Bölge Adliye Mahkemesi 2023/366 E. 2026/1806 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2023/366

KARAR NO : 2026/1806

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 19/04/2022

NUMARASI : 2019/211 Esas - 2022/318 Karar

DAVA: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 07/10/2026

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı aleyhine İstanbul 35. İcra Müdürlüğünün ... E. Sayalı dosyası ile başlatılan icra takibine davalının itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, takibin alacaklısının tacir olduğunu, takibe ilişkin borcun da tacirin iştigali olan ... kiralama-alım-satım sözleşmesinden kaynaklanan hizmet bedeli olduğunu, taraflar arasında ticari bir ilişkinin olduğunu, davalının iş yeri satışından kaynaklanan komisyon alacağının bulunmadığını iddia ettiğini, takibin konusunun 13/01/2016 tarihli sözleşme gereği ... ... Sitesi .... Blok, No: .../İstanbul adresinde bulunan iş yerinin satışından doğan komisyon alacağına ilişkin olduğunu, bu nedenlerle icra dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, mahkeme masrafları ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; takibe konu taşınmaz ile ilgili herhangi bir hizmet alınmadığını, kaşenin sonradan atıldığını ve sözleşmenin imzalanmadan takibe konu edildiğini, müvekkili ile davacı arasında sözleşme imzalanmadığını, müvekkilinin gerek şirketi gerekse özel hayatı bakımından çevresinde ve ticari hayatta oldukça saygın, dürüst ve basiretli bir tacir olduğunu, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Bu haliyle 13/01/2016 tarihli "... Görme ve Hizmet Bedeli Sözleşmesi" uyarınca davalı tarafın İstanbul ili Başakşehir İlçesi ... Ada, ..Parsel ...nolu bağımsız bölümün satın alma bedelinden bağımsız olarak kararlaştırılan 950.000-TL bedelin komisyon bedeli olarak belirlenen %3'lük komisyona ilişkin hak kazanması için yine sözleşme hükmü uyarınca davalı ... tarafından 21/04/2016 tarihinde resmi senet yoluyla mülkiyetinin alınmasına yönelik şartın da gerçekleştiği görülmekle huzurdaki emlak komisyon bedelinin tahsiline yönelik talebinin yasal dayanağını usulüne uygun yazılı delil ve yemin delili ispatladığı, hizmetin alınmadığına yönelik davalı tarafça dosya kapsamına kesin delillere karşılık bir delilin sunulmadığı görülmekle, davalı tarafın cevap dilekçesi içerisinde tanık deliline dayanmasına karşın HMK m.201 gereği senede karşı tanıkla ispat yasağının somut ihtilafta işlerlik kazandığı da gözetilerek davalının İstanbul 35. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına yönelik yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden aynı koşullar altında aynen devamına, karar vermek gerekmiştir. İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesinin 2. fıkrası hükmünce, icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için, borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacaklının alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması yasal koşullardandır. Bunlardan başka, alacağın likit ve belli olması da gerekir. Alacağın gerçek miktarı belli, sabit veya borçlu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurlar bilinmekte ya da bilinmesi gerekmekte, böylece borçlu tarafından borcun tutarının tahkik ve tayini mümkün ise; başka bir ifadeyle borçlu yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda ise alacağın likit ve muayyen olduğunun kabulü zorunludur. (Yargıtay 3.Hukuk Dairesinin 2021/3214 Esas, 2021/7424 Karar sayılı ilamı) Taraflarca imzalanan sözleşme içeriğinde açıkça davalının borçlu olduğu bedelin miktar olarak belirlendiği de gözetildiğinde alacağın gerçek miktarı belli, sabit veya borçlu tarafından belirlenebilir olduğu anlaşılmakla, davacı lehine icra inkar tazminatına, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme eksik ve hatalı yapılan yargılama neticesinde haksız bir karar verdiğini, ilgili sözleşmede belirtilen iş yerinin müvekkilin bilgisi dışında kötüniyetli olarak sözleşmeye dahil edildiğini, bu taşınmaz ile ilgili herhangi bir hizmet almadığını, bizzat bilgi ve görgü sahibi tanıkların dinlenmesine ilişkin taleplerinin reddedilmiş olmasının usulen ve esasen kararın kaldırılmasını gerektirdiğini, gerek ihtilaf konusu iddialar gerek bilirkişi raporları yazılı delil başlangıcını işaret etmekte olduğunu ve delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebileceği HMK 202. Maddesinde açıkça belirtildiğini, sözleşme örneğine bakıldığında sözleşme içeriğinde tahribat yapılması, haksız olarak ekleme yapılmasına olanak sağlayacak şekilde boş kısımların mevcut olduğunun görüleceğini, Bu nedenle, sözleşme aslı üzerinden gerekli alanında uzman ve akademisyenlerden oluşan bir heyetten teknik incelemenin yapılmasının zaruri olduğunu, sözleşmede yer alan ilgili ... ... Kiralama-Alım-Satım iken icra takibinde alacaklı olarak ... ... Ltd. Şti. belirtildiğini, gerekli inceleme yapıldığında kaşenin de sonradan atıldığının ve imzalanmadan takibe konu edildiğinin görüleceğini, davacının unvan değişikliğine ilişkin iddiaları bakımından unvanın ne zaman değiştiği, ne şekilde değiştiği ve ortakları, iştigal konusu gibi unsurların tespiti bakımından Ticaret Sicil kayıtlarının celbini talep ettiklerini, yaptıkları incelemede davacının iddialarını doğrular kayıtlara rastlanmadığını ve bilakis iddialarını aksi kayıtlara rastladığını, Müvekkil ile haksız olarak alacaklı olduğunu iddia eden taraf arasında sadece bir görüşme yapılarak takibe dayanak sözleşme ile ilgisi olmayan bir yer gösterildiğini ancak fiyatı yüksek bulunduğundan anlaşma yapılmadığını, bu durum alacaklı olduğunu iddia edilen tarafça kötüniyetli kullanılarak haksız kazanç sağlama gayreti içine girildiğini, benzer kötüniyetli işlemlerin başkaca gerçek ve tüzel kişilere de yapıldığını, alacaklı olduğunu iddia eden tarafa müvekkilin herhangi bir borcu bulunmadığını, Takibe konu sözleşmeden kaynaklanan komisyon alacağı da bulunmadığını, müvekkil ilgili iş yeri ile ilgili herhangi bir hizmet de almadığını, müvekkil gerek şirketi gerekse özel hayatı bakımından çevresinde ve ticari hayatta oldukça saygın, dürüst ve basiretli bir tacir olduğunu, faaliyetlerini ve ticari işlerini eksiksiz ve tam yaptığını, itibarını zedeleyen ve ticari hayatını olumsuz etkileyen bu gibi durum ve işlemlerle karşılaşmadığını, çelişkilerle dolu, somut verilerden uzak ve yeterli ve gerekli inceleme yapılmaksızın hazırlanan bilirkişi raporu hükme elverişli olmadığını, bilirkişi tarafından yapılan incelemelerin hatalı ve eksik olduğunu, değerlendirme ve kanaatlerin yoruma dayalı olduğunu ve kesin olmadığını, incelenmesi istenilen itiraz konusu hususların da incelenmediğini, dava konusu sözleşmede müvekkilin iradesi ve bilgisi dışında birtakım haksız işlemler ve tahrifatlar yapıldığını, bilirkişi raporunda tetkik konusu belge aslındaki incelemeler neticesinde birtakım tespitler yapıldığını ancak tespitler bakımından net ve şüpheden uzak kesin bir kanaat ve tespit sunulamadığını, cevap dilekçesi ve delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi ve kayıtların istenmesi ile davacının iddialarının haksız ve kötüniyetli olduğu ve gerçekte iddia edildiği gibi hizmetin söz konusu olmadığının görüleceğini, davacı şirket sözleşmede taraf olmadığından şirket yetkilisinin yemini ve beyanlarına itibar edilmemesi gerektiğini ve davanın husumetten reddi gerektiğini, davacı yemin eden beyanında mahkeme huzurunda gerçek dışı beyanlarda bulunduğunu ve tapu resmi senedi ile kamera kayıtlarının celp edilip satış yapan taşınmaz eski maliki dahil tanıkların dinlenmesi gerektiğini, davacı tarafından bilindiği üzere gerekli araştırma yapılmadan haksız bir şekilde takip yapılması ve kötüniyetle hareket edilmesi hukuk düzeni tarafından korunmaması gerektiğini, davacının haksız, kötüniyetli icra takibi sebebiyle, davacı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere tazminata karar verilmesini, davacı tarafından talep olunan kötüniyet tazminatının usul ve esasa ilişkin şartları oluşmadığını, yargılama gerektiren uyuşmazlık üzerinden müvekkilin kötüniyetli olduğundan bahisle tazminat talep edilmesi ve buna karar verilmesi mevzuata ve yargıtayın yerleşik içtihatlarına aykırı olduğunu, beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE : Dava, simsarlık sözleşmesinden kaynaklanan komisyon alacağının tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali, davasıdır.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, sözleşmenin geçerli olup olmadığı ve simsarın komisyon ücretine hak kazanıp kazanamadığı, davacının simsarlık ücretini talep edip edemeyeceği noktasındadır.

... ile davalı ... arasında, .... Sit. .... Blok, no:.../İstanbul adresine ilişkin 13/01/2016 tarihli ... Görme ve Hizmet Bedeli Sözleşmesi imzalanmıştır.

Tapu kaydına göre de, İkitelli-2 Mahallesi, ... ada, 6 parsel, ... Blok, ... Bölüm nolu taşınmaz Fikret Şimşek tarafından 21/04/2016 tarihinde davalı ...'a satılmıştır.

Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul 35. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında, "iş yeri satışından doğan komisyon alacağı" sebebine dayalı olarak 28.500,00 TL simsarlık ücreti ve 1.609,27 TL işlemiş faizinin tahsili istemiyle 29/08/2016 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.

Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. Davalı taraf, sözleşmenin sonradan doldurulduğu ve davacının sözleşmeyi imzalayan emlakçı olmadığını savunmuştur.

İlk derece mahkemesince dosyaya celp edilen İstanbul CBS'nin 2018/24412 soruşturma sayılı dosyasında bulunan ifade tutanaklarına ve dosyadaki yemin beyanına göre, takibe dayanan sözleşmeyi ... adına ...'ın imzaladığı görülmektedir. Sözleşme tarihi itibariyle ve dava tarihi itibariyle ... aynı zamanda davacı ... ... Ltd. Şti.'nin tek yetkilisi durumunda olup, dava açılırken şirket adına vekalet de şirket yetkilisi sıfatıyla ... tarafından verilmiştir. ... yemini eda ederken de simsarlık ücreti alacağının davacı şirket tarafından talep edilmesine bir itirazı olmamıştır. Buna göre ..., dava konusu simsarlık ücreti alacağının davacı şirket tarafından muvafakat ettiği anlaşılmaktadır. Bu durumda ... ile davacı şirket arasında alacağın temliki hükümleri geçerli olup, bunun için borçlunun rızasına gerek bulunmadığından, davacı şirketin sözleşmeye konu simsarlık ücretini talep etmesine bir engel bulunmamaktadır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 520/1. Maddesine göre, simsarlık sözleşmesi, simsarın taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânının hazırlanmasını veya kurulmasına aracılık etmeyi üstlendiği ve bu sözleşmenin kurulması hâlinde ücrete hak kazandığı sözleşmedir. Anılan maddenin 3. Fıkrasına göre ise, taşınmazlar konusundaki simsarlık sözleşmesi, yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.

Davalı tarafça, sözleşmenin sonradan doldurulduğu savunulmuş ise de; imza, metin yazılmadan önce, tamamen veya kısmen boş kâğıda atılmış olsa da (beyaza imza) geçerlidir (Reisoğlu, S.: Borçlar Hukuk Genel Hükümler, İstanbul 2000, .... Bası, s. 68). Bu aşamada sözleşmenin geçerli olacağı hususunda duraksama olmamalıdır(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04.02.2020 Tarih, 2017/13-543 Esas ve 2020/64 Karar sayılı ilamı). Bu durumda sözleşmenin sonradan doldurulduğuna ilişkin tanık dinlenmesinin sonuca bir etkisi bulunmamaktadır.

Yukarıda anılan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04.02.2020 Tarih, 2017/13-543 Esas ve 2020/64 Karar sayılı ilamında, simsarın ücret alacağının doğumu için şu şartların birlikte gerçekleşmesinin gerektiği tespit edilmiştir:

a) Simsarın aracılık ettiği asıl sözleşmenin iş sahibi (vekâlet veren) ile üçüncü kişi arasında kurulması gerekir. Bu şart, iş sahibinin, kendisine teklif olunan üçüncü kişilerle sözleşme yapmayı sebepsiz olarak reddetmesi hâlinde de gerçekleşmiş sayılmalıdır. Ücret alacağının doğumu için, bu sözleşmenin ifa edilmesi gerekli değildir. Taraflar, asıl akit kurulmamış olsa bile, ücret ödenmesini kararlaştırabilecekleri gibi ücretin, sözleşmenin ifa edilmesi durumunda ödeneceğini de kararlaştırabilirler.

b) Asıl sözleşmenin kurulması ile simsarın faaliyeti arasında nedensellik ilişkisi bulunmalıdır. TBK bu şartı, "yaptığı faaliyet sonucunda" sözleriyle ifade etmiştir (m. 521/1). Bu şartın aksi de kararlaştırılabilir.

c) Anılan Kanun’un 523. maddesinde (BK m. 407) düzenlenen ve simsarın ücret ve giderlere ilişkin alacağının kaybı sonucunu doğuracak durumlardan birinin gerçekleşmemesi gerekir. (Yavuz, C.: Borçlar Hukuku Dersleri Özel Hükümler, 9. Baskı, İstanbul 2011, s. 604 vd).

Taraflar arasındaki sözleşmede, müşteri tarafından taşınmazın görüldüğü belirtiltikten sonra, söz konusu taşınmazın 1 yıl içerisinde kendisi, eşi veya kan ve sıhri hısımları tarafından satın alınması halinde satış bedelinin %3+KDV'sinin ödeneceği kabul ve taahhüt edilmiştir.

Sözleşmede yazılı taşınmaz ile tapuda devri yapılan taşınmazın aynı yer olduğu hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Söz konusu taşınmazın davalıya gösterildiği hususu sözleşmeyle kabul edilmiştir. Simsarın sözleşmeyle yükümlendiği iş alıcı ve satıcıyı buluşturmak olup, sonuçta simsarın davalıya gösterdiği taşınmaz davalı tarafından satın alındığına göre sözleşmedeki düzenleme ve anılan Yargıtay kararı uyarınca sözleşme ile kararlaştırılan ücret alacağı doğmuş bulunmaktadır.

Ayrıca, icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için takibe konu alacağın likit olması zorunludur. Her uyuşmazlığın kendine özgü özelliklerine göre değişmekle birlikte, bir uyuşmazlıkta alacağın likit olup olmadığı belirlenirken alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilmelidir. Buna göre, likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Gerek borç ve gerekse borçlu bakımından, bu koşullar mevcut olduğunda ortada likit bir alacak bulunduğu kabul edilmelidir.

Eldeki davada, dava konusu alacak tutarı sözleşmede belirlenmiş olması nedeniyle likit (belirlenebilir) olup, kabul edilen miktar üzerinden davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesinin şartları oluşmuş bulunmaktadır.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

KARAR : Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;

1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davalı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 514,19 TL harcın, alınması gerekli olan 2.056,76 TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.542,57 TL istinaf karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.07/10/2026