sözleşmenin 17. maddesindeki cezai şart sorumluluğunun doğduğu anlaşılmıştır. Sözleşmenin 17. maddesinde cezai şartın istenebilmesi için ayrıca ihtar gönderilmesi veya borçlunun temerrüde düşürülmesi şartı öngörülmediği gibi, ifanın çekincesiz kabulü de söz konusu değildir. Nitekim aynı nitelikteki sözleşme maddesine ilişkin olarak İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi’nin 27.02.2025 tarihli, ...Esas, ... Karar sayılı ilamında da, cezai şart alacağının belirlenmesinde davalıya ihtar gönderilmesinin ve davalının temerrüde düşürülmesinin şart olmadığı kabul edilmiştir. Sözleşmenin 17. maddesine göre davalıdan istenebilecek miktar 210.000,00 TL’dir. Madde, bu tutara sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren “Banka’nın o tarihte kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranı” üzerinden faiz işletileceğini öngörmektedir. Maddenin lafzına göre faiz, ek sözleşme tarihinden değil, sözleşmenin imza tarihi olan 09.02.2021’den başlar ve oran, imza tarihinde uygulanan orandır; faiz dönemleri boyunca değişen oranların uygulanmasını gerektiren bir hüküm bulunmamaktadır. Davacı Banka’nın yazı cevabı ekindeki, Banka’nın kredilere fiilen uyguladığı oranları gösteren haftalık faiz tablosunda 12.02.2021 tarihli ilk kayıtta tüm vade dilimleri için aylık %2,33 oran bulunmakta olup bu, imza tarihine en yakın ve sözleşme tarihinde uygulanan orandır; yıllık karşılığı %27,96’dır (2,33×12). Tablodaki tüm vade sütunlarında aynı oranın bulunması nedeniyle hangi vade grubunun esas alınacağı sonuca etkili değildir. İstanbul BAM 12. HD’nin yukarıda anılan ilamında da, aynı sözleşme maddesinde cezai şartın sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren işletilecek faizle birlikte belirleneceği kabul edilmiştir. Davacı vekili takipte ve rapora itirazlarında %4,81 oran üzerinden hesaplama yapılmasını istemiş, ayrıca ihtarname tarihindeki %5,54 oranına da değinmiştir. Sözleşmede “o tarihte” ifadesi imza tarihini işaret ettiğinden, sonraki dönemlerde uygulanan daha yüksek oranlar sözleşme kapsamında talep edilemez. Bilirkişi raporlarında uygulanan yıllık değişen oranlı hesap yöntemi ise sözleşme hükmüne dayanmadığı ve ek sözleşme tarihi esas alınarak yapıldığı için benimsenmemiş, hesap mahkememizce yeniden yapılmıştır. Davacı, ihtarname ile cezai şartı ve faizini ihtar tarihi itibarıyla belirleyerek bu tutarın 3 gün içinde ödenmesini istemiştir. Buna göre faiz, 09.02.2021 ile ihtarname tarihi olan 07.09.2023 arasındaki 940 gün için hesaplanmıştır. 210.000,00 TL × %27,96 × 940 / 365 işlemi sonucunda sözleşme faizi 151.213,81 TL, cezai şart ile faizin toplamı ise 361.213,81 TL olmaktadır. Tacir olan davalı, TTK m.22 uyarınca TBK m.182/3 gereğince cezai şartın indirilmesini isteyemez. Ancak sözleşme özgürlüğünün sınırını çizen TBK m.27 uyarınca hakim, fahiş gördüğü cezai şartı re’sen tenkis etmekle yükümlüdür. İstanbul BAM 12. HD’nin anılan ... E., ... K. sayılı ilamında da aynı sözleşme tipinde, tacir borçlunun TBK m.182/3 uyarınca tenkis isteyemeyeceği, buna karşın TBK m.27 gereğince fahiş cezanın re’sen tenkis edileceği, bu değerlendirmede borçlunun sözleşmeye uyduğu ayların gözetileceği ve cezai şart ile işlemiş faiz toplamı üzerinden indirim yapılacağı kabul edilmiştir. Mahkememizce de aynı ilkeler benimsenerek değerlendirme yapılmıştır. Somut olayda sözleşme üç yıllık olup davalı, Şubat 2021 ile Eylül 2022 arasındaki yaklaşık 20 ay boyunca maaş ödemelerini Banka aracılığıyla yapmış, bu sürede Banka da sözleşmeden beklediği menfaati elde etmiştir; sözleşmenin kalan süresi yaklaşık 16 ay, yani toplam sürenin yaklaşık %44’üdür. Ceza ve faiz toplamı olan 361.213,81 TL, davalıya ödenen 193.983,05 TL’lik promosyon bedelinin yaklaşık 1,86 katıdır; faiz, promosyonun fiilen ödendiği 07.04.2021 tarihinden önceki döneme de (09.02.2021–07.04.2021) işletilmektedir. Bu veriler birlikte değerlendirildiğinde, cezanın caydırıcı işlevi korunmak ve davalının sözleşmeye uygun davrandığı süre gözetilmek suretiyle, ceza ve faiz toplamında takdiren %40 oranında tenkis yapılması hakkaniyete uygun görülmüştür. Buna göre 361.213,81 TL üzerinden yapılan %40 tenkisle 144.485,52 TL indirilmiş, tenkis sonrası cezai şart alacağı 216.728,29 TL olarak belirlenmiştir. Davalının ekonomik varlığına ilişkin olarak dosyaya sunulan kurumlar vergisi beyannamelerine göre şirketin öz kaynağı 2021 yılında 1.661.621,54 TL, 2022 yılında 1.780.338,87 TL, enflasyon düzeltmeli 2023 bilançosunda ise 4.828.528,19 TL’dir. Tenkis sonrası hükmedilen 216.728,29 TL, 2021 öz kaynağının yaklaşık %13’üne, 2022 öz kaynağının yaklaşık %12’sine denk gelmektedir. Davalının 10.12.2024 tarihinde tasfiye haline girmiş olması tek başına bu tutarın şirketin ekonomik varlığını ortadan kaldıracağı sonucunu doğurmadığı gibi, dosyada bu yönde bir bulgu da yoktur. Hükmedilen tutar davalının mahvına yol açacak nitelikte görülmemiştir. İhtarname 07.09.2023 tarihinde keşide edilmiş ve 14.09.2023 tarihinde tebliğ edilmiştir; ihtarda 3 günlük ödeme süresi verildiğinden süre 17.09.2023’te dolmuş olup tenkis sonrası alacağa bu tarihten takip tarihi olan 06.10.2023’e kadar işlemiş faiz hesaplanmıştır. Davacı, takipte 210.000,00 TL asıl alacağa aylık %4,81 oranında faiz işletilmesini, feri kalemlere ve ihtarname masrafına ise yıllık reeskont avans faizi uygulanmasını talep etmiştir. Cezai şart alacağına sözleşme faizi sözleşmedeki oran üzerinden işlemeye devam edeceğinden, bu dönem için aylık %4,81 yerine sözleşmedeki aylık %2,33 (yıllık %27,96) oran uygulanmıştır: 216.728,29 TL × %27,96 × 19 / 365 = 3.154,38 TL. Talep edilen %4,81 oranı fazlaya ilişkin kısım yönünden reddedilmiştir. Davacının takipte talep ettiği BSMV (13.636,00 TL), damga vergisi (336,36 TL) ve KDV (800,85 TL) bakımından, bu vergilerin Banka tarafından yasal yükümlülük gereği ödendiğine ilişkin belge ve hesap dayanağı ortaya konulmamıştır; ayrıca bu kalemler, tenkis edilerek yeniden belirlenen cezai şartın dayanağını oluşturan tutarlardan bağımsız bir matrah üzerinden hesaplanmış olup sözleşmenin 11. maddesi kapsamında davalıya yüklenmesi gereken vergi ve masraf olarak ispatlanamamıştır. Bu nedenle bu kalemlere ve bunlara yönelik reeskont avans faizi talebine ilişkin istem reddedilmiştir. İhtarname masrafı olan 1.109,62 TL noter makbuzuyla belgelendiğinden ve sözleşmenin 11. maddesi uyarınca davalıya ait olduğundan, buna ilişkin 14,77 TL işlemiş faizle birlikte kabul edilmiştir; ihtarname masrafına işleyen faiz talep edilen tutardan fazla olduğundan HMK m.26 gereği talep ile bağlı kalınmıştır. İcra inkar tazminatı bakımından; sözleşmenin 17. maddesinde ceza tutarı ve faiz oranı sabit olarak belirlenmiş olup alacak, takip tarihinde hesaplanabilir niteliktedir. Cezai şartın TBK m.27 uyarınca hakim tarafından re’sen tenkis edilmesi, davalının borcun esasına yönelik itirazının haksız olduğu sonucunu değiştirmemektedir. Bu nedenle itirazın iptaline karar verilen alacağın, yani 221.007,06 TL’nin %20’si olan 44.201,41 TL icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekmiştir. Davalının kötüniyet tazminatı talebi ise takibin kısmen haklı olduğu gözetilerek reddedilmiştir. Nispi karar harcı, hüküm altına alınan 221.007,06 TL üzerinden hesaplanmıştır. Cezai şartın TBK m.27 uyarınca hakim tarafından re’sen tenkis edilmesi, davacının haksız çıkması sonucunu doğurmadığından, tenkis edilen 144.485,52 TL yönünden davacı aleyhine yargılama gideri, arabuluculuk ücreti ve vekalet ücreti yüklenmemiş; yargılama giderleri ile arabuluculuk ücreti paylaştırılırken bu kısım davacı lehine kabul edilmiş sayılarak kabul ve ret oranı (221.007,06 + 144.485,52) / 549.129,60 = %66,56 olarak belirlenmiştir. Davalı lehine vekalet ücreti ise yalnızca tenkis dışında reddedilen 183.637,02 TL üzerinden hesaplanmış, nispi ücret (%16 = 29.381,92 TL) maktu ücret tabanının (45.000,00 TL) altında kaldığından maktu ücret esas alınmıştır. Davacı lehine vekalet ücreti de nispi ücret (35.361,13 TL) maktu ücret tabanının altında kaldığından 45.000,00 TL olarak belirlenmiştir. Açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabulüne, itirazın aşağıdaki şekilde iptaline ve takibin devamına karar verilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğü’nün ...E. sayılı dosyasında davalının itirazının; 216.728,29 TL cezai şart alacağı, 3.154,38 TL işlemiş faiz, 1.109,62 TL ihtarname masrafı ve 14,77 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 221.007,06 TL yönünden kısmen İPTALİNE, takibin bu miktar üzerinden DEVAMINA, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, 2-216.728,29 TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %27,96 (aylık %2,33) oranında faiz, 1.109,62 TL ihtarname masrafına takip tarihinden itibaren yıllık reeskont avans faizi uygulanmasına, işlemiş faize faiz işletilmemesine, 3-Likit alacağa vaki haksız itiraz nedeniyle, İİK'nın 67/2.maddesi uyarınca hükmedilen alacak miktarlarının %20 oranına tekabül eden 44.201,41 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 15.096,99TL nispi karar harcının mahkememiz veznesine yatırılan 6.632,12 TL peşin harçtan mahsubu ile, .bakiye 8.464,87 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 5-Kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Cezai şartın TBK m.27 uyarınca re’sen tenkisi nedeniyle reddedilen 144.485,52 TL dışında kalan ve reddedilen 183.637,02 TL üzerinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine; tenkis nedeniyle reddedilen 144.485,52 TL yönünden davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 7-Davacı tarafından yapılan dava açılırken yatırılan toplam 6.940,37 TL (269,85TL BHV, 38,40 TL VSH,6.632,12 TL peşin harç) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, 8- Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 11.705,50 TL (705,50 TL tebliğ ve posta gideri, 11.000,00 TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin, tenkis edilen 144.485,52 TL kabul edilmiş sayılarak hesaplanan kabul ve ret oranına göre 7.791,01 TL’sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye 3.914,49 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 9-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına 10-Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL’nin, tenkis edilen kısım kabul edilmiş sayılarak hesaplanan kabul ve ret oranına göre 2.076,63 TL’sinin davalıdan, 1.043,37 TL’sinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 11-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf Kanun Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.. 07/10/2026

Katip ¸e-imzalıdır

Hakim ¸e-imzalıdır

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2023/806, K. 2026/712, T. 07.10.2026, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2023-806-e-2026-712-k-667a83235d28