Danıştay 2024/2233 E. 2025/384 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/2233 Karar No : 2025/384

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... 2- ... Kurumu VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR YANINDA MÜDAHİL : ... Birliği VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :... Araç Kiralama ve Servis AŞ VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/03/2024 tarih ve E:2019/2985, K:2024/1876 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 11/07/2017 tarih ve 30121 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesiyle asıl Yönetmeliğin ekinde yer alan Tablo 7, Tablo 8, Tablo 9 ve Tablo 10'a eklenen "Sigorta şirketi tarafından ödenecek değer kaybı tutarı, maddi teminat limitinin %15'ini aşamaz." cümlesinin ve bu cümlenin yürürlüğünü gösteren 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/03/2024 tarih ve E:2019/2985, K:2024/1876 sayılı kararıyla; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85., 86., 90., 91., 92., 93., 104. ve 11. maddeleri ile 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 11. maddesinde yer alan kurallar aktarılarak, Dava konusu Yönetmelik değişikliği ile motorlu araç işletenleri ve motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar için uygulanacak asgari teminat limitlerini düzenleyen Yönetmelik ekinde yer alan Tablo 7, 8, 9 ve 10'a eklenen dipnot ile sigorta şirketi tarafından ödenecek değer kaybı tutarının, maddi teminat limitinin %15'ini aşamayacağının düzenlendiği, Kanuni idare ve normlar hiyerarşisi gereğince, idarenin düzenleyici işlemlerinin üst hukuk normlarına uygun olarak düzenlenmesi gerektiği, daha üst hukuk normlarına aykırı olmamak şartıyla daha ayrıntılı ve yönlendirici hükümler getirebileceğinin açık olduğu, Teminat dışında kalan hallerin 2918 sayılı Kanun'un ilgili maddelerinde düzenlenmesine rağmen motorlu araç işletenleri ve motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar için uygulanacak asgari teminat limitleri tabloları eki altında ek sınırlayıcı düzenlemelerin getirildiği görüldüğünden, dava konusu Yönetmelik değişikliğinin üst hukuk normlarına uygun olarak düzenlenmediği sonucuna ulaşıldığı, Kaldı ki; kazalar sonucu araçlarda meydana gelen değer kaybının maddi teminat limitinin %15'ini aşabileceği ve meydana gelecek değer kaybı zararının %15'inden fazlasının sigortalı tarafından ödenmesi sonucunu doğuracağı görüldüğünden ve bu durumun da gerçek zararın ödenmesi ilkesine aykırı olacağı anlaşıldığından, dava konusu edilen düzenlemede bu yönüyle de hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, 11/07/2017 tarih ve 30121 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesiyle asıl Yönetmeliğin ekinde yer alan Tablo 7, Tablo 8, Tablo 9 ve Tablo 10'a eklenen "Sigorta şirketi tarafından ödenecek değer kaybı tutarı, maddi teminat limitinin %15'ini aşamaz." cümlesinin ve bu cümlenin yürürlüğünü gösteren 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, dava konusu düzenlemelerin 21/12/2018 tarih ve 30632 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile yürürlükten kaldırıldığı ve davanın konusuz kaldığı, 2918 sayılı Kanun'un 93. maddesinin 1. fıkrasında, idarelerine teminat tutarlarını belirleme yetkisinin verildiği, bir teminatın maddi zararlar teminatı içerisinden çıkarılıp müstakil bir teminat olarak tanımlanması ve bu teminata üst limit getirilmesi ile aynı teminat içerisinde ayrıca bir üst limit belirlenmesi arasında hukuken ve fiilen bir farkın bulunmadığı, Kanun'da verilen yetkiye dayanılarak ödenecek değer kaybı tutarının maddi zararlar teminatı limitinin içerisinde belirli bir yüzde ile yer almasına ilişkin dava konusu düzenlemenin yapıldığı, Dairenin yorumunun belirlenen teminatların üzerindeki tüm zararlar için geçerli olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine, 2. Dava konusu düzenlemelerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 27/03/2024 tarih ve E:2019/2985, K:2024/1876 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 20/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak tüzük ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler. Ancak, bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen tüzük, yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir. Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlığa bakıldığında, davalı idarenin dava konusu alandaki düzenleme yetkisinin ve bu yetkinin hukuka uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının irdelenmesi gerekmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 93. maddesinde, zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları ile teminat tutarlarının Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edileceği ve Resmi Gazete'de yayımlanacağı öngörülmüştür. Kanun'un verdiği bu yetkiye dayanılarak hazırlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A.5. maddesinde, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki teminat türleri; maddi zararlar teminatı, sağlık giderleri teminatı, sürekli sakatlık teminatı ve destekten yoksun kalma teminatı olarak sayılmıştır. Maddi zararlar teminatının da, hak sahibinin bu genel şartta tanımlanan ve zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalma olduğu ifade edilmiştir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik'in ekinde yer alan tablolarda ise, asgari sigorta teminat tutarları düzenlenmiş olup, Tablo 7'de, motorlu araç işletenler için 01/01/2017 tarihinden itibaren uygulanacak asgari sigorta teminatları; Tablo 8'de, motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar için 01/01/2017 tarihinden itibaren uygulanacak asgari sigorta teminatları; Tablo 9'da, motorlu araç işletenler için 01/01/2018 tarihinden itibaren uygulanacak asgari sigorta teminatları; Tablo 10'da, motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar için 01/01/2018 tarihinden itibaren uygulanacak asgari sigorta teminatları belirlenmiştir. 11/07/2017 tarih ve 30121 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesiyle asıl Yönetmelik'in ekinde yer alan Tablo 7, 8, 9 ve 10’a eklenen dava konusu cümlede, sigorta şirketi tarafından ödenecek değer kaybı tutarının, maddi teminat limitinin %15’ini aşamayacağı hükmüne yer verilmiş, bu cümlenin yürürlüğünü gösteren 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, söz konusu düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren düzenlenecek trafik sigortası poliçelerinde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 93. maddesi ile verilen zorunlu mali sorumluluk sigortası teminat tutarlarını belirleme yetkisinin, aynı teminatın kapsamında olan zararlar ile ilgili üst limit belirleme yetkisini de içerdiği sonucuna varıldığından, maddi zararlar teminatı içerisinde yer alan değer kaybı zararının, bu teminat içerisinde belli bir yüzde ile yer almasına ilişkin dava konusu cümlede ve bu cümlenin yürürlüğünü gösteren Yönetmelik değişikliğinin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde dayanağı Kanun'a ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemelerin iptali yolunda verilen temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, çoğunluk görüşüne katılmıyorum.