Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1108 E. 2026/1474 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2026/1108

KARAR NO : 2026/1474

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 19/12/2024

NUMARASI : 2024/419 esas, 2024/824 karar

DAVANIN KONUSU: Ayıpsız değişim, aksi halde alacak

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 24/09/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın uzun zamandan beri çiftçilerin tarım hasatlarını gerçekleştirmek amacıyla uzun zamandır faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin davalı şirketten ticari amaçla kullanmak üzere ... A.ş. aracılığıyla ... numaralı 22.01.2021 tarihli ... Kiralama Sözleşmesi ile yeni ve kullanılmamış 2021 model sarı renkli ... biçer döver satın aldığını, aracın müvekkili tarafından satın alındıktan sonra 1 yıl içinde sadece 1 buğday hasadı zamanında çalıştığını, ilk hasattan sonra henüz yeni olan biçer döverin arka 2 tekerliği çatladığını, tekerleklerde meydana gelen zararın müvekkili firmadan kaynaklanmadığının açık olduğunu, müvekkilinin, tekerleklerdeki çatlakları fark ettikten sonra gecikmeksizin hasar tespiti için Diyarbakır ... ... bayii ile görüştüğünü ve gelen yetkililer tarafından ayıplı tekerleklerin fotoğrafları çekildiğini ve 28.10.2021 tarihli tutanak düzenlendiğini, müvekkilinin davalı firma ile yaptığı görüşmelerde, firmanın kendisini oyalaması ve zararı karşılayacağını beyan etmesi üzerinden oldukça zaman geçtiğini, bu durumda davalı firmanın ağır kusurlu olduğunu, davalı tarafa taleplerini ilettiklerini, yanıt alamadıklarını belirterek ayıplı satılan ve gizli ayıptan kaynaklanan lastiklerin yenisi ile değiştirilmesi, bu mümkün olmazsa lastik bedellerinin hesaplanarak tarafımıza iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, dava ikame ettiği 18/07/2024 tarihinde dava konusu biçerdöverin maliki olmadığını, dava konusu makinenin devrinin davacıya ... kiralama sözleşmesi gereği yapılmadığını ve dava tarihinde ruhsat üzerinde kayıtlı maliki olmadığını, davacının yalnızca kira sözleşmesi gereği kiracı sıfatını haiz olduğunu, kural olarak, kiracının kendisine ... kiralama şirketi tarafından yetki verilmeden dava açamayacağı gibi ... kiralama şirketi kiracıyı temsilci tayin etmişse, kiracının ayıba karşı tekeffülle ilgili yetkileri ve kendisinin uğradığı zarar nedeniyle oluşan alacağının tahsiline dair hakları kullanabileceğini, ... kiralama şirketinin talep ve dava hakkını kiracıya devretmişse, kiracının sadece ... kiralama şirketinin kullanabileceği hakları satıcıdan talep edebileceğini, ... kiralama sözleşmesinin genel mahiyeti göz önüne alındığından seçimlik hakların kullanılmasına ilişkin TBK madde 227 ve kiraya verenin kiralananın ayıptan sorumluluğuna ilişkin TBK madde 304, 305 ve devamı hükümleri uyarınca bu tür talepler kiraya verene karşı yöneltilerek çözümlenmesi gerekirken davacının işbu davayı satıcıya yönelterek açmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu kapsamda, davacının dava ikame ettiği tarihte dava konusu iş makinesinin maliki olmadığını, yalnızca ... kiralama sözleşmesi gereği kiracısı olduğunu, davacı kiracının işbu davayı yetkisiz bir şekilde açtığı, davayı açmada herhangi bir menfaati ve husumeti bulunmadığından davanın aktif husumet nedeniyle usulden reddedilmesine karar verilmesini, ... kiralama sözleşmesinin genel mahiyeti göz önüne alındığından seçimlik hakların kullanılmasına ilişkin TBK madde 227 ve kiraya verenin kiralananın ayıptan sorumluluğuna ilişkin TBK madde 304, 305 ve devamı hükümleri uyarınca kiralananın ayıbından kaynaklı bu tür talepler kiraya verene karşı yöneltilerek çözümlenmesi gerekir iken davacının işbu davayı müvekkiline yönelterek açmasının da usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek usule ilişkin itirazlarının kabulü ile davanın usulden reddine, haksız ve mesnetsiz açılmış olan davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

ilk derece mahkemesi 2024/419 esas, 2024/824 karar sayılı, 19/12/2024 tarihli kararı ile; "Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, dosyada tarafların bildirdiği belgeler, ... Kiralama Sözleşmesi, ödeme belgeleri, proforma faturaları, fotoğraflar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça somut olayda davalı şirketten ticari amaçla kullanmak üzere ... A.Ş. aracılığıyla ... numaralı 22.01.2021 tarihli ... kiralama sözleşmesi ile 2021 model ... biçer döver satın aldığı, biçer döverin müvekkilleri tarafından satın alınıktan sonra 1 yıl içinde sadece 1 buğday hasadı zamanında kullanıldığı, ilk hasattan sonra biçer döverin arka 2 tekerliği çatladığı ve tekerleklerde meydana gelen zararın müvekkil firmadan kaynaklanmadığı vakıalarına isnat edilerek gizli ayıptan kaynaklanan lastiklerin yenisi ile değiştirilmesi, mümkün olmaması halinde lastik bedelinin iadesinin talep edildiği, davacı tarafın da kabulünde olduğu üzere dava konusu biçer döverin ... A.Ş. aracılığıyla ... numaralı 22.01.2021 tarihli ... kiralama sözleşmesi uyarınca kullanılmak üzere davacı tarafa teslim edildiği, 6361 sayılı Kanunun 23. Maddesinde düzenlenen " ... kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayana aittir." hükmü uyarınca kiracı olan davacının, yalnızca sözleşmede kararlaştırılan kira bedelini ödeyerek kiraladığı malın zilyedi olacağı ve mülkiyet hakkı kiralayanda kalmaya devam edeceği, mezkur düzenleme gereği ... kiralama sözleşmesinin esasen bir kira sözleşmesi olduğu ve kiracı olan davacının yalnızca kira sözleşmesiyle kiraladığı malın zilyedi konumunda olacağı sözleşme konusu malın mülkiyetinin ise dava dışı kiralayanda kalmaya devam edeceği dolayısıyla ... kira sözleşmesiyle mala zilyet olan davacı kiracının tek başına TBK’nın 227. maddesinde düzenlenen ayıba karşı tekeffülden doğan seçimlik hakları kullanma yetkisi bulunmadığı, alıcıya tanınan bu hakların yalnızca malın maliki tarafından veya malikin muvafakatiyle zilyet tarafından kullanılabileceği, davacının, dava tarihi olan 18/07/2024 tarihinde dava konusu biçerdöverin maliki olmadığı dava konusu biçerdöverin devrinin kiracı olan davacıya ... kiralama sözleşmesi gereği yapılmadığı ve davacının mevcut durum itibariyle yalnızca kira sözleşmesi gereği kiracı sıfatını haiz olduğu, kural olarak, kiracının kendisine ... kiralama şirketi tarafından yetki verilmeden dava açamayacağı , ... kiralama şirketi talep ve dava hakkını kiracıya devretmişse, kiracının sadece ... kiralama şirketinin kullanabileceği hakları satıcıdan talep edebileceği, ... kiralama sözleşmesinin genel mahiyeti göz önüne alındığından seçimlik hakların kullanılmasına ilişkin TBK madde 227 ve kiraya verenin kiralananın ayıptan sorumluluğuna ilişkin TBK madde 304, 305 ve devamı hükümleri uyarınca bu tür taleplerin kiraya verene karşı yöneltilerek çözümlenmesi gerekir iken kiracı niteliğinde olan davacının işbu davayı doğrudan satıcı olan davalıya yönelterek açmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, bu kapsamda davacının dava ikame ettiği tarihte dava konusu biçer döverin maliki olmadığı yalnızca ... kiralama sözleşmesi gereği kiracısı olduğu, davacıya dava konusu için bizzat verilmiş bir muvafakatin ve dava açması için tanınan herhangi bir yetkinin mevcut olmadığı tespit edilmekle eğer mevcut ise ayıba karşı ancak malik olan dava dışı ... kiralama firmasınca davalıya başvuruda bulunulabileceği kiracı niteliğini haiz olan davacının işbu davada aktif husumetinin bulunmadığı mahkememizce kabul edilmiş ve bu bağlamda 6100 sayılı HMK'nın 114.maddesinin (d) bendi gereğince dava şartı niteliğinde olan aktif husumet ehliyetinin işbu dava dosyası açısından sübut bulmadığı kanaatiyle, dava şartı olan aktif husumetin yargılamanın her aşamasında resen gözetilmesi gereken hususlardan olduğu da değerlendirilerek;

1-Davacının aktif husumetinin bulunmadığı anlaşılmakla; davanın, HMK'nın 115/2.maddasi uyarınca aynı kanunun 114/1-(e) maddesinde belirtilen dava şartı(aktif husumet yokluğu sebebiyle) noksanlığı nedeniyle usulden REDDİNE" karar vermiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme tarafından verilen 2024/419 esas ve 2025/824 karar sayılı kararda dava konusu biçerdöverin ... kiralama sözleşmesi kapsamında edinildiği ve mülkiyetin ... kiralama şirketine ait olduğu gerekçesiyle aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddedildiğini, ancak bu kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece dosya kapsamında mevcut bulunan ve ... kiralama sözleşmesinin eki niteliğindeki kiralananın tesellümü ve kabulü için yetki belgesinin hiç değerlendirilmediğini, anılan yetki belgesinde kiracı şirketin malı satıcıdan teslim almaya, gerekli incelemeleri yapmaya, ayıp ve eksiklikleri belirlemeye ve bu hususlarda gerekli bildirimleri yürütmeye yetkilendirildiğinin açıkça görüldüğünü, ... kiralama ilişkisi kapsamında satıcı ile teslim ve ayıp sürecine ilişkin işlemlerin kiracı tarafından yürütülmesinin tarafların sözleşmesel iradesiyle kabul edildiğini, mahkemenin ulaştığı sonucun hangi sözleşme hükmüne dayandığının gerekçeli kararda açıklanmadığını, dosyada mevcut yetki belgesinin neden hukuki sonuç doğurmadığının tartışılmadığını, kararın dosya kapsamındaki delillerin değerlendirilmesi bakımından denetime elverişli bir gerekçe içermediğini, yetki belgesinin davacıya dava açma yetkisi verip vermediği hususunun hukuki değerlendirmeye tabi olduğunu, mahkemece bu belgenin kapsamının tartışılması ve neden hukuki sonuç tanınmadığının gerekçelendirilmesi gerektiğini, bu önemli delil hakkında hiçbir değerlendirme yapılmaksızın davanın usulden reddedilmesinin kararın eksik incelemeye dayandığını gösterdiğini, ... kiralama sözleşmesi ve eki yetki belgesi birlikte değerlendirilerek davacının hukuki konumunun yeniden ele alınması gerektiğini, İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 19/12/2024 tarihli kararının kaldırılmasını, müvekkili şirketin satıcıya karşı dava açma hakkı ve aktif husumet ehliyetinin bulunduğunun tespitini, dosyanın teknik bilirkişi incelemesi yaptırılarak uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP:

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı ... Ltd. Şti. 'nin dava dışı ... A. Ş. 'den kiraladığı biçerdöverin lastiklerinin ayıplı olduğu iddiasıyla müvekkili ...A. Ş. 'ye karşı İlk Derece Mahkemesi nezdinde dava açtığını, 19.12.2025 tarihli ve 2024/419 E.-2025/824 K. sayılı kararla mahkemenin davacının kiracı sıfatıyla doğrudan satıcıya yönelttiği davanın dava şartı noksanlığı içerdiğini tespit ettiğini, bu süreçte esasa ilişkin tahkikat işlemlerine başlanmasının usulen mümkün olmadığını, davacının istinaf itirazlarının yerinde olmadığını, İlk Derece Mahkemesi kararının tarafların iddia ve savunmalarını dikkate alan gerekçeli ve denetime elverişli bir karar olduğunu, kararın kaldırılmasını gerektirecek herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, bu nedenle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava; davacı ... Ltd. Şti.'nin dava dışı ... A.Ş.’den (“Kiralayan”) ... kiralama sözleşmesi kapsamında kiraladığı biçerdöver lastiklerinin ayıplı olduğu iddiası ile lastiklerin ayıpsız misliyle değiştirilmesi bunun mümkün olmaması halinde ise lastiklerin rayiç bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından kiracı niteliğini haiz olan davacının işbu davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesi ile HMK'nın 114/1-e maddesine dayalı olarak davanın usulden reddine karar verildiği, davacı vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

Dosyanın tetkikinde; davacı ... Ltd. Şti.'nin dava dışı ... A.Ş.’den (“Kiralayan”) ... kiralama sözleşmesi kapsamında kiraladığı biçerdöver lastiklerinin ayıplı olduğu iddiası ile huzurdaki davanın ikame edildiği, mahkemece davacı kiracının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verildiği görülmüştür. Davacı ile davalı arasında alım satım sözleşme ilişkisinin bulunmadığı, dava dışı ... kiralama şirketi ile davalı şirket arasında dava konusu makinenin alım satımının gerçekleştirildiğinin taraflar arasında tartışmasız olduğu tespit edilmiştir. Ayıplı mal iddiası ile dava açma yetkisinin malik /dava dışı ... A.Ş.'ye ait olduğu, davacı ile dava dışı ... kiralama şirketi arasındaki sözleşmenin “Satıcıya Karşı İleri Sürülecek Talep Haklarının Kullanılması” başlıklı 9. maddesi gereğince ... kiralama şirketinin satıcı ile arasındaki hukuki ilişkiden doğan talep ve dava haklarının davacı kiracıya devredilmesi mümkün ise de bu devrin yapıldığını gösterir delil sunulmadığı gibi yargılama sırasında muvafakat verildiğini gösterir herhangi bir delilin de sunulmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca "Kiralananın Tesellümü ve Kabulü İçin Yetki Belgesi" incelendiğinde; kiracı şirketin yalnızca, kiralanan malı satıcıdan teslim almaya, teslim sırasında gerekli incelemeleri yapmaya, malın sözleşmeye uygun olup olmadığını tespit etmeye, ayıp ve eksiklikleri belirlemeye, teslimi kabul veya reddetmeye ve her türlü yasal ve diğer önlemleri alma konusunda yetkilendirildiği görülmüştür. Dolayısıyla davacı/kiracının dava takip yetkisinin bulunmadığı saptanmış olup mahkemece HMK'nın 114/1-e ile 115. maddesine dayalı olarak davanın usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmuştur. Saptanan hukuksal durum kapsamında; HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 19/12/2024 tarih ve 2024/419 E. 2024/824 K. sayılı kararına karşı, davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcı davacı tarafından peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 24/09/2026