Bölge Adliye Mahkemesi 2026/606 E. 2026/1135 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2026/606 Esas

KARAR NO: 2026/1135

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 27/01/2026

NUMARASI: 2024/315 E. - 2026/48 K.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/06/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin toplamda 14 adet çeki borcuna karşılık İstanbul'da faaliyet yürüten ... Ltd. şirketine ciro ederek 17/05/2018 tarihinde ... ile gönderdiğini, 5 gün sonra kargo alıcısı şirket tarafından kargonun gelmediğinin bildirilmesi üzerine kargo şirketinin arandığını, kargonun kaybolduğunun bildirildiğini, davaya konu çekler ile birlikte kaybolan diğer çeklerin hamiline ödenmemesi talepli olarak İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/645 Esas sayılı dosyası ile Çek İptali davası açıldığını, mahkemece verilen ödeme yasağı kararının tüm ilgili bankalara ve davaya konu çeki ödemekle yükümlü bankalara bildirildiğini, davalıların Faktoring şirketleri olduğunu, almış oldukları çekler ile ilgili olarak kendilerine kırdırılan çek bedelinin gerçek bir borç ilişkisinden doğup doğmadığını araştırmak ve buna ilişkin belgelerinde doğruluğunu inceleyerek alma zorunda olduklarını, bu yasal yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde iyi niyetli 3. Kişi iddiasında bulunamayacaklarını, kötü niyetli davalı şirket ve davalı şirkete ciro eden ciro silsilesinde müvekkiline kadar aradaki cirantaların tamamının aynı düşünce ile hareket eden kötü niyetli kişiler olduğunu, müvekkilinin kendisinden sonra gelen cirantalar ile herhangi bir ticari ilişkisinin söz konusu olmadığını, bu sebeple söz konusu çeklerden dolayı müvekkil şirketin kendisinden sonra gelen cirantalara ve hamile herhangi bir borcu olmadığını belirterek kendiliğinden dikkate alınacak sair sebeplerden dolayı öncelikle davaya konu çekler ile ilgili.... İcra Müdürlüğü'nün ... ve ... Esas sayılı icra takip dosyalarına, .... İcra Müdürlüğü'nün ...sayılı takip dosyasına ve .... İcra Müdürlüğü'nün ...sayılı takip dosyasına yatırılacak paranın davalı alacaklılara ödenmesinin durdurulmasına, bilahere yapılacak yargılama sonucunda davalı şirketlere borçlu olmadıklarının tespitine, dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemenin 2019/265 Esas ve 2021/231 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44 HD'nin 2021/815 Esas 2024/711 Karar sayılı ilamı ile İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/03/2021 tarih, 2019/265 E. 2021/231 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk Derece Mahkemesi kararıyla; istinaf ilamı doğrulturusunda icra dosyası ve çek fotokopisi getirtilerek faktoring sözleşmesi tarihi de göz önünde bulundurularak Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 5. maddesine göre faktoring şirketi tarafından araştırma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğinin araştırılması için dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, davalı şirkete ait 2018 yılı yasal defterlerinin usulüne uygun şekilde tutulduğu, sahibi lehine delil olma özelliğinin bulunduğu, borçlusu...A.Ş. olan 27.04.2018-... tarih ve sıra nolu 7.000,- TL lık Fatura ile ilgili davalı ... ... tarafından yapılan istihbarat çalışmasında...A.Ş. firmasına ulaşılamadığından faturanın teyiti alınmadan sadece mükerrer olup olmadığı kontrol edilerek ... işleminin Yönetmelik 5/b maddesine aykırı olarak işlem yapıldığının görüldüğü, Fatura üzerinde teslim alan ve teslim eden kısımlarının boş (isim ve imzasız) olduğunun görüldüğü, davalı ... işlemlerinin gerçekleştirilmesinde teminata almış olduğu , Faktoring ...Şubesi ... nolu 7.000 TL tutarlı çekin sağlıklı olduğunu tespit amacıyla Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik' in 5/c maddesi kapsamın da Çek Keşidecisine dahi başvurmak durumunda olup; teminata alınan bu çekle ilgili olmak üzere keşideciye başvurulmayarak teyidinin alınmadığının görüldüğü, davalı ... ... AŞ nin temlik aldığı faturayı, ekinde ciro yoluyla devir alınan ...Şubesi ... nolu 7.000 TL tutarlı çeki vadesiyle uyumlu olarak iskonto ederek; 6.456,52,- TL'lık bir ödemenin 22.05.2018 tarihinde dava dışı ... hesabına ödeme yapıldığı, hem ... işlemleri hem de ödeme işlemlerinin davalı ... ... A.Ş. yasal defterlerinde kayıtlı olduğunun tespit edildiği, akabinde davacı tarafın defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak dava konusu 7.000 TL'lik çekin çıkışının kime yapıldığı, çek üzerinde davacıdan sonra cirosu olan ... isimli kişi ile ticari ilişkisinin olup olmadığı hususları tespit edilmesi için mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, davacı tarafa bilirkişi ücreti yatırması için kesin süre verildiği, ihtaratlı kesin süre içerisinde bilirkişi ücretinin yatırılmadığı, ayrıca avans ikmalinin de yapılmadığı, davacı tarafın üzerine düşen ispat yükümlülüğünü yerine getiremediği anlaşıldığı" gerekçesi ile davanın reddine, karar verilmiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme tarafından tarafına bilirkişi ücreti yatırılması için kesin süre verildiğini, bu süre içerisinde bilirkişi ücreti yatırılmaması sebebiyle ispat yükümlülüğünün yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, kişilerin adalete erişiminin bu kadar uzun süreli ve masraflı olmaması gerektiğini, dava değerinin 7.000 TL olduğunu, dava süresince iki kez bilirkişi ücreti yatırılıp rapor alındığını, yapılan masrafın dava değerini geçtiğini, toplanan tüm deliller ve en son alınan bilirkişi raporunda davalı ... şirketinin yönetmeliğin 5. maddesinde düzenlenen şartları yerine getirmediğinin tespit edildiğini, buna rağmen mahkemenin yeni bir bilirkişi incelemesi yapılacağı gerekçesiyle dava değeri kadar yeni bir ücret yatırılmasını istediğini, davaya konu çeklerin gönderildiği şirket muhasebecisinin tanık olarak dinlendiğini ve çeklerin alacaklarına karşılık müvekkili şirket tarafından kendilerine kargo ile gönderildiğini bildirdiğini ancak kargonun gelmediğini söylediğini, kargoya verildiğine ilişkin kargo makbuzunun mahkemeye sunulduğunu, isim gizlendi isimli kişi ile hukuki ilişkinin isim gizlendi A.Ş. ile ilişkili olduğunu, bu şirkete ulaşılamadığı için vergi dairesince feshedildiğinin resmi kayıtlarda mevcut olmasına rağmen hem davayı daha da uzatarak adalete erişimin geciktirildiğini hem de müvekkil şirkete dava değeri kadar ek yük yüklenmesinin hukuka ve adalete uygun olmadığını, diğer taraftan davanın konusunun 7.000 TL’lik çekin istirdatı davası olduğunu yani davanın konusunun para olduğunu, AAÜT gereğince konusu para veya para ile ölçülebilen davaların kabulü veya reddi halinde nispi vekalet ücreti verilmesi, maktu verilmesi halinde bile dava değerini geçemeyeceğinin yer almasına rağmen davalı lehine maktu vekalet ücreti olarak dava değerinin 6,5 katı vekalet ücretine hükmedilmesinin kanuna açıkça aykırı olduğunu belirterek kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP:

Davalı vekili istinaf cevap dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının istinaf isteminin reddi ile mahkeme kararının onanmasını talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece 2018/741 E. sayılı dosyasında, 27/05/2019 tarihli 1.nolu celsesinin 4 nolu ara kararı ile davacının davalılardan .... A.Ş. 'ye açmış olduğu davanın tefriki ile ayrı esasa kaydına karar verildiği, davanın İstanbul 9. ATM nin 2019/265 E. sayılı dosyasında yargılamaya devam edildiği anlaşılmıştır.

Davanın konusu, TTK 792 maddeye göre açılan çek istirdadı davasıdır.

Davacı tarafından duruşmadaki beyanlarında icra dairesine ödeme yaptıklarını, davanın istirdat davasına dönüştüğünü beyan etmişlerdir.

İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/04/2019 gün 2018/645 Esas 2019/425 K.sayılı kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği, dava konusu çeke istinaden istirdat davası açılması için süre verildiği görülmüştür.

02/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" Davalı ...Ş.'nin mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu "belirtilmiştir.

26/11/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;" Dava dışı ... tarafından 27/04/2018 tarihinde ... numaralı ve KDV dahil 7.000-TL fatura düzenlenen...A.Ş.'nin vergi dairesince adreste bulunamama nedeniyle vergi terkininin 30/09/2018 tarihinde yapıldığının görüldüğü " belirtilmiştir.

... İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyasında, alacaklı tarafından borçlu aleyhine çeke istinaden kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatıldığı, takibe konu çekte davacının ciranta olduğu, kendisinden sonra sırası ile ..., ..., ..., ...A.ş Nin cirosunun bulunduğu ve süreside bankaya ibraz edildiği tedbir kararına istinaden işlem yapılamadığının belirtildiği ve 13/08/2018 tarihinde kapak hesabı yapılarak dosya borcunun Cemka Kauçuk.. Şirketi tarafından ödendiği anlaşılmıştır.

Dairemizin iade kararında, "Mahkemece öncelikle icra dosyası ve çek fotokopisi getirtilerek faktoring sözleşmesi tarihide göz önünde bulundurularak Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 5. maddesine göre faktoring şirketi tarafından araştırma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğinin araştırılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği" belirtilmiştir.

İade kararımız üzerine mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

19/01/2025 tarihli SMMM bilirkişi raporunda özetle;" Davalı şirkete ait 2018 yılı yasal defterlerinin sahibi lehine delil olma özelliğinin bulunduğu, borçlusu...A.Ş. olan 27.04.2018-... tarih ve sıra nolu 7.000,00- TL., bedelli Fatura ile ilgili davalı ... tarafından yapılan istihbarat çalışmasında...A.Ş. firmasına ulaşılamadığından faturanın teyiti alınmadan sadece mükerrer olup olmadığı kontrol edilerek Faktoring işleminin Yönetmelik 5/b maddesine aykırı olarak işlem yapıldığının görüldüğü, Fatura üzerinde teslim alan ve teslim eden kısımlarının boş (isim ve imzasız) olduğunun görüldüğü, Davalı ... işlemlerinin gerçekleştirilmesinde teminata almış olduğu Faktoring ...Şubesi ... nolu 7.000 TL tutarlı çekin sağlıklı olduğunu tespit amacıyla Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/c maddesi kapsamında çek keşidecisine dahi başvurmak durumunda olup; teminata alınan bu çekle ilgili olmak üzere keşideciye başvurulmayarak teyidinin alınmadığının görüldüğü, Davalı ... ... A.Ş' nin temlik aldığı faturayı, ekinde ciro yoluyla devir alınan ...Şubesi ... nolu 7.000,00 TL., bedelli çeki vadesiyle uyumlu Olarak iskonto ederek, 6.456,52,- TL., ödemenin 22/05/2018 tarihinde dava dışı ... hesabına ödeme yapıldığı, hem faktoring işlemleri hem de ödeme işlemlerinin davalı ... ... A.Ş. yasal defterlerinde kayıtlı olduğu" belirtilmiştir.

Mahkeme 14/10/2023 tarihli ara kararı ile, Davacının ticari defter ve belgelerini sunması halinde bunların ve dosya suretinin resen seçilecek bir mali müşavir bilirkişiye tevdi ile, davacının iddiası, davalının savunması, davalının ticari defter ve belgeleri ile tüm dosya kapsamına göre, davacı defterlerinde, dava konusu 7.000,00 TL., bedelli çekin çıkışının kime yapıldığı, çek üzerinde davacıdan sonra cirosu olan ... isimli kişi ile ticari ilişkisinin olup olmadığı hususları tespit edilmesi noktalarında bilirkişi incelemesi yaptırılması için İzmir Nöbetci Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmasına karar verildiği davacı vekili tarafından bilirkişi ücretinin yatırılmadığı anlaşılmıştır.

Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde davacı tarafından dava konusu çekin kargo aşamasında kaybolması sebebi ile İzmir ATM' de çek zayi nedeni ile iptali davası açtıklarını, açılan davada 11/04/2019 tarihinde, davacıya çek istirdadı davası açmak üzere süre verildiği, davalı factoring şirketi tarafından, dava konusu çeki factoring işlemine istinaden usulüne uygun olarak temlik aldığını ve 22/05/2018 tarihinde dava dışı ...' a ödeme yapıldığını ileri sürmüş ise de, bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere faturada teslim alan ve teslim eden kısmında isim ve imza bulunmadığı, factoring şirketi tarafından faturanın teyidinin alınmadığı ve çek keşidecisinin aranmadığı, istihbarat yükümlülüğünü yerine getirmediği, davalının çeki iktisabında ağır kusurlu olduğu anlaşılmakla davanın kabulü gerekir iken anılan gerekçe ile davanın reddine dair verilen karar yerinde değildir.

Kabule göre de, AAÜT ne göre, vekalet ücreti hükmolunan bedeli aşamayacağından 7.000.00 TL bedelli davada 45.000,00 TL., vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmesi hatalıdır.

Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2. maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne 7.000,00 TL.' nin ödeme tarihi 13/08/2018 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile,

2- İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../01/2026 tarih, 2024/... E., 2026/... K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,

3- Davanın kabulüne 7.000,00 TL. nin ödeme tarihi 13/08/2018 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile davalıdan tahsiline,

4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar harcından peşin alınan 59,30 TL'nin mahsubu ile 672,70 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

4/b-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL başvuru harcının davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

4/c-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 59,30 TL tamamlama harcı, 6,40 TL vekalet harcı, 4750,00 TL bilirkişi ücreti, 205,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 5.020,70 TL'nin, davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,

4/d-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/(2) maddeye göre, 7.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,

5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,

5/a-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 2002,00 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 360,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 2.3620 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,

/a-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 25/06/2026