Bölge Adliye Mahkemesi 2025/1169 E. 2026/1550 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2025/1169 KARAR NO : 2026/1550

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 23/05/2025 NUMARASI : 2024/3 Esas 2025/509 Karar DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali KARAR TARİHİ : 08.10.2026 KARAR YAZIM TARİHİ: 08.10.2026

Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 23.05.2025 gün ve 2024/3 Esas 2025/509 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davalı vekili ile davacılar vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 14.10.2022 tarihli hisse devir sözleşmesiyle müvekkillerinin hisselerini devretmeyi, davalı şirketin buna karşılık 4.530.000,00 TL ödemeyi üstlendiğini, bedelin ödenmemesi üzerine İzmir 5. Noterliğinin 27.04.2023 tarihli ve 05521 yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, sonuç alınamayınca İzmir 27. İcra Müdürlüğünün 2023/11123 esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, itiraz üzerine takibin durduğunu, arabuluculuk sürecinde toplam 1.750.000,00 TL bedelli iki müşteri çeki verildiğini ancak bakiye borcun ödenmediğini ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin 2.780.945,57 TL üzerinden devamına ve 4.530.000,00 TL asıl alacak üzerinden %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacılar ayrıca çekle yapılan ödemeler bakımından takip tarihinden çek tarihlerine kadar hesaplanan toplam 368.421,23 TL faiz talep etmiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; hisse devri karşılığında taşınır, taşınmaz ve nakit ödemeleri içeren sözleşme düzenlendiğini, bir kısım malların devredildiğini, 1.750.000,00 TL tutarında müşteri çekinin teslim edildiğini, nakit borcun ödeme tarihinin belirlenmediğini ve tarafların sözleşmeyi bu haliyle kabul ettiğini, ayrıca toplam 575.000,00 TL ödeme yapıldığını, borcun muaccel olmadığını ve temerrüt gerçekleşmediğini, davacıların dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını savunarak davanın reddine ve %20 tazminata karar verilmesini istemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, 14.10.2022 tarihli sözleşmede bir kısım araç ve taşınmazların davacılara verilmesi yanında 4.530.000,00 TL'nin davalı şirketçe kısım kısım ödenmesinin kararlaştırıldığı, ödeme yapılmaması üzerine ihtarname gönderilerek 4.530.000,00 TL alacak ve 945,57 TL ihtarname masrafı için takip başlatıldığı, takipten sonra verilen toplam 1.750.000,00 TL bedelli iki çekin mahsup edilerek dava açıldığı, davalının ileri sürdüğü 575.000,00 TL ödemenin 420.000,00 TL'lik kısmının davacılarca kabul edildiği, kabul edilmeyen 155.000,00 TL bakımından teklif edilen yeminin şirket temsilcisince eda edilerek bu ödemelerin araç tamiri için değil hisse bedeli olarak yapıldığının belirtildiği, ödemeler düşüldüğünde bakiye asıl alacağın 2.205.000,00 TL olduğu, çeklere ilişkin 368.421,23 TL faizin takibe konu edilmediği ve ödenmeyen çek bedeli bulunmadığı, alacağın likit olup icra inkar tazminatı koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekili ile davacılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ : Davacılar vekili istinaf başvuru ve istinafa cevap dilekçesinde özetle; toplam 1.750.000,00 TL tutarındaki çek ödemesinin takip konusu alacağın içinde bulunduğunu, çeklerin dava açıldıktan sonra tahsil edildiğini, takipten tahsil tarihlerine kadar işleyen 368.421,23 TL faizin takipte ve dava dilekçesinde talep edilerek faiz hakkının saklı tutulduğunu, bu nedenle faiz isteminin reddinin hatalı olduğunu, icra inkar tazminatının takip tarihindeki haksız itiraz edilen borç üzerinden hesaplanması gerektiğini, sonraki ödemelerin tazminatı azaltmayacağını, takip öncesi 55.000,00 TL ödeme kabul edilmese de takip tutarı üzerinden tazminatın 906.189,11 TL, mahkemenin takip öncesi 55.000,00 TL ödemeye ilişkin kabulü esas alındığında dahi 895.189,11 TL olması gerektiğini, dava sonrasında yapılan toplam 1.850.000,00 TL ödeme dışlanmadan vekalet ücreti ve giderlerin belirlenmesi gerektiğini, davacılar lehine vekalet ücretinin 468.475,65 TL olması gerektiğini, feri nitelikteki faiz isteminin reddi ile dava sonrasındaki ödeme üzerinden davalı lehine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davalı lehine vekalet ücretinin 475.000,00 TL üzerinden 75.250,00 TL olarak belirlenebileceğini, yemin konusu 155.000,00 TL'nin hisse bedeline değil devredilen kamyon ve iş makinesinin tamirine ilişkin olduğunun belgelerle açıklandığını, buna rağmen ispat yükü gerekçesiyle yemine başvurularak ödemenin borçtan düşülmesinin hatalı olduğunu istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. Davacılar vekili ayrıca sözleşmede vade bulunmadığından borcun doğumuyla muaccel olduğunu, ihtarnameyle temerrüt gerçekleştiğini ve alacağın likit bulunduğunu belirterek davalının istinaf başvurusunun reddini talep etmiştir. Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; aile şirketindeki ortaklığın sona erdirilmesi için düzenlenen sözleşmede tarafların güven ilişkisi içinde esnek bir ödeme takvimi benimsediklerini, nakit bedelin kısım kısım ödenmesinin kararlaştırıldığını ve belirli bir ifa tarihi konulmadığını, taşınır ve taşınmazların devredilip çekler teslim edilerek ve banka ödemeleri yapılarak sözleşmenin ifasına devam edildiğini, borcun muaccel olmadığını ve ihtarnameyle de temerrüt oluşmadığını, erken açılan davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddi gerektiğini, dava öncesi görüşmeler sırasında teklif edilen müşteri çeklerinin davacılarca kabul edilmediğini, alacağın varlığı ve ifa koşullarının çekişmeli olduğunu, talebin bir kısmı reddedilmişken alacağın likit kabul edilmesinin ve icra inkar tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğunu, itirazlarının kötüniyetli olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılarak davanın reddine ve davacılar aleyhine en az %20 kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir. GEREKÇE : Dava, anonim şirket hisse devir sözleşmesinden kaynaklanan para alacağının tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davası olup ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki itirazın iptali davası, müddeabihi takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan, bir eda davasıdır. Mahkemenin davanın reddi ya da kabulü yönünde verdiği karar, maddi anlamda kesin hüküm teşkil edeceğinden davanın reddi halinde alacaklı borçluya karşı aynı alacaktan dolayı yeni bir alacak davası açamayacağı gibi davanın kabulü halinde borçlu da, alacaklıya karşı bir menfi tespit veya istirdat davası açamayacaktır. Bu nedenledir ki, mahkeme itirazın iptali davasında tarafların iddia ve savunmalarını genel hükümlere göre inceleyerek, borcun varlığını ve miktarını araştırmak zorundadır.Yasal dayanağını 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK.) 67. maddesinden alan itirazın iptali davası ile alacaklı; icra takibine karşı borçlunun yaptığı itirazın iptali ile İİK’nın 66. maddesine göre itiraz üzerine duran takibin devamını sağlamayı amaçlamaktadır. Takip hukukundan doğan bu davada tespit edilecek husus, borçlunun icra takibine yapmış olduğu itirazında haklı olup olmadığının belirlenmesidir. Bu dava, yargılama usulü bakımından genel hükümlere tabidir (İİK.m.67/1). Alacaklı, alacağının varlığını Hukuk Muhakemeleri Kanununa göre caiz olan her türlü delil ile ispat edebilir. Dava, özünde tahsil istemini de barındırmakla burada, borçlunun takip sonrası yaptığı ödeme iddialarının da nazara alınması zorunludur. Borçlu, ödeme emrine itiraz ederken bildirmiş olup olmamasına bakılmaksızın, bütün itiraz sebeplerini ileri sürebileceğinden mahkemenin, borcun sonradan ödendiği itirazını araştırarak, ödemenin takip konusu alacakla ilgili olduğunu belirlemesi halinde, alacaklının dava tarihi itibariyle talep edebileceği alacak miktarı üzerinden hüküm kurması gerektiğinde duraksama bulunmamaktadır. İtirazın iptali davası, müddeabihi takip konusu yapılan ve borçlunun itiraz ettiği alacak miktarı olan bir eda davasıdır.Henüz alacaklı tarafından itirazın iptali davasının açılmadığı bir evrede, borçlunun itiraza konu borcun tamamını ödemesi halinde, alacaklının itirazın iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmayacaktır. Bunun gibi takibe konu borcun kısmen ödendiği durumlarda da ödenmeyen borç tutarına yönelik itirazın iptali davasında, itirazdan sonra ödenmiş olan miktar bakımından itirazın iptalinin istenilmesinde hukuki yararın mevcut olmayacağı kuşkusuzdur (Hukuk Genel Kurulunun 09.02.2011 tarih ve 2011/13-29 E., 2011/56 K., 23.05.2018 tarih ve 2017/19-910 E., 2018/1111 K. sayılı kararları). Başka bir deyişle, icra takibinden sonra ve itirazın iptali davası açılmadan önce borçlu tarafından ödeme yapılması halinde, yapılan bu ödeme düşüldükten sonra kalan miktar üzerinden dava açılması gerekir. Dolayısıyla takipten sonra, ancak dava açılmadan önce yapılmış olan ödemeler yönünden dava açılmasında, davacı tarafın hukuki yararı bulunmamaktadır. Takipten sonra, ancak davadan önce yapılan kısmi ödeme miktarı bakımından dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığından dava reddedilse veya kısmi ödeme miktarınca dava açılmasa bile, kısmi ödemenin yapıldığı icra takibi kendi yasal prosedürü içerisinde devam edecek, hatta asıl borç kalksa bile faiz ve ferileri yönünden takip sürebilecek, salt bu nedenle icra dosyasının kapanmasından söz edilemeyecektir.(Hukuk Genel Kurulunun 19.10.2011 tarih ve 2011/19-532 E., 2011/640 K., 23.05.2018 tarih ve 2017/19-910 E., 2018/1111 K. sayılı kararları) 6098 sayılı TBK'nın 100. maddesinde; "Borçlu faiz veya giderleri ödemede gecikmemiş ise, kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir. Aksine anlaşma yapılamaz," hükmü düzenlenmiştir. Davaya konu takip talebinde de kısmi ödemelerin TBK'nın 100. maddesine göre öncelikle varsa işlemiş faiz ve masraf ve fer'ilere mahsup edileceği belirtilmiştir. Bir başka anlatımla TBK'nun 100. maddesi gereğince ödemelerin öncelikle asıl alacaktan düşülebilmesi için, borçlunun faiz ve masrafları ödemede gecikmemiş olması zorunludur. Buna göre, borçlu, faiz ve masrafları ödemedikçe kısmi ödemeler ana paradan mahsup edilemez. Anılan maddenin uygulanması için takip talebinde bu yönde ayrıca talepte bulunulması gerekli olmayıp, istek olmasa da memurlukça bu husus re'sen dikkate alınmalıdır.(Yargıtay HGK'nun 09/10/2002 tarih ve 2002/12-709 E. - 2002/781 K.) Şu halde, borçlu ödemede gecikmemişse yaptığı ödemeyi öncelikle ana borçtan düşme hakkına sahiptir. Ancak ödeme gecikmiş ise yapılan kısmi ödeme öncelikle işlemiş faizden mahsup edilir. Bu durumda, takip dosyası kapsamında haklılık durumu belirlenirken varsa borçlunun temerrütü gözetilerek, tespit edilen ödemeler öncelikle borcun ferilerinden mahsup edilmelidir. (Yargıtay 19. HD'nin 16.02.2016 tarih ve 2015/15820 E. - 2016/2407 K. ) Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; takipte 4.530.000,00-TL asıl alacağa dayanılıp, dava dilekçesinde alacağın 2 çek bedeline isabet eden toplam 2.500.000,00-TL'lik kısmının takipten sonra ödendiği belirtilerek dava değeri 2.780.945,57-TL olarak gösterilmek suretiyle itirazın iptali davası açılmış olup, ilk derece mahkemesince 03.01.2014 tarihli tensip ara kararının 4 nolu ara kararıyla davacılar vekiline kısmi ödemeye konu çekler yönünden ayrı dava değeri göstertilip harçlandırılmasının istendiği, ara karar gereğince davacılar vekilinin 16.01.2024 tarihli beyan dilekçesiyle faiz miktarının 368.421,23-TL olarak açıklandığı, yukarıda açıklandığı üzere davacının takip tarihinden sonra gerçekleştirilen ödemeleri öncelikle takip masraf ve ferilerinden mahsup etme imkanı bulunduğu, takip sonrası dönem için takip talebinde faiz istenmesi zaten mümkün olmamakla birlikte kısmi ödemelerin öncelikle faizden mahsup edilmesi suretiyle ana para alacağı belirleneceği, bu hususun yukarıda açıklandığı üzere resen gözetileceği ve yukarıda gösterilen usulde yapılacak hesaplama neticesinde alacağın öncelikle faiz ve takip masraflarından mahsup edilmek suretiyle varsa bakiye ana para alacağının belirlenerek bu miktar üzerinden takibin devamına karar verilmesi gerektiği halde, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmiş olması yerinde görülmemiştir. O halde yapılması gereken dosyanın takip masraflarının hesaplanması konusunda uzman bilirkişiye tevdi edilerek, takip tarihi itibariyle kabul edilen asıl alacaktan, yukarıda açıklanan ilke ve esaslar çerçevesinde değerlendirilmek suretiyle takip talebinde yer alan asıl alacak, işlemiş faiz, vekalet ücreti, harç vb. sair kalemlerin her biri yönünden davacının takip, dava ve dava sırasında kısmi ödeme var ise inceleme tarihleri itibariyle alacaklı olduğu miktarların belirlenmesi için açıklamalı, ayrıntılı, denetime elverişli bilirkişi raporu alınarak, varsa rapora yönelik itirazlar da giderilerek, oluşacak sonuca göre davacının bakiye alacak miktarının belirlenip, açıklanan ilke ve esaslar uyarınca tespit edilecek duruma göre karar verilmesinden ibarettir. Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davalı vekili ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE, 2-İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 23.05.2025 gün ve 2024/3 Esas 2025/509 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına 5-İstinaf yoluna başvuranlar tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine, 6-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.08/10/2026