Bölge Adliye Mahkemesi ·
Bölge Adliye Mahkemesi 2024/593 E. 2026/1486 K.
- Mahkeme
- Bölge Adliye Mahkemesi
- Esas No
- 2024/593
- Karar No
- 2026/1486
- Karar Tarihi
T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ ESAS NO : 2024/593 KARAR NO : 2026/1486
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2016/991 KARAR NO : 2023/983 KARAR TARİHİ : 07/12/2023 DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 05/08/2016 BİRLEŞEN DAVA: İZMİR 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2016/1227 ESAS, 2016/936 KARAR SAYILI DOSYASI DAVA : Menfi Tespit DAVA TARİHİ : 12.10.2016 KARAR TARİHİ : 21.10.2026 KARARIN YAZ. TARİH: 21.10.2026
İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07.12.2023 tarih ve 2016/991 Esas, 2023/983 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü. ASIL DAVADA; İSTEM: Asıl davada davacı taraf dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 04.02.2015 tarihli davacı şirkete ait konutlarla ilgili kuvvetli akım ve zayıf akım elektrik tesisat işleri ve özel anahtar projesi yapılarak binaya enerji verilmesine ilişkin olarak sözleşme imzalandığını, sözleşme bedelinin 245.000,00-TL.+KDV olarak belirlendiğini ve işin 06.02.2015 tarihinde başlayarak 31.12.2015 tarihinde bitirilmesinin kararlaştırıldığını, davalının sözleşme ile kararlaştırılan süre içerisinde işi tamamlamadığını, davacı tarafın iyiniyetli olarak davalıya 3 ay daha ek süre verdiğini, bununla da kalmayıp davacı tarafça davalıya toplamda 187.975,52-TL. ödeme yapıldığını, buna rağmen davalı tarafça sözleşme gereği işlerin yapılıp teslim edilmediğini, dava konusu yerde davacının 64 adet dairesinin bulunduğunu ve davalının işi süresinde teslim etmemesi nedeniyle davacının kira gelirinden mahrum kaldığını belirterek 5.000,00-TL.'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Asıl davada davalı taraf cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 04.02.2015 tarihli sözleşmenin imzalandığını, iş bu sözleşme gereğince 01.12.2015 tarihli 1. hakediş kapsamında yapılan işlerin davacı tarafa teslim edildiğini ve bedelinin de tahsil edildiğini, yapımı 2016 yılında da devam eden inşaatta taraflar arasındaki sözleşme gereğince davalının edimlerini yerine getirmeye devam ettiğini ve aynı zamanda davacı şirket yetkilisi tarafından talep edilen bazı ilave işlerin de yapıldığını, ancak devam eden süreçte davacının davalıya ödemesi gereken bedelleri ödemekten kaçındığını ve davalı şirket çalışanlarını inşaat alanından çıkartarak inşaatı tamamlamasına izin vermediğini, bunun üzerine davalı şirket tarafından 31.05.2016 tarihli 2. hakedişin düzenlendiğini ve davacı tarafa 25.07.2016 tarihinde tebliğ edildiğini, davacı şirket tarafından Karşıyaka 5. Noterliği'nin 28.07.2016 tarihli cevabi ihtarnamesi ile böyle bir borcun bulunmadığından bahisle faturanın iade edildiğini, bunun üzerine davalı şirket tarafından Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/146 D.iş sayılı dosyası üzerinden 1. ve 2. hakediş raporunda belirtilen işlerin yapılıp yapılmadığı konusunda delil tespiti talep edildiğini, alınan delil tespit raporuna göre davalının davacıdan alacaklı olduğunun sabit olduğunu, bunun üzerine 2. hakediş nedeniyle düzenlenen faturanın tahsili için İzmir 22. İcra Dairesi'nin 2016/11625 Esas sayılı dosyası kapsamında davacı aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığını ve iş bu icra takibinin kesinleştiğini, Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/146 D.iş sayılı dosyasından alınan rapora göre inşaatın yaklaşık %90 seviyesinde tamamlandığının tespit edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. BİRLEŞEN DAVADA; İSTEM: Birleşen davada davacı taraf dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından İzmir 22. İcra Dairesi'nin 2016/11625 Esas sayılı dosyası kapsamında davacı aleyhine icra takibi başlattığını, usulsüz tebligat sebebiyle takibin 24.09.2016 tarihinde kesinleştirildiğini, tebligat usulsüzlüğüne ilişkin olarak İzmir 4. İcra Hukuk Mahkemesi'nde dava açıldığını, taraflar arasında davacıya ait gayrimenkule ilişkin elektrik işlerinin yapımı konusunda anlaşma sağlandığını, taraflar arasındaki sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 31.12.2015 olmasına rağmen davalı tarafça işin süresinde teslim edilmediğini, bu konuda Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/183 D.iş sayılı dosyasıyla delil tespiti yaptırıldığını, icra takibine konu faturanın davalı tarafça ihtarname ekinde davacıya gönderildiğini, ancak davacı tarafça noter kanalıyla ihtarnamenin iade edildiğini, bu kapsamda davacının davalıya bir borcunun bulunmadığı gibi davacının davalıdan alacaklı olduğunu, bu konuya ilişkin olarak İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/991 Esas sayılı dosyası kapsamında davanın halen devam ettiğini, taraflar arasındaki sözleşme gereğince iş bedelinin 245.000,00-TL. + KDV olduğu, buna rağmen davacı tarafça davalıya 201.435,51-TL. ödeme yapıldığından bahisle davanın kabulüyle dava konusy İzmir 22. İcra Dairesi'nin 2016/11625 Esas sayılı dosyası kapsamında davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, takibin iptaline ve davalı aleyhine %20'den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Birleşen davada davalı taraf cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki 04.02.2015 tarihli sözleşme gereğince davalının 01.12.2015 tarihli 1. hakedişi düzenlediğini ve bu hakediş kapsamında işleri tamamlayarak davacı tarafa teslim edip, bedelini de tahsil ettiğini, 2016 yılında da davalının sözleşme gereği işleri yapmaya devam ettiğini, bunun yanında ayrıca davacı taraf yetkilisinin talebi üzerine ilave işleri de yaptığını, davalı tarafça yapılan işlerle ilgili olarak 31.05.2016 tarihli 2. hakedişin düzenlendiğini ve bu hakediş kapsamında düzenlenen faturanın İzmir 15. Noterliği'nin 23.06.2016 tarihli ihtarnamesiyle davacıya gönderildiğini ve 25.07.2016 tarihinde tebliğ edildiğini, ancak davacı tarafça Karşıyaka 5. Noterliği'nin 28.07.2016 tarihli ihtarnamesiyle iade edildiğini, davalı şirket tarafından Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/146 D.iş sayılı dosyasıyla delil tespiti yaptırıldığını ve alınan rapor kapsamında davalının alacaklı olduğunun sabit olduğunu, bu sebeple 2. hakediş faturasının tahsili amacıyla İzmir 22. İcra Dairesi'nin 2016/11625 Esas sayılı dosyası kapsamında davacı aleyhine icra takibi başlatıldığını, davacı tarafça süresi içerisinde itiraz edilmediğinden takibin kesinleştiğini, asıl davaya verilen cevap dilekçesinden sonra Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/183 D.iş sayılı dosyası üzerinden davacı tarafça delil tespiti yaptırıldığını, her iki tarafça yaptırılan delil tespiti sonucu düzenlenen raporlarda tespit edilen %6'lık eksik işlerin tamamlanması için ekinde her iki tespit raporunda belirtilen 17.149,75-TL. bedelli kablo faturasıyla İzmir 15. Noterliği'nin 07.11.2016 tarihli ihtarnamesiyle talepte bulunulmuş olmasına rağmen davacı şirket tarafından tamamlanması gereken işlerle ilgili cevap verilmediği gibi bu fatura bedelinin de ödenmediğini, Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/146 D.iş sayılı dosyasından yapılan delil tespitinde 23.08.2016 tarihi itibariyle inşaatın yapılan bölümünün yaklaşık %90 seviyesinde olduğunun belirtildiğini, yine davacı tarafça yaptırılan aynı mahkemenin 2016/183 D.İş sayılı dosyasında ise inşaatın yapılan bölümünün %90 seviyesinde olduğunun tespit edildiğini, yine aynı raporda davalı şirketin taraflar arasındaki sözleşmeye göre üstlendiği işlerin inşaat ile doğru orantılı olarak %90,59 (diğer bilirkişi %94) tamamlandığının belirtildiğini, davacı şirketin davalıya yaptığı ödemeler ve davalı şirketin davacıdan olan alacağını gösterir cari hesap dökümü cevap dilekçesi ekinde sunulmuş olduğunu, 14.11.2016 tarihi itibariyle davalının davacıdan 122.506,35-TL. alacaklı olduğunu, davalı şirketin dava konusu inşaat için satın aldığı montajı yapılacak elektrik malzemelerini deposunda hazır vaziyette bekletmekle birlikte davacı tarafından montajına izin verilmemesi nedeniyle teslim edilmediğinden henüz faturasının kesilmediğini, her iki delil tespiti raporunda davalı şirketin dava konusu taşınmaza 26.849,52-TL.'lik malzeme montajı yapılacağının tespit edildiğinden bahisle açılan davanın reddine ve iş bu dava kötüniyetli açılmış olduğundan davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesi 07.12.2023 tarih ve 2016/991 Esas, 2023/983 Karar sayılı kararında özetle; ''...Esas davada, alınan tüm bilirkişi raporlarından anlaşılacağı üzere, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında yapılması gereken işlerin en fazla 10 gün süre içerisinde tamamlanacağı, bu nedenle davacının gayrimenkullerinin boş kalması nedeniyle maddi zararının doğmadığı anlaşılmakla esas davanın reddine karar vermek gerektiği, Birleşen davada, İzmir 22. İcra Dairesi'nin 2016/11625 Esas sayılı icra takip dosyasında, davalının davacıya yönelik 130.247,62-TL. fatura alacağı, 674,63-TL. işlemiş faiz ve 255,00-TL. ihtarname gideri olmak üzere toplam 131.177,05-TL. alacak için ilamsız icra takibi yaptığı, mahkememizce, hüküm kurmaya ve denetime elverişli 3. bilirkişi heyetinden alınan rapor ve ek rapordan anlaşılacağı üzere, taraflar arasında konusu ".... Şti'ne ait konutlarla ilgili kuvvetli akım ve zayıf akım elektrik tesisatı işleri ve özel anahtar projesi yapılarak binaya enerji verilmesi" olan 04.02.2015 tarihli sözleşme imzalandığı, sözleşme gereğince davacının hak edişlerin toplamının 243.843,34 TL olduğu, hak edişe dahil edildiği halde yapılmayan işlerin toplam tutarının 7.519,37 TL olduğu, buna göre hak edişe dahil edilen işlerden yapılmayanlar düşüldükten sonra yapılan ödemelerin çıkarılmasıyla davalının kalan alacak miktarının 93.862,28 TL olduğu, davalı tarafından alacağın ödenmesi için davacıya gönderilen ihtarnamenin tebliğ tarihine göre davacının 05.08.2016 tarihinde temerrüde düştüğü, takip tarihine kadar asıl alacağa 486,03 TL faiz hesaplandığı,buna göre davacının icra takibine konu edilen miktardan 36.385,34 TL fatura borcu+188,40 TL = 36.573,74 TL borçlu olmadığı, dosya kapsamında davalı tarafın icra takibinde kötüniyetli olduğunun ispatlanamadığı ve 31.03.2017 tarihli ihtiyati tedbir kararının uygulanmış oluşuna göre İİK 72/4 md. si gereğince davalı taraf lehine oluştuğu, anlaşılmakla, birleşen davanın kısmen kabulüyle, İzmir 22.İcra Dairesi'nin 2016/11625 Esas sayılı icra takip dosyasında takibe konu 36.573,74-TL. tutarında davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, dava sırasında verilen ihtiyati tedbir kararı uygulanmış olduğundan İİK 72/4.maddesi gereğince davanın reddedilen kısmı olan 94.673,69 TL'nin takdiren %20'si tutarı olan 18.934,74-TL. tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine ve reddedilen kısım olan 94.673,69-TL. yönünden ihtiyati tedbirin kaldırılmasına'' dair karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ: 1-Asıl dava ve birleşen davada davacı taraf 17.01.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle; - Davalı şirketin süresinde sözleşme konusu işi tamamlayamadığını, işin süresinde tamamlanmaması sebebiyle davacı şirketin maddi zarar gördüğünü, sözleşmede götürü bedel değil, birim bedel usulünün belirlenmiş olduğu, bu sebeple toptan götürü usulüne göre hesaplama yapılmasının hukuka aykırı olduğunu, - Bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, - Davacı şirketin eksik bırakılan işleri tamamlamak için 78.019,54-TL. değerinde masraf yaptığını, yapılan masrafların faturalı olduğunu, bu masrafın bilirkişilerce incelenmesine rağmen göz ardı edilerek tamamen hesap dışı bırakıldığını, davacı şirketin eksik işler sebebiyle mali kayba uğradığını, bu sebeple alacak davasının haksız olarak reddedildiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur. 2-Asıl ve birleşen davada davalı taraf 19.01.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle; - Esas davanın reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğunu, ancak gerekçeli kararın 1 nolu bendinde esas davanın reddine karar vermiş olmasına rağmen, davanın 289.135,23-TL. üzerinden açılmasına ve yerel mahkemenin 04.05.2017 günlü celse 3 nolu ara karar gereği ,’’….Davacı vekiline 289.135,23-TL. üzerinden nispi harcı yatırması için bir hafta süre verilmesine’’ karar verildiğini ve davacı tarafın da dosyaya bu dava değerine ilişkin 4.937,71-TL. harcını yatırdığı ve 10.05.2017 günlü beyan dilekçesi ile bu durumu yerel mahkemeye beyan ettiği halde, mahkeme tarafından 5.000,00-TL. karşı vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, esas dava yönünden dava değeri olan 289.135,23-TL. üzerinden 45.370,28-TL. vekalet ücreti takdir edilmesinin gerektiğini, - Birleşen dava yönünden davacının 36.573,74-TL. tutarında borçlu olmadığının tespit edildiğini, iş bu kararın usul ve yasaya aykırı olup davanın tümden reddinin gerektiğini, yerinde keşif yapılan raporlardaki tamamlanma oranlarının hükme esas alınmamasının açıkça hukuka aykırı olduğunu, davalı şirket tarafından Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/146 D.iş sayılı dosyasında yerinde yapılan inceleme sonucunda işin tamamlanma oranı %90 olarak tespit edildiğini, yine davacı yan tarafından da aynı mahkemenin 2016/183 D.iş sayılı dosyası üzerinden yerinde inceleme yaptırıldığını ve iş bu dosyada da işin tamamlanma oranının %94 olarak tespit edildiğini, somut olayda yargılama aşamasında davacı yanın keşif talebinden vazgeçtiğini ve dolayısıyla yerinde inceleme yapılamadığını, hal böyleyken alanında uzman bilirkişilerce yerinde yapılan inceleme neticesinde tespit edilen tamamlanma oranlarının değil de dosya üzerinden inceleme yapılarak %80,8 olarak tespit edilen tamamlanma oranının hükme esas alınmasının usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini, keşif neticesinde yerinde yapılan tespit neticesinin değil de dosya üzerinden yapılan %80,8 tamamlanma oranının kabulü ile aradaki %10-%14 oranındaki farkın davalının alacağını akamete uğrattığını, yine hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının dosyaya sunmuş olduğu .... firmasından alınan rapor da nazara alınarak hesaplama yapıldığını, ancak daha önce defalarca belirtmelerine rağmen söz konusu yapı denetim firmasından alınan raporun hem mahkemece davacıya verilen kesin süreye rağmen süresi içerisinde dosyaya sunulmamış olması, hem de içeriğinin somut olaya uyarlılık göstermemesi nedeniyle hesaplamaya ve dolasıyla hükme esas alınmamasının gerektiğini, Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/146 D.iş sayılı dosyasından alınan bilirkişi raporunda açıkça sözleşmede 288 metre uzunluğunda 1*240mm2 N2XH kablo öngörüldüğü, yapılan 1 nolu hak edişte bu kablo için imalat olmaması sebebiyle ödeme yapılmadığı, 2 nolu hak edişte ise yine imalat yapılamamış olmasına karşın bu kez sehven 288 metre kablo bedelinin düşüldüğü ve dolayısıyla 2 nolu hak edişte bedelinin 14.533,26-TL. ilavesiyle 258.378,60-TL. olması gerektiği hususunun açıkça belirtildiğini ve iş bu tespit ile yapılan hesaplama sonucu sözleşme kapsamında işlerin %90,59'nun tamamlanmış olduğu sonucuna varıldığını, hal böyleyken 14.533,26-TL. kablo bedelinin eksik iş bedelinden düşülmesinin gerektiğini, somut olaydaki gibi yüklü meblağlarda büyük farklar yaratabildiğini, hesaplamalarda iş bu hususun da göz önüne alınmasının gerektiğini, belirterek esas davada davanın reddine dair verilen kararın hukuka uygun olmakla yalnızca lehlerine hükmedilen vekalet ücreti yönünden istinaf başvurularının kabulü ile vekalet ücreti yönünden verilen kararın kaldırılmasına, birleşen dava yönünden davanın kısmen kabulüne dair karara karşı istinaf başvurularının kabulü ile kararın kaldırılarak davanın tümden reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur. DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda, Asıl dava eser sözleşmesinden kaynaklı gecikme tazminatı talebine ilişkinken, birleşen dava menfi tespit talebine yöneliktir. İlk derece mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Taraflar arasında, 04.02.2015 tarihli ".... Şti'ne ait konutlarla ilgili kuvvetli akım ve zayıf akım elektrik tesisatı işleri ve özel anahtar projesi yapılarak binaya enerji verilmesi" konulu, 245.000,00-TL. + KDV bedelli sözleşme imzalandığı konusunda herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Söz konusu sözleşme uyarınca, iş bedelinin 25.000,00-TL.'si avans olarak, geriye kalan tutarın ise her biri 20.000,00-TL. olarak 15.03.2015, 15.04.2015, 15.05.2015, 15.06.2015, 15.07.2015 ve 15.08.2015 tarihlerinde ve bakiyesi imalatlara göre aylık hakedişler ile ödenmesinin kararlaştırıldığı, yine sözleşmenin 5. maddesi gereğince işe 06/02/2015 tarihinde başlanarak, 31/12/2015 tarihinde bitirilmesi gerekmektedir. Davalı tarafça 01.12.2015 tarihinde 1 numaralı 157.489,88-TL. bedelli hakedişe ait fatura düzenlenmiş ve davacı tarafça iş bu bedel ödenmiştir. Daha sonra 31.05.2016 tarihinde 130.247,62-TL. bedelli 2 numaralı hakediş ile 1.416,00-TL. bedelli yapı bağlantı hattı proje bedelinden kaynaklı fatura düzenlenerek davacı tarafa gönderilmiş, ancak davacı tarafça iş bu fatura kabul edilmemiştir. Uyuşmazlık davalının süresi içerisinde sözleşme konusu işi tamamlayıp tamamlayamadığı, bu kapsamda davacı tarafın talep edebileceği gecikme tazminatı talebi ile davalının talep edebileceği bedele ilişkindir. Birleşen dava konusu olan İzmir 22.İcra Dairesi'nin 2016/11625 Esas sayılı dosyası üzerinde yapılan incelemede, davalı tarafça davacı aleyhine 24.08.2016 tarihinde, 21.06.2016 düzenleme 05.08.2016 ödeme tarihli 130.247,62-TL. tutarlı ve 436138 nolu faturaya istinaden faiz ve ferileriyle toplam 131.177,05-TL. üzerinden başlatılan ilamsız icra takibi olduğu anlaşılmıştır. İddia olunan sözleşme ilişkisinin kurulduğu tarih ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 470. maddesine göre; "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir."; aynı kanunun 480. maddesine göre; "(1) Bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür. Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez. (2) Ancak, başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülebilip de taraflarca göz önünde tutulmayan durumlar, taraflarca belirlenen götürü bedel ile eserin yapılmasına engel olur veya son derece güçleştirirse yüklenici, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı veya karşı taraftan beklenemediği takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Dürüstlük kurallarının gerektirdiği durumlarda yüklenici, ancak fesih hakkını kullanabilir. (3) Eser, öngörülenden az emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile işsahibi, belirlenen bedelin tamamını ödemekle yükümlüdür." - Davacı tarafın asıl davanın haksız yere reddedildiğine, maddi zararının giderilmesi gerektiğine yönelik istinaf başvurusuna ilişkin yapılan incelemede, Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/146 D.iş ve 2016/183 D.iş sayılı tespit dosyaları kapsamında yapılan keşifler ve alınan bilirkişi raporları ile ilk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporlarında, davacı tarafın sözleşme kapsamında 2015 yılı 6, 7 ve 8. aylarında yapması gerekli ödemeleri zamanında yapmayıp, bunları 2016 yılına sarkıttığı gibi, davacının inşaatının % 90 seviyesinde olup, sözleşme kapsamında yapılması gerekip de yapılmayan eksik işlerin, armatür, anahtar, görüntülü konuşma sistemi vb. gibi cihazların montajının, malzemelerin hasarlanmaması açısından binada boya badana gibi inşaat işleri tamamen bittikten sonra yapılacak son işler niteliğinde olduğu, doğal olarak inşaat işleri bitmeden iş bu eksikliklerin giderilemeyeceği, bu sebeple de söz konusu elektrik eksiklikleri nedeniyle dairelerin kiraya verilememesi gibi bir durumun olmadığı tespit edilmiştir. Bu sebeple ilk derece mahkemesinin asıl dava kapsamında kira kaybı talebinin reddine yönelik kararı yerindedir. - Dosya kapsamında yapılan incelemede davacı tarafça davalı tarafa sözleşme konusu işe ilişkin olarak toplam 185.000,00-TL. ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Davacı taraf taraflar arasındaki sözleşmenin götürü bedelli değil de, birim/parça başı bedelli olduğunu, bu sebeple toptan götürü usulüne göre hesaplama yapılmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur. Dosya kapsamında hükme esas alınan bilirkişi raporunda açıkça, taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında yapılacak işler bedelinin 245.000,00-TL. + KDV olarak belirlendiği, tespit edilen eksiklikler ile hakediş hesaplamalarının sözleşmede belirtilen birim fiyatlar üzerinden hesaplanılarak bulunduğu açıkça ifade edilmiştir. Ancak taraflar arasında imzalanan sözleşme incelendiğinde götürü bedelli olarak belirlenmiş olduğu anlaşılmaktadır. 6098 sayılı TBK'nın 480. maddesinde düzenlenen götürü bedelli sözleşmede, yüklenici işi kararlaştırılan götürü bedelle yapmak zorundadır. Kural olarak götürü bedelli eser sözleşmelerinde, iş bedelinin tamamı veya bir kısmı ödenmemiş ise, yüklenici işi kararlaştırılan götürü bedelle yapmak zorunda olduğundan yüklenicinin hakettiği imalât bedelinin, fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranının tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir. Bu şekilde belirlenen iş bedeli yapılan ödemelerden az ise, iş sahibi fazla ödediği bedelin iadesini; fazla ise yüklenici ödenmeyen iş bedeli alacağının tahsilini isteyebilir. Sözleşme dışı iş kalemlerine ilişkin istemlerde ise, yapıldıkları yıl mahalli piyasa rayiç bedellerine göre hesaplama yapılarak iş bedelinin bulunması gerekir. (Yargıtay 15. HD. 2020/2407 Esas, 2020/3033 Karar). Sözleşme dışı iş ise, sözleşme ve eklerine göre yapılması gerekenler dışında yapılmasında zorunluluk olup davalı yararına yapılan işlerdir. Eser sözleşmelerinde sözleşme dışı ya da ilave iş, sözleşmede kararlaştırılan iş ve imalâtlar dışında iş sahibinin talimatıyla ya da talimatı olmaksızın işin gereği olarak yüklenici tarafından gerçekleştirilen iş ve imalâtlar olup, bunların bedelinin talep edilebilmesi için sözleşme yapılması ya da asıl sözleşmenin değiştirilmesine gerek bulunmamaktadır. Sözleşme dışı iş ve imalâtların yapılmış olup da iş sahibi yararına olması halinde bedelinin ödenmesi gerekmektedir (Yargıtay 6. HD. 2021/169 Esas, 2022/320 Karar). Eser sözleşmesinde, yüklenicinin iş bedelinin tamamına hak kazanabilmesi için eseri tamamlayarak iş sahibine teslim ettiğini ispat etmesi gerekir. Kural olarak sözleşmenin feshedilmediği veya işten el çektiği kanıtlanmadığı sürece imalatın yüklenici tarafından yapıldığı kabul edilmelidir. Bu kabul fiili karine niteliğinde olup, iş sahibi bunun aksini iddia ediyorsa ispat etmesi gerekir. Bir başka anlatımla iş sahibi, eseri kendisinin tamamladığını, yüklenicinin işi terk ettiğini, yani sözleşmenin sona erdiğini kanıtlamakla yükümlüdür (Yargıtay 6. HD. 2022/3076 Esas, 2024/175 Karar). Somut olayda taraflar arasında ki sözleşmenin götürü bedelli olduğu anlaşılmaktadır. Buna karşılık dosya kapsamında hükme esas alınan bilirkişi raporunda yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda oransal bir değerleme yapılmadığı görülmektedir. Bu durumda iş bu rapora dayanarak hüküm kurulması mümkün değildir. İlk derece mahkemesi tarafından yapılması gerekli olan, bilirkişi heyetinden ek rapor alınarak, yüklenicinin hakettiği imalât bedelinin, fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranının tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerekmektedir. Bu bakımdan verilen karar hatalıdır. - Her ne kadar davacı tarafça eksik bırakılan işleri tamamlamak için 78.019,54-TL. değerinde masraf yaptığını, yapılan masrafların faturalı olduğunu, bu masrafın bilirkişilerce incelenmesine rağmen göz ardı edilerek tamamen hesap dışı bırakıldığını, davacı şirketin eksik işler sebebiyle mali kayba uğradığını belirterek istinaf yasa yoluna başvurulmuş olsa da, hükme esas alınan bilirkişi ve ek bilirkişi raporunda açıkça, faturalarda yer alan işlerin bazılarının davalının eksik bıraktığı işler arasında olmakla birlikte iş bu eksik işlerin bedelinin davalı tarafa ödenmemiş olduğundan davalının alacağından kesilebilecek herhangi bir bedel bulunmadığı tespit edilmiş olup, davacının iş bu kapsamda yapmış olduğu istinaf başvurusunun reddi gerekmiştir. - Davalı tarafın asıl dosya kapsamında belirlenen karşı vekalet ücretine yönelik yapmış olduğu istinaf başvurusuna ilişkin olarak, dava dilekçesinde konu kısmında, "Sözleşmenin feshi ve zararlarımızın tazmini talebimizdir" şeklinde yazılı olduğu, talep kısmında ise, "Haklı davamızın kabulüne ve zararlarımızın tazminine" karar verilmesi şeklinde yazıldığı, ilk derece mahkemesince 08.08.2016 tarihli ön tensip zaptı ile davacıya "talebini tazminatın miktarı ve niteliği konusunda somutlaştırarak beyanda bulunması için bir hafta süre verilmesine" şeklinde karar verildiği, davacı tarafın sunmuş olduğu beyan dilekçesinden, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacının inşaatının tamamlanmamış olması sebebiyle kira gelirinden yoksun kaldığından 5.000,00-TL.'nin davalıdan tahsilinin talep edildiği, daha sonra ilk derece mahkemesince 04.05.2017 tarihli celsenin 3 numaralı ara karar ile, ’’Davacı vekiline 289.135,23-TL. üzerinden nispi harcı yatırması için bir hafta süre verilmesine’’ şeklinde karar verildiği ve davacı tarafın da sözleşme bedeli olan 289.135,23-TL. üzerinden hesaplanılan 4.937,71-TL. harcını yatırdığı ve 10.05.2017 günlü beyan dilekçesi ile bu durumu yerel mahkemeye beyan ettiği anlaşılmaktadır. Bu durumda asıl dava sözleşmenin feshi ve 5.000,00-TL. kira kaybının tazmini davası niteliğinde olup, ilk derece mahkemesi tarafından sadece kira kaybı tazminatı bedeli olan 5.000,00-TL. bakımından karşı vekalet ücretine hükmedilmesi hatalıdır. - Kamu düzenine ilişkin olarak yapılan incelemede ise, yukarıda da ifade edildiği üzere, asıl dava sözleşmenin feshi ve 5.000,00-TL. kira kaybının tazmini davası niteliğinde olup, ilk derece mahkemesince gerekçeli kararda sadece kira kaybı tazminatı talebine ilişkin değerlendirme yapılmış olup, sözleşmenin feshi talebine ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadığı gibi, karar da verilmemiştir. Sözleşmenin feshinin bazı koşullara bağlı tutulduğu istisnalar dışında, sözleşmeden dönme (fesih), mahkeme kararına gerek olmaksızın ileri sürülebilen, karşı tarafın kabulüne bağlı olmayan, karşı tarafa ulaşmakla sonuç doğuran, karşı tarafa ulaştıktan sonra tek taraflı geri alınması mümkün bulunmayan bozucu yenilik doğuran tek taraflı irade beyanıdır. Genel kural bu olsa da kat karşılığı inşaat sözleşmesi, kira sözleşmesi, iş sözleşmesi gibi bazı sözleşmeler yönünden yasalarda öngörülen sınırlayıcı kurallardan doğan istisnalar da mevcuttur. Nakit bedel karşılığı eser sözleşmeleri yönünden ise sınırlayıcı istisnai bir kural bulunmadığından mahkeme kararına gerek olmaksızın tek taraflı irade beyanı ile sözleşmeden dönme mümkündür. Hukuk Genel Kurulu'nun 08.11.2006 tarih ve 2006/15-702 Esas, 2006/691 Karar sayılı kararında da bedel karşılığı eser sözleşmesinden dönme için tek taraflı irade beyanının yeterli olduğu benimsenmiştir. Tek taraflı irade beyanı ile dönme (fesih) mümkün olmakla birlikte, sözleşmeyi haksız ya da kusuruyla fesheden taraf, fesih bildiriminin sonuçlarına da katlanmak durumundadır. Fesih sonucu zarara uğrayan kimse koşulları mevcutsa haksız fesih sebebiyle uğradığı zararlarının tazminini isteyebilir. Ancak yukarıda da ifade edildiği üzere; Hukuk Genel Kurulu'nun 08.11.2006 tarih 2006/15-702 Esas, 2006/691 Karar sayılı kararında bedel karşılığı eser sözleşmesinden dönme için tek taraflı irade beyanının yeterli olduğu benimsendiğinden davacının sözleşmenin feshini Mahkemeden talep etmesinde ve böyle bir dava açmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Bu sebeple davacının söz konusu talebi bakımından hukuki yarar bulunmadığından reddine karar verilmesi gerekirken verilmemiş olması hatalıdır. İş bu talebin hukuki yarar yokluğundan reddedilmesi halinde de davalı taraf lehine karşı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir. Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli olmadığından taraf vekillerinin istinaf kanun yoluna başvurularının kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl ve birleşen davada davalı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurularının KABULÜ ile, 2-İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07.12.2023 tarih ve 2016/991 Esas, 2023/983 Karar sayılı kararının, 6100 Sayılı HMK'nın 353/(1)-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Verilen kararın niteliği gereğince harç alınmasına yer olmadığına, 5-Asıl ve birleşen davada davacı tarafından yatırılan toplam 855,20 TL istinaf karar harcının istemi halinde ilk derece mahkemesince yatıran asıl ve birleşen davada davacıya iadesine, 6-Asıl ve birleşen davada davacı tarafından yatırılan toplam 2.338,80 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf yargılama giderlerinin, ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, 7-Asıl ve birleşen davada davalı tarafından yatırılan toplam (427,60 TL + 2.241,37 TL) 2.668,97 TL istinaf karar harcının istemi halinde ilk derece mahkemesince yatıran asıl ve birleşen davada davalıya iadesine, 8-Asıl ve birleşen davada davalı tarafından yatırılan toplam 2.338,80 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf yargılama giderlerinin, ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, 9-Kararın, ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/(1)-g maddesi gereğince, kesin olmak üzere, 21.10.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.