Danıştay 2024/2342 E. 2025/299 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/2342 Karar No : 2025/299

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...Derneği VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 15/05/2024 tarih ve E:2023/6593, K:2024/3024 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 14/03/2023 tarih ve 32132 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13. maddesi ile 11/12/2020 tarih ve 31331 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliği'ne eklenen ek 1. maddenin fıkrasının iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 15/05/2024 tarih ve E:2023/6593, K:2024/3024 sayılı kararıyla; 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında faaliyet gösterecek laboratuvarların çalışma usul ve esaslarının, 4708 sayılı Kanun uyarınca çıkarılan ve 05/02/2008 tarih ve 26778 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği kapsamında düzenlenmişken, 4708 sayılı Kanun'un 8. ve 12. maddeleri ile 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 97. maddesinin 1. fıkrasına dayanılarak hazırlanan ve 11/12/2020 tarih ve 31331 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliği ile ayrıca düzenlendiği ve aynı tarihli yönetmelik değişikliği ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği'ndeki konu ile ilgili düzenlemelerin yürürlükten kaldırıldığı, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 12. maddesinin 2. fıkrasına 10/06/2022 tarih ve 7410 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle “beton deneyine ilişkin laboratuvarca verilen hizmetlerin azami bedeli ve bu bedelin kimin tarafından karşılanacağı,” ibaresinin eklenmesi üzerine; 11/12/2020 tarih ve 31331 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliği'ne, 14/03/2023 tarih ve 32132 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13. maddesi ile eklenen "Ek madde 1" ile laboratuvar deneylerine ilişkin hizmet bedelinin kim tarafından karşılanacağı, hizmet bedelinin ödenme şekli, laboratuvar kuruluşlarına yaptırılan muayene ve deneyler için ödenmesi gereken hizmet bedelinin birim fiyatına yönelik düzenlemelerin getirildiği, Dava konusu ek 1. maddenin 3. fıkrası ile; laboratuvar kuruluşuna ödenecek olan taze ve sertleşmiş beton deneyi bedellerinin, Yönetmeliğe ekli Ek-9 Tarife Cetvelinde yer alan birim fiyatları geçemeyeceğinin, bu birim fiyatların Bakanlıkça her yıl bir önceki yılın yurt içi üretici fiyat endeksi esas alınarak güncelleneceği, küsuratların bir üst tamsayıya tamamlanacağı ve her yıl 1 Ocak tarihinden geçerli olmak üzere Bakanlığın ilgili biriminin elektronik adresinden yayınlanacağının kurala bağlandığı, bu düzenleme doğrultusunda Yönetmeliğin Ek-9'da yer alan tarife ile taze beton ve sertleşmiş beton deneyleri için asgari ve azami birim fiyatlar ve KDV dahil asgari ve azami birim fiyatların belirlendiği, Dava konusu Yönetmelik kuralına, 09/09/2023 tarihinde yapılan değişiklik ile "Bu fiyatlara katma değer vergisi dahil değildir." cümlesinin eklendiği ve bu değişiklik doğrultusunda Ek-9 tarife cetvelinde temel birim fiyatlarının aynı kalarak, fiyatlara eklenecek olan katma değer vergisinin dahil edilmeyip cetvelin yeniden düzenlendiği, Anayasa'nın 124. maddesi ile; yönetmeliklerin, Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkarılabileceklerinin düzenlendiği, İdarelerin, yönetmeliklerle yapacakları düzenlemelerin üst kurallara aykırı olmaması, düzenlemenin yasalarla idarelere tanınan yetkiler çerçevesinde ve yasayla belirlenen sınırlara bağlı olarak, tamamlayıcı, açıklayıcı ve üst normların uygulanmasına yönelik olması gerektiği, 4708 sayılı Kanun'un 12. maddesinin 2. fıkrasında beton deneyine ilişkin laboratuvarca verilen hizmetlerin azami bedelinin ve bu bedelin kimin tarafından karşılanacağının Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği öngörüldüğünden, anılan Kanun maddesine dayanılarak yapılan dava konusu Yönetmelik değişikliği ile laboratuvar kuruluşuna ödenecek hizmet bedellerinin Yönetmeliğe ekli Ek-9 Tarife Cetvelinde yer alan birim fiyatları geçemeyeceğine yönelik getirilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, Öte yandan davacı tarafından, Ek-9 olarak yayımlanan asgari ve azami laboratuvar hizmet bedellerinin nasıl hesaplandığına dair Bakanlıkça yayımlanmış veya paylaşılmış hiçbir analiz ve detayın bulunmadığının iddia edildiği, davalı idare tarafından, beton deneyleri için tarife cetveli belirlenirken, laboratuvarların işletme giderleri, beton deneylerinin il dışındaki laboratuvarlardan alınamaması, il dışından hizmet alınamaması nedeniyle bazı illerde özellikle sertleşmiş beton deneyleri için fahiş fiyatlar uygulanması, ülkede uygulanan deney bedelleri, beton deney bedellerinin yapı denetimi hizmet bedeline dahil olması ve yapı denetimi hizmet bedelinin 4708 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 5. fıkrası gereği hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyetinin % 1,5'i sabit bir fiyat olması hususları da göz önünde bulundurularak ve alınacak numune adedi, yol vb. durumlara göre asgari ve azami birim fiyatlar öngörülerek tarifenin hazırlandığının savunulduğu, ancak davacı tarafından Yönetmeliğe ekli Ek-9 Tarife Cetveli davaya konu edilmediğinden, Dairelerince tarife cetvelindeki birim fiyatların hesaplanmasına yönelik bir değerlendirme yapılmadığı, gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu hükmün 4708 sayılı Kanun ve Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliği'nin nihai amacına aykırı düzenlemeler içerdiği, Yönetmelik değişikliği ile getirilen Ek-9'da belirtilen asgari ve azami laboratuvar hizmet bedelleri ile Bakanlığın kendi bünyesinde uyguladığı kârsız, yol hizmet bedelinin hariç olduğu birim fiyatlar karşılaştırıldığında aynı bakanlık bünyesinde 2 ayrı hizmet birim fiyatının ortaya çıktığı, birebir aynı olan hizmete aynı kurum bünyesinde farklı bedel uygulanmasının Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, Ek-9 olarak yayımlanan birim fiyatların, Bakanlık Döner Sermaye Birim Fiyatlarına göre eksik hesaplandığı, yayımlanan asgari ve azami laboratuvar hizmet bedellerinin nasıl hesaplandığına dair Bakanlıkça yayımlanmış veya paylaşılmış hiçbir analiz ve detay bulunmadığı, laboratuvarların, taze beton ve sertleşmiş beton deneylerinde beton ve karot numunelerini araçlı ekipler ile sahada şantiye mahallinden almak zorunda olduğu, 5-10 km gibi kısa mesafelerden numune alındığı gibi geniş coğrafyaya sahip illerde 150-200 km’lik mesafeler veya ücretli geçişler ile ulaşım sağlanan mesafelerden de numune alınabildiği, günümüz şartlarında yakıt, araç bakım-tamir, kasko-sigorta, lastik gibi fiyatların çok yüksek bir şekilde arttığı bir zamanda, deney hizmetine asgari ve azami fiyat sınırlaması getirildiği, yol ve nakil ücretleri için tanım yapılmayarak eksik bırakıldığı, Bakanlıkça piyasa koşullarından uzak üretilmiş tutarsız iki ayrı fiyat politikasının deprem ülkesi olan ülkemizde yapı laboratuvarlarının nitelikli ve doğru hizmet vermesinin önünde büyük bir engel teşkil ettiği, birim maliyete etki eden tüm detayların birim fiyat analizlerinde dikkate alınmadığı, tariflendirilmediği, dava konusu farklı fiyat uygulamaları yönünden Döner Sermaye Birim Fiyat Listesinin, Bakanlık Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğüne bağlı olarak merkezde ve bazı il müdürlüklerinde bulunan laboratuvarların piyasa gözetimi ve denetimi iş ve işlemlerini yürütmek amacıyla uygulayacağı birim fiyatlar olarak yayımlandığı, bu laboratuvarlarda 4708 sayılı Kanun'a tabi yapılara hizmet verilmediği belirtilse de buna ilişkin dosyaya somut delil sunulmadığı ve uygulamanın bu durumun tam tersine işlediği, temyize konu kararda her ne kadar EK-9 Tarife cetvelinin dava konusu edilmediği belirtilmiş ise de; bağlı madde olan tarife cetvelindeki birim fiyatları yönünden de kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 15/05/2024 tarih ve E:2023/6593, K:2024/3024 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 10/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- Dava, 14/03/2023 tarih ve 32132 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13. maddesi ile 11/12/2020 tarih ve 31331 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliği'ne eklenen "Ek madde 1"in 3. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır. 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 12. maddesinin 2. fıkrasında 10/06/2022 tarihinde yapılan değişiklikle beton deneyine ilişkin hizmetlerin azami bedelinin Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle düzenleneceği hükmüne dayanılarak 14/03/2023 tarih ve 32132 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan dava konusu Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13. maddesi ile ana yönetmeliğe eklenen "Laboratuvar deneylerine ilişkin hizmet bedeli ve ödenmesi" başlıklı Ek madde 1 hükmü ile yapı denetim kuruluşları tarafından, belgeli laboratuvar kuruluşlarına yaptırılan muayene ve deneyler için ödenmesi gereken bedele ilişkin önceden bir hüküm yokken hizmet bedelinin birim fiyatına yönelik düzenleme getirilmiştir. Ek madde 1'de; "(1) Beton deneylerinin izlenmesine yönelik kullanılacak etiket bedelleri ile yapının taşıyıcı sistemine ilişkin taze beton, sertleşmiş beton (karot) ve betonarme çeliği deney bedelleri yapı denetim hizmet bedeline dahildir. (2) Yapı denetim kuruluşu tarafından yapı müteahhidinden yaptırılması istenilen muayene ve deneyler belgelendirilir. Laboratuvarlar tarafından her bir hakedişe konu yapı bölümündeki taşıyıcı sisteme ilişkin muayene ve deneyler ayrı ayrı faturalandırılır. Yapı denetim kuruluşları tarafından bu faturalar ilgili hakediş ekine konulur ve taşıyıcı sisteme ilişkin deneylerin fatura tutarı kadar bedel hakediş tahakkuka bağlandıktan sonra laboratuvar kuruluşunun hesabına aktarılır. (3) Laboratuvar kuruluşuna ödenecek olan taze ve sertleşmiş beton deneyi bedelleri bu Yönetmeliğe ekli Ek-9 Tarife Cetvelinde yer alan birim fiyatları geçemez. Bu birim fiyatlar Bakanlıkça her yıl bir önceki yılın yurt içi üretici fiyat endeksi esas alınarak güncellenir. Küsuratlar bir üst tamsayıya tamamlanır. Her yıl 1 Ocak tarihinden geçerli olmak üzere Bakanlığın ilgili biriminin elektronik adresinden yayınlanır.” hükmüne yer verilmiştir. Davacı tarafından, deney hizmet bedellerinin Bakanlık tarafından her yıl yayımlanan Döner Sermaye Birim Fiyat Listesi esas alınarak hesaplanıp uygulanmakta iken dava konusu Yönetmelik değişikliği ile Ek-9 tarife cetvelinde düzenlenen hizmet bedellerinin Bakanlığın belirlediği bedellerden farklı olduğu, iki ayrı hizmet birim fiyatının ortaya çıktığı, asgari ve azami hizmet bedellerinin nasıl hesaplandığının açıklanmadığı iddialarıyla Ek-1. maddenin 3. fıkrasının iptali istenilmektedir. Olayda, her ne kadar Dairesince Ek-9'un iptalinin istenilip istenilmediği hususunda dilekçe ret kararı verilmiş ve yenilenen dava dilekçesinde Ek-9'un iptali açıkça istenilmemiş ise de; Ek 1. maddenin 3. fıkra hükmü ile laboratuvar kuruluşuna ödenecek taze ve sertleşmiş beton deneyleri bedellerinin Ek-9 tarife cetveli ile belirlenen birim fiyatları geçemeyeceği hükme bağlanmış olduğundan ve Ek-9 tarife cetveli sadece Yönetmeliğin dava konusu Ek 1. maddesinin 3. fıkrasında yer aldığından, birim fiyatlara yönelik bu düzenlemenin Ek-9 tarife cetvelini de kapsadığı, dolayısıyla değerlendirmenin bu tarife ile birlikte yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda, Ek-9 Tarife Cetvelinde yer verilen birim fiyatların hesaplanmasına yönelik de bir inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, Ek-9 Tarife Cetvelinin davaya konu edilmediği gerekçesiyle Ek-9 Tarife Cetveline yönelik bir değerlendirme yapılmadan eksik incelemeye dayalı olarak verilen temyiz konu Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.