Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1447 E. 2026/1450 K.

T.C. DİYARBAKIR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/1447 KARAR NO : 2026/1450

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :DİYARBAKIR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVANIN KONUSU :Kıymetli Evrak (Çek) İptali

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARAR TARİHİ :30/10/2026

Hasımsız olarak görülen davada İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair verilen kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili; müvekkilinin ... Bankası ... ... Çarşısı şubesinden almış olduğu ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... numaralı çeklerin keşidecisi olduğunu, bu çeklerin müvekkilinin uhdesinde iken kaybolduğunu veya çalındığını beyan ederek; ilgili çekler hakkında ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına ve akabinde iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama neticesinde; 6102 sayılı TTK'nın 651. maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişinin senedin iptaline karar verilmesini isteyebileceği, kıymetli evrakın iptali için dava açabilecek olan kişinin senedin yetkili hamili olduğu, keşidecinin kıymetli evrakın iptali için dava açmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; müvekkilinin dava dilekçesinde de belirttikleri gibi hak sahibi olduğunu ve yetkili hamil olduğunu, müvekkilinin boş çeklerini taşınma esnasında kaybettiğini, bu çeklerin başka hamili de bulunmadığını, İlk Derece Mahkemesinin hem isabetsiz bir karar verdiğini, hem de emsal gösterdiği Yargıtay kararının dava konusuyla bir benzerliği bulunmadığını, müvekkilinin iptale konu çekleri bir başka hak sahibi veya hamile vermediğini, iptale konu çeklerin boş halde zayi olduğunu, bu nedenle İlk Derece Mahkemesinin anlaşılmaz şekilde yanlış bir değerlendirme ile haklı davayı reddettiğini, İlk Derece Mahkemesi kararı doğru olsa vatandaşların kaybolan ve boş çek koçanları için hiçbir zaman zayi davası açılamayacağı gibi bir sonuç ortaya çıkacağını, bu durumun hukukta kabulünün mümkün olmadığını beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE: 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde; Dava, 6102 sayılı TTK m. 818(1)-s atfıyla aynı Kanun'un m. 757(1) hükmü gereğince iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişinin mirasçısı tarafından açılan zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir. Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK m. 651 ve 652’de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür. 6102 sayılı TTK'nın m. 818(1)-s hükmü delaletiyle çekler hakkında da uygulanması gereken TTK'nın m. 757 hükmüne göre çek iptali davası, çeki elinden iradesi dışında çıkan hâmil tarafından açılabilir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre de iptal davası hasımsız olarak ve sadece hâmil tarafından açılabilir; keşidecinin iptal davası açma hakkı yoktur (Yargıtay 11. HD, 12/09/2017, E. 2016/1509, K. 2017/4264). Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde, çeklerin boş vaziyette (boş çek koçanı) iken zayi olduğu ifade edilmiştir. Yargıtay (11). Hukuk Dairesi'nin 19/02/2014 tarih ve 2013/14296 E., 2014/2957 K. sayılı ilamında vurgulandığı üzere; "...TTK'nın 818(1)-s maddesi, 757 ila 763 maddeler ile 764. maddesinin 1. fıkrasına göre ancak kıymetli evrakların zayi olması durumunda iptale tabi olduğunun hüküm altına alındığı, henüz kıymetli evrak vasfını kazanmayan boş çek yapraklarının zayi nedeniyle iptale konu edilemeyeceği...", dava konusu olayda da kıymetli evrak vasfını haiz olmayan boş çek koçanları hakkında dava açıldığı, bu nedenle de davanın dinlenemeyeceği anlaşılmaktadır. Yukarıda anılan ilke ve esaslar çerçevesinde Dairemizce yapılan değerlendirmede; yukarıda açıklanan yasal sebeplerle; çek iptali davasının 6102 sayılı TTK'nın 651/2 maddesine göre zayi edildiği anda kıymetli evrak üzerinde hak sahibi olan kişi, bir diğer söyleyişle ancak kıymetli evrakın yetkili hamili tarafından açılabileceği, bu nedenle davacının keşideci sıfatıyla boş çekler için bu davayı açmakta hukuki yararlarının bulunmadığı, kaldı ki boş çeklerin kıymetli evrak vasfı taşımayacağı anlaşıldığından, İlk Derece Mahkemesinin kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşılmış, davacı tarafın istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 bendi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-) Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin yukarıda anılan kararına yönelik istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353(1)-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00 TL maktu istinaf karar harçlarının davacı tarafından yatırılan peşin harçtan mahsubu ile harcın yeterli olması nedeniyle başkaca harç alınmasına YER OLMADIĞINA, 3-)İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 4-)6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik m. 359(4) hükmü uyarınca Dairemiz kararının İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,