Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1658 E. 2026/1566 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/1658

KARAR NO : 2026/1566

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: (Kapatılan) İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ: 17/07/2024

NUMARASI : 2022/773 E. - 2024/556 K.

DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 09/10/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalının da ortakları arasında bulunduğu ... Ortaklığı arasında başlayan ticari iş ve ilişkilerde davalının edimlerini yerine getirmemesi üzerine İstanbul Anadolu 23. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibi başlatıldığını, söz konusu alacak miktarının usulüne uygun şekilde taraflarca muhasebeleştirildiğini, müvekkilinin ticari işlemleri kapsamında üzerine düşen edimleri yerine getirdiğini, davalının ise edimlerini ifa etmemekle birlikte başlatılan icra takibine itiraz ettiğini, gerek cari hesap kayıtları, gerek şifahi görüşmeler, gerek arabuluculuk sürecinde takibe konu alacağın miktarı ve dayanaklarının tüm detayları ile davalıya izah edildiğini, davalı tarafın da ortakları arasında bulunduğu adi ortaklıktan 813.917.49 TL anapara alacağı mevcut olduğunu, cari hesap kayıtlarına son işlenme tarihi 31/03/2022 tarihinden talep tarihine kadar işlemiş faizin 28.096,88TL olduğunu, müvekkilinin adi ortaklıktan toplam alacağının 842.014,37 TL olduğunu, söz konusu alacağın kambiyo alacağına dayalı olduğunu ve inşaat işlerinin yürütülmesi sürecinde müvekkili tarafından adi ortaklığa verilen çeklere ilişkin olduğunu beyanla, davalı borçlunun itirazının iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça İstanbul Anadolu 23. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine girişildiğini, ilamsız takip yoluyla başlatılan icra takibinin haksız ve yersiz olduğunu, icra takibine dayanak olarak cari hesap defterleri sunulduğunu, cari hesapta adi ortaklığa ödeme olarak verdiklerini iddia ettikleri çeklere ilişkin bedellerin tahsilinin talep edildiğini, çekte ödeme yapan keşidecinin ödediği bedeli geri istemesi için belirli şartların oluşmasının gerektiğini, sebepten mücerret olan kambiyo vasfındaki çekin ne amaçla verildiğinin lehtarın değil keşidecinin öne sürmesi gereken bir olgu olduğunu, sözleşme nedeniyle yerine getirilmeyen edimler diyerek soyut bir iddia ile ödeme yaptıkları çekin iadesinin istenmesinin hukuka uygun olmadığını, davacının çekleri hangi sözleşme ilişkisine istinaden verdiğini ve müvekkilinin hangi edimi yerine getirmediğini davacının ispat etmesi gerektiğini, çeklerin ödemesinin yapılıp yapılmadığının bilinmediğini, çeklerin ciro yoluyla devredildiğini, usulüne uygun olarak tuttukları ticari defterlerde çeklere ilişkin borçlu olunduğuna yönelik kayıt bulunmadığını, davacı tarafça çeklerin bedelsiz kaldığına ilişkin bir tespit olmadığını, bir mahkeme hükmü veya açılmış menfi tespit davası bulunmadığını, bu nedenle davacının çeklerin bedelini isteyemeyeceğini, davacının ikame etmiş olduğu davanın niteliği itibariyle ispata muhtaç ve çekin kambiyo senedi olması nedeniyle sebepten mücerret olması nedeniyle davanın reddinin gerektiğini belirterek, itirazın iptali davasının esastan reddine, davacının alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk derece mahkemesi 2022/773 esas, 2024/556 karar sayılı, 17/07/2024 tarihli kararı ile; "Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, davalı ...'in, ... Ortaklığının üstlenmiş olduğu borçlardan alacaklılara karşı diğer ortaklarla birlikte müteselsilen sorumlu olduğu, adi ortaklığın tüzel kişiliği olmaması sebebiyle, alacaklıların ortaklara doğrudan doğruya müracaat edebileceği açık olmakla birlikte, davacı ile davalı veya ... Ortaklığı arasında akdedilmiş bir anlaşmaya dosya kapsamında rastlanılamadığı, çekin de aralarında bulunduğu kambiyo senetlerinin temel borç ilişkisinden soyut senetler olmalarına karşın, dava konusu uyuşmazlığın bir kambiyo senedinin icra takibi konusu yapılması veya bir kambiyo senedi sebebiyle borçlu olunmadığının tespiti davası olmadığı, TTK m. 89 uyarınca taraflar arasında yapılmış bir yazılı cari hesap sözleşmesi dosyaya sunulmadığından, cari hesap ilişkisinin değil, cari hesap şeklinde işleyen bir ilişkinin bulunduğu, her iki tarafın da defterlerinin usulüne uygun olarak tutulmuş olması ve defter kayıtları dikkate alındığında, HMK m. 222/3 düzenlemesi uyarınca ticari defterlerin sahibi lehine delil olarak kullanılamayacağı, tarafların iddialarını başkaca delillerle ispat etmeleri gerektiği, Çekin de aralarında bulunduğu kambiyo senetleri temel borç ilişkisinden mücerret senetler de olsalar, dava konusu uyuşmazlığın temel borç ilişkisinin tarafları arasında olması sebebiyle varlığı iddia edilen bu ilişkiden doğan defilerin taraflar arasında ileri sürülebileceği, davacı tarafın davalı ile aralarındaki hukuki ilişkiyi ve bu ilişkide davalı tarafın borçlandığı edimi ispatlar nitelikte delil sunması gerektiği, fakat davacı tarafça dosyaya iddiasını ispatlar mahiyette somut delil sunamadığı, öte yandan davacı tarafın bu davayı kötüniyetle açtığına dair delilinde dosyada bulunmadığı anlaşılmakla ispatlanamayan davanın ve kötü niyet tazminat talebinin REDDİNE" karar vermiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalının da ortakları arasında bulunduğu ... Ortaklığı arasındaki ticari iş ve ilişkilerin davalının edimlerini yerine getirmemesi ve ticari sorumluluklarını ihlal etmesi nedeniyle ihtilafa uğradığını, bu kapsamda İstanbul Anadolu 23. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine davalının kötü niyetli itirazı üzerine takibin durduğunu, İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde açılan itirazın iptali davasının yerel mahkemece reddedildiğini, yerel mahkemenin taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi yanlış değerlendirdiğini, ticari faaliyetlerin ve çek kayıtlarının taraflar arasındaki ilişkiyi şeffaf bir şekilde doğruladığını, dava konusu çeklerin adi ortaklığa yazıldığını ve taraflar arasındaki ilişkinin cari hesap şeklinde işlediğini, yerel mahkemenin taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermesinin hatalı olduğunu, taşınmaz devri hususundaki anlaşmazlıktan bağımsız olarak müvekkilin ticari ödemelerinin tahsilini talep ettiğini, bilirkişi raporlarında tarafların ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğunun tespit edilmesine rağmen defterlerin sahibi lehine delil teşkil etmeyeceği yönündeki değerlendirmenin hatalı olduğunu, davalıya ait ticari defterlerde adi ortaklığın tabi olduğu hükümler gereği eksiklikler bulunduğunu, bilirkişi ek raporunun sonuç kısmında davalının mal ve hizmet alımlarının değerlendirmeye alınmadığının belirtildiğini, davalının gider kalemi olarak gösterdiği detayların ve 3. firmalara ait fatura kayıtlarının dikkate alınmadığını, müvekkili şirketin resmi hesabına davalı tarafından yapılan ödemelerin varlığının dahi davalının borçlu olduğunu ispatladığını, müvekkilin adi ortaklıktan 813.917,49 TL ana para alacağı ile 31.03.2022 tarihinden itibaren işlemiş 28.096,88-TL faiz alacağı olmak üzere toplam 842.014,37-TL alacağının bulunduğunu, bu nedenle İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/773 E. sayılı dosyasında verilen haksız ve hukuki dayanaktan yoksun kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak davanın kabulüne, davalı borçlunun itirazının iptali ile takibin devamına, davalının %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP:

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafça İstanbul Anadolu 23. İcra Müdürlüğü ... E sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin haksız ve mesnetsiz olduğunu, yerel mahkemece davanın reddine karar verildiğini, icra takibine dayanak gösterilen cari hesap defterlerinin ve çek bedellerinin tahsiline yönelik taleplerin hukuki dayanaktan yoksun bulunduğunu, davacı tarafın çeklerin bedelsiz kaldığına dair herhangi bir mahkeme hükmü veya menfi tespit davası sunamadığını, yerel mahkemenin kararının hukuka uygun olduğunu, davacının istinaf başvurusunun haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava; itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından davanın reddine karar verildiği, davacı vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

Dava dilekçesinde davacı şirket ile davalının ortakları arasında bulunduğu ... ortalığı arasında ticari ilişkide davalının edimlerini yerine getirmediği, icra takibine konu alacağın ise cari hesap kayıtlarında yer alan kambiyo alacağına dayalı olup inşaat işlemlerinin yürütülmesi sürecinde davacı tarafından adi ortaklığa verilen çeklere ilişkin olduğu iddia edilmiştir. Davalı ise çeklerin cirolanıp devredildiğini, davacı taraf çeklere ilişkin ödeme yaptıysa ve bedelin tahsiline yönelik bir talebi var ise öncelikle çekin veriliş nedenini açıklamak ve yaptığı ödemenin yersiz olduğunu ispatlamak durumunda olduğunu savunmuştur.

Dosyada mübrez Üsküdar 13. Noterliği'nin 28.01.2021 tarih ve 02435 yevmiye numarasında kayıtlı “Adi Ortaklık Sözleşmesi' ne göre; Kurucular (davalı) ... işleri yapmak amacıyla aralarında ... Ortaklığını kurdukları, ortaklığın sermayesinin 100.000-TL olup, ortaklardan her birinin nakdi olarak getirmeyi taahhüt ettiği tutarın sözleşmede yazıldığı, sözleşmenin 6. maddesine göre ortaklığı idareye, temsil ve ilzama, sulh ve ibraya ortaklardan ... müştereken hareket etmekle yetkili oldukları, sözleşmenin bu unsurları dikkate alındığında, adi ortaklığın mevcudiyeti için aranan kişi, sermaye, sözleşme, müşterek amaç ve müşterek amaç uğruna birlikte çaba gösterme unsurlarının mevcut olduğu, dolayısıyla adi ortaklık ilişkisinin bulunduğu ve TBK'nın m. 638/3 hükmüne göre; ortakların müteselsilen sorumlu oldukları tespit edilmiştir.

Mali inceleme kapsamında davacının usulüne uygun ticari defterleri kapsamında davacı keşideci şirket tarafından adi ortaklık lehine düzenlenmiş 29 adet çek bulunduğu, adi ortaklık tarafından davacı şirkete 3 adet EFT ile 384.500-TL ödeme yapıldığı tespit edilmiş, davalının usulüne uygun 2020, 2021 tarihli işletme defterinde ve 2022 tarihli bilanço defterinde davacıya ait herhangi bir kayıt olmadığı belirlenmiştir. Davacı yargılama sırasındaki beyanında, adi ortaklık tarafından tamamlanacak inşaattaki iki dükkanın devri karşılığında davalıyı finanse ettiğini iddia etmiş ise de taraflar arasında bu iddiayı doğrulayan şekilde, davacı ile davalı veya ... Ortaklığı arasında akdedilmiş herhangi bir sözleşmeye dosya kapsamında rastlanılmamıştır. Bilinmesi gerektiği üzere çek bir ödeme aracı olup mevcut bir borcun ifası amacı ile verildiği kural olarak kabul edilir. Bu nedenle keşideci (davacı) çekin avans olarak verildiğini yazılı delillerle ispat etmelidir. Ayrıca her iki tarafın da ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulmuş olması ve defter kayıtları dikkate alındığında, HMK'nın m. 222/3 düzenlemesi uyarınca ticari defterlerin tek başına sahibi lehine delil olarak kullanılamayacağı, kayıtların dayanağını oluşturan belgeler ve diğer yazılı delillerle değerlendirilmesinin gerektiği, ancak cari hesap alacağının dayanağına ilişkin ispata elverişli yazılı delillerin bulunmadığı anlaşılmıştır. İspat yükü davacı üzerinde olup iddia edilen dükkan devrine ilişkin temel hukuki ilişkinin varlığını ortaya koyan ve davacı tarafça çeklerin avans olarak verildiğini gösterir ispata elverişli delil sunulmadığı, davalının da ortağı olduğu adi ortaklık tarafından bir kısım ödemelerin davacı şirkete yapılmış olmasının davacının ileri sürdüğü hukuki ilişki ile de örtüşmediği gibi dava dışı üçüncü firmalara yönelik faturaların iddia edilen temel hukuki ilişki ile bağlantı kurmaya yeterli olmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla mahkemece davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle; istinaf edenin sıfatı ve HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Usûl ve yasaya uygun (Kapatılan) İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 17/07/2024 tarih ve 2022/773 E., 2024/556 K. sayılı kararına karşı, davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2- Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davacı tarafından tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

3- Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 09/10/2026