Bölge Adliye Mahkemesi 2023/2265 E. 2026/1196 K.

T.C. DİYARBAKIR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/2265 KARAR NO : 2026/1196

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN : MAHKEMESİ :DİYARBAKIR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVANIN KONUSU :İtirazın İptali

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARAR TARİHİ :24/09/2026

Taraflar arasında görülen davada İlk Derece Mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili; davalı şirket tarafından müvekkili şirketten dava dilekçesine ekli faturalarda görülen adet ve tutarlarda ekskavatör ve kazıcı yükleyici kiralama hizmeti satın alındığını, müvekkilinin davalı yana bu kiralamalar karşılığında toplamda ... TL tutarında 2 adet fatura düzenlediğini, davalı yanın ise buna karşılık müvekkiline ödeme yapmadığını, davalı yan ile yapılan tüm görüşmelere rağmen davalının ... TL borcunu ödemeye yanaşmadığını, bunun üzerine taraflarınca Diyarbakır İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyası ile davalı aleyhine ... TL asıl alacak üzerinden icra takibi başlatıldığını, ancak davalı tarafça borca ve ferilerine itiraz edilip takibin durdurulduğunu, davalı tarafından haksız yere takibe itiraz edildiğini ve daha sonra taraflar arasında yapılan zorunlu arabuluculuk görüşmelerinden de netice alınamadığını, alacağın likit olduğunu beyan ederek; davalının itirazının iptaline, takibin devamına, %20'den az olmamak kaydı ile davalı aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili; davacının müvekkili şirket ile her hangi bir fiili ve hukuki ilişkisinin söz konusu olmadığını, davacının belirtiğinin aksine müvekkilinin davacıdan her hangi bir kiralama da yapmadığını, taraflar arasında her hangi bir sözleşme bulunmadığı gibi müvekkili şirketçe de her hangi bir hizmetin davacıdan alınmadığını, müvekkili şirketin davacıyla da her hangi bir işin yapılması konusunda bir görüşmesinin dahi olmadığını, davacının işbu dava konusunu yazılı belge ile ispat zorunluluğunun bulunduğunu, davacının müvekkili şirket nezdinde her hangi bir alacağının söz konusu olmadığını, bu hususta tanık dinlenilmesine de muvafakatlerinin bulunmadığını, nitekim müvekkili şirketin ticari defterleri incelendiğinde bu durumun açıkça ortaya çıkacağını, borç bulunmadığından temerrüt şartlarının da oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama neticesinde; davacının aradaki ticari ilişkiyi yazılı delille ispatlayamadığı, davalı taraf ticari defterleri de usulüne uygun tutulmakla tek başına davacı taraf ticari defterlerinin ve davalı tarafın faturalara itiraz etmemiş olmasının eldeki davayı ispata yeter görülemediği, dosya kapsamına davalıdan sadır yazılı delil başlangıcı sunulması ihtimaline binaen tanık dinlenildiği ancak dosya kapsamına yazılı delil başlangıcı da sunulmamakla tanık beyanlarına davalının açık muvafakati olmadığından itibar edilemeyeceği gerekçesiyle davacı tarafça ispatlanamayan davanın reddine, bu hususta kötüniyeti ispatlanmayan davacıya ilişkin tazminat talebinin de reddine karar verilmiştir. Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; müvekkili tarafından davalı ....’ye ekskavatör ve kazıcı yükleyici kiralama hizmeti verildiğini, bu hizmet karşılığında düzenlenen ve davalıya elektronik ortamda ulaştırılan e-faturalara yasal 8 günlük süre içerisinde itiraz edilmemesine rağmen herhangi bir ödeme yapılmadığını, bunun üzerine başlatılan icra takibine davalının itiraz etmesi üzerine itirazın iptali davası açıldığını, ancak İlk Derece Mahkemesince taraflar arasındaki hukuki ilişkinin yazılı delille ispatlanamadığı, davacı ticari defterleri ile itiraz edilmeyen faturaların ve tanık beyanlarının yeterli olmadığı gerekçesiyle davanın reddedildiğini, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğundan kaldırılmasının gerektiğini, zira 6102 sayılı TTK m. 21/2 hükmü uyarınca faturayı alan kişinin 8 gün içerisinde itiraz etmemesi halinde fatura içeriğini kabul etmiş sayılacağının düzenlenmiş olduğunu, davalı tarafından süresi içerisinde itiraz edilmeyen e-faturaların yazılı delil niteliğinde olduğunu ve faturaların aksinin dolayısıyla hizmetin verilmediğinin davalı tarafından ispatlanması gerektiğini, somut olayda davalıya düzenlenen e-faturaların GİB sistemi üzerinden gönderildiğini, davalı tarafından süresi içerisinde itiraz edilmediğini, ayrıca bilirkişi incelemesinde davacı şirketin ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğunu, faturaların defterlere işlendiğini, davalının defterlerinde ise söz konusu faturalarla ilgili herhangi bir kayıt veya ödeme kaydının bulunmadığını, davacı tarafından BS formlarıyla bildirim yapıldığını ve davalının faturalara itiraz etmediğinin tespit edildiğini, 6100 sayılı HMK m. 222/3 kapsamında müvekkili şirketin defterlerinin usulüne uygun tutulmuş olması ve davalı defterlerinde ilgili hususta herhangi bir kayıt bulunmaması karşısında, davacı ticari defterlerinin lehine delil teşkil etmesi gerekirken bu hususun göz ardı edilmesinin hatalı olduğunu, ayrıca taraflar arasındaki temel sözleşmesel ilişkinin mutlaka yazılı belgeyle ispatlanmasının zorunlu olmadığını, tacirler arasındaki sözlü sözleşme ve fiili ticari ilişkinin tanık dahil her türlü delille ispatlanmasının mümkün olduğunu, dosyada bulunan faturalar, ticari defter kayıtları, BA-BS bildirimleri, ihale belgeleri, nakliye faturası ve tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde davalı şirketin ...’de yürüttüğü kanalizasyon işinde müvekkilden iş makinesi kiralama hizmeti aldığını ve bu hizmetin fiilen yerine getirildiğinin açıkça anlaşıldığını, nitekim davalının ... Genel Müdürlüğü’ne ... yılında yaptığı mal ve hizmet satışlarına ilişkin faturalar, ihale dokümanları, tanık beyanları ve işin tamamlanmasının ardından iş makinelerinin ...’den ...’a nakledildiğini gösteren ... tarihli nakliye faturasının da taraflar arasındaki ticari ilişkinin ve hizmetin ifasının yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğunu gösterdiğini, bu belgeler mevcutken ayrıca yazılı delil başlangıcı aranarak tanık beyanlarının dikkate alınmaması ve davanın reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalının hiçbir hukuki ilişki bulunmadığı halde müvekkilden iş makineleri ve operatör hizmeti alması, bu hizmetlerin günlerce sunulması, müvekkilin davalı adına fatura düzenleyip vergisel yükümlülüklerini yerine getirmesinin ve davalının da bu faturalara itiraz etmemesinin hayatın olağan akışına uygun olup olmadığının sorgulanması gerektiğini, tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde taraflar arasında hizmet/kiralama sözleşmesinin bulunduğunu, hizmetin davalıya eksiksiz şekilde sunulduğunu, bedelin ödenmediği ve davalının faturalara süresinde itiraz etmeyerek fatura içeriğini kabul ettiğinin sabit olduğunu ileri sürerek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE: 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde; Dava, 2004 sayılı İİK'nın 67. maddesi gereğince faturaya dayalı alacağın tahsili için başlatılan ilâmsız icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın iptali ve icra inkâr tazminatı istemine ilişkindir. 2004 sayılı İİK m. 67/1 hükmüne göre; takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Silivri İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı/takip alacaklısı tarafından davalı/takip borçlusu aleyhine ... TL (... tarihli fatura alacağı) ve ... TL (... tarihli fatura alacağı) olmak üzere toplam ... TL alacak için Örnek No:... ilamsız icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin davalı/takip borçlusuna ... tarihinde tebliğ edildiği, davalı/takip borçlu vekili tarafından ... tarihli dilekçe ile yetkiye, borca, işlemiş faize ve tüm ferilerine itiraz edildiği, itirazın yasal (7) günlük sürede olduğu, itiraz üzerine takibin durduğu, alacaklı vekilinin yetki itirazını kabul etmedi üzerine dosyanın yetkili Diyarbakır İcra Müdürlüğüne gönderildiği, Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasından gönderilen ödeme emrinin davalı/takip borçlusu vekiline ... tarihinde tebliğ edildiği, davalı/takip borçlu vekili tarafından ... tarihli dilekçe ile borca, faize, faiz oranına, imzaya ve her türlü ferilerine itiraz edildiği, itirazın yasal (7) günlük sürede olduğu, itiraz üzerine icra takibinin durduğu, eldeki itirazın iptali davasının süresinde olmak kaydıyla ... tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık, icra takibine konu iki fatura nedeniyle davalının davacıya borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. 2004 sayılı İİK m. 67 hükmünde düzenlenen itirazın iptali davası, yargılama usulü bakımından genel hükümlere tabi olduğundan; ispat külfeti normal bir alacak davasındaki ile aynıdır. 6100 sayılı HMK'nın 190. maddesi gereğince ispat yükü, kanunda özel düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

6100 sayılı HMK'nın 222. maddesinde ticari defterlerin delil olması düzenlenmiş olup; söz konusu madde aynen şu şekildedir: "(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz. (4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. (5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır." 6102 sayılı TTK'nın 21/2. maddesi, ''Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır.'' hükmünü içermektedir. Ancak faturanın içeriğine yasal süresi içerisinde itiraz edilmemesi faturada belirtilen verilerin doğru olduğu karinesini doğurmakla beraber, tek başına faturanın verilmesine neden olan iş veya hizmetin yapılmış olduğu, malın teslim edildiği anlamını taşımaz. Zira karşı tarafça akdi ilişkinin inkar edildiği hallerde, fatura düzenlenmesi ve tebliğ edilen bu faturaya süresinde itiraz edilmemesi tek başına alacağın varlığını göstermez (Bkz. Yargıtay 19. HD'nin 19/09/2016 tarih ve 2016/680 E., 2016/12480 K. sayılı kararı ile Yargıtay HGK'nın 01/07/2021 tarihli ve 2017/(19)11-3085 E., 2021/680 K. sayılı kararı). Somut olayda davalı, davacı ile arasında usulüne uygun kurulmuş sözleşme ilişkisi bulunmadığını, bu nedenle kendisinin fatura nedeniyle borçlu olmadığını ileri sürmekte olup davalı, davacının varlığını iddia ettiği hukuki ilişkiyi bir diğer deyişle borcu inkar etmekte olup borcun varlığını ve edimi yerine getirdiğini iddia eden davacı olduğu için ispat yükü de davacı tarafa düşer. Davacı tarafından düzenlenen fatura tek başına, fatura konusu işin yapıldığı, hizmetin görüldüğü veya malın teslim edildiği anlamına gelmeyeceğinden, davacı tarafından düzenlenen iki adet faturanın da işin yapıldığı/hizmetin verildiği anlamına gelemeyeceği, zira söz konusu faturalarda davalı şirket yetkilisinin imzası da bulunmadığından davacı tarafın mal ve/veya hizmetin davalıya teslim edildiğini ispat etmesi gerektiği, davacı defterlerinin tek başına davacı lehine delil teşkil etmeyeceği, davacı tarafından fatura konusu hizmetin verildiğinin yine davacı tarafça ispat edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Yukarıda anılan ilke ve esaslar çerçevesinde dava konusu somut olayın değerlendirilmesinde; yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporlarına göre davacı tarafından düzenlenen ... tarihli ... fatura nolu KDV dahil ... TL bedelli e-arşiv faturasının ve ... tarihli ... fatura nolu KDV dahil ... TL bedelli e-arşiv faturasının davacının yasal ticari defter kayıtlarında yer aldığı ve davacı tarafından Form BS ile vergi dairesine bildirimlerinin yapıldığı, buna mukabil davalı şirketin defter kayıtlarında yer almadığının ve davalı tarafından Form BA ile vergi dairesine bildirilmediğinin belirtildiği, dava konusu uyuşmazlık hizmet sözleşmesinden kaynaklandığından teslim ve hizmetin verildiği olgusu hukuki işlem olmakla 6100 sayılı HMK'nun 200. maddesi gereğince yazılı delillerle ispatlanması gerektiğinden tanıkla ispat edilmesinin mümkün olmadığı, davalı tarafça da davacının tanıklarının dinlenilmesine muvafakat edilmediği, davadaki ispat külfetinin faturalardan kaynaklandığı iddia edilen alacağının tahsilini talep eden davacının üzerinde olduğu, davacının iddialarını usulüne uygun delillerle ispatlaması gerektiği, dava dosyası kapsamında taraflar arasında fatura konusu alacağı doğuran hizmet alım sözleşmesine rastlanılmadığı, her ne kadar söz konusu faturalar davacı tarafın defterlerinde kayıtlı ise de, faturaların davalı tarafın defterinde kayıtlı olmadığı, 7251 sayılı Kanunun 23. maddesi ile 6100 sayılı HMK m. 222/3 hükmüne eklenen hüküm uyarınca, diğer tarafın usulüne uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterlerin sahibi lehine delil olarak kullanılamayacağı, bu durumda 6100 sayılı HMK m. 222/2 hükmüne uygun olarak tutulan davalı defterlerinin hiçbir kayıt içermemesi nedeniyle, davacı tarafın defterlerindeki kayıtların da davacı lehine delil olarak kullanılamayacağı, faturaların davacı defterlerinde kayıtlı olmasının tek başına alacağı ispata elverişli olmadığı, davacı tarafça davanın yasal delillerle ispatlanamadığı anlaşıldığından, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir. Yukarıda belirtilen sebeplerle, Dairemizce yapılan değerlendirmede; İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, incelemenin istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-b-1 hükmü gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-) Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin yukarıda anılan kararına yönelik istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK m. 353(1)-b-1 hükmü uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-) 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 462,15 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye GELİR KAYDINA, 3-) İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 4-) İstinaf incelemesi duruşma açılmadan yapıldığından davalı yararına vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 5-) Dairemiz kararının kesin olması nedeniyle, 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik m. 359(4) maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın m. 362(1)-a ve 7550 sayılı Kanun ile değişik Ek 1. maddesinin 2. fıkrası hükümleri gereğince, dava değerinin (... TL) davanın açıldığı 2022 yılında geçerli olan temyiz kesinlik sınırının (107.090,00 TL) altında olması nedeniyle miktar itibarıyla KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.