Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1455 E. 2026/1584 K.

T.C. DİYARBAKIR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 4. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/1455 KARAR NO : 2026/1584

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :DİYARBAKIR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVANIN KONUSU :Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) İSTİNAF KARAR TARİHİ :10/09/2026

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih ve numarası gösterilen karara karşı süresinde istinaf kanun yoluna başvurulmakla; dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: A) DAVACININ İDDİASI VE İSTEMİ: Davacı vekili dava dilekçesinde: ... sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı ... marka araç sürücüsünün, ... Yolu güzergahında makas atarak ilerlerken direksiyon hakimiyetini kaybederek karşı yoldan nizamı olarak ilerleyen ... sevk idaresinde bulunan ... plakalı ... araca çarparak ...'nin olay yerinde ölümüne neden olduğunu, müteveffa ..., müvekkili ...'un aracının sürücüsü olup, kusursuz olduğunu, olay yeri inceleme evrakları, aldırılan bilirkişi raporunda ...'nın tam ve asli kusurlu olduğunu, araç sürücüsüyle beraber araç sahibinin de sorumluluğu olduğundan dolayı ... plakalı araç için kesilen poliçedeki zarar miktarının taraflarına ödenmesini, araç bedeliyle beraber, müvekkiline ait ... plakalı araç ticari bir araç olduğundan, bu sürede ve sonraki süreçte mahrum kalınan kazancın da taraflarına ödenmesi gerektiğini, kazaya sebebiyet veren aracın üçüncü kişilere devir ve temlikini önlemek amacıyla, ... plakalı ... marka aracın trafik kaydına tedbir şerhi konulmasını, müvekkilinin aracında meydana gelen ağır hasar üzerine pert olduğu için fazlaya ilişkin haklar ve talep artırım hakkları saklı olmak kaydıyla ... TL pert bedelinin kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte şimdilik ... TL aracın kullanılamamasından kaynaklı zararın tahsilini talep ve dava etmiştir. B) DAVALININ SAVUNMASI: Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davaya konu trafik kazasına karışan ... plakalı aracın ... sayılı trafik poliçesi, .../... tarihleri arasında müvekkili şirketçe temin edilmiş ise de poliçeden dolayı sorumluluğun, sigortalının kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlı olduğunu, poliçe limitinin araç başına ...-TL, kaza başına ...-TL olduğunu, poliçede azami teminat limitinin yazılı olmasının bu miktarın mutlak surette ödeneceği anlamına gelmediğini, trafik poliçesinde yazılı olan teminatların, hiçbir hesaplama yapılmaksızın ödenebilecek meblağı ifade etmediğini, ancak ve ancak sigortacının sorumluluğunun azami sınırını teşkil eden bir meblağ olduğunu, davaya konu kaza çoklu kaza olup müvekkili şirketin kazadan dolayı sorumluluğunun ...-TL olduğunu, söz konusu ödemeler ile poliçe limiti tüketilmiş olduğundan, davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. C) İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve E...., K.... sayılı kararı ile; "...Dava, ... tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle ... plakalı araçta meydana gelen değer kaybı tazminatı ve tarafların kusur durumunun tespitine ilişkindir. Trafik kaza tespit tutanağı ve dosyada bulunan diğer evraklar birlikte değerlendirildiğinde, ... günü, saat ... sıralarında davalı nezdinde sigortalı araç sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu önce aydınlatma direğine çarpmış akabinde yolun karşı tarafına geçerek davacıya ait araca çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş olduğu belirlenmiştir. Taraflarca tutulan tutanağa bir itirazın bulunmadığı anlaşılmakla olayın bu oluş şekli ile kabulüne göre; davalı nezdinde sigortalı araç sürücüsünün asli kusurlu, davacı asilin ise K.Y.T.K. Ve yönetmelikler uyarınca trafik kuralını ihlal eden bir hareketi bulunmadığından kusursuz olduğuna kanaat getirilmiştir. Mahkememizce davacının aracında oluşan hasar bedelinin belirlenmesi noktasında makine mühendisinden rapor alınmış olup, ... tarihli makine mühendisinin yapmış olduğu inceleme sonucunda rapor özetinde; "Dava konusu araçta, ... tarihinde meydana gelen kaza öncesi (hasarsız hali) ve hasar tarihi dikkate alınarak değerinin tespiti için; TSB kasko değer listesinden, (... kasko-deger-listesi) (...TL) belirlenmiştir. ... ikinci el oto alım-satım şirketleri ile yapılan telefon görüşmemde “ ... Otomotiv (... Tlf: ...) – ... Otomotiv( ... Tlf: ... ) - ... Otomotiv (... Tlf: ...))” işletmeleri telefonla aranarak aracın hasar geçmişi, geçmiş mülkiyet durumu ve araç rayicini belirleyecek diğer faktörler dikkate alınarak benzer özelliklere sahip bir aracın piyasa genelinde ortalama fiyat araştırması yapılmıştır. Benzer özelliklere sahip bir aracın piyasa genelinde ortalama ... TL ile ... TL aralığında değişkenlik gösterdiği, mevcut olan pazarlık payı ve servislerden ve galericilerden alınan fiyatlarda komisyon payı bulunduğu da dikkate alınarak emsal aracın ... TL bedel ile temin edilebileceği.." şeklinde olduğu anlaşılmıştır. Alınan bilirkişi raporu denetime elverişli olduğu kanaati ile hükme esas alınmıştır. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; ... plaka sayılı aracın davalı şirket nezdinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası kapsamında sigortalı olduğu, dava konusu kaza nedeniyle başvuruda bulunulması üzerine ... numaralı hasar dosyası açıldığı, davalı sigorta şirketi her ne kadar yapılan ödemeler nedeniyle teminat limitinin tükendiğini belirtmiş ise de davacı yana trafik kazasından kaynaklı yapılan bir ödemesinin bulunmadığı, oluşan trafik kazası sonunda davalı nezdinde sigortalı aracın, davacıya ait araç ile trafik kazasına karışarak davacıya ait aracın hasarlandığı buna ilişkin kaza tespit tutanağının bir suretinin mevcut olduğu, söz konusu kazada davacının kusursuz, davalı nezdinde sigortalı araç sürücüsün tam kusurlu olduğu, alınan hukuki denetime elverişli bilirkişi raporunda da araçta ... TL hasar kaybı oluştuğunun sabit olduğu, davalı sigorta şirketinin bu kaza nedeniyle meydana gelen hasar bedelinden davacının talep ettiği ...TL tazminat miktarından poliçe kapsamı itibari ile sorumlu olduğu belirtilen nedenlerle ispat yükü üzerinde olan davacının iddiasını ispat ettiği kanaatine varılarak davanın kabulüne, Faiz başlangıç tarihi olarak davacının sigorta şirketine başvurduğuna dair evrak dosyada bulunmadığından dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilerek " Davanın KABULÜ ile; ... TL tazminatın dava tarihi ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ..." karar verilmiştir. D) İSTİNAF NEDENLERİ: Hükme karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Davalı vekili istinafında; Yukarıda esası yazılı dava dosyasında, müvekkili şirket aleyhine, müvekkili şirkete trafik sigorta poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın davacıya ait araç ile karıştığı trafik kazasında davacıya ait araçta oluştuğu iddia edilen hasar tazminatının tahsili talebiyle açılan davada, Yerel Mahkemece davanın kabulüne ve ...-TL tutarındaki hasar onarım tazminatının tahsiline karar verildiğini, ancak bu kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacı tarafın dava dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaların gerçekleri yansıtmadığını ve davanın reddi gerektiğini, müvekkili şirketin sorumluluğunun 22.12.2020/2021 tarihleri arasında ... sayılı trafik poliçesi ile sınırlı olduğunu, araç başına ...-TL, kaza başına ...-TL olan poliçe limitinin, kazaya karışan ... plakalı araca ...-TL, ... plakalı araca kasko şirketi aracılığıyla ...-TL, ... plakalı araca ...-TL, ... plakalı araca ...-TL ve davacıya ait ... plakalı araca ...-TL olmak üzere toplamda ...-TL ödeme yapılmasıyla tamamen tükendiğini, bu nedenle müvekkili şirket yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabul kararı verilmesinin hukuka açıkça aykırılık teşkil ettiğini, ayrıca kazanın çoklu kaza olması ve zarar gören tüm mağdurlara yapılan rücu ödemeleri ile poliçe limitinin tükendiğini, müvekkili şirketin poliçeden kaynaklanan sorumluluğunun sona erdiğini, poliçeden yapılan ödemelere ilişkin dekontların ... ve ... tarihlerinde muhabere ile dosyaya sunulmasına rağmen Mahkemece incelenmeden eksik ve hatalı hüküm kurulduğunu, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. 2015/18081 K. 2016/4679 T. 13.4.2016 sayılı kararında da poliçe limitinin üzerinde karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunun açıkça belirtildiğini, bu bağlamda eksik ve hatalı incelemeye dayalı verilen hükmün kaldırılması gerektiğini, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusu hakkında öncelikle tehiri icra kararı verilmesini, istinaf başvurusunun kabulü ile Yerel Mahkemenin kararının kaldırılarak davanın reddine, tüm yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. E) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; trafik kazasından kaynaklı araç hasar bedeli ile kazanç kaybı tazminatına ilişkindir. İstinaf incelemesi, Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, istinaf kanun yoluna başvuran tarafın sıfatı gözetilerek, kamu düzenine aykırılık teşkil eden ve bu nedenle resen gözetilmesi gereken hususlar değerlendirilerek yapılmıştır. Davacı taraf, dava dilekçesinde, ...-TL araç hasar bedeli ile kazaya maruz kalan aracın ticari taksi olması nedeniyle şimdilik ...-TL kazanç kaybı talep etmektedir. 6098 sayılı TBK 49. Maddesinde " Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür." hükmünü düzenlemiş, 51. Maddesinde; “Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler." hükmüne yer verilmiş, 2918 sayılı K.T.K madde 90, “Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanunda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır. 2918 sayılı KTK 85. Maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar" düzenlemesi yer almaktadır. Bu kapsamda kanunda araç işleten sayılan araç maliki ve sürücüsü meydana gelen kazadan dolayı sorumludur. KTK 91. Maddesinde "İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." düzenlemesi uyarınca poliçe düzenleyen sigorta şirketi araç işleten ile birlikte müşterek ve müteselsil sorumludur.

Davaya konu kaza zincirleme trafik kazası olup davalı sigorta şirketi tarafından Trafik Poliçesi yapılan aracın aynı kaza kapsamında 4 farklı araçta hasar meydana gelmesine sebebiyet verdiği anlaşılmaktadır. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının "Sigortanın Kapsamı" başlık A.3 maddesinde "Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta teminat limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür" düzenlemesi yer almaktadır. Dosyada mevcut poliçe bilgilerine göre davalı sigorta şirketinin ... sayılı trafik poliçesi ile 22.12.2020-22.12.2021 tarihleri arasında sorumluluğunu kapsayan trafik poliçesi olduğu, poliçe limitlerinin araç başına ...-TL, kaza başına ...-TL olduğu, sigortalı aracın sebebiyet verdiği kaza nedeniyle kazaya karışan ... plakalı araca ...-TL, ... plakalı araca kasko şirketi aracılığıyla ...-TL, ... plakalı araca ...-TL, ... plakalı araca ...-TL ve davacıya ait ... plakalı araca ...-TL olmak üzere toplamda ...-TL ödeme yapıldığı ve ödeme belgelerinin davalı sigorta şirketi tarafından 06.07.2022 ve 22.11.2022 tarihlerinde dava dosyasına gönderilmiş olduğu, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun azami poliçe limiti ile sınırlı olduğu ve yapılan ödeme ile poliçe limitinin tamamen tükendiği anlaşılmaktadır. İlk derece mahkemesi tarafından poliçe limitinin tüketilmesi nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmiş olması hatalıdır. Kabule göre de; mahkeme davanın kabulü ile; ... TL tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermiştir. Davacı taraf, dava dilekçesinde ...-TL hasar bedeli ile ...-TL kazanç kaybı talep etmektedir. Davacı aracı ticari taksi olduğundan ...-TL de kazanç kaybı talep edilmiştir. Bunun için bilirkişi hesaplama yapmadığı gibi, mahkeme de karar duruşmasında, davacı vekilinin talebi üzerine Şoförler Odasına yazılan müzekkerenin işlemsiz iadesine,.... Karar vermek suretiyle bu talebe ilişkin delilleri de toplamadan ...-TL'lik kazanç kaybına karar vermiştir. Böyle bir talepte ispat yükü davacı taraf üzerindedir. Davacının kazanç kaybı olup olmadığını araştırmadan soyut talebine binaen hüküm kurmak da hatalı olduğu gibi, kazanç kaybının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının "Teminat Kapsamı Dışında Kalan Haller" başlık A.6 maddesinde Aşağıdaki haller sigorta teminatı dışındadır. "k- Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya bağlı olarak oluşan yansıma veya dolaylı zararlar nedeniyle yöneltilecek tazminat talepleri," düzenlemesi uyarınca poliçe teminatı kapsamında dışında olduğu halde teminat kapsamında kabul edilerek hüküm kurulmuş olması da hatalıdır. Yine hasar bedele bakımından bilirkişiye aracın kaza tarihindeki hasarsız bedeli ile pert total bedeli yani hurda bedeli tespit ettirilip ondan sonra aracın hasar bedelinin net olarak bulunması için aracın kazadan önceki bedelinden kaza sonrası hurda yani pert haldeki bedeli düşülerek nihai hasar bedeli tespit edilerek, sovtaj bedeli de düşülmek suretiyle hesaplama yapılması gerekirken denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmayan rapor ile karar verilmiş olması da yerinde değildir. Davanın poliçe teminat limiti tüketildiğinden davanın reddine karar verilmesi gerektiğinden, kazanç kaybı talebinin kabul edilmiş olması ve yetersiz bilirkişi raporu ile hasar bedeline hükmedilmiş olması ile mahkemenin gerekçeli kararında, "Dava, ... tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle ... plakalı araçta meydana gelen değer kaybı tazminatı ve tarafların kusur durumunun tespitine ilişkindir" şeklindeki niteleme hatalı olup, dava değer kaybı değil hasar bedeli ve kazanç kaybına ilişkin olduğundan, mahkemece alacak taleplerine ilişkin niteleme de hatalı olup, bu aşamada eleştirilmekle yetinilmiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı sigorta şirketinin poliçe teminatı kaza nedeniyle yapılan ödemelerden dolayı tükendiği ve davalı sigorta şirketinin sorumluluğu sona erdiğinden davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmakla, ilk derece mahkemesinin kararında yukarıda belirtilenler dışında HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden başkaca herhangi bir yanlışlığın da bulunmadığı gözetilerek davalı vekilinin istinaf taleplerinin kabulü ile incelenen kararın HMK’nin 353/1-b maddesinin (2) numaralı alt bendi uyarınca düzeltilmek üzere kaldırılmasına, davalı hakkındaki davanın reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla yeniden hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçelerle; I- Davalı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda kabulü ile incelenen ilk derece mahkemesi kararının HMK’nin 353/1-b maddesinin (2) numaralı alt bendi uyarınca düzeltilmek üzere KALDIRILMASI VE ESAS HAKKINDA YENİDEN HÜKÜM KURULMAK suretiyle; Davacının hasar bedeli ve kazanç kaybı talepli davasının ayrı ayrı REDDİNE, Alınması gereken 732,00 TL karar ilam harcından peşin alınan 341,73 TL harcın mahsubu ile kalan 390,27 TL'nin davacıdan alınarak Hazineye Gelir Kaydına Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/2 uyarınca 20.010,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00-TL arabulucuk ücretinin davacıdan alınarak Hazineye Gelir Kaydına, Artan gider avansının karar kesinleştiğinde HMK 333.Md.uyarınca ilgililerine iadesine, II- İSTİNAF YARGILAMA GİDERLERİ BAKIMINDAN: İstinaf eden davalı tarafça ödenen harçların talep halinde davalıya İadesine, İstinaf eden davalı tarafça yapılan 70,50TL istinaf posta giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına, Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, Temyizi kabil olmayan işbu kararın işbu kararın tebliğ, kesinleştirme, harç tahsil ve artan istinaf avansının iade işlemlerinin HMK'nin 359/4. Maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nin 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere tarihinde oybirliği ile karar verildi.