Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1627 E. 2026/1468 K.

T.C.

...

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/1627

KARAR NO: 2026/1468

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:07/08/2026 Tarihli ek karar

NUMARASI: 2026/2518 D.İş- 2026/2552 Karar

TALEBİN KONUSU: İhtiyati Haciz

Taraflar arasında görülen değişik iş dosyasında ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerle ihtiyati haciz talebinin kabulü kararına borçlu ....Şti. vekilince yapılan itirazın reddine dair verilen 07.08.2026 tarihli ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu ... Şti vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan değişik iş dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden/alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile girilen ticari ilişki sonucu ... seri nolu, 16.06.2026 keşide tarihli, 550.000,00 TL bedelli çekin, borçlu/lar tarafından imza edilerek müvekkili şirkete verildiğini, söz konusu çeklerle ilgili olarak ihtiyati haciz talep edilmeyen bakiye çek bedeline ilişkin çekten doğan her türlü talep ve alacak hakları saklı kalmak ve feragat anlamına gelmemek kaydıyla; çeklerin 533.650,00 TL'sinin ödenmediğini, alacağın muaccel olduğunu, herhangi bir teminat altında olmadığını, alacağın tahsili amacı ile ....İcra Müdürlüğünün .... ... Esas sayılı dosyası ile borçlular aleyhine icra takibi başlatıldığını, ancak borçluların kaçma teşebbüsü içerisinde bulunduğundan ve takip henüz kesinleşmediğin ihtiyati haciz talep etme zorunluluğu doğduğunu ileri sürerek, .... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası ile borçlulardan söz konusu çek ile ilgili olarak ihtiyati haciz talep edilmeyen bakiye çek bedeline ilişkin her türlü talep ve alacak hakkımız saklı kalmak ve bakiye bedelden feragat anlamına gelmemek üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak ve tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla 533.650,00 TL alacak için menkul ve gayrimenkul malları 3. kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz talebini değerlendirdiği 25.06.2026 tarihli değişik iş kararında; " ... Talep, ihtiyati hacze ilişkindir. Talebin yasal dayanağı İİK'nın 257 vd. maddeleridir. Talep sahibinin dilekçesi ve ekindeki belgelerin incelenmesinden; rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun süresinde ödenmediğine kanaat getirecek delillerin İİK'nın 258/1. fıkrası uyarınca sunulduğu ve yaklaşık ispatın da bu aşamada var olduğu ... "gerekçesiyle, ihtiyati haciz talebinin kabulü ile 533.650,00 TL alacağa yetecek miktarda borçlunun kendisinde veya üçüncü şahısta olan taşınır, taşınmaz malları ve alacakları ile diğer haklarının borca yetecek miktarda ihtiyaten haczine karar verilmiştir.

Bu karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu .... Şti. vekilleri tarafından, İİK'nın 265. maddesi uyarınca, süresinde itiraz edilmiştir.

İhtiyati hacze itiraz eden borçlu .... Şti. vekili, itiraz dilekçesinde özetle; mahkemenin ihtiyati haciz talebini incelemeye yetkili olmadığını, müvekkili şirketin ticaret siciline kayıtlı yasal yerleşim yerinin .../... olduğunu, ayrıca ihtiyati hacze dayanak yapılan 16/06/2026 tarihli çekin keşide yerinin de ... ili olduğunu, müvekkilinin adresi ve çekin keşide yeri ... iken, ... mahkemelerinden ihtiyati haciz kararı alınamayacağını, ... Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, E. 2025/1302, K. 2025/1434, T. 06.11.2025 tarihli emsal kararında da belirtildiği üzere, çek borçlusu aleyhine ancak belirli yerlerde takip yapılabileceğini, mahkemece somut olayda "yukarıda yer verilen yetkiye ilişkin seçimlik yerlerden hiçbirinin ... adliyesi yargı sınırları içerisinde bulunmadığı" gerekçesiyle yetkisiz mahkemeden alınan ihtiyati haciz kararlarının kaldırılması gerektiğinin açıkça ifade edildiğini, faktoring sözleşmesindeki yetki şartının sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereğince müvekkilini bağlamayacağını, müvekkilinin faktoring sözleşmesinin tarafı olmadığını, dosyaya sunulan 10.08.2025 tarihli sözleşmenin alacaklı ... AŞ ile .... Şti. arasında akdedildiğini, müvekkili şirketin yalnızca takibe konu çekin keşidecisi olduğunu, çekten doğan borcun aranacak borç niteliğinde olduğunu, alacaklının yerleşim yerinin yetkili olmadığını, karşı tarafça, çekin süresinde bankaya ibraz edilip karşılıksız kalması sebebiyle borcun aranacak borç niteliğinden çıkarak alacaklının ikametgahında ifa edilecek borç niteliğine dönüştüğünü ve bu sebeple Türk Borçlar Kanunu madde 89/1 uyarınca ... Mahkemelerinin yetkili olduğu iddia edilemeyeceğini, bu yöndeki olası bir argümanın, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemelerinin yerleşik içtihatlarıyla kesin olarak reddedildiğini, kambiyo senetlerinden doğan alacaklar niteliği itibarıyla aranacak borç olduğunu, çekin muhatap bankaya ibrazının bu kuralı değiştirmeyeceğini, ... Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, E. 2026/42, K. 2026/177, T. 05.02.2026 tarihli kararında bu hususa hiçbir şüpheye yer bırakmayacak yer verildiğini, yetkisiz mahkemece verilen hukuka aykırı ihtiyati haciz kararı neticesinde müvekkili şirketin tüm banka hesaplarına, taşınırlarına ve araçlarına haciz konulduğunu, müvekkili şirketin ticari itibarı zedelendiğini, ticari faaliyetleri durma noktasına geldiğini, haksız ve usulsüz olarak tesis edilen bu ihtiyati haciz sebebiyle müvekkil şirketin uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini için yasal yollara başvurma haklarını saklı tuttuklarını, karşı tarafça dosyaya depo edilen %25 oranındaki 133.412,05 TL tutarındaki teminatın karşı tarafa iadesine kesinlikle muvafakat etmediklerini belirterek, ihtiyati haciz kararına itiraz etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ EK KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi, itirazı değerlendirdiği 07.08.2026 tarihli ek kararında; " ... Somut olayın incelemesinde; İhtiyati hacze konu çekin bankaya ibraz edildiği anlaşıldığından, atıf yapılan Yüksek Mahkeme kararlarında da açıklandığı üzere muhatap bankaya ibraz edilerek karşılıksız kalan talep konusu çek, artık aranacak borç olmaktan çıkarak götürülecek borç niteliği kazanmıştır. 6100 Sayılı HMK.’nun 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 sayılı TBK’nun 89. maddesinde belirtildiği gibi ihtiyati haciz talep eden alacaklı şirketin yerleşim yerinin (...) bulunduğu yer mahkemesi olan ... Merkez (Çağlayan) Mahkemeleri de yetkili hale gelmiştir. (Emsal ... 44 HD DOSYA NO: 2026/317 Esas, KARAR NO: 2026/552 ilamı)

Alacaklı, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yeri veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabileceğinden, davacı tarafın, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 24.11.2025 tarihli, 2025/5752 E. ve 2025/6984 K. sayılı uyuşmazlığın giderilmesi kararı sayılı ilamları uyarınca TBK 89. maddesi uyarınca yetkili hale gelen ... Mahkemesi'nden talepte bulunduğu... " gerekçesiyle, ihtiyati haciz kararına yapılan itirazın reddine karar verilmiştir.Bu ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu .... Şti. vekilince istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden borçlu .... Şti. vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kambiyo senetlerinden doğan alacakların "aranacak borç" niteliğinde olmadığını, çekin karşılıksız çıkmasının bu niteliği değiştirmeyeceğini, mahkemece ihtiyati hacze itirazın reddi kararını, karşılıksız kalan çekin aranacak borç olmaktan çıkarak götürülecek borç niteliği kazandığı yanılgısına dayandırdığını, oysa Türk Ticaret Kanunu hükümleri gereğince kambiyo senetlerinden doğan borçlar, borçlunun ikametgahında ifa edilmesi gereken aranacak borçlardan olduğunu, çekin bankaya ibraz edilmesi ve karşılıksız kalmasının, senedin kambiyo vasfını ortadan kaldırmadığı gibi borcun ifa yerini de değiştirmeyeceğini, ... Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin kararlarında; "Ödeme vasıtası olan ve aranacak borçlardan olan çekin ibrazından sonra çek niteliği ve kambiyo hukukundan kaynaklanan alacağın niteliği değişmez, kısacası ibraz sonucunda çek borcu götürülecek borca dönüşmez." tespitiyle bu hukuki tartışmaya son verildiğini, aynı doğrultuda ... Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin ''Kambiyo senetlerine dayalı alacaklar aranacak borç niteliğinde olup, muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazanmaz" denilmek suretiyle, yerel mahkemenin kararındaki temel dayanağın hukuka aykırı olduğunun tescillendiğini, dolayısıyla, somut olayda Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesinin uygulanma kabiliyeti bulunmadığını, alacaklının yerleşim yeri olan ... mahkemelerinin yetkili olmadığını, müvekkilinin .../ ... adresi bulunduğunu, ihtiyati hacze dayanak yapılan çekin keşide yeri de ... olduğunu, HMK m. 6 uyarınca genel yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, İİK m. 50 atfıyla uygulanan HMK m. 10 gereği ifa yeri mahkemesi de, kambiyo senedinin aranacak borç olması sebebiyle borçlunun yerleşim yeri olan ... mahkemelerinin yetkili olduğunu, alacaklı ... Anonim Şirketi'nin yerleşim yerinin ... olmasını yetki için yeterli görmüşse de, bu durumun da usule aykırı olduğunu, ayrıca ihtiyati haciz talep eden faktoring şirketinin, dava dışı üçüncü kişilerle yaptığı faktoring sözleşmesindeki yetki şartı da müvekkil şirketi bağlamayacağını, ... Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin kararında da; "itiraz edenler ... faktoring sözleşmesinde taraf olarak yer almadıklarından sözleşmedeki yetki şartının kendileri yönünden uygulanamayacağı ... ilk derece mahkemesince yetki itirazının kabul edilerek ihtiyati haciz kararının itiraz edenler ... yönünden kaldırılmasına dair ek kararının yerinde olduğu anlaşılmakla" şeklindeki hüküm ile müvekkili aleyhine sözleşmesel bir yetki kuralının da işletilemeyeceğini kanıtladığını, esas takibe ilişkin icra hukuk mahkemesinin kesinleşen yetkisizlik kararının da ihtiyati hacizdeki yetkisizliği tescil ettiğini, ihtiyati haciz kararının infazı akabinde, .... İcra Dairesinin ...Esas sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine başlatılan icra takibine karşıi yetki itirazında bulunduklarını, ... 44. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 05/08/2026 tarihli, 2026/444 Esas ve 2026/480 Karar sayılı gerekçeli kararı ile yetki itirazlarının haklı bulunduğunu, icra hukuk mahkemesinin gerekçesinde ''kambiyo senetlerinden doğan alacakların aranacak alacaklar niteliğinde olduğunu, bu alacaklar için BK 89/1. maddesinin uygulanmayacağını, takibe konu çekin keşide yeri, muhatap bankanın bulunduğu yer ve müvekkil şirketin adresinin ... olduğunu saptamıştır. Bu tespitler ışığında mahkeme; "... icra dairesinin yetkisizliğine, ... icra müdürlüklerinin yetkili olduğuna" hükmettiğini, müvekkili borçlu hakkında düzenlenen ödeme emirlerinin iptaline, konulan hacizlerin kaldırılmasına karar verildiğini, esas takibin yürütüldüğü icra dairesinin yetkisizliğinin, üstelik yerel ticaret mahkemesinin dayandığı "götürülecek borç" argümanı açıkça çürütülerek mahkeme kararıyla tescil edilmişken mahkemenin ihtiyati haciz yönünden kendisini yetkili görmesi hukuki güvenliği zedelediğini, esas takibin yetkisiz olduğu bir uyuşmazlıkta, ihtiyati haczin yetkili kabul edilerek müvekkil şirketin banka hesapları ve ticari faaliyetleri üzerinde haksız bir kısıtlama yaratılması açıkça hukuka aykırı olduğunu, yetkisiz mahkemece verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasının zorunlu olduğunu, bu nedenlerle, ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ek kararın kaldırılmasına ve ihtiyati hacze itirazlarının kabulü ile kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep, İİK'nın 257 ve devamı hükümleri uyarınca ihtiyati haciz kararı verilmesi istemine; istinaf ise aynı Kanun'un 265/son hükmü uyarınca ihtiyati hacze borçlu .... Şti. vekilinin yaptığı itirazın reddi ek kararına ilişkindir.

İlk derece mahkemesince verilen ihtiyati haciz talebinin kabulü kararına borçlu .... Şti. vekilince yapılan itirazın reddine dair verilen ek karara karşı, borçlu .... Şti. vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamından, ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından, keşidecisi borçlu .... Şti, lehtarı borçlu ....olan, ... AŞ ... Şubesine ait, ... seri nolu, 16.06.2026 keşide tarihli, 550.000,00 TL bedelli çekin, lehtar tarafından ciro edilerek alacaklı şirkete verildiği, ihtiyati haciz talep eden alacaklı tarafından bankaya ibraz edildiği, ancak çekin karşılıksız çıktığı, alacaklı şirketin ihtiyati haciz talebinin mahkemece kabul edildiği, bu karara karşı ise borçlu .... Şti.tarafından itiraz edilmesi üzerine mahkemece itirazın reddine karar verildiği görülmektedir.

İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini garanti altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır. İhtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme İİK'nın 257 ile 268. maddesinde yer almaktadır. Bilindiği gibi ihtiyati haciz talep edebilme koşulları İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir. Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacağın rehinle temin edilmemiş olmasıdır.

Müeccel alacaklarda ise kural olarak ihtiyati haciz istenemeyecek ise de, borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunması halinde vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyati haciz kararı verilebilir. Sözü edilen maddede bunun dışında herhangi bir koşul öngörülmemiştir.

İİK'nın 265/1.maddesi hükmü uyarınca ise borçlu, kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haciz kararına, ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.

Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için TBK'nın 89/1 hükmü uygulanamaz. Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması hâlinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde (6102 sayılı TTK'nın 781/2 fıkrası uyarınca çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir. Böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödeme yeri sayılır) ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Ayrıca, muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK'nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak TBK'nın 89. madde hükmü nedeniyle, alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline gelir.

Somut olayda, ihtiyati hacze konu çekin keşidecisi borçlu .... Şti., olup çekin 16.06.2026 tarihinde alacaklı tarafından ... AŞ ... şubesine ibraz edildiği, ...AŞ ... şubesine ibraz edildiği, ancak ilgili çekin karşılıksız çıktığı, çekin gününde ibraz edilerek karşılıksız çıkması üzerine, çekten kaynaklanan alacağın çek borçlusu bakımından götürülecek borca dönüştüğü anlaşılmaktadır.

Alacaklının yerleşim yerinin ticaret sicil kayıtlarına göre .../... ihtiyati haciz talebine dayanak yapılan çekin süresi içerisinde bankaya ibraz edilerek karşılıksız işlemine tabi tutulması nedeniyle aranacak borç vasfını yitirip götürülecek borç hâline dönüştüğü, dolayısıyla alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu yer olan ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili olduğu ve muaccel olan para borcu için İİK'nın 257/1. maddesindeki yasal koşulların gerçekleştiği anlaşılmakla, ilk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle ihtiyati hacze karar verilerek borçlu .... Şti.'nin itirazının reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olmuştur.

Her ne kadar itiraz eden borçlu vekilince, bir kısım emsal BAM kararları sunularak ibraz edilen çeke ilişkin alacağın aranılacak borç vasfını yitirmediği ileri sürülmüş ise de, konuya ilişkin olarak ... Bölge Adliye Mahkemesinin 14 ve 16. Hukuk Daireleri arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine dair Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 24.11.2025 tarihli ve 2025/5752 Esas, 2025/6984 Karar sayılı kararı ile muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borcun, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazanacağı ve TBK'nın 89/1. hükmü gereği alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebinde yetkili hâle geleceğine hükmedilmiş olup itiraz eden borçlu vekilinin aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, İlk Derece Mahkemesince verilen istinafa konu 07.08.2026 tarihli ek karar usul ve yasaya uygun olup, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu .... Şti. vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, itiraz eden borçlunun başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu.... Şti. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,

2- İhtiyati hacze itiraz eden borçlu .... Şti. tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına,

3- İhtiyati hacze itiraz eden borçlu .... Şti. tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;

HMK'nın 353/1.b.1 ve 265/son maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 10.09.2026