Bölge Adliye Mahkemesi 2026/355 E. 2026/1613 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/355 KARAR NO : 2026/1613

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : AYDIN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 21/01/2026 NUMARASI : 2025/690 Esas 2026/69 Karar DAVA : KIYMETLİ EVRAK İPTALİ BAM KARAR TARİHİ : 30/06/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 01/07/2026

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkiline keşide edilen ...bank ... Şubesi'nin 0056174 seri numaralı üzerinde ibraz tarihi yazılı olmayan 4.500.000,00 TL bedelli çekin kayıp olduğunu, kayıp olduğu için de müvekkili tarafından bankaya ibraz edilemediği gibi herhangi birinin eline geçme ihtimalinin de mevcut olduğundan, ....bank ... Şubesi'nin 0056174 seri numaralı üzerinde ibraz tarihi yazılı olmayan 4.500.000,00 TL bedelli çeke ilişkin zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince "...Dava, kıymetli evrak iptali istemine ilişkindir. Mahkememizce muhatap bankaya yazılan müzekkere cevabında; Keşidecisi .. . .Şirketi (VKN:...) olan 0056174 seri no.lu çek hakkında bankaları sisteminde yapılan incelemede; 0056174 numaralı çek 19.11.2025 tarihine kadar ibraz edilmemiş olduğunun bildirilmiş olduğu görüldü. 6102 sayılı TTK'nun 818/1-s maddesi uyarınca çek hakkında da uygulanacak aynı Yasa'nın 759. maddesine göre çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. TTK'nun 760. maddesine göre mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder.Aynı Yasa'nın 764. maddesine göre ise elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir.Talep, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamiline iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Bu davayı açan kişinin yetkili halim olduğunu da mahkemeye kanaat verecek şekilde kanıtlaması gerekmektedir. Netice olarak; davacı vekilinin dava dilekçesinde müvekkiline keşide edilen ...bank ... Şubesi'nin 0056174 seri numaralı üzerinde ibraz tarihi yazılı olmayan 4.500.000,00 TL bedelli çekin kayıp olduğunu belirterek iptal davası açtığı, 6102 sayılı TTK'nun 780. maddesinde çekin unsurları düzenlenmiş olup, dava konusu çekteki düzenleme tarihinin olmadığının beyan edildiği, düzenleme tarihi bulunmadığı için belgenin kambiyo senedi (çek) vasfında olmadığı anlaşılmış ise de, yerleşik Yargıtay kararlarına göre bu hususun zayi davası açmasına engel teşkil etmediği, ancak iptal davasındaki amacın, çeke bağlı hakkın çek olmadan ileri sürülmesi olduğundan, iptal talep eden kişinin, çekin yasal hamili olduğunu ve çekin zayi olduğunu kuvvetle muhtemel ispatlaması gerektiği, dosya kapsamı itibariyle davacının, çekin yasal hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli delillerle ispatlayamadığı, ayrıca davacının çekin ne şekilde iktisap edildiğine ve ne şekilde zayi olduğuna dair bir maddi vakıa dahi bildirmediği, tüm bu sebeplerle davacının davasını ispat edemediği kanaatine varılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. "şeklindeki gerekçe ile" Davacının davasının reddine" karar verilmiştir. İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 6102 sayılı TTK’nın 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılan zayi nedeniyle iptal davalarında amacın, kıymetli evraka bağlı hakkın korunmasına ilişkin olduğunu, zayi davalarında davacıdan aranan ispatın kesin ve tam ispatın değil, “kuvvetle muhtemel” ispat düzeyi olduğunu, yerel mahkemece, dosya kapsamındaki delillerin değerlendirilmeksizin, ispat yükünü ağırlaştırdığını ve fiilen kesin ispatın arandığını, ancak, çekin seri numarası, bedeli, keşidecisi ve banka bilgilerinin açıkça belirtildiğini, çekin müvekkiline keşide edildiğinin sabit olduğunu, gerekçeli kararda ilgili çekin bankaya ibraz edilmediği hususunun açıkça belirtilmiş olup anılan hususun dahi çekin kayıp olduğunun zayi olgusunu açıkça desteklediğini, bu haliyle zayi olgusunun en azından kuvvetle muhtemel düzeyde ortaya konulduğunu, iptal davasının amacının, belgenin dolaşıma çıkmasının önlenmesi ve hak sahibinin korunmasına ilişkin olduğunu, mahkemenin değerlendirmesinin zayi müessesesinin varlık sebebini ortadan kaldıracağından ve kaybolduğu beyan edilen çeke ilişkin zayi belgesi verilmemesinin hak kayıplarına sebebiyet verebileceğinin açık olduğundan yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Talep, Türk Ticaret Kanunu'nun 757. ve devamı maddeleri hükümlerine dayalı olarak açılmış davaya konu bononun zayi nedeniyle iptali istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar res'en gözetilerek ve yine HMK 357/1.maddesindeki, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar istinaf incelemesi sırasında dinlenemez ve yeni delillere dayanılamaz hükmü çerçevesinde yapılmıştır. Talepte bulunan vekili müvekkilinin hamili olduğu isteme konu bir adet çekin kaybedildiği ve bulunamadığı, bu nedenle bankaya ibraz edilemediği, isteme konusu çekin kötü niyetli 3. kişilerin eline geçmesi ihtimali bulunduğu iddiası ile çekin zayi nedeni ile iptaline karar verilmesi talep edilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; Davacının, çekin yasal hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu, ispata elverişli delillerle ispatlayamadığını, ayrıca davacının çekin ne şekilde iktisap edildiğine ve ne şekilde zayi olduğuna dair bir maddi vakıa dahi bildirmediğini, tüm bu sebeplerle davacının davasını ispat edemediği kanaati ile davanın reddine karar verilmiştir" İş bu karar talepte bulunan vekili tarafından istinaf edilmiştir. Dava, davacının hamili bulunduğu çeklerin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir. Talep eden vekili, müvekkilinin hamili bulunduğu isteme konu 1 adet çeki kaybettiğini ve bu nedenle bankaya ibraz edemediğini ileri sürmüştür. Mahkemece yapılan yargılama sırasında ilgili bankadan gelen 18.09.2025 tarihli cevabi yazıda 0056174 seri numaralı ve 4.500.000,00 TL tutarlı çekin 17.09.2025 tarihine kadar bankaya ibraz edilmediğinin bildirildiği, yine 21.11.2025 tarihli cevabi yazıda da, isteme konu çekin keşidecisinin .... Şirketi olduğu, iş bu çekin 19.11.2025 tarihine kadar ibraz edilmediğinin bildirildiği görülmüştür. Yine dairemizce ...bank'a yazılan yazıya verilen 25.06.2026 tarihli cevabi yazıda isteme konu çekin yazı tarihi itibarıyla bankaya ibraz edilmediğinin bildirildiği görülmüştür. Kambiyo senedinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı lehtar veya hamile tanınmış bir haktır. Keşidecinin bu hakkı yoktur. Somut olayda talep eden dava açma hakkının bulunduğunu bildirmiş olup bu konuda üçüncü şahıslarca bir itiraz ileri sürülmemiştir. Mahkemece TTK'nın 760. maddesine uygun olarak, aynı yasanın 762. maddesi hükmünde öngörülen şekilde gazetede üç defa ilan yapılmış ve TTK.'nun 761. maddesi uyarınca üç aylık süresi içinde üçüncü şahıslarca davaya konu kambiyo senedi mahkemeye sunulmamıştır. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu konusunda, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulması yeterli saymak gerekir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkansız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile, çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Bu itibarla somut uyuşmazlık yönünden davacı vekilince sunulan mevcut delillerin yeterli sayılması ve talebe konu çekin zayi nedeni ile iptaline karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. HMK'nın 353/1-b-2 maddesinde yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına gerek duyulmadığı takdirde düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verileceği öngörülmüştür. Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında; talep eden vekilinin istinaf istemlerinin kabulü ile mahkeme kararı kaldırılarak, isteme konu bir adet çekin zayi nedeni ile iptaline dair HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; A-6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca talep eden tarafın istinaf başvurusunun KABULÜ ile, Aydın Asliye Ticaret Mahkemesinin 21/01/2026 tarih ve 2025/690 Esas 2026/69 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 1-Talep eden tarafından yatırılan 732,00 TL istinaf maktu karar harcı ile 2.002,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının istek halinde talep eden tarafa iadesine, 2-Talep eden tarafça yapılan 475,00 TL istinaf yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 3-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf eden yararına istinaf vekalet ücreti verilmesine yer olmadığına, B-6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden esas hakkındaki kararla;, KALDIRILAN HÜKMÜN YERİNE GEÇMEK ÜZERE: 1-Talebin KABULÜNE, İsteme konu.. Bankası ... Şubesine ait, keşidecisi ...Şirketi tarafından ... lehine keşide edilen ve keşide tarihi yazılı olmayan 0056174 seri numaralı ve 4.500.000,00 TL tutarlı bir adet çekin zayi nedeni ile İPTALİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken peşin harç başlangıçta alındığından, yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3-Talep eden tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Yatırılan gider avansının varsa kullanılmayan kısmının, 6100 Sayılı Kanunun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 5-Kararın tebliği, kesinleştirme, harç ve yargılama giderlerinin iadelerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dair, dosya üzerinde uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 30/06/2026