Bölge Adliye Mahkemesi 2026/900 E. 2026/997 K.

T.C.

KAYSERİ

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

4. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:2026/900

KARAR NO:2026/997

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN DOSYANIN

MAHKEMESİ:Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

NUMARASI:2026/54 D.İş 2026/52 Karar

TARİH:21/01/2026

TALEP:Tevdi Mahalinin Belirlenmesi (TBK M.107)

KARAR TARİHi:09/10/2026

KARARIN YAZILDIĞI TARİH:09/10/2026

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükme karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Tevdi mahalli talebinde bulunan davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili ... A.Ş ile ... Ltd. Şti arasında ... tarihinde "... İstasyonu" konulu sözleşme imzalandığını, ... A.Ş'nin sözleşme ile yüklenmiş olduğu edimleri ifa etmemesi nedeniyle Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/593 Esas sayılı dosyasından dava ikame edildiğini, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda sözleşme konusu ... İstasyonunun masrafları davalı ... Ltd. Şti'ye ait olmak üzere iadesine karar verildiğini, söz konusu karar İstinaf ve Yargıtay denetiminden geçerek Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2024/2713 Esas 2025/3266 Karar sayılı ilamı ile onanmak suretiyle kesinleştiğini, müvekkilin ... Serbest Bölge içerisinde faaliyet gösterdiğini, ... Serbest Bölge Gümrük Mevzuatı uyarınca gümrük sahası olduğunu, gümrük sahası olması nedeniyle ürünlerin, hammaddenin, makinanın hatta insanın dahi sahaya giriş ve çıkışları izne, prosedüre tabii olduğunu, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen karar uyarınca iade yükümlülüğü müvekkiline ait olsa da, öncelikle ... Ltd. Şti tarafından iade masraflarının karşılanması gerektiğini, bunun yanı sıra "Mahrece İade" olarak atlandırılan ve gümrük sahasından, gümrük sahası dışına iade edilmek istenilen emtianın gümrük sahası dışına çıkabilmesi için iade alacak gerçek/tüzel kişi tarafından gümrük işlemlerine başlanılması, gümrük beyannamesinin verilmesi zorunlu olduğunu, gümrük beyannamesi iade alacak kişinin dışında iade edecek kişi tarafından düzenlenemediğini, bu konuya ilişkin olarak ... Bakanlığı tarafından çıkartılan "Gümrük Genel Tebliği (Mahrece İade) (Seri No: ...)" başlıklı tebliğinin 5. Maddesinde düzenlendiği üzere çıkışına ilişkin gümrük beyannamesinin verilmesi gerektiğini, bu beyannameyi ise ... Ltd. Şti'nin vermesi gerektiğini, ... Ltd. Şti ise test istasyonunu alması durumunda müvekkiline para ödeyeceği için kötüniyetli olarak bu işlemleri yapmaktan, nakliye masrafını karşılamaktan imtina ettiğini, ... Ltd. Şti ... istasyonunu almaktan, bu amaçla gümrük işlemlerine başlamaktan imtina etmesi nedeniyle dava konusu test istasyonunun için tevdii mahalli belirlenmesi zarureti hasıl olduğunu, ancak belirlenecek tevdii mahallininde yine ... Serbest Bölge sınırları içerisinde yer almasının Gümrük Mevzuatı ve Serbest Bölgeler Kanunu uyarınca zorunlu olması nedeniyle, müvekkil test istasyonunu alacak ve muhafaza edecek yer arayışına girmiş olup ... A.Ş'nin ... Serbest Bölge içerisinde bulunan "... Mah. ... Cad. No: ... ... ... " adresinin tevdii mahalli olarak belirlenmesi amacıyla işbu davanın açılması zarureti hasıl olduğunu, ... A.Ş ... istasyonunu muhafaza edilmek üzere almaya hazır olduğunu müvekkiline yazılı olarak bildirdiğini beyan ederek, müvekkili yedinde bulunan ... ... ... ... İstasyonunun teslim edilecek tevdi mahallinin tespitine, tevdii mahalli olarak ... A.Ş'nin ... Serbest Bölge içerisinde bulunan "... Mah. ... Cad. No: ... ... ... " olarak belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ: Mahkemece; "HMK'nın 382/2-d maddesi gereğince, Sulh Hukuk Mahkemesi'nden iş bu tevdi mahalli tayini talep edilebileceğinden, talebin Mahkemenin görevsizliği nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ:Karşı taraf ... LTD. ŞTİ vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesinin taraflarına tebliğ edilmediğini, bu konuda cevap ve beyan haklarını saklı tuttuklarını, davanın yerinde olmadığını, taleplerin reddi gerektiğini, davacının davayı açmakta hukuki menfaatinin bulunmadığını, söz konusu görevsizlik kararının, usul ve yasaya, yerleşik Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay içtihatlarına açıkça aykırı olduğunu, Uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendiren ticari nitelikte bir çekişmesiz yargı işi olduğunu, müvekkil şirket ile talepte bulunan şirket arasında akdedilen "... İstasyonu" konulu sözleşmenin, her iki tarafın da tacir olması ve işin her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması sebebiyle mutlak surette ticari bir iş niteliğinde olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER:İddia, savunma, dosyada mevcut diğer bilgi ve belgeler.

İSTİNAF NEDENLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:HMK'nun 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde; Talep; tevdi mahalinin belirlenmesine (TBK.nun 107.maddesine) ilişkindir.Somut olayda; tevdi mahalli talebinde bulunan davacı vekili talep eden ... A.Ş ile .... Ltd. Şti arasında ... tarihinde "... İstasyonu" konulu sözleşme imzalandığını, .... A.Ş'nin sözleşme ile yüklenmiş olduğu edimleri ifa etmemesi nedeniyle Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/593 Esas sayılı dosyasından dava ikame edildiğini, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda sözleşme konusu ... İstasyonunun masrafları davalı .... Ltd. Şti'ye ait olmak üzere iadesine karar verildiğini, söz konusu karar İstinaf ve Yargıtay denetiminden geçerek Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2024/2713 Esas 2025/3266 Karar sayılı ilamı ile onanmak suretiyle kesinleştiğini, fakat karşı tarafın istasyonu almaya ve masrafları karşılamaya yanaşmadığını ileri sürerek “tevdi mahalli tayini” kararı verilmesini dava ve talep etmiştir.HMK.nun 382. vd. maddelerinde çekişmesiz yargı işleri düzenlenmiş olup aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme, Sulh Hukuk Mahkemesidir. 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde, bu kanundan doğan çekişmesiz yargı işlerinin ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olduğu hüküm altına alınmış, sonraki maddede ise ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakma görevinin Asliye Ticaret Mahkemesine ait bulunduğu düzenlenmiştir. Bu durumda, TTK'da düzenlenen çekişmesiz yargı işlerine bakmak görevi Asliye Ticaret Mahkemelerine ait olup bu mahkemelerin kurulmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri, ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakacaktır. O halde somut talebin, TTK'dan doğan bir çekişmesiz yargı işi olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.Bu kapsamda 6100 Sayılı HMK.nun 382/2-d maddesinde Borçlar Hukuku'ndaki çekişmesiz yargı işleri düzenlenmiş ve tevdi mahalli tayini de burada sayılmıştır. Aynı maddenin "e" bendinde ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri sayılmış olup, bunlar arasında tevdii mahalli tayininin yer almadığı görülmüştür.Dolayısıyla tevdii mahalli tayini istemine ilişkin eldeki uyuşmazlıkta; 6100 sayılı HMK'nın 382/2-d-3 fıkrasında tevdii mahalli tayini talebi çekişmesiz yargı işi olarak sayıldığı, çekişmesiz yargı işinde aynı kanun 383.maddesinde aksine düzenleme bulunmadığı sürece Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna ilişkin hüküm bulunduğu anlaşılmakla bu durumda uyuşmazlığın sulh hukuk mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekmekte olup (Yargıtay 15.HD.2016/5786 E, 2018/1886 K sayılı ilamı); İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılamaya, toplanan delillere, dosya içeriğine, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye göre delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından, karşı taraf vekilinin yerinde olmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı Hmk'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M:Yukarıda açıklanan nedenlerle,

1-Karşı taraf ... Limited Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3-Karşı taraf ... Limited Şirketi tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5-Karar tebliği ve harç işlemlerinin 6100 Sayılı HMK'nun 359/4 md. uyarınca İlk Derece Mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

6-Kullanılmayan gider avansının 6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin 59. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra İlk Derece Mahkemesi Yazı İşleri Müdürünce başvurana iadesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362/1-f. maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.09/10/2026