Bölge Adliye Mahkemesi 2024/923 E. 2026/1797 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:2024/923 Esas

KARAR NO:2026/1797 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI:2021/591 Esas- 2024/85 Karar

TARİH:13/02/2024

DAVA:Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ:08/10/2026

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... şirket olduğunu, barter hizmetleri vermek üzerine kurulu bulunan bir sistem işlettiğini, bu sistem gereğince çeşitli mallar veya paranın barter hizmeti veren şirketçe bir havuzda bir araya getirilip sisteme dahil olan kişilerin yine mal veya para karşılığında havuzdaki diğer ihtiyaçlarını karşılamasını sağladığını, davalı tarafın da bu kapsamda "..." ihtiyacını temin etmek için müvekkiline müracaat ettiğini, müvekkili ile vardığı anlaşma neticesinde de müvekkilinin işletmiş olduğu sisteme para makamına kaim olmak üzere bazı çekler verdiğini, müvekkilinin yine sistemine kayıtlı başka bir üçüncü kişiden "..." satın alarak davalı tarafa teslim ettiğini, müvekkili tarafından davalı tarafın talep ettiği miktarda "..." kendisine verilmiş olmasına rağmen davalı tarafından müvekkiline verilen çeklerin karşılıksız çıktığını, dolayısı ile müvekkilinin alacağına kavuşamadığını, müvekkilinin hem kendi alacağına kavuşamadığını hem de üçüncü kişilere verdiği çeklerden ötürü icra takibi baskısına maruz kaldığını, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında bu teslime ilişkin kurumsal e-mailler üzerinden bir çok yazışma yaptığını, davalı tarafın satış sözleşmesi gereğince teslim alması gerekli tüm malları teslim aldığı ve aldığı mallara bir itirazının olmadığının bu yazışmalar ile sabit olduğunu, davalı tarafın müvekkilinden aldığı malın karşılığında ödemesi gereken bedelinin ödenmediğini, taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca edimini yerine getiren müvekkiline karşı davalının edilimini yerine getirmediğinin sabit olduğunu beyanla müvekkilinin uğradığı gerçek zarar tespit edilmek suretiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 10.000,00 TL'nin davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı şirketin barter hizmeti verdiğini, bu konuya herhangi bir itirazlarının bulunmadığını, müvekkili şirket ile davacı arasında 10/02/2016 tarihinde ... şifahi alım satım sözleşmesi akdedildiğini, bu şifahi sözleşme gereğince davacının, müvekkili şirkete 18.000 ton ... satmayı vaat ve taahhüt ettiğini, ... bedeli olarak müvekkili şirket tarafından davacıya 8.240.000 TL tutarında mal bedeli avans olarak çekler verildiğini, taahhüdünü yerine getirmediğinden davacıya Beyoğlu ... Noterliği'nin 21/06/2016 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile avans olarak verilmiş olan çeklerin iadesi ve sözleşmenin feshedildiğinin ihtar edildiğini, davacının dava dilekçesinde üçüncü kişilere ciro etmiş olduğu çeklerin ödenmediğini beyan ettiğini, davacı şirket tarafından üçüncü kişilere ciro edilen 2 adet çekin İstanbul 31. İcra Müdürlüğü'nün .... Sayılı dosyası ile takibe konulduğunu ve müvekkili şirket tarafından ödendiğini, müvekkili şirket tarafından davacı ile arasındaki ticari ilişkiye dayanarak davacıya verilen 19 adet çekin daha önce Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/886 E. Sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasına konu edildiğini beyanla davaya konu olan çekler için müvekkilinin borçlu olmadığı tespit edildiğinden ve söz konusu dava kesinleşmiş olduğundan, kesin hüküm sebebiyle ve ayrıca davacının müvekkili ile arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan herhangi bir alacağı bulunmadığından davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:Mahkemece; davanın, taraflar arasında yapılan ... alım satımına ilişkin anlaşma kapsamında tarafların edimlerinin karşılıklı olarak yerine getirilip getirilmediği, davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, var ise bunun miktarının tespitine ilişkin olduğu, son alınan bilirkişi raporu ve ek raporun hüküm kurmaya elverişli görüldüğü, anılan raporlarda "...davacı ... şirketinin avans olarak alınan ve sonradan iadesi yapılan çekler dahil 2016 yılında davalıya ait herhangi bir kayıt yaratmadığı, taraflar arasında akdedilmiş bir aracılık/simsarlık sözleşmesi de bulunmadığı, talep edilen bedelin komisyon bedeli değil mal bedeli olduğu, nedenleri ile davacı ... A.Ş'nin davacıdan alacaklı olduğuna dair herhangi bir bulgu olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır..." şeklinde görüş bildirdiği, her ne kadar davacı vekili tarafından rapora itiraz edilmişse de itirazları yerinde görülmeyerek mevcut raporun hükme esas alındığı, neticeten; davacının barter hizmeti veren uluslararası bir şirket olduğu, barter havuzu isimli bir sistem işlettiği, bu sistemde mal veya hizmetlerin havuza dahil olan başka şirketlerin malları veya paraları karşılığında takas edildiği, davacı şirketin bu takas işlemine aracılık ettiği, davalının davacıya "..." adı verilen madeni yağı temin etmek için müracaat ettiği, yapılan anlaşma ile davalının havuza çek verdiği, davacının ise başka bir kullanıcıdan ... adlı malzemeyi satın alarak davalıya verdiği, ancak davalı tarafından verilen çeklerin karşılıksız çıktığı iddia edilerek alacağını dava ettiği; yapılan yargılama neticesinde tarafların ticari defter ve kayıtları incelendiğinde olayın geçtiği 2016 yılında taraflar arasında düzenlenmiş hiçbir faturanın bulunmadığı, davacının avans olarak alınan ve sonradan iadesi yapılan çekler dahil 2016 yılında davalıya ait herhangi bir kayıt yaratmadığı,taraflar arasında akdedilmiş bir aracılık/simsarlık sözleşmesi de bulunmadığı, talep edilen bedelin komisyon bedeli değil mal bedeli olduğu, davacının davalıdan alacaklı olduğuna dair herhangi bir bulgu olmadığı, davacı tarafından alacaklı olduğu iddia edilmişse de alacağına dair yazılı bir belge, fatura veya senet sunulmadığı ve davanın ispat edilemediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DAVACI VEKİLİNCE İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ;müvekkilinin barter hizmeti veren bir şirket olması sebebiyle çeşitli mallar ile parayı bir havuzda topladığı ve sisteme dahil olan kişi/şirketlerin ihtiyaçlarının karşılanmasını sağladığı, bu bağlamda davalının verdiği çeklere karşılık kendisine başka bir şirketten "... satın alarak teslim ettiği, davalının ürün bedelini ödemediği ve çeklerin de karşılıksız çıktığı, Mahkemece alınan bilirkişi raporunda davalının cevaplarında ileri sürmediği halde, İran'dan ithal edilen ürünlerin mal mukabili olarak ithal edilmesine karşılık alacaklısının dava dışı ... Şirketi olduğu ve taraflar arasında bir aracılık/simsarlık sözleşmesinin de olmadığı ve müvekkilinin alacaklı olmadığının mütalaa edildiği ancak davada, uyuşmazlık konusunun yalnızca ürünlerin davalıya teslim edilip edilmediğine ilişkin olduğu, davalının cevap dilekçesinde müvekkili ile sözleşme yaptığını kabul ettiği, dosyaya söz konusu ürünlerin teslimi ve benzeri iş ve işlemlerin takibi için müvekkili şirketin yetkilendirildiğine dair belgelerin sunulduğu, davalının da müvekkili ile muhatap olduğu ve hukuki ilişkinin müvekkili ile davalı arasında kurulduğu, bilirkişi ... tarafından düzenlenen raporda, ...'dan ...'e ürün gönderildiği, beyannamelerin davalının gümrük firmasınca düzenlendiği ve ... menşeli bir şirket olan ...'in adresinin davalı şirketin adresi olarak gösterildiğinin tespit edildiği, sırf fatura alacaklısının ... Şirketi olması sebebiyle müvekkilinin alacaklı olmadığının kabul edildiği, davalının ise böyle bir savunmada bulunmadığı, müvekkilinin ... Şirketi'nden aldığı yetki ile davalıya satış yaptığı, davalının İran İslam Cumhuriyeti'ne uygulanan Uluslararası sınırlandırmalar nedeniyle ... tarafından fatura düzenlenmesini talep ettiği, bu nedenle faturaların ... Şirketi Şirketi tarafından düzenlendiği, davalı ile ... arasında organik bağ olduğu, hükme dayanak alınan bilirkişi raporunun yetersiz ve davayı aydınlatmaktan uzak olduğu, bu sebeplerle karar hatalı olup kaldırılması gerektiğine ilişkindir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, satış sözleşmesine konu malın teslimine rağmen bedelinin ödenmediği ve bedel mukabili verilen ve üçüncü kişilere ciro edilen çeklerin karşılıksız çıktığından bahisle uğranılan zararın tazmini talebine ilişkindir. Mahkemece, davanın kesin hüküm dava şartı nedeniyle reddine dair verilen 01/04/2021 tarihli, 2019/1201 Esas ve 2021/296 Karar sayılı kararın, davacı tarafın vaki istinafı üzerine Dairemizin 29/09/2021 tarihli, 2021/1071 Esas ve 2021/1290 Karar sayılı kararı ile ve; "....İncelenen ihtarnamelerden ve taraf beyanlarından anlaşılacağı üzere, Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2016/866 Esas sayılı dosyasında davanın konusunu 06/08/2016 tarihli şifahi sözleşmeye binaen verilen ve 21.09.2016 tarihli ihtarnameye konu çeklerin oluşturduğu, işbu dosyada ise davacı tarafça 31.01.2016- 15.02.2016 tarihleri arasında teslim edildiği iddia edilen ... ve karşılığında davalı tarafça verildiği belirtilen çeklere ilişkin olduğu, her iki davanın dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olmadığı, dolayısıyla Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2016/866 Esas sayılı dosyasında verilen kararın işbu dosya ile açılan dava yönünden kesin hüküm oluşturmayacağı gözetilerek, taraf delilleri toplanılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, kesin hüküm dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun değildir." gerekçesi ile HMK'nın 353/1-a4 maddesi uyarınca kaldırılmasına karar verilmiş, Mahkemece, kaldırma kararından sonra devam edilen yargılamada bu kez yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın esastan reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Dosya kapsamından; davacı tarafın dava dilekçesinde, davalının, kendisinin işletmekte olduğu barter sistemine "..." satın almak için başvurduğunu ve karşılığında sisteme çek verdiğini, sözleşme konusu "..." kendisine teslim edilmesine rağmen bedelini ödemediğini ve verdiği çeklerin de karşılıksız çıktığını iddia ettiği, satış sözleşmesinin hangi tarihte kurulduğu ve teslimin hangi tarihte yapıldığına dair bir beyanda bulunmadığı, davalı tarafın ise cevap dilekçesinde, davacı ile 10/02/2016 tarihinde 18.000 ton "..." alım satımı konusunda anlaştıklarını ve davacıya toplam 8.240.000 USD bedelli çek verdiğini, davacının ürünü teslim etmemesi üzerine kendisine çeklerin iade edilmesi için ihtarname gönderildiğini, bundan sonra çeklerin büyük bir kısmının iade edildiğini ve 16/08/2016 tarihinde taraflar arasındaki sözleşmenin yenilendiğini, bu kez davacıya teslim edeceği "..." bedeli olarak 19 adet çek verdiğini ancak ürünün teslim edilmemesi nedeniyle çeklerin karşılıksız kaldığını, bu nedenle davacı aleyhine Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/866 Esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası açtıklarını ve davanın kabulüne karar verilerek kararın kesinleştiğini iddia ettiği, Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/866 Esas sayılı dosyasında davacı (bu davada davalı) tarafından dava dilekçesinde aynı iddiaların ileri sürüldüğü, davalı tarafından (bu davada davacı) ise ürünlerin davacıya teslim edildiği beyan edilerek, bir kısım yabancı dilde belgelerin sunulduğu, Mahkemece tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme yaptırılarak rapor alındığı, alınan raporda davalının (bu davada davacı) defterlerinde çek veya herhangi bir fatura kaydı olmadığının, davacının (bu davada davalı) defterlerinde ise çeklerin kayıtlı oldukları ve fakat davalı adına herhangi bir fatura kaydının olmadığının tespit edildiği, Mahkemece, davalının verilen kesin sürede yabancı dildeki belgelerin Türkçe tercümelerini sunmadığı ve çekler karşılığında mal teslim ettiğini beyan etmesine rağmen bu hususu ispat edemediği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verildiği, iş bu davada, davacı tarafça sunulan sonraki beyan dilekçeleri ile ilk karara karşı sunulan istinaf dilekçesinde, davanın konusu olan satım sözleşmesinin, menfi tespit davasına konu satış sözleşmesinden önce olduğunu ve davalıya 15/02/2016 tarihinde "..." teslim edildiğini iddia ettiği, Mahkemece, kaldırma kararından sonra tek bilirkişiden alınan ek raporda; dava dışı ... Şirketi tarafından 10/02/2016 tarihli yazı ile ...'dan "..." isimli ürünün davalıya satıldığının beyan edildiği, davacının sunmuş olduğu Gümrük beyannameleri ile ... kayıtlarının karşılaştırılması neticesinde davalının dava konusu malları teslim aldığının anlaşıldığı tespitlerine yer verildiği, davalı vekilinin ek rapora; raporda teslim edildiği tespit edilen malların davacının sattığını ve teslim ettiğini iddia ettiği "..." olmadığı, başka bir ürün olan ... (HAB) olduğu, her iki ürün kimyasal olarak farklı olduğu gibi ürünlerin gümrük kodlarının da farklı olduğundan bahisle itiraz ettiği, Mahkemece dosyanın içerisinde gümrük bilirkişisi ile kimya mühendisi bilirkişinin de bulunduğu üç kişilik bilirkişi heyetine tevdi edildiği, heyet bilirkişi raporunda; davacı tarafından sunulan gümrük beyannamelerine göre, İran'da mukim dava dışı ... Şirketi tarafından davalıya 15/02/2016 ve 17/02/2016 tarihlerinde farklı beyannameler kapsamında ve farklı ağırlıkta "... (...)" ürününün "mal mukabili" olarak gönderildiği, davalı tarafından bu ürünlerin teslim alındığı, ürünlerin faturasının ise dava dışı ... Şirketi tarafından davalı adına düzenlendiği, davacının ticari defterlerinde davalıya ait herhangi bir kayıt olmadığı, davalının ticari defterlerinde ise davacıya vermiş olduğu çeklerin tamamının kayıtlı ve bu çekler nedeniyle davacıdan alacaklı olduğu ancak defterlerde davacı tarafından düzenlenmiş herhangi bir fatura kaydının bulunmadığı, BA-BS formlarında ise dava dışı ... Şirketi ile ...'ya ait faturalara dair bildirimde bulunduğu, kimyasal olarak "..." ile "... (...)"in tamamen ayrı ürünler olduğu, gümrük yönünden ise her iki ürünün aynı eşya grubunda olduğunun tespit edildiği, davacı vekilinin rapora itirazları kapsamında heyetten ek rapor alındığı, bilirkişi heyetinin 17/04/2023 tarihli ek raporunda; "..." ile "... (...)"in gümrük mevzuatı yönünden aynı ürün olduklarından ziyade aynı ürün grubu içerisinde yer aldıkları, söz konusu malların ... Şirketi tarafından ithal edilerek davalıya teslim edildiğinin sabit olduğu ancak tüm resmi evraklarda faturayı düzenleyen ve alıcı olan şirketin ... Şirketi olduğu, davacı tarafından düzenlenmiş herhangi bir satış/komisyon vs faturanın bulunmadığı, yine ... Şirketi tarafından davacıya yetki verildiğine dair bir kayıt da olmadığının mütalaa edildiği, davacı vekilince ek rapora karşı da aynı gerekçelerle itiraz edildiği, Mahkemece davacı vekilinin itirazları reddedilerek, malların teslim edildiği ve bu minvalde alacak/zarar ispat edilemediğinden davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.Tarafların iddia ve savunmalarına göre; aralarında 15/02/2016 tarihinden önce "..." satışına dair yapılmış bir sözleşme olduğu, davacının teslim edeceği ürünün kimyasal ve teknik özellikleri ile miktarını gösterir yazılı bir sözleşme veya belge, yine davacı tarafından davalı adına düzenlenmiş herhangi bir satış faturasının bulunmadığı, davacı kendisinin İran'da mukim ... Şirketi'nden ürünleri ithal ettiğini ve davalıya teslim ettiğini, ... Şirketi'nin kendisini yetkilendirdiğini, faturaların ise davalının talebi üzerine ... Şirketi tarafından değil dava dışı ... Şirketi tarafından düzenlendiğini iddia ederek teslime ilişkin delillerini ibraz ettiği, davalının ise kendisine ürün teslim edilmediğini ve bu nedenle davacıya verdiği çeklerin kendisine iade edildiğini savunduğu, buna göre uyuşmazlığın davacı tarafından davalıya sözleşme konusu "..." ürününün teslim edilip edilmediğine noktasında toplandığı, davacı tarafın ticari defterlerinde davalı adına herhangi bir çek/fatura kaydının bulunmadığı, davalının defterlerinde iade iade edilen çekler ve menfi tespit davasına konu edilen çeklerin kayıtlarının bulunduğu, davacı tarafından düzenlenmiş bir faturanın ise bulunmadığı, davacının teslim iddiasının delili olarak sunduğu gümrük beyannamelerinde göndericinin, dava dışı ... Şirketi olduğu, satış faturalarının ise dava dışı ... Şirketi tarafından düzenlendiği, davacı tarafından düzenlenmediği, yine davacı tarafından ... Şirketi adına düzenlenmiş bir faturanın da olmadığı, gümrük beyannamelerinde ürün açıklamasının "..." değil, "... (...)" olarak yapıldığı, alınan bilirkişi heyet raporunda, kimya mühendisi bilirkişi tarafından söz konusu iki ürünün tamamen farklı ürünler olduklarının tespit edildiği, gümrük mevzuatı açısından da bu ürünlerin aynı ürün olduklarına dair bir tespit yapılmadığı, aynı ürün grubuna dahil olduklarının tespit edildiği, kaldı ki davacının sunmuş olduğu gümrük idaresince yapılan laboratuvar testlerinde de ürünün açık şekilde niteliklerinin belirtildiği, davacının sunduğu belgelere göre davalının teslim aldığını inkar etmediği ürünün sözleşme konusu "..." ürünü olduğunun davacı tarafından ispat edilemediği, bu itibarla Mahkemece gerekçede hata edilmiş ise de, davanın reddine dair verilen kararın sonucu itibariyle isabetli olduğu anlaşılmıştır.Sonuç olarak, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından istinaf eden tarafından peşin olarak yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına,

5-Artan gider avansı varsa karar kesinleştiğinde ve talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere 08/10/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.