Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1329 E. 2026/1719 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/1329

KARAR NO : 2026/1719

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: (KAPATILAN)BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 21/11/2025

NUMARASI : 2025/701 Esas - 2025/1099 Karar

DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 24/09/2026

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; keşidecisi ... ... ... Anonim Şirketi olan, keşideci şirket tarafından ... Limited Şirketi'ne keşide edilmiş, lehtar ... Limited Şirketi tarafından aralarındaki ticari ilişki nedeniyle davacıya ciro edilmiş olan ... A.Ş.'nin ... Şubesi/İstanbul'un... çek seri numaralı, keşide yeri İstanbul, 31/03/2025 tarihli, 900.000 TL bedelli çeki, rızası hilafına elinden çıktığı ve zayi ettiği için işbu çekin iptali istemli olarak zayi nedeniyle çek iptali davası açtığını, işbu davanın yargılama sürecinin Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/297 E. sayılı dosyası ile derdest bir şekilde sürdüğünü, davacı tarafından işbu çekin kötü niyetli 3. kişilerin eline geçmesi halinde, kötü niyetli 3. kişiler tarafından haksız bir şekilde piyasaya tedavül edilmesi veya kullanılması ya da vadesi geldiğinde muhatap bankadan karşılığının tahsil edilmesi veya davacı davacıya karşı haksız ve kötü niyetli bir şekilde icra takibine konu edilmesi mümkün olduğundan, işbu çeklerle ilgili tedbiren ödemeden men yasağı konulması istenilmiş olmakla birlikte, Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/297 E. sayılı dava dosyasında; yatırılan teminat üzerine, işbu çek ile ilgili ödemeden men yasağı verilmiş olup, muhatap bankalara bildirim yapıldığını, Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/297 E. sayılı dava dosyasına sunulan banka yazı cevabında; zayi nedeniyle çek iptali davasına konu ettikleri ve yukarıda ciro silsilesini beyan ettikleri çekin, davalı şirket tarafından bankaya ibraz edildiği ve davalı şirketin hamil sıfatıyla hareket ettiğinin belirtildiğini, bunun üzerine, zayi nedeniyle çek iptali davasının yargılamasının devam ettiği mahkeme tarafından tarafımıza gönderilen tebligat ile davaya konu çekin yetkili hamili olduğunu bildiren davalı şirkete karşı istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, zayi nedeniyle çek iptali talepli dava dosyasına sunulan çek görüntülerinin zayi nedeniyle çek iptali talepli Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/297 E. sayılı dava dosyasından celp edilmesini talep ettiklerini, davacının söz konusu çeki, çeki kendisine ciro eden ... Limited Şirketi ile aralarındaki ticari ilişki neticesinde alacağına mukabil olmak üzere teslim aldığını, davacının ile çekin arka yüzünde yer alan davalı şirket ve dava dışı şirketler arasında hiçbir borç alacak ilişkisi veya ticari ilişki bulunmadığını, davalı şirketin ve dava dışı ... Limited Şirketi'nin tüm ticari defter ve belgelerinin incelenmesi halinde açıkça ortaya çıkacağını, davaya konu çekin kötü niyetli bir şekilde ele geçirildiği sabit olup, bu nedenle çekin arkasında cirosu bulunan şirketlere karşı Düzce Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu, Düzce Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2025/7465 numaralı soruşturma dosyasının celp edilmesini talep ettiklerini, açıklanan nedenlerle davalı şirket tarafından çeki elinde bulunduran hamil sıfatıyla bankaya ibraz edilmiş bulunan ... A.Ş.'nin ... Şubesi/İstanbul'un... çek seri numaralı, keşide yeri İstanbul, 31/03/2025 tarihli, 900.000 TL bedelli çekin iptali ile çekin davalı şirket tarafından davacı şirkete iadesini, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Davalı davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "-Dava, zayi nedeniyle iptali talep edilen çekin istirdadı istemine ilişkindir. Mahkememizce dava konusu ... A.Ş.'nin ... Şubesi/İstanbul'un... çek seri numaralı, keşide yeri İstanbul, 31/03/2025 tarihli, 900.000 TL bedelli çeke ilişkin banka kayıtları, çekin takas yoluyla ibraz edildiği banka olan...'tan celp edilmiş, müzekkere cevabının incelenmesinde ilgili çekin ... ...

...Li (VKN...) tarafından 02/04/2025 tarihinde ibraz edildiğinin, mahkeme kararlı çek olduğundan çek bedelinin ödenmediğinin bildirildiği görülmüştür. Mahkememizce...'a yeniden müzekkere yazılarak; Mahkememizin 2025/297 Esas sayılı dosyasında 11/04/2025 tarihli müzekkere ile yine yukarıda bilgileri verilen çekin bankanıza ne zaman ve kim tarafından ibraz edildiği hususları ile çeki ibraz edenin kimliğinin onaylı fotokopilerinin mahkememize gönderilmesinin istenildiği, bankanızca verilen 15/04/2025 tarihli cevapta; ilgili çekin ...Limited Şirketi(V.N.:...) tarafından ... Sanayi/İstanbul şubenize tahsil için teslim edildiği, 02/04/2025 tarihinde 97 çek koduyla işlem gördüğünün bildirildiği; Mahkememizin 2025/701 Esas ve 2025/297 esas sayılı dosyalarında verilen cevaplar arasında çelişki bulunduğu, ilgili hususlarda eksiklik ve çelişkiye mahal vermeyecek şekilde ivedi şekilde araştırma yapılarak istenilen hususların eksiksiz yerine getirilmesi istenmiştir. Banka tarafından gönderilen müzekkere cevabında; ...’a ait 1212418 seri numaralı , 31/03/2025 keşide tarihli, 900.000 TL tutarındaki çekin, ... Li (VKN...) tarafından 02/04/2025 tarihinde ibraz edilmiş olduğu, 15/04/2025 tarih ... sayılı yazının bu çek için dikkate alınmaması gerektiğinin bildirildiği görülmüştür. Bu haliyle her ne kadar Mahkememizin 2025/297 Esas sayılı dosyasında, ... A.Ş.'nin ... Şubesi/İstanbul'un... çek seri numaralı, keşide yeri İstanbul, 31/03/2025 tarihli, 900.000 TL bedelli çek yönünden davacı tarafa, davalı ...Limited Şirketi'ne istirdat davası açmak üzere süre verilmiş ve akabinde davacı tarafça işbu dava ikame edilmiş ise de davalı tarafın dava konusu çeki ibraz eden ve hamil konumunda olmadığı, işbu hususun banka tarafından hatalı gönderilen müzekkere cevabından kaynaklandığı, davacının açtığı işbu davanın başından itibaren konusuz kaldığı anlaşılmakla, karar verilmediğine yer olmadığına, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme tarafından, dava konusu uyuşmazlığın çözümünde belirleyici olabilecek belgeler ve deliller toplanmadan "davanın konusuz kaldığı” sonucuna varıldığını, 900.000,00 TL bedelli çekin, davalı ...Ltd. Şti. tarafından değil; ... Limited Şirketi tarafından ibraz edildiğine ilişkin sonradan gelen banka cevabının esas alındığını, dosyada, biri davalı tarafı, diğeri ise dava dışı şirketi ibraz eden olarak gösteren iki ayrı resmi banka bildirimi bulunduğunu, mahkeme tarafından, bir bankanın önceki yazısını sonradan geri almış olması tek başına yeterli sayıldığını, yalnızca sonradan gönderilen bir düzeltme yazısına dayanılarak davanın konusuz kaldığı sonucuna varılması, maddi gerçeğin eksik araştırılması anlamına geldiğini, çelişkili banka yazıları giderilmeden hüküm kurulmasının eksik inceleme niteliğinde olduğunu, dava dosyasında en belirleyici delilin, çekin takas yoluyla bankaya kim tarafından ibraz edildiği hususu olduğunu ve bu konuda dosyada birbiri ile çelişen 2 ayrı resmi açıklama bulunduğunu, mahkeme tarafından, yalnızca sonradan gelen düzeltme yazısını esas almak yerine, belgelerin ve delillerin toplanarak karar verilmesi gerekirken, dava ile ilgili karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesinin hukuken yerinde olmadığını, davanın “başından itibaren konusuz kaldığı” yönündeki kabulün hukuken yerinde olmadığını, sonradan çıkan bir banka çelişkisi nedeniyle, taraflarınca açılan davanın “başından beri konusuz” kabul edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, gerçek ibraz edenin kim olduğu konusundaki çelişkinin de tam olarak çözülemediğini, uyuşmazlığın konusu ortadan kalkmadığını ve tam tersine uyuşmazlığın esas düğümü aydınlatılmadan bırakıldığını, mahkemenin Düzce Cumhuriyet Başsavcılığı’nın dosyasını değerlendirmediğini, mahkeme kararında bu dosyaların varlığına değinmişse de içeriklerinin uyuşmazlık bakımından ne şekilde değerlendirildiğini somut ve denetlenebilir biçimde ortaya koymadığını, çekin ibraz zinciri, ciro ilişkisi ve taraflar arası ticari bağının araştırılmadığını, mahkeme, davalı şirket ile dava dışı şirketin çekle olan ilişkisini aynı titizlikte araştırmadığını, Eğer gerçekten ibraz eden şirket ise, davalı şirketin adının önceki banka yazısında neden yer aldığının açıklanması gerektiğini, iki şirket arasında temsil, tahsil yetkisi, birlikte çalışma, hesap kullanımı, devir, komisyon veya başka bir hukuki-ticari bağ bulunup bulunmadığı sorulmadan, davalı şirketin hiçbir ilgisinin bulunmadığı sonucuna varılmasının isabetli olmadığını, davacı şirketin dava açmaktan kaynaklı kusurunun bulunmadığını, bir tarafın, dava dosyasına sunulan resmi banka cevabına güvenerek ve mahkemenin verdiği süre doğrultusunda dava açması halinde, sonradan aynı kurumun çelişkili açıklamaları nedeniyle aleyhine sonuç doğurulmasının kabul edilemez olduğunu, taraflarınca hukuki korunma talebinde bulunulmasının hukuka ve yasaya uygun olduğunu, beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE : Dava, yetkili hamilin rızası hilafına elden çıkan çekin istirdadı, davasıdır.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davanın konusunun bulunup bulunmadığı, çekin davalı tarafından bankaya ibraz edilip edilmediği noktasındadır.

Davacı tarafça, çekin kaybolduğu veya çalındığını ve davalının çeki haksız ve kötü niyetli olarak iktisap ettiğinden bahisle ve kendisinin yetkili hamil olduğu iddiasıyla çekin istirdadına karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

Dava konusu çek, dava dışı ... ... ve .... A.Ş. tarafından 31/03/2025 tarihinde dava dışı .... Ltd. Şti. lehine 900.000,00 TL bedelli olarak ... Bank, .../İstanbul Şubesi nezdinde tanımlı hesaba bağlı olarak keşide edilmiş ve sırasıyla lehtar ... A.Ş. ve .... Ltd. Şti. tarafından ciro edilmiştir. Çekin ibraz edildiği ... A.Ş.'ye yazılan müzekkerelere verilen 30/10/2025 ve 25/07/2025 tarihli cevaplarda çekin dava dışı .... Ltd. Şti. tarafından ibraz edildiği bildirilmiş ve 15/04/2025 tarihli yazılarının dikkate alınmaması istenmiştir. Dairemizce yazılan müzekkereye istinaden ... tarafından gönderilen çek sureti ve müzekkere cevabına göre de çeki ibraz edenin dava dışı .... Ltd. Şti. olduğu anlaşılmaktadır. Çek iptaline ilişkin Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/297 esas sayılı dosyasında verilen ödemeden men kararı gereğince çek bedeli ödenmemiştir.

TTK'nın 792. maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Bu düzenlemeye göre çek istirdadı davasının çeki elinde bulunduran kişiye açılması gerekir. Yukarıda anılan banka yazıları ve çek suretine göre davaya konu çekin, dava dışı .... Ltd. Şti. tarafından ibraz edilmiş olması ve davacı tarafından davalı ...Limited Şirketi tarafından ibraz edildiğinin ya da dava tarihi itibariyle çekin davalının elinde bulunduğunun ispatlanamamış olması karşısında davalı ...Limited Şirketine husumet yöneltilmesi mümkün değildir. Bu nedenle davacının istinaf sebepleri yerinde değildir. Buna karşın ilk derece mahkemesince davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken kararda yazılı olduğu gibi dava konusuz kaldığından karar verilmediğine yer olmadığına karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesince davanın başından itibaren konusuz kaldığından bahisle reddine karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE; istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

1-Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,

2-Alınması gerekli olan 732,00 TL harçtan başlangıçta yatırılan 15.369,74 TL peşin harcın mahsubu ile fazla yatırılan 14.637,74 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

3-Arabuluculuk aşamasında Adalet Bakanlığı tarafından ödenen arabulucuk ücreti 3.140,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

4-Yargılama sırasında davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi uyarınca, artan gider avansının davacıya iadesine,

6-İstinaf Yargılamasına İlişkin Olarak;

a-Davacı vekilince yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,

b-Davacı tarafın istinaf istemi kabul edilmekle birlikte davanın reddine karar verilmesi nedeniyle istinaf aşamasında yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,

7-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.24/09/2026