Bölge Adliye Mahkemesi 2024/747 E. 2026/911 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/747

KARAR NO: 2026/911

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 24/10/2023

NUMARASI: 2021/145 E. - 2023/211 K.

DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Manevi Tazminat İstemli)|Faydalı Model Belgesi (Maddi Tazminat İstemli)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 21/05/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ...firmasının kurucusu bir tasarımcı olduğunu, dava konusu ürünün müvekkili tarafından tescil edildiğini, davalı tarafın ...platformunda yayınlayarak pazarladığını, müvekkili tarafından ürünün kaldırılması için ... üzerinden ulaşıldığını, karşı tarafa ihtar çekileceğinin bildirildiğini, davalı tarafından görselin kaldırılmayacağının bildirildiğini, karşı firmanın Ticaret odasında kaydının bulunmadığını, ...üzerinden satış yaptığını, ... ürününün vergiden muaf olamayacağını, davalı tarafından davaya konu ürünün pazarlanmakta ve satışının yapılmakta olduğunu, müvekkiline ait olan ürünü müşterileri yanıltacak şekilde tanıtmakta ve satmakta olduğunu, müvekkilinin adından ve ününden faydalandığını, müvekkilinin itibarına zarar verildiğini belirtmiş ve; davanın kabulünü, davalının kullandığı makine, dijital doküman, ilan ve broşürlere, kalıp ve tüm araç gereçlere el konulmasını, ürettiği ürünlere ihtiyati tedbir konulmasını, ürünlerin toplatılmasını, satışların durdurulmasını, şimdilik 10000 TL maddi tazminat, 5000 TL manevi tazminat, 1000 TL itibar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafın faaliyetlerini, ...platformunda @... adlı hesap ile gerçekleştirildiğini, adres olarak İstanbul/... şeklinde belirtildiğini, müşterilere direkt mesaj veya telefon numarası ile satış gerçekleştirildiğini, aktif olarak faaliyet gösteren bir işyeri adresine ulaşılamadığını belirtmiş ve; davanın kabulünü, davalı tarafın yetkilisi ...'a ulaşılan ... telefon numarası sahibinin kayıtlı adresinin bulunmasını, davalının ... açık adres araştırması ile T.C. Kimlik numarasının tespitini, davalı tarafından vergi ödenmeksizin satış yapılıp yapılmadığının tespitini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; ".... Toplanan deliller ve bilirkişi raporları ile davalı-karşı davacının ürünlerinin davalı karşı davacı adına tescilli ... tescil numaralı ... adlı çoklu endüstriyel tasarımın koruma kapsamında olduğu, Mahkemece alınan 02.02.2022 tarihli bilirkişi raporunda davalı tarafça davacı tarafa ait tescilli tasarımın @... ...sosyal medya hesabından 05.06.2021 tarihinde yapılan paylaşımda bulunulduğu ve görselin kişisel hesapta kullanıldığı, davalı tarafça bu kullanmanın ticari amaç gütmeksizin yapıldığının kabul edildiği, bu haliyle tescilli ve koruma altında bulunan tasarımın hak sahibi olan davacının izni olmaksızın kullanılması sebebiyle davalının kullanımının davacının tasarım haklarına tecavüz teşkil ettiği, ve davacının davalının endüstriyel tasarım haklarına tecavüzün durdurulmasını ve maddi ve manevi tazminat talep edebileceği anlaşılmıştır. SMK'nun 151/2-b maddesi uyarınca maddi zarar, kural olarak tarafların ticari defterleri ve diğer kanıtlarıyla beraber bilirkişi incelemesiyle tespit edilir. Bu şekilde bir tespit yapılamaz ise hakim, 6098 sayılı Sayılı Türk Borçlar Kanunun 50. maddesi gereğince de olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler. Alınan bilirkişi raporunda davalı tarafın kayıtlarında ... satışından bir gelir elde edildiği belirlenmemiş ise de davalının mimari tasarım hizmetlerinden gelir elde ettiği, davacı tarafa ait tasarım tesciline konu ürünü kullanmak suretiyle muhtemel müşteri kazanmak için tanıtım amacıyla kullandığı ve bu hizmetlerden de gelir elde ettiği kabul edilerek TBK'nun 50. maddesi uyarınca hakimliğimizce yapılan değerlendirmeye göre, talep edilen tazminatın 10.000,00 TL'lik kısmının maddi tazminat için yeterli ve uygun olduğu ve yine tarafların mali ve ekonomik durumlarına, eylemin özelliklerine göre de 5.000,00 TL manevi tazminatın yeterli ve makul olduğu, maddi ve manevi tazminata dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiği sonucuna varılarak, davanın kısmen kabulüne" karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-İstanbul Anadolu 1.Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince dava dilekçesi ve tensip müvekkili davalıya tebliğ edilmeden 26/11/2021 tarihli tensip zaptı ile dosyanın bilirkişiye tevdi edildiğini, bilirkişi tarafından delilleri incelenmeden 02/02/2022 tarihli bilirkişi raporu tanzim edildiğini, Müvekkili davalının adres tespitinin 7 ay kadar uzun bir sürede yapılmış olması sebebiyle dosya kapsamında çıkan tüm tebligatların davacı yana tebliğ edildiğini, bu 7 aylık süre içerisinde mahkeme ve davacı taraf kendi aralarında bilirkişi raporu aldırdığını ve bu rapora cevap verildiğini, Mahkemece 02/03/2022 tarihinde yapılan toplu tebligat ile hem davaya hem bilirkişi raporuna cevap vermeleri, hem de delilleri sunulmaları istenildiğini, usulsüz tebligata rağmen sunulan cevap dilekçesinin, süresinde sunulmadığına mahkemece karar verildiğini,

-gerekçeli kararın gerekçesiz olduğunu, davaya cevap bölümü davacının talebinin devamı niteliğinde olup, davalı taraf olarak davanın kabulünü talep ettiklerinin belirtildiğini, cevap ve beyan dilekçelerinde ileri sürdükleri hususlarının yer almadığını,

-Davacı yanın, 27/06/2023 tarihinde ıslah harcını da yatırarak maddi tazminat taleplerini 89.000,00 TL artırarak toplam 100.000,00 TL maddi tazminat olmak üzere ıslah ettiğini, maddi tazminat talebinin 10.000,00 TL'sini (%10) kabul edildiğini ancak gerekçeli kararın gerekçe kısmında ıslah dilekçesinden bahsedilmediğini ve hüküm kısmı da davacı tarafın ıslah dilekçesi dikkate alınmadan hazırlandığını, hüküm kısmında harç giderleri içerisinde davacı tarafça yatırılan 2.450,10 TL ıslah harcının müvekkili davalıdan tahsiline karar verilmiş olmasına rağmen vekalet ücreti ve yargılama giderleri yönünden ıslahın dikkate alınmamış olduğunu,

-Müvekkili ...'ın, ... olarak mimari tasarım yapmakta, bu alanda faaliyet göstermekte olduğunu, bu faaliyetleri kapsamında, yapabileceği çeşitli dizaynların tanıtılması amacıyla çeşitli 3D dizaynları muhtelif mecralarda paylaştığını, bu şekilde sosyal mecrada yapılan paylaşımların satış amaçlı olmadığı gibi, bu mecralar üzerinden satış da yapılmadığını, Müvekkili ...'ın, iç mimari tasarım işleri yapmakta, iç mimari tasarımlarını, tanıtım amaçlı olarak sosyal mecralarda paylaşabildiğini, 3D, ... ve benzeri programlar üzerinde yaptıkları çeşitli tasarımları sosyal medya hesaplarında kullandığını, yapılan tasarımlar, fiziken uygulanmış tasarımlar olmadığını, dekorasyonu tamamlamak üzere, doğal olarak çeşitli objelere yer verilmekte, vazolar, avizeler, heykeller ve benzerlerinin görselleri görsel sağlayan çeşitli mecralardan temin edilerek kullanıldığını, Müvekkilinin, ...üzerinden yaptığı paylaşımında yer alan davacının ... tasarımını da tamamlayıcı olarak, yine internet üzerinden ... isimli websitesinden 7USD olarak ücretini ödeyerek temin ettiği bir ... görselini kullandığını, gerçekte böyle bir ... kullanımı zaten olmadığını, ... üzerinden ulaşan davacıya da gerekli aydınlatıcı açıklamayı yaptığını, hangi firmadan temin ettiği, ödediği ücreti evrakıyla paylaştığını, müvekkilinin, davacıya bu şekilde yaptığı açıklama da iyiniyetini açıkça ortaya koyduğunu, müvekkilinin hiçbir surette herhangi bir fikri hak ihlalinde bulunma kastı ve niyeti olmadığını, adı geçen ... isimli internet sitesinde ( www...org ) bir ... görselini 3D dizaynına uygun bulduğuhu, ücretini ödediğini ve 3D dizaynında kullandığını, iyiniyetli üçüncü kişi olarak satın alan müvekkiline değil, görseli satan ....org internet sitesinden talep etmesi gerektiğini, dava konusu ... tasarımı "....org" isimli internet sitesinden satın alındığını, ....org internet sitesi ile müvekkili arasındaki satım sözleşmesi, satın alınan tasarımların mimari obje olarak kullanılmasına izin verdiğini, tasarımı davacıya ait olan ... Tasarımının, müvekkili ... tarafından 15/03/2021 tarihinde ....org isimli İnternet sayfasından 7$ karşılığında satın alındığını, satış ilanına bakıldığı zaman 7$ karşılığında satın alındığı zaman "... Free" lisansına sahip olunacağı belirtildiğini, ... Free lisansı en basit tanımla; telif hakkı alınmış bir eserin lisanslanmış biçimde kullanılması olduğunu; sadece anlaşmada belirtilen şartlarda "kullanma hakkını" kazanmış sayılacağını, müvekkili ile ....org internet sitesinin yapmış olduğu satım alımdan kaynaklı olarak aralarında kurulan satım sözleşmesinin satın alınan 3D Modellerinin kullanım koşulları bölümünde ... Lisansları satın alımının neleri kapsadığı açık bir şekilde belirtildiğini, (EK-3- Satım Alıma Bağlı Olarak Kullanım Sözleşmesi Müşteriler İçin Kullanım Koşulları kısmında aynen: " .......; " şeklinde devam ettiğini, Türkçe karşılığı olarak; ......free lisansları satın alarak şunları yapabilirsiniz: " ..... görsellerini tişört, poster, afiş vb. gibi herhangi bir ortama uygulamak; üretilen ekipmanlar gibi 3D modellerimizin maddi olarak yeniden oluşturulmuş kopyalarını veya tişörtler gibi 3D modellerimizin görsellerini içeren medyaları satmak veya bağışlamak; 3D modellerimizin maddi olarak yeniden oluşturulmuş kopyalarını veya bunlarla birlikte görselleri herhangi bir reklam biçiminde kamuya açık olarak göstermek; 3D modellerimizi veya bunların iki boyutlu görüntülerini televizyonda herhangi bir TV programının parçası olarak veya ayrı olarak kullanmak; 3D modellerimizi kullanarak mimari objeler veya her türlü kentsel planlama projesi oluşturmak;" şeklinde olduğunu,

-Kullanım Koşulları Sözleşmesinin 10.maddesi 3D modellerin mimari obje olarak kullanılmasına izin verdiğini, Müvekkili ...'ın, kullanım şartlarına aykırı olarak hareket etmediğini, Tasarımı sadece mimari obje olarak kullandığını, davacının dava konusu ettiği avizenin dizaynlarının farklı internet sitelerinde de kullanıldığını, yine tasarımcıların dizaynlarını paylaştığı sitelerden birisi olan www.... de, yine konu edilen ....görselinin kullanıldığını, dava konusu edilen avizenin dizaynının, belli bir ücret karşılığı ... dizaynlarda kullanılabilmesi için dizayn sitelerinde satılmasına davacı yanca izin verilmiş ve dizaynın 3D kullanımı ücret karşılığı olarak umuma açılmış olduğunu,

-Müvekkili davalı iç mimar olup, Avizeci olmadığını, davacının ... tasarımını üretmediğini, Marka hakkının ihlali haksız fiil olup, tazminat için, kusur, zarar ve illiyet bağının bulunması gerekeceğini, kusuru bulunmadığını, kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-Müvekkili tarafından tasarımı yapılan ve ....'de de satılmakta olan ürün, ....'de 85.000,- .... Doları'na satıldığını, Tescil Belgesi, Müvekkil adına kayıtlı olan davaya konu ürün, Davalı tarafından kopyalanmış, kendi sosyal medya hesabında halkın beğenisine arz edilmiş ve pazarlanmış olduğunu, Davalı'nın bu üründen elde etmiş olduğu kazanç, her ne kadar kendi ticari defterlerine yansıtılmamış olsa dahi, Davalı'nın bu denli yüksek satışı olan bir üründen gelir elde etmediği, gelir elde etmiş ise de bu gelirin, Mahkeme'nin takdir ettiği tazminat oranlarına göre çok daha fazla olacağını, maddi tazminat için 50.000,- TL ve Manevi Tazminat bedeli için de 50.000,- TL talep edilmiş olmakla, talep edilmiş olan tazminat bedellerinin hak ve nesafete uygun olduğunu, Mahkeme tarafından hükmedilmiş olan tazminat miktarları, davaya konu ürünün piyasa rayici de nazara alındığında, hakkaniyetsiz bir oran olduğundan, Maddi ve Manevi tazminat yönünden ayrı ayrı kararın kaldırılarak talepleri gibi karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE:

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava; endüstriyel tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Davacıya ait, ... tescil numaralı faydalı modelin 24/10/2018 tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır.

02.02.2022 tarihli bilirkişi raporunda; Davalıya ait olduğu iddia edilen @... isimli Instagram hesabı üzerinde inceleme yapılarak, davacıya ait ... tescil numaralı tasarımın koruma kapsamında kalan ... ürününün mevcut olup olmadığı, Instagram sitesinin kime ait olduğu hususunda tasarım uzmanı ...' in 02/02/2022 tarihli raporunda; davalı tarafa ait olduğu belirtilen @... ...sosyal medya hesabından 05.06.2021 tarihinde yapılan paylaşımda yer alan ürün görselinin davacı ... ...'a ait ... no'lu endüstriyel tasarım tescil belgesindeki tasarımın koruma kapsamında olduğu, davalı tarafa ait olduğu belirtilen @... ...sosyal medya hesabında...için ... ve ...ın kurucu olarak belirtildiğine dair görüş bildirmiştir.

Dava konusu teknik bilgi gerektirdiğinden Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmış, davalının incelenen dönemde dava konusu ... satışından elde ettiği gelirin ne kadar olduğuna dair muhasip bilirkişi... ' ın 10/04/2023 tarihli raporunda, Maddi yönden yapılan inceleme; davalı ...’ın 2021 yıllına ait defter beyan sistemi üzerinden sunmuş olduğu ticari defter& belgeleri üzerinde davalının incelenen dönemde dava konusu ... satışından elde ettiği bir gelir bulunmadığı, Davalının 2021 yılında (-) 22.470,22-TL zarar ettiği, bundan dolayı bu yılla ait maddi tazminat yapılmasa da, dosya kapsamında tespit edilen belgelerden 2021 yıllında dava konusu ‘Davalı tarafa ait olduğu belirtilen @... sosyal medya hesabından 05.06.2021 tarihinde yapılan paylaşımda ye alan ürün görselinin davacı ... ...’a ait ... no.lu endüstriyel tasarım tescil belgesindeki tasarım koruma kapsamında olduğu, Davacı tarafa ait olduğu belirtilen @... sosyal medya hesabında ...için ... ve...’ın kurucu olarak belirtildiği.., ‘’ bilirkişi raporunda yapılan tespite göre davacı tarafa ait ... no.lu no.lu endüstriyel tasarım tescilinden doğan haklarına koşullarının mevcut olduğu, manevi yönden yapılan inceleme neticesinde; manevi tazminat, tazminat sahibinin yapmış olduğu iş hakkına yapılan tecavüz nedeniyle davacının toplum içinde itibarı, statü ve güvenin sarsılmasının karşılığını giderilmesine giderilmesine olup manevi tazminatın tarafların kusur ve tutumları doğrultusun da mahkemenin takdirinde olduğunu beyan etmiştir.

Tasarım hakkının kapsamı ve sınırları aynı kanunun 59.maddesinde belirtilmiştir. Buna göre "(1) tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünler ile ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz."

Tasarım hakkında tecavüz sayılan fiiller 81.maddede düzenlenmiş olup, buna göre; "(1) Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır: a)Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak.

b)Tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek. c)Tasarım hakkını gasp etmek. (2)Başvuru, 65 inci maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı takdirde, tescil sahibi, tasarım hakkına yönelik olarak bu maddede sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahiptir. Tecavüz eden, başvurudan ve kapsamından haberdar edilmişse başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa yayımdan önce de tecavüzün varlığı kabul edilir. (3)Koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, ambalaj veya fatura üzerine konulmamış olması, bu maddede sayılan fiilleri tasarım hakkına tecavüz olmaktan çıkarmaz.(4)Tescilsiz tasarımlar için, tasarım 57 nci maddeye göre kamuya sunulduğu takdirde, hak sahibi, tasarım hakkına yönelik ihlallerden dolayı dava açmaya yetkilidir." hükmünü içermektedir.

Davalının, davacıya ait tasarımı, Instagram hesabı üzerinden dijital mecrada sergilediği, davalının fiilinin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 59 ve m. 81 kapsamında açıkça "piyasaya sunma", "satışa arz" ve "ticari amaçla kullanma" fiillerini oluşturduğu, bu nedenle üretici olmadığına ilişkin istinaf isteminin yerinde olmadığı, Dijital platformların sağladığı geniş erişim imkanlarının, davacının pazar payını etkileyebileceği, internet üzerinden gerçekleştirilen satış faaliyetlerinde ürünün görsel sunumunun, tasarımı satın alma kararını etkileyeceği, davacının kendi işinde ticari amaçla davacının tasarımını kullanmış olduğu, her ne kadar dava konusu tasarımın 7 USD karşılığı satın alındığı ileri sürülmüş ise de, satın alınan ürünün davacıdan alınmadığı, dava dışı kişiye davacının satma yetkisi verilip verilmediğinin ispatlanamadığı, TTK m. 18/2 uyarınca "Her tacir, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmelidir." Basiretli bir tacir, bir ürünü piyasaya sürmeden ve online platformlarda satışa arz etmeden önce, o ürünün tasarımının başka bir hak sahibi adına tescilli olup olmadığını araştırmakla yükümlü olduğu, bu nedenle tasarım hakkına tevavüzün bulunduğuna ilişkin kabulde aykırılık bulunmadığı, bilirkişi raporları ve sunulan deliller birlikte değerlendirildiğinde davalının eylemlerinin 6769 sayılı Kanun kapsamında tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiği, davacıların maddi zarara uğradığı ve kişisel emek ve yaratıcılığa dayalı tasarım haklarının ihlali nedeniyle manevi zararın da oluştuğu, maddi tazminat yönünden, mahkemece dosya arasına alınan bilirkişi raporunda, davalının tasarıma tecavüz teşkil eden satışları, satış miktarları ve davacının yoksun kaldığı kazanç dikkate alınarak zarar ettiği tespiti yapılmış ise de, TBK50. Maddesine göre karar verilebileceğinden davalı vekillerinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği, davacının istinaf başvurusunun 24/01/2024 tarihinde Mahkemece reddedildiği, bu karara karşı da istinafa gelinmemiş olmakla davacının incelenecek bir istinafı bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul ..... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ..../10/2023 tarih ve 2021/... E., 2023/.... K. sayılı kararına davalı vekilleri tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 269,85-TL'nin mahsubu ile 462,15-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 21/05/2026