Bölge Adliye Mahkemesi 2026/2831 E. 2026/27 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

70. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/2831

KARAR NO: 2026/27

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 08.07.2026 tarihli ara karar

NUMARASI: 2026/652 Esas (Derdest)

DAVA: Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Menfi Tespit)

KARAR TARİHİ : 29/09/2026

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sırasında verilen ara kararına karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

I- DAVA

Davacılar vekili 26/06/2026 tarihli dilekçesinde, Müvekkili iş ortaklığı tarafından davalı tarafa sunulan 17.02.2026 tarihli, ... numaralı ve 300.000.000,00 TL bedelli geçici teminat mektubu nedeniyle; ihale konusu projenin yasal gerekliliği olan "A Grubu" müteahhitlik yetki belgesinin müvekkillerinde bulunmaması ve bu durumun ihale makamınca bilinmesine rağmen sürecin yürütülmesi neticesinde oluşan "hukuki imkansızlık" ve "culpa in contrahendo" (sözleşme görüşmelerindeki kusur) ilkeleri uyarınca davalarının kabulü ile, müvekkili şirketlerin ...ihalesi kapsamında davalılara herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine, müvekkilleri tarafından davalı tarafa sunulan ...A.Ş. ...Şubesi tarafından düzenlenen 17.02.2026 tarihli, ... numaralı ve 300.000.000,00 TL bedelli Geçici Teminat Mektubu nedeniyle davalılara karşı herhangi bir borcun bulunmadığının tespitine; davalılar tarafından söz konusu teminat mektubunun nakde çevrilmesine dayanak teşkil ettiği ileri sürülen herhangi bir hak ve alacağın mevcut olmadığının ve teminatın irat kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğunun tespitine, taraflar arasında ihale neticesinde kurulması planlanan sözleşmenin, emredici mevzuat hükümleri gereğince ifasının baştan itibaren objektif olarak imkânsız olması nedeniyle hükümsüz olduğunun ve bu sebeple geçersizliğinin tespitine, söz konusu geçici teminat mektubunun haksız ve hukuka aykırı şekilde gelir kaydedilmesine yönelik işlemlerin ve girişimlerin önlenmesine, teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespiti ile müvekkillerine iadesine, dava öncesinde 6100 sayılı HMK'nın 389 ve devamı maddeleri uyarınca İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/937 D. İş sayılı dosyası üzerinden tesis edilen ihtiyati tedbir kararının, işbu dava kesinleşinceye kadar devamına; tedbir şartlarının halen mevcut olması ve yargılamanın ilerleyen aşamalarında herhangi bir usuli tereddüt veya hak kaybının önlenmesi amacıyla, işbu esas dava dosyası kapsamında Mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilerek teminatın nakde çevrilmesinin önlenmesine dair, HMK 389 ve devamı maddeleri uyarınca ihtiyat-ı tedbir kararı verilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; Teklif Alma Şartnamesinde müteahhitlik belgesinin grubuna ilişkin herhangi bir özel şart yer almadığını, ihale sürecinde müşavirlik görevini üstlenen...tarafından, davacı şirketlerce kurulmuş iş ortaklığının Şartnamede aranan belgelere ve asgari koşullara sahip olduğu yönündeki tespiti tümüyle hukuka uygun olduğunu, davacıların aksi yöndeki açıklamaları ise mesnetsiz ve hatalı olduğundan bahisle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı...Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu ihale Hasılat Paylaşımı ihalesi olup davet usulü ile yapıldığını, bu nedenle Özel ihalelerde, ihale şartnamelerinin taraflar arasında bir sözleşme niteliği taşıdığı ve bu şartnamelerde yer alan hükümlerin tarafları bağladığı kabul edildiğini, şartnamede yer alan, ihaleyi kazananın sözleşme imzalamaktan imtina etmesi halinde cezai şart veya ihale fark bedeli ödemekle yükümlü olacağı yönündeki hükümler taraflar için kesin nitelikte olduğundan bahisle davanın husumet ve kabul görmezse esastan reddine, ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, müvekkili şirketin davacıların sözleşme imzasından kaçınması nedeniyle uğradığı ve mahrum kaldığı kazanç dolayısıyla maddi zararların tahsili için yasal haklarının saklı tutulmasına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Şartname’nin ön yeterlik düzenlemesi kapsamında, A grubu yapı müteahhitliği yetki belgesi ayrıca ve bağımsız bir ön yeterlik belgesi olarak istenmediğini, ön yeterlikte aranacak belgeler, şartnamenin 13. maddesinde sınırlı şekilde düzenlendiğini, müşavirin ve ihale komisyonunun ön yeterlik incelemesinin, ihale dokümanında istenen belgeler üzerinden yapılacağından bahisle Arabuluculuk Süreci ile ilgili itirazlarının "Ön Sorun" yapılarak, dava dilekçesindeki taleplerin arabuluculuk başvurusunun ilk ve usulüne uygun bildirilmiş kapsamı dışında kaldığının anlaşılması hâlinde, bu talepler yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, davacı ...A.Ş. yönünden davanın aktif husumet bulunmadığından reddine, davacıların, 17.02.2026 tarihli, ... numaralı ve 300.000.000,00 TL bedelli geçici banka teminat mektubu nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti, teminat mektubunun iptali, hükümsüzlüğünün tespiti ve iadesi istemlerinin tümden reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/06/2026 tarih 2026/937 D.İş Esas - 2026/946 Karar sayılı kararıyla "İHTİYATİ TEDBİR TALEBİNİN TEMİNAT KARŞILIĞINDA KABÜLÜNE, 45.000.000,00 TL teminatın nakden ya da banka teminat mektubuyla karşılanması halinde; ...Anonim Şirketinin ...Şubesi tarafından düzenlenen 17.02.2026 tarihli, ... numaralı ve 300.000.000,00 TL bedelli geçici teminat mektubununun paraya çevrilmesinin İHTİYATİ TEDBİR YOLUYLA ENGELLENMESİNE, Teminatın yatırılması ve talep edence uygulanması talep edilmesi halinde ...Anonim Şirketi ...Şubesine iş bu karardan bir suretin gönderilmesine," karar verilmiştir.

Davalılar ... Genel Müdürlüğü ve ...Anonim Şirketi vekilinin tedbir kararına itirazı üzerine esas hakkında davanın görüldüğü İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 08.07.2026 tarihli ara kararında; "İhtiyati tedbire yapılan sair itirazlarda aleyhe ihtiyati tedbir kararı verilen tarafın itiraz dilekçesi incelendiğinde; ihale sözlemesine dayanılmış olup, teklif alma şartnamesi kapsamında 14. Maddeye göre 300.000.000-TL geçici teminat alınmış, ...A.Ş. tarafından yapılan ihale neticesinde ön yeterlilik dosyasının uygun bulunmuş ve ikinci oturum için hakkında ihtiyati tedbir kararı verilen inşaat şirketi toplantıya çağırılmış ve geçici teminat mektubu da ihale şartnamesi gereğince iş ortaklığı sıfatıyla...A.Ş. sunulduğu, daha sonraki aşamada inşaat için gerekli olan A grubu yapım sahibi belgesi olan müteahhitler tarafından yapım işi olduğu, ruhsatın belediyeden alınabileceği ancak konsorsiyumu oluşturan şirketlerin A grubu yapım sınıfı belgesi olmadığı bu nedenle sözleşme imzalansa dahi, projenin devamının getirilmesinin devamının mümkün olmadığı, davacı tarafın sözleşmeden kaçınmasının nedenin hukuki sebebe dayalı olduğu, ...AŞ tarafından ön yeterlilik dosyası incelendiğinde bu hususunda inşaat şirketi tarafından, bağlı bulundukları inşaat müşavirlikleri tarafından incelenmesi gerektiği bu nedenle sözleşmeden kaçınmanın sorumluluğunun sadece ihaleye giren şirket konsersuyumuna yüklenilmesinin uygun olmadığı bu hususun TMK 2 dürüstlük kurallarına aykırı bulunduğu, bu nedenle geçici teminat mektubunun nakde çevrilmesi halinde davacı şirketin bu hali ile zarara uğrama ihtimalinin bulunacağı, daha sonraki aşamalarda ve delil durumuna göre ihtiyati tedbirin devamı ya da kaldırılması durumunun değerlendirilebileceği ve bu imkanın her zaman olduğu bu nedenle bu aşamada İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2026/937 D.İş sayılı dosyasında vermiş olduğu tedbir kararının yerinde olduğu,'' şeklinde gerekçelendirilme yapılarak ihtiyati tedbire yapılan itirazın reddine ve ihtiyati tedbirin devamına karar verilmiştir.

III-İSTİNAF

Davalı ...Anonim Şirketi vekili istinafında, tedbire konu mektup, ...A.Ş. ...Şubesi tarafından düzenlenen 17.02.2026 tarihli, ... numaralı ve 300.000.000,00 TL bedelli geçici banka teminat mektubu olduğunu, davacıların, ihale sürecine kendi iradeleriyle katıldığını, geçici teminatı sunduklarını, projeyi inceleyip yeri gördüklerini, ikinci oturuma iştirak etmiş, ihaleyi kazanmış ve buna rağmen sözleşmeyi imzalamaktan kaçındıklarını, bu durumda teminat mektubunun güvence altına aldığı, ihale alım şartnamesinin 14. maddesinde düzenlenen risk gerçekleştiğinden bahisle İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 08.07.2026 tarihli, ihtiyati tedbire itirazlarının reddine ve ihtiyati tedbirin devamına ilişkin ara kararının kaldırılmasına, davacıların 17.02.2026 tarihli, ... numaralı ve 300.000.000,00 TL bedelli geçici banka teminat mektubunun nakde çevrilmesinin engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir talebinin reddine, mevcut ihtiyati tedbir kararının derhal kaldırılmasına ve bu hususun ...A.Ş. ...Şubesi’ne bildirilmesine, istinaf yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili istinafında, uyuşmazlık konusu ihale şartnamesinin "Geçici Teminat ve İadesi" başlıklı 14'üncü maddesinin 7'nci fıkrası: "Bu iş kapsamında verilen geçici teminatlar, her ne sebeple olursa olsun haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz." hükmünü amir olduğunu, taraflar için kesin şekilde bağlayıcılık taşıyan söz konusu hüküm dolayısıyla söz konusu teminat mektubu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesi mümkün olmadığından bahisle istinaf başvurularının kabulüne, İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2026/652 E. sayılı dosyasının 08.07.2026 tarihli "ihtiyati tedbire yapılan itirazın reddi, ihtiyati tedbirin devamı" yönündeki ara kararının kaldırılmasına, karşı tarafın, "...Anonim Şirketinin ...Şubesi tarafından düzenlenen 17.02.2026 tarihli, ... numaralı ve 300.000.000,00TL bedelli geçici teminat mektubunun paraya çevrilmesinin engellenmesine" yönelik ihtiyati tedbir talebinin reddine, ihtiyati tedbir kararının kaldırıldığının ...A.Ş. ...Şubesine bildirilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

IV- DEĞERLENDİRME

Dava, taraflar arasında ihale edilen ...Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İşi'nin geçersizliğinin tespiti istemine ilişkindir. Davacılar yüklenici, davalılar iş sahibidir. Davacılar vekilinin talebi üzerine ...Anonim Şirketinin ...Şubesi tarafından düzenlenen 17.02.2026 tarihli, ... numaralı ve 300.000.000,00TL bedelli geçici teminat mektubunun paraya çevrilmesinin engellenmesine yönelik tedbir kararı verilmiş, itiraz üzerine yapılan murafaa duruşmasında itiraz reddedilmiş, ret kararı bir kısım davalılarca istinaf edilmiştir.

İhtiyati tedbirin şartları 6100 Sayılı HMK'nın 389/1. maddesinde genel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, mevcut durumda meydana gelebilecek değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

Somut olayda davacılar geçersizliğinin tespitini talep ettikleri ihale işi için verdikleri teminat mektubunun paraya çevrilmesinin önlenmesini talep ettikleri, yargılama sonuçlanmadan teminatın paraya çevrilmesi halinde telafisi imkansız zarar doğma ihtimali olduğu için ihtiyati tedbire bir kısım davalıların yaptıkları itirazların reddi kararı hukuka ve usule uygundur.

Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-İSTANBUL .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ’nin ......07.2026 tarihli ve 2026/... Esas sayılı, ihtiyati tedbire itirazların reddine ve ihtiyati tedbirin devamına ilişkin ara kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf harçları peşin alındığından ayrıca harç alınmasına YER OLMADIĞINA,

3-Davalı taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,

4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362/1-f bendi gereğince KESİN olmak üzere 29/09/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.