Bölge Adliye Mahkemesi 2024/36 E. 2026/1541 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO :2024/36

KARAR NO:2026/1541

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:11/05/2023

NUMARASI:2020/30 Esas - 2023/298 Karar

DAVA:Alacak, Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:12/12/2018

İSTİNAF KARAR TARİHİ:23/09/2026

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA:Davacı vekili, müvekkili ile davalı şirket arasında 30/11/2015 tarihli acentelik sözleşmesi imzalandığını, davalının acentelik sözleşmesini Beyoğlu ... Noterliği'nin ... yevmiye numaralı 12/06/2018 tarihli ihtarnamesi ile tek taraflı olarak feshettiğini, feshin haksız olduğunu, bu nedenle muhtemel kazanç ve kârından mahrum kaldığını, müşteri tahsilatlarının henüz yapılmadığı hâlde alacak kalemlerinde yer aldığını, "sorun çıkmaz" denilerek müvekkiline tutanak imzalatıldığını, haksız fesih nedeniyle TTKnın 122. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde portföy tazminatı (denkleştirme tazminatı) talep etmek gerektiğini, müvekkilinin tahminen üç yıl boyunca yaptığı acentelik hizmetinden dolayı birçok müşteri çevresi edindiğini ve sözleşmenin feshinden sonra bu müşterilerden elde edeceği kâr ve kazançtan mahrum kaldığını ileri sürerek; müvekkili lehine şimdilik 1.000-TL muaccel olmuş ve muaccel olmayan komisyon alacağının, araç satışından dolayı davalı şirkete ödenmiş senet bedellerinden kaynaklı şimdilik 20.000-TL'nin ödenmesini ve ödenmemiş senetlerin iptalini, teminat olarak verilen Ankara ili Sincan ilçesi 28 ada 13 parselde kayıtlı 8 numaralı bağımsız bölüm üzerindeki ipoteğin terkinini, talep ettiği alacaklara dava tarihinden itibaren en yüksek banka faizi işletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP :Davalı vekili, taraflar arasında akdedilen acentelik sözleşmesinin 43. maddesine göre çıkacak uyuşmazlıklarda İstanbul mahkemelerinin yetkili kılındığını, davacının belirsiz alacak davası açmakta hukuki yararı olmadığı, sözleşmenin 40. maddesine göre ... defter ve kayıtlarının kesin delil niteliğinde olduğunu, yapılan denetimlerde davalı şirket aleyhine kasa da toplam 102.962,81- TL kasa açığı olduğunu, kasa açığına istinaden İstanbul 33.İcra Dairesinde ... sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davacının acentelik sözleşmesi gereğince davalı şirkete karşı yükümlülüklerinin devam ettiğini, sözleşme uyarınca sözleşme bitiminden itibaren 2 yıl süre ile rekabet etmeme taahhüdünün süresi dolmamış olup acentenin davalıya bu konuda halen borcu bulunduğunu, davacı tarafından araç bedeline istinaden yapılan ödemelerin iadesi talebinin haksız olduğu. bahsi geçen araçların acentelik sözleşmesi geçerli olduğu sürece davacı tarafından menlaat sağlandığını, davacının araç satışına ilişkin yaptığı ödemelere istinaden tüm senetlerin davacıya iade edildiğini, iade edilmeyen senetler bakımından ise davacı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, davacının davalı şirket arasındaki güven ilişkisini zedelediğini, feshin haklı olduğunu, davacının portföy tazminatına hak kazanamayacağını belirterek, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI:Mahkemece, taraflar arasında 30/11/2015 tarihli acentelik sözleşmesi imzalandığı ve davalının Ankara/...Şubesi acenteliğinin üstlenildiği, talimat yazılarak Ankara 7. ATM aracılığıyla davacı tarafın ticari defter ve belgeleri incelenerek alınan bilirkişi raporunda davacının defterlerine göre davalıdan 473.796,46-TL alacak bulunduğunun tespit edildiği, davalı defterleri incelendiğinde 21/02/2022 tarihli kök rapor ile itirazlar üzerine alınan 09/11/2022 tarihli ek raporda davalının da davacıdan kaydi olarak 295.581,43-TL alacaklı olduğu, taraflar arasında yapılan sözleşme ve sistemin çalışma prensipleri incelendiğinde bayi tarafından yapılan tahsilatların her gün ... kargo'nun banka hesaplarına aktarılmasının gerektiği ancak davacı tarafça bunun yerine getirilmediği, çok miktarda kasa açığı bulunduğu, bu kasa açıklarının hesaba yatırıldı olarak belirtilmesine karşılık hesaba yatırılmadığı tespit edilen tahsilatların olduğu, hesaba tek seferde yatırılan miktarların sisteme mükerrer olarak giriş yapıldığı, yatırılan tutardan daha fazla tutarın sisteme giriş yapılması gibi nedenler ile oluşan açıklar olduğu, davalı sisteminde bu açıklar ile ilgili günlere ait sadece bayilerin giriş yapabildiği davalı ... kargonun müdahale edemediğini, kasa raporlarına kasa açığı olarak giriş yapıldığı, davacının kasa açık tespitinden haberdar olduğu, kendi kasa tutanağına işlediği ancak resmi defterlerine kayıt altına almadığı, tarafların birlikte hazırladıkları tutanakta davacının durumu bildiği ve kabullendiği, iddia ispatlanmış değilse de davacının bu şifreyi davalıya vermemesi ve kasa açık tutanağına imza atmaması gerektiği gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili; mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacı kayıtlarında davacının 473.796,46-TL alacaklı olduğunun talimat mahkemesince yapılan defter incelemesi ile tespit edildiği, davalı kayıtlarında ise davacının 295.581,43-TL borçlu göründüğünün belirtildiğini, taraflar arasındaki sözleşme ve sistemin çalışma prensipleri değerlendirilirken bayi tarafından yapılan tahsilatların her gün davalı şirketin banka hesaplarına aktarılması gerektiği yönündeki kabulün hatalı olduğunu, müvekkilinin bu duruma ilişkin itirazlarını dosyada mevcut Ankara ...Noterliği'nin ... yevmiye numaralı 29/06/2018 tarihli ihtarnamesinde belirttiğini, aynı ihtarnamede müvekkiline ait şifrenin davalı şirket yetkililerince baskı yapılmak suretiyle kendisinden alındığını, mahkemece bu beyanların ve ihtar içeriği yeterince değerlendirilmeden davanın reddine karar verildiğini belirterek, kararın kaldırılmasını davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE:Dava, acentelik sözleşmesinden kaynaklanan alacak, tazminat ve ipoteğin terkini istemlerine ilişkindir.Taraflar arasında 30/11/2015 tarihli acentelik sözleşmesi imzalandığı ve davacının davalının Ankara/...Şubesi acenteliğini üstlendiği, sözleşmenin davalı tarafça gönderilen Beyoğlu ... Noterliği'nin ... yevmiye numaralı 12/06/2018 tarihli ihtarı ile feshedildiği hususları uyuşmazlık dışıdır.Uyuşmazlık; taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin feshinin haklı olup olmadığı, buna bağlı olarak davacının denkleştirme tazminatı talep edip edemeyeceği, komisyon alacağı olup olmadığı, araç satışından kaynaklanan senet bedellerinin iadesi ile ödenmemiş senetlerin iptali koşullarının bulunup bulunmadığı, teminat olarak verilen taşınmaz üzerindeki ipoteğin terkini gerekip gerekmediği noktalarında toplanmaktadır.Genel olarak portföy tazminatı, acentelik sözleşmesi sona erdikten sonra, bu ilişkinin devamı boyunca acentenin kişisel gayretiyle yarattığı müşteri çevresinden müvekkilinin halen yararlanması, acentenin ise yararlanmaması nedeniyle uğradığı kaybın karşılığıdır. Uyuşmazlıkta sözleşmenin fesih tarihi itibariyle uygulanması gereken 6102 sayılı TTKnın 122. maddesine göre ise; acentelik sözleşmesinin sona ermesinde acentenin kusuru bulunmaması koşuluyla; müvekkilin, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde etmesi, acentenin, sözleşmenin sona ermesine bağlı olarak işletmeye bağlı müşterilerle yapılmış veya yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme devam etmiş olsaydı elde edeceği ücreti talep etme hakkını kaybediyor olması ve somut olayın özelliklerine göre denkleştirme isteminin karşılanmasının hakkaniyete uygun düşmesi hallerinde denkleştirme tazminatı istenebilir.Mahkemece yaptırılan incelemelerde davacı kayıtlarında davacının 473.796,46-TL alacaklı olduğu, davalı kayıtlarında ise davacının 295.581,43-TL borçlu göründüğü, davacının sözleşme başlangıcından bu yana davalı şirkete 56 adet 1.225.983,10-TL bedelli komisyon faturası düzenlediği, davalı kargo şirketinin ise 5.738,93-TL demirbaş faturası, 219.817,91-TL gider yansıtma faturası düzenlediği, 526.629,90-TL ödeme yaptığı işlemlerin mahsubu neticesinde davalı şirketten 473.796,46-TL alacaklı bulunduğu, taraflar arasındaki mutabakatsızlığın davacı tarafın çok sayıda işlemi kendi kayıtlarına almaması kaynaklı olduğu, bu kayıtların büyük bir kısmının kasa noksanı olması, mükerrer kasa çıkışı yapılması veya havale gönderildiği şeklinde giriş yapılmasına karşılık bu havalenin banka kayıtlarında bulunmaması gibi nedenlere dayandığı, davacı tarafından çok sayıda kasa açığı doğuran işlem yapıldığı, bu işlemlerin 2016 yılından 12/06/2018 fesih tarihine kadar devam ettiği, tespit edilen işlemlerin davacı kontrolünde ve şifresi ile giriş yetkisinin davacıda bulunan kasa föyüne giriş yapıldığı ve hak edişlerden düşüm yapılmasına karşılık davacı defterlerine kaydedilmediği, bu bedellerin hak edişlerden düşülmesine karşılık herhangi bir itirazda bulunulmadığı, 22/05/2018-02/06/2018 tarihleri arasında tespit edilen işlemler için tutulan tutanağa davalının imza atması nedenleri ile davalı kayıtlarına itibar edilmesi gerektiği ve davalı kayıtlarında ... kargonun davacıdan 295.581,43-TL alacaklı göründüğü, tespit edilen kasa açıkları ve diğer işlemlerin akdedilen sözleşme gereği fesih nedeni olduğu, davacının araçlar ile ilgili talebinin de taraflar arasında akdedilen ek sözleşme ile belirlendiği, bu sözleşmede tüm taksitler bitmeden sözleşmenin feshedilmesi halinde davacının bir talepte bulunmayacağını taahhüt ettiği hususları tespit edilmiştir.Gerçekten de taraflar arasındaki sözleşmenin 20. maddesinde, “Acente taşımalar ile ilgili taşıma ücretlerini ve tahsilatı yapılmak üzere kendisine gönderilen faturaları, ... Kargo'nun nam ve hesabına gününde tahsil eder ve ... Kargo banka hesabına tahsilat gününde yatırır. Bu aşamada meydana gelecek gecikmelerde sayısına bakılmaksızın ... Kargo'nun haklı nedenle fesih hakkı doğacaktır.” hükmü yer almaktadır. Yine sözleşmenin 42/a maddesinde, çıkacak çekişmelerde ... Kargo'nun defter ve kayıtlarının geçerli ve kesin delil olacağı düzenlenmiştir.Somut olayda davacı acente ile davalı acentelik verenin denetim görevlisinin imzaladığı kasa açığı tutanaklarına göre cari hesapların örtüşmediği anlaşılmaktadır. 22/05/2018-02/06/2018 tarihleri arasında düzenlenen tutanaklarda bu kasa açıklarının hesaba yatırıldı olarak belirtilmesine karşılık hesaba yatırılmadığı tespit edilen tahsilatlar, hesaba tek sefer yatırılan miktarların sisteme mükerrer olarak giriş yapılması, yatırılan tutardan daha fazla tutarın sisteme giriş yapılması gibi nedenler ile oluşan açıklar olduğu,Davacı kayıtlarından davacının kasa açıklarından haberdar olduğu, bunları kasa tutanağına işlediği ancak ticari defterlerine kaydetmediği anlaşılmaktadır.Nitekim bu kasa açıkları ile ilgili davalı tarafça 17/06/2016 tarihinde bir ihtarname gönderildiği ve bu durumun fesih nedeni olduğu ihtar edilmiştir. Yine 24/02/2018 tarihinde, bir miktar kasa açığı olduğu, bu tutarın acente yetkilisinin imzası ile sabitlendiği, akdedilen sözleşmenin 20. maddesine göre bu durumun haklı fesih nedeni olduğu davacıya bildirilmiştir. Son olarak davalı ... Kargo denetim elemanı ... tarafından 22/05/2018 ve 02/06/2018 tarihleri için yapılan denetlemede çok sayıda nakit açıkları ve uyumsuzluk tespit edilmiş olup, toplamda 102.962,84-TL kasa açığı bulunduğu konusunda mutabık kalındığı imza altına alınmıştır. Yine teslim edilmeyen kargolar ile ilgili, ayrıntı incelenmiş, alıcı ödemeli kargoların uzunca süre dağıtıcı zimmetinde göründüğü, göndericisine iade edilmediği tespit edilmiş olup, alıcısına teslim edildiği ancak teslim girişi ve bedelinin ... kargoya yapılmadığı gibi başkaca sözleşmeye aykırılıklar da aynı tutanakta taraflarca imza altına alınmıştır.Davacı kasa açıklarına dair bu kayıtların davalı firma yetkilisi tarafından yapıldığını ifade etmişse de, kasa açığı ve diğer işlemleri için sisteme giriş yapma yetkisinin bayide olduğu davacının kabulünde olup, davacı bu şifreyi davalının istediğini ve kendisinin de verdiğini ileri sürmüşse de bunu ortaya koyan somut bir delil olmadığı gibi tutanakta bu hususta bir ihtirazi kayıt da mevcut değildir. Eski tarihlerde çok sayıda kasa açığı ve mutabakatsızlığın bulunduğu, bunların da davacının yetkili olduğu kasa raporlarında olduğu ve bu açıkların hak edişlerden düşülmesine davacının geçmiş dönemde de itirazda bulunmadığı,bu tespitlere göre uzun süren ve tekrarlanan kasa açığı, eksik, yanlış beyana dayalı ve hatalı işlemler sebebiyle taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 20. maddesine göre davalının sözleşmeyi feshi haklı olup davacının aksi yönde ki istinaf sebebi yerinde değildir.Dosya mevcuduna göre davacının kasa açıklarına ilişkin mutabakatsızlığı kabul ettiği sonucuna ulaşan mahkemenin kabulü yerinde bulunmuştur.Davalının feshinin haklı olduğu anlaşılmakla; davacı acente TTK'nın 122. maddesi kapsamındaki denkleştirme tazminatını talep edemeyecektir. Davacı ... ve ... plakalı araçlar için ödediği bedellerin iadesini talep etmekte ise de her bir araç için 16.115,59-Euro olmak üzere 33.203,67-Euro ödeneceği , ayrıca demirbaş bedeli olarak 984-Euro olmak üzere toplam 34.188-Euro borç için 36 ay taksit yapılmıştır. 30/04/2018 tarihi itibarı ile 28. taksitin ödendiği, ödenen kısmın 23.400-Euro olduğu, 36 ay taksit ile davacıya tahsis edilen araçların tüm taksitleri bitmeden sözleşme feshedilmiştir. Fesih sonrası ödenmeyen 6 taksit bulunmaktadır.Taraflar arasındaki ek protokole göre herhangi bir nedenle tüm taksitler ödenmeden sözleşmenin feshi halinde ödenmiş olan taksitlerin kullanım bedeli sayılacağı ve davacının araç devri talebi olmayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu halde araçların ödenen bedellerinin iadesi talebi de yerinde değildir.Son olarak, ipoteğin terkini istemi yönünden, davalının cari hesap alacağı için icra takibi başlattığı, sözleşmeye göre dava tarihi itibariyle borç ödenip ipoteğin bedelsiz kalmadığı, ipoteğin terkini koşullarının oluşmadığı anlaşılmış olup, davacının bu kısımlara yönelik istinaf nedeni yerinde değildir.Açıklanan nedenlerle, davanın reddine ilişkin kararda hukuka aykırılık bulunmadığından, kamu düzenine aykırılık teşkil eden bir husus da tespit edilmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 732-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile kalan 462,15-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Gerekçeli kararın bir örneğinin taraflara tebliğine,

HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 23/09/2026