Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1090 E. 2026/1454 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO:2026/1090

KARAR NO:2026/1454

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:21/01/2025

NUMARASI:2021/352 Esas - 2025/36 Karar

DAVA:İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:24/05/2021

İSTİNAF KARAR TARİHİ:11/09/2026

Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA:Davacı vekili; müvekkili şirketin Hizmet verdiği müşterilerinden teslim aldığı bir kısım kıymetli evrakın, kargo ile nakledildiği sırada ... ... şubesinde 14.09.2020 tarihinde gerçekleştirilen hırsızlık sonrası çalındığı,hırsızlanma olayına konu müvekkilin yetkili hamil sıfatına haiz bulunduğu çeklerin ... Bankası A.Ş. ... Şubesi ... - 42.535,30- TL bedelli - 06.11.2020 keşide tarihli-... T.A.Ş. ... Şubesi ... - 70.000-TL bedelli-02.10.2020 keşide tarihli çek olup,işbu davaya konu çekin birinci sıradaki çek olduğu, İstanbul 5. İcra Dairesinin ... sayılı dosyada takibe konu edilen çekin müvekkil firma tarafından cirolanmış gibi gösterilerek dolaşıma sunulduğu anlaşıldığı ,cirodaki kaşe ve imza müvekkil şirket ve yetkilisine ait bulunmadığı, davalının davaya konu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapmadığı, çek alacaklısı görünenin mali durumuna, itibar ve özellikle işlem geçmişlerine dair gerek ve yeter değerlendirmeyi gerçekleştirmediği ve yükümlülüklerini yerine getirmediği açık olup, çekin iktisabında ağır kusurlu bulunduğunu, İstanbul 19. ATMnin 2020/460 esas sayılı dosyası ile çek iptal davasına konu olan çeki de, huzurdaki yargılamaya İstanbul 15 ATM nin 2020/520E. Dosyası ile çek iptal davasına konu çeki de davalıya,... (...) isimli şahsın teslim ettiği, aynı şahıs ile ... sözleşmeleri tanzim edildiği anlaşıldığı, bu şahsın ... sözleşmesine konu ettiği her iki çekin tarafları, faaliyet alanları birbirinden tamamen farklı olduğu ,davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bildiği veya bilebilecek durumda olması gerektiği kabulü gerektiğini ,çekin bankaya ibraz üzerine vaziyetin anlaşılması işin doğası olduğu gibi, ... firması olan davalının iptal talebine konu hadise ve özellikle de dayanağı polis başvuru tutanağından haberdar olmaması mümkün olmadığını ,her iki çek cirolarında davalı ... firmasından önceki cirantanın aynı olduğunu, ... Bankası A.Ş. ... Şubesi ...-42.535,30 TL bedelli-06.11.2020 keşide tarihli çekin yetkili hamilinin müvekkil firma olduğunun tespiti ile meşru hamil olmayan davalıdan istirdadına karar verilmesini, bunun mümkün olmaması halinde çek bedelinin keşide tarihi itibarıyla işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkile verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili; davaya konu çekin kargoda çalındığı, çek zayi davası ikame ettiğini, işbu çek hakkında ödemeden men yasağı kararı alındığından bahisle çek bedelinin keşide tarihi itibariyle istirdadını talep ettiği Müvekkil TTK m. 790 gereği yetkili hamildir. Yani müvekkil kanuni yükümlülüklerine uygun hareket etmiş, üzerine düşen özen sorumluluğunu yerine getirmiş, gerekli araştırmayı yaptıktan sonra çeki devralmış olup takip yetkisine sahip olduğu , çekin; PTT kargo ve kurye gönderileri hakkında yönetmeliğin m.39 kapsamında yasaklı maddelerden sayıldığı göz önüne alındığında dahi huzurdaki davanın reddi gerektiğini ,çek'in kargo veya kurye marifetiyle taşınması ilgili yönetmelik gereği yasak olup; çekin kargo firması tarafından kaybolduğu veya çalındığı iddialarının müvekkile karşı ileri sürülebilmesi mümkün olmadığını davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, davacının usul ve yasaya aykırı ikame ettiği işbu davanın esastan reddine, huzurdaki dava kötü niyetle ikame edildiğinden davacı aleyhine %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; davacı tarafça zilyedi olunan ve zayi olduğu belirtilen dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesi’ne ait olan, ... seri nolu, 06.11.2020 tarihli, 42.535,30- TL bedelli çekin iptali amacıyla İstanbul 15. ATMnin 2020/520 esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sürecinde dava konusu çekin davalı tarafça bankaya ibraz edildiğinin tespiti üzerine işbu istirdat talepli davanın açıldığı, davacı şirketin çekin 14/09/2020 tarihinde çalındığını iddia ettiği, davacı şirketin çek iptali davasını 22/09/2020 tarihinde açtığı, mahkemece ödemeden men yasağı kararı verilerek bankaya bildirildiği, davalı şirket tarafından çekin vadesinde 06/11/2020 tarihinde ibraz edildiği, ödeme yasağı kararı olması sebebiyle muhatap banka tarafından işlem yapılmadığı, davalı şirket tarafından İstanbul 5. İcra Dairesinin ... sayılı icra dosyası ile 23/11/2020 tarihinde takip başlatıldığı, davacı şirket tarafından imzaya itiraz edildiği, bunun üzerine İstanbul 41. İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/26 Esas, 2023/45 Karar sayılı kararı ile imzaya itirazın kabulü ile, İstanbul 5. İcra Dairesinin ... sayılı takibin davacı borçlu açısından durdurulmasına karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul BAM 20. HDnin 2023/2290 esas, 2024/3292 karar ve 23/10/2024 tarihli kararında davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar verilmesi ile kararın 23/10/2024 tarihinde kesinleştiği,davalı şirket ile dava dışı ... arasında 15.09.2020 tarihli 500.000-TL limitli bir ... Sözleşmesi imzalandığı, dava konusu çekin de davalı şirkete temlik edildiği,çekin ibraz edilmesinden önce çek hakkında ödemeden men yasağı konulduğu, çekin çalınmasından bir gün sonra ... sözleşmesinin imzalandığı, davacının çekin lehtarı ve yetkili hamiliyken çekin rızası dışında elinden çıktığı, çekteki imzanın davacı borçluya ait olmadığının tespit edildiği de dikkate alınarak davalı ... şirketinin çeki iktisap etmekte ağır kusurlu olduğu kanaatine varılarak davacı tarafça İstanbul 5. İcra Dairesinin ... sayılı dosyasına 04/12/2020 tarihinde 43.500-TL ödeme yapıldığı, yapılan ödemenin ilgili henüz alacaklıya ödenmediği, İstanbul 41. İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/26Esas sayılı dosyası ile takibin durdurulmasına dair verilen kararın kesinleştiği anlaşılmakla; İstanbul 5. İcra Dairesinin ... sayılı icra dosyasında davacıdan tahsil edilen 42.535,30 TL’sinin davacıya iadesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı vekili;Davaya konu çek; bir ... şirketi olan müvekkil ile müşteri arasında imzalanan ... sözleşmesine istinaden ve ticari ilişkiyi gösterir faturalarla birlikte tevdi alınmış, çekin bedelinin de müvekkil tarafından müşteriye ödendiğini, müvekkil şirketin gerekli araştırmaları yapmadan ve teyit almadan işlem yapmayıp faturayla tevsik edilmemiş hiçbir alacağı temlik almadığını, müvekkilin dava konusu çeki ciro yoluyla iktisap ettiği gözetilerek;müvekkilin ağır kusuru olmadığının tespiti gerektiğini,müvekkil şirket çeki fatura tavsik ederek devralan iyi niyetli meşru hamil konumunda olup tedbir kararı geçici bir hukuki koruma olduğundan ve müvekkil tedbir kararında taraf olmadığından icra takibi başlatmasına engel teşkil eden hiçbir sebep bulunmadığını, PTT Kargo ve Kurye Gönderileri Hakkında Yönetmelik'in 39 madde kapsamında yasaklı maddelerden sayıldığı göz önüne alındığında dahi huzurdaki davanın reddi gerektiğini, çekin kargo veya kurye marifetiyle taşınması ilgili yönetmelik gereği yasak olup; çekin kargo firması tarafından kaybolduğu veya çalındığı iddialarının müvekkile karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE:Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çek bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.Çek istirdatı davasının son hamile karşı açılması gerekmekte olup, somut olayda dava konusu çekde son hamil davalı ... şirketidir. Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin mücerretlik vasfını ortadan kaldırır.Somut olayda; Dava konusu; ... Bankası-... Şubesine air ... nolu 06.11.2020 keşide tarihli 42.535,30-TL bedelli çekin dava dışı .... A.Ş. tarafından davacı şirket adına keşide edildiği, davacı... A.Ş. dava dışı .... Şti ... Makine, ..., ... cirosu ile davalı ... A.Ş. ne verildiği, davalı ... şirketi ile dava dışı ... arasında 15.09.2020 tarihinde akdedilen...Sözleşmesi kapsamında; davalı şirkete temlik edilen fatura borçlusunun ... olduğu, fatura karşılığında davalı şirkete teslim edilen dava konusu çekin arka yüzünde fatura borçlusu cirosu ile ...'e verildiği ve bu şirket tarafından davalı şirkete teslim edildiği, çekin 15.09.2020 tarihinde Portföye gitiş kaydının yapıldığı ,keşide tarihinde tahsil edilmesi amacıyla bankaya takasa verilerek ... sözleşmesi çerçevesinde; dava konusu çeke git faktöring işlemine istinaden, davalı faktöring şirketi tarafından dava dışı ... hesabına 15.09.2020 tarihinde 40.211,72-TL, ödeme yapıldığı bilirkişi kök raporunda belirlenmiştir.Alınan ek bilirkişi raporunda Davalı ... Şirketinin; ... İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 5 maddesindeki; Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, sözleşme veya Sipariş Formunun ve taraflar arasındaki ticari ilişkiyi ortaya koyacak olan belgeleri araştırmadığı, fatura borçlusunun aranmadığı, borcun teyit edildiği yolunda delil sunulmamış, müşteri bevanına istinaden islem yapıldığı,Davaya konu çeki ciro yoluyla devir alırken, çekin keşidecisine müracaat etmediği, çekin durumu hakkında bilgisine baş vurmadığı ve dolayısıyla davalı ... Şti'nin ... işlemi 15.09.2020 tarihinde yapılmış olmakla birlikte, kayıp olayı birkaç gün evvel yaşanmış olmakla, keşideciye sorma halinde; kayıp ve çalıntı olayından haberdar olunup, çek teminata işleme alınmayacak; çekin durumu hakkında keşideci bilgisine baş vurulmamış ve dolayısıyla davalı ... Şti 15.09.2020 tarihi itibariyle keşidecisinin bilgisi dahilinde olacak olan çalıntı çekleri iktisap ettiğinin söylenebileceği, faturanın ve eki çekin iktisabında gereken dikkat ve özeni göstermediği hususunda rapor sunulmuştur.İspat yükü üzerinde bulunan davacı, yukarıda da açıklandığı üzere öncelikle çeklerin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır. Sunulan deliller ve soruşturma dosyası kapsamında, davacının dava konusu çekde yetkili hamil olduğu ve çeklerin de rızası dışında elinden çıktığı, ciro imzasının davacıya ait olmadığı kesinleşen icra hukuk mahkemesi kararı ile kanıtlanmıştır.6361 sayılı yasanın 9/2. maddesi; ... şirketinin, BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile yine BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamayacaklarını ve tahsilini üstlenemeyeceklerini öngörmektedir.Bu nedenle ... şirketleri ancak gerçek ve fatura ile tevsik olunan mal veya hizmet satışına dayalı olan alacakları devralabilirler.Dolayısıyla ... işlemi bakımından mal veya hizmet satışının sadece fatura ile tevsik edilmesi yeterli olmayıp, ... şirketince faturaya konu mal veya hizmet satışının fiktif nitelikte olup olmadığı, işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılması gerektiği, ayrıca temlik alınan alacağı temsil eden kambiyo senedinin fatura tutarı ile uyumlu olup olmadığına bakılarak açık uyumsuzluk halinde işlem yapılmaktan kaçınılması, senedi düzenleyen ve sair ilgililer açısından da borcun varlığı bakımından teyit işlemleri yapıldıktan sonra ve ancak tüm bu araştırma ve soruşturma sonucunda olumlu bir sonuca varılması halinde ... işlemi yapılması gerekmektedir. Fatura borçlusu ile görüşülmeden ,çek keşidecisinin bilgisine başvurulmadan çeki iktisabında ağır kusurlu olan davalı aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş olup, istinaf nedeneleri yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 2.905,58-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 732-TL harcın mahsubu ile kalan 2.173,58-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 70-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.11/09/2026