Bölge Adliye Mahkemesi 2022/2314 E. 2026/1542 K. – İtirazın İptali

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2022/2314

KARAR NO: 2026/1542

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 19/07/2022

NUMARASI: 2020/75 2022/488

DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle asıl davanın ve birleşen davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, asıl ve birleşen dava davalısı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, asıl dava dilekçesinde özetle;Müvekkili .... Ltd.'nin (...) deniz yoluyla yük taşınması işiyle iştigal eden uluslararası bir şirket olduğunu, ... A.Ş.'nin (... Türkiye) ise bu şirketin münhasır Türkiye acentesi olduğunu, ... numaralı ...konteyner muhtevası 560 karton marifetiyle, “Aksesuar” emtiası olduğu beyan edilen yükün ..., Çin’den İstanbul’a taşınması için ... numaralı konşimentonun tanzim edildiğini, davalının bu konişmento tahtında yük alıcısı olduğunu, yük alıcısı olan davalının yükün teslimi için acente sıfatıyla ... Türkiye’ye başvurduğunu, bunun üzerine ... numaralı yük teslim talimat formunun (ordino) tanzim edildiğini, davalı adına ...’a imza karşılığı teslim edildiğini, müvekkilinin tarifesi uyarınca konteynerin boşaltılarak müvekkiline iadesi için 7 gün serbest süre verildiğini, davalının alıcısı olduğu yükün 27 Şubat 2019 tarihinde tahliye limanına geldiğini, 04 Mart 2018 tarihinde yük teslim talimat formunun davalı tarafından talep edildiğini, serbest sürenin geçmesini müteakip demuraj tarifesi uyarınca demuraj alacağı doğduğunu ve davalı tarafa demuraj alacağına ilişkin faturalar gönderildiğini, konteynerlerin müvekkile teslim edilmediğini ve demuraj ücreti doğmaya devam ettiğini, bu sebeple fazlaya ilişkin tüm haklarını saklı tuttuklarını, yapılan tüm ikazlara rağmen davalı tarafından ödeme yapılmadığını, bu nedenle 25 Aralık 2019 tarihinde ... ....İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosya nezdinde o güne kadar doğmuş demuraj ücretine ilişkin tanzim edilen toplam 8 adet faturaya dayalı ilamsız icra takibi başlatıldığını ve ödeme emrinin davalıya gönderildiğini, 31 Aralık 2019 tarihinde ise davalı tarafça icra takibine itiraz edildiğini, 09 Ocak 2020 tarihinde ticari davalar için zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulduğunu, taraflar arasında yapılan 16 Ocak 2020 tarihli arabuluculuk toplantısında anlaşma sağlanamadığını, ... ....İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile icra takibinin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, asıl dava yönünden savunmasında özetle;Davacının icra takibini ... icra müdürlüklerinden yapmış olduğunu, işbu davayı mahkeme nezdinde açtığını, müvekkili şirketin adresinin "... Mah. .... Sk. No:... .../İstanbul" olduğundan yetki itirazları bulunduğunu, müvekkilinin davalı firmaya herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkilinin ordinonun düzenlendiği tarihe kadar olan demuraj ücreti, ardiye ve lokal ücretini davacı şirkete ödediğini, müvekkilinin sorumluluğunun devir nedeniyle sona erdiğini, müvekkil tarafından antrepo stok kayıtlarında gerekli değişikliğin yapıldığını, böylece müvekkilin sorumluluğunun ortadan kalktığını, hukuki sorumluluğunun sona ermesinden sonra demuraj bedellerinden sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, eşyanın müvekkili tarafından satılmasından sonra gerçekleşen işlemlerin müvekkilinin bilgi ve iradesi dışında olduğunu, davacı tarafın iddia ettiği alacaklarının talep etmesi gereken yerin dava dışı ...olduğunu, müvekkilinin davacı şirkete herhangi bir borcu bulunmadığını, talep edilen faize ve faiz oranıyla döviz kuruna itiraz ettiklerini, davanın usul ve esas reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkilinin deniz yoluyla yük taşınması işiyle iştigal eden uluslararası bir şirket olduğunu, müvekkilinin ... A.Ş'nin Türkiye acentesi olduğunu, ... numaralı konteyner muhteviyatı 560 karton Aksesuar emtiasının ...'dan İstanbul'a taşınması için konişmento tanzim edildiğini, davalının bu konişmento tahtında yük alıcısı olduğunu, yük alıcısı davalının yükün teslimi için acente sıfatıyla ... Türkiye'ye başvurduğunu, bunun üzerine ... numaralı yük teslim talimat formu tanzim edildiği, davalının konteyner demurajı da dahil olmak üzere navlun ve sair kalemleri ödemekle yükümlü olduğunu, fakat davalı tarafından ödemenin yapılmadığını, konteynerlerin müvekkiline teslim edilmediğini belirterek ... .... İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibine devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davalı vekili savunmasında özetle;Müvekkilinin davacı firmaya karşı herhangi bir borcunun olmadığını, davanın dava dışı .... Şti'ye ihbarının gerektiğini, gümrük sahasındaki transit rejime tabi eşya ile ilgili her tür sorumluluk alıcıya geçmiş olmakla müvekkilinin takibe dayanak olarak gösterilen fatura muhteviyatı hizmetten yararlanmasının söz konusu olmadığını, davacı tarafın iddia ettiği alacaklarını talep etmesi gereken şirketin ...olduğunu, Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/11323 soruşturma numarasıyla başlatılan soruşturma neticesinde mallara el konulduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; " Dosyaya celp edilen kayıtlara göre davaya konu olan ... numaralı konteyner hareketleri;

01/01/2019 ... / ÇİN limanında gemiye yüklenerek limandan ayrılma

20/02/2019 gemi varış ön bildirimi

07/02/2019 ... / İSTANBUL anlaşılan boşaltma limanına varma

28/02/2019 Konteynerin gemiden tahliye edilmesi

04/03/2019 Yük teslimat talimat formu düzenlenmesi ve evrakın gönderilene teslimi

12/03/2019 ... limanından gönderilene teslim edilmek üzere çıkış yapılması

13/03/2019 ... limanına dolu olarak giriş yapma

13/03/2019 İstanbul Gümrük Muhafaza Kaçak İstihbarat Müdürlüğü personellerince araştırma, savcılık görüşme, talimat alma ve el koyma tutanağı düzenlenmesi

15/06/2020 tasfiye kararına göre eşyanın kısmi satışı ile yükün kısmi boşaltılması

28/07/2020 tasfiye kararına göre eşyanın kısmi satışı ile yükün kalan kısmının boşaltılması

28/07/2020 Konteynerin ... limanında, tamamen boşaltılması şeklindedir.

Dava konusu taşımaya ait ... numaralı konteyner ve ... numaralı konşimento ile taşınacağı bildirilen yükler için dava dışı satıcı -yükleyici...., LIMITED tarafından davalı alıcı ... adına tanzim edilen ... numaralı toplam tutarı 35.108,2 para birimi belirtilmeyen tutarlı satış faturasına göre taşıma şeklinin ... (...) buna göre boşaltma limanında tüm sorumluluk ve masrafların alıcıya ait olacağı, ayrıca konteyner içeriği yüklerin toplam 560 kutu güneş gözlüğü, güneş gözlüğü kabı, aksesuar standı, gözlük camları cam kutusu içerikli olduğu görülmektedir.

Davalı ... tarafından dava dışı .... ŞTİ. adına 04/03/2019 tarihinde tanzim edilen ... numaralı satış faturasında Güneş gözlüğü, gözlük kutusu, aksesuar standı, gözlük camı içerikli olduğu toplam tutarının 197.690,36 TL olduğu, dava dosyasına sunulan ... numaralı faturanın davalı ... tarafından dava dışı .... ŞTİ. adına 04/03/2019'de tanzim edildiği taşıması yapılan dava dışı konteyner içeriği emtiaya ait olduğu görülmektedir.

Ancak davalı vekilinin savunması her ne kadar bu satış işleminden dolayı demuraj bedellerinden müvekkilinin sorumlu olmadığı yönündeyse de davalının savunmasına konu "Antrepolardaki eşyanın başkasına devri" başlıklı Gümrük Yönetmeliği 333. Maddesinin (3) (Değişik:RG-12/6/2013-28675) fıkrası "Eşyanın devri ile birlikte gümrük vergileri ile para cezalan da dâhil eşya ile ilgili hukuki sorumluluklar devralana geçer ve antrepo stok kayıtlarında gerekli değişiklikler yapılır.

Eşyanın beş iş günü içerisinde gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda devre konu eşya için devralan tarafından yeni bir antrepo beyannamesi verilir. Devir işlemine ilişkin belgeler, eşyanın gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulması ya da yeni antrepo beyannamesi verilmesi sırasında gümrük idaresine ibraz edilir.(Ek eümle:RG-30/6/2015-29402) Eşyanın beş iş günü içerisinde gümrükçe onaylanmış yeni bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması ya da yeni antrepo beyannamesi verilmemesi halinde bu sürenin aşıldığı tarihten itibaren devralana, aşılan her gün için Kanunun 241 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır." şeklinde düzenlenmiştir. İlgili madde incelendiğinde görüleceği üzere devre konu emtia "EŞYADIR" kap statüsünde ve ülkeye Geçici Kabul yolu ile giren KAP STATÜSÜNDE olan konteynerlerin devri söz konusu olmadığı gibi, mülkiyet ve tasarruf hakkı bulunmayan kimsenin de konteyneri devretme gibi bir durumu da bulunmamaktadır.

Dolayısıyla; dosyaya sunulan bilirkişi raporunu düzenleyen gümrük uzmanı bilirkişinin belirttiği üzere; davalı vekilinin bahsettiği devir işlemi sadece kap yani konteyner içerisindeki eşya için olabileceğinden, bu halde davalı ...'in konişmentoda gönderilen olarak görünmekle ve malın teslimine ilişkin ordinoyu almakla navlun sözleşmesinin tarafı olduğu, eşyasının taşındığı konteyneri boş olarak taşıyana/acentesine iade etme sorumluluğunun davalı yan da olduğu, eşya devri ile konteyner üzerindeki sorumluluğunun ortadan kalkmayacağı gibi, taşıyana karşı sorumluluğun başkasına devrinin mümkün görünmediği, kaldı ki emtiaların satımından bilgisi olmayan davacı taşıyanın, demuraj talebini, konşimento hamili görünen ve ordinoyu alan davalıya yöneltmekte haklı olduğu kabul edilmiştir.

Davalının, demuraj bedelini dava dışı ...'ne rücu edip edemeyeceği ise bu davanın konusu değildir. Taşıyanın demuraj tarifesi, davacı vekilinin 04/01/2021 tarihli dilekçesi ile mahkemeye sunulmuş olup, bu tarifeye göre serbest zaman süresi 7 gün olarak bildirilmesine rağmen taşıyan tarafından yapılan faturalandırmalarda serbest zaman süresinin davalı yararına olacak şekilde 21 gün olarak hesaplandığı görülmekle, buna göre bilirkişi tarafından yapılan hesaplama neticesinde, konteynerin limanı geldiği 28/02/2019 tarihinden asıl davaya ilişkin icra takibine konu fatura tarihi olan 21/.../2019 tarihine kadar oluşan demuraj bedeli 9.000,00 USD, birleşen davaya konuatura tarihi olan 27/02/2020 tarihine kadar oluşan demuraj bedeli 5.250,00 USD olarak hesap edilmiştir.

Yapılan 800 USD ödeme sonrasında asıl davaya konu edilen demuraj faturası alacağının 8.200 USD olduğu bilirkişilerce tespit olunmuştur.

Her ne kadar davacı vekilince faturalarda belirtilen vade tarihleri dikkate alınarak icra takibi öncesi döneme ilişkin işlemiş faiz talep edilmişse de, davalının temerrüde düşürüldüğü dosya kapsamında anlaşılamadığından icra takibi öncesi döneme ilişkin işlemiş faiz talebi mahkemece yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalının temerrüde düşürüldüğü dosya kapsamından anlaşılamadığından, davanın kısmen kabulü ile davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine ilişkin"

Gerekçesiyle, asıl dava bakımından; davanın kısmen kabulü ile ... .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın kısmen iptaline, takibin 8.200,00 USD asıl alacak bakımından devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD faizi uygulanmasına, fazlaya dair talebin reddine, takdiren asıl alacağın %20 oranı üzerinden hesap edilen 9.756,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

Birleşen dava bakımından; davanın kısmen kabulü ile ... .... İcra Müdürlüğünün ...esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın kısmen iptaline, takibin 5.250,00 USD asıl alacak bakımından devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD faizi uygulanmasına, fazlaya dair talebin reddine, takdiren asıl alacağın %20 oranı üzerinden hesap edilen 6.402,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Davacının icra takibine konu ettiği demuraj bedelinden müvekkil sorumlu olmadığını, söz konusu borcun muhatabının ihbar edilen ...olduğunu, müvekkili ile ihbar olunan şirket arasında Gümrük Yönetmeliğinin 333. Maddesi kapsamında emtianın satışı gerçekleştiğini ve ihbar olunan ...'nin eşya ile ilgili hukuki sorumluluklarını devralacağının açıklığa kavuştuğunu, eşyanın boşaltılması yükümlülüğü ihbar olunan şirkete ait olmakla birlikte boşalan konteynerlerin teslim alınması sorumluluğunun davacıya ait olduğunu, TTK'nın "Üçüncü kişi gönderilenin durumu– Ödeme yükümlülüğü doğması" başlıklı 1203. maddesinin gerekçesinde, navlun sözleşmesinin üçüncü kişi lehine bir sözleşme olması sebebiyle, gönderilenin aleyhine borç yaratmayacağını; navlun sözleşmesinde veya konşimentoda gönderilen tarafından bir ödeme yapılacağı bildirilmiş değilse, gönderilenin herhangi bir ödeme yapmakla yükümlü tutulamayacağının belirtildiğini, konşimentoda ise demuraj ücreti adı altında herhangi bir kaydın olmaması sebebiyle müvekkilinin bundan sorumlu tutulamayacağını, dosyada mübrez olan belgeler incelendiğinde müvekkilin imzasına haiz herhangi bir evrak, konşimento veyahut sözleşme yer almadığını, bunun yanında yapılan demuraj hesaplamasının azami bir süresi de söz konusu olmadığından bu durum karşısında davacı tarafça kazanç kapısı haline getirilerek düzenli olarak fatura tanzim etmeye devam edildiğini, demuraja konu edilen konteyner bedelinin çok daha üzerinde demuraj ücretine ilişkin fatura kesildiğini, 09/06/2022 havalı tarihli bilirkişi ek raporunda "Konteynerlerin halen taşıyana ait olduğu, geçici ithalat rejimine göre işlem gördüğü ve geçici kabul ile limanlarda bulunduğu, buna göre konteynerin limanlara giriş-çıkışı ve depolanması sırasında taşıyanın gümrüğe karşı davacı taşıyanın sorumluluğunun devam edeceği, ayrıca konteynerin akıbetini gümrük sisteminden öğrenmesi ve takip etmesi imkanının" bulunduğunun tespit edildiğini, yine aynı tarihli bilirkişi ek raporunda "davalı taraf konteyneri teslim etmez ve taşıyan da hiç bir zaman teslim almazsa taşıyan tarifesinde azami süre belirlenmediğinden ve bu konuda konşimentoda ilave bir madde bulunmadığından, demuraj hesabının sonsuza dek sürüp gidemeyeceğinin kabul edilmesi gerektiği, böyle bir durumun sadece taşıyanın yararına olacağı...." devam eden maddede ise "sahip olduğu konteyner akıbetini öğrenerek konteyneri boşaltma sonrası teslim alabilecek ve varsa başkaca ilave masrafları davalıdan talep edilebilecekken, ancak oluşan demurajın davalı taraftan talep edilmesi suretiyle masrafların yükseldiği ve sadece kendi masraflarını karşılama yoluna gidildiği izleminin oluştuğu.." şeklinde bir tespit yapılığını, davacının konteynerin akıbetini hiç bir şekilde sorgulamadığını, konteyner bekleme veya alıkoyma parasının ödenmesinin yükle ilgilinin ekonomik yıkımına sebep olacaksa, bu konudaki anlaşmanın BK m. 27 I uyarınca kişilik haklarına ve ahlaka aykırılık sebebiyle kesin hükümsüzlük yaptırımına tâbi olacağını, şartları oluşmamasına rağmen icra inkar tazminatına hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, konteyner gecikme bedeli (konteyner demuraj bedeli) alacağının tahsili için başlatılmış olan ilamsız icra takiplerine vaki itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali ve icra inkar tazminatının tahsili talebine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Uyuşmazlık; demuraj faturasından davalının sorumlu olup olmadığı, demuraj talebi için şartların oluşup oluşmadığı ve demuraj miktarından kaynaklanmaktadır.

Davacı, davalıya ait emtiaların Çin'in ... limanından, İstanbul limanına ... adlı gemi ile taşındığını, serbest süre içinde emtiaların çekilmemesi nedeniyle demuraj oluştuğunu, bu bedelden davalının sorumlu olduğunu ileri sürmektedir.

Davalı ise; müvekkili ile ihbar olunan şirket arasında emtianın satışının gerçekleştiğini ve ihbar olunan ...'nin eşya ile ilgili hukuki sorumluluklarını devralacağının açıklığa kavuştuğunu, eşyanın boşaltılması yükümlülüğünün ihbar olunan şirkete, boşalan konteynerlerin teslim alınması sorumluluğunun davacıya ait olduğunu savunmaktadır.

... .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden;davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine icra takibine başlandığı, davalı borçlunun borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davan açıldığı anlaşılmıştır. ... .... İcra Müdürlüğünün ...esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine davalı borçlunun borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda; taşıma sözleşmesi yerine geçen konşimentodaki maddeler gereğince davacı tarafından demuraj talep edilebileceği, fiili taşıyan konumuyla davacının konteyner demurajının alıcısı olduğu, davalı tarafın konteyner içeriğindeki emtianın 04.03.2019 tarihinde satışını yaptığını ve bu tarihten itibaren sorumlu olmadığını iddia etse de konşimentoya göre konteynerin taşıyana teslim edilmesinde sorumluluğunun ortadan kalkmayacağı, dolayısıyla oluşan demurajdan sorumlu olacağı, konteyner demuraj hesabının raporun yapıldığı, davacı tarafından konteyner teslim edilmediğinden demuraj hesabının nerede sonlanacağı konusunda bir karar verilmesi ve masrafların asgari düzeyde tutulması gerekirken davacı taraf konteyneri konşimentoya dayanarak demuraj hesabını işletmeye ve bu konuda toplam 33 fatura tanzim ederek, 3 ayrı icra takibi ve 3 ayrı dava başlattığı, konteynerin teslim edilmesinin davalının sorumluluğunda olduğu, emtianın İstanbul Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğü ekiplerince el konularak tasfiye ile sonuçlandırıldı -ğı ve davalı konteyneri teslim görevini yerine getirmediğinin de açıkça anlaşıldığı, taşıyan tarafın da konteynerin akıbetinin sorgulamadığı ve böylece demuraj tutarının sonsuza kadar hesaplanma yoluna gidilerek masrafların arttığı izleniminin oluştuğu, taşıyanın dava konusu konteyneri kullanmaktan mahrum olduğu kabul edilmekle birlikte bu konteynerin yerine piyasadan benzer bir konteyneri temin ederek taşıma işlerinde kullanabileceği de değerlendirilirken uygulamada demuraj bedelinin konteyner bedelinin çok üzerinde hesaplandığı bu gibi durumlar için taşıyan tarifelerinde azami demuraj günü belirlendiği ya da alıcılara ilave masrafların yanı sıra konteynerin satışının teklif edilebildiği ya da iskonto yapılabildiği, ancak davalı tarafından böyle bir talep olmadığı gibi davacı tarafından böyle bir yola gidilmediğinin anlaşıldığı, mahkemenin 2019/359 Esas sayılı 08.07.2021 tarih ve 2021/329 Karar numarasıyla “… sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın kısmen iptaline, talebin 11.200 USD asıl alacak bakımından DEVAMINA” karar verildiği, 18.04.2019 – 21.08.2019 tarihleri arasında kesilen faturalar ile 28.02.2019 (konteynerin varış tarihi) – 21.08.2019 demuraj tarihlerini kapsadığı, sadece işbu 2020/75 Esas ve birleşen dava 2020 243 Esas sayılı dosya kapsamında ise takibe konu olan faturaların toplamının taraflarınca yapılan demuraj hesabıyla aynı olduğu, buna göre 9.000+5.250= 14.250 USD, 800 USD tutarında ödeme sonrasında kalan 13.450 USD demuraj tutarının davalar ve takip konusu alacaklarının toplamını oluşturduğu, mali defter incelemeleri ile de bu tutarın tespit edildiği, 21...2019–27.02.2020 tarihleri arasında kesilen faturalar ile 22.08.2019–27.02.2020 tarihleri arasındaki demuraj tutarını kapsadığı, dava ve takip konusu edilen demuraj alacağı için en son demuraj hesabı ve fatura tarihi olan 27.02.2020 tarihinden konteynerin tasfiyesinin tamamlanarak tamamen boşaltıldığı 28.07.2020 tarihine kadar yapılan hesaba göre ise ilaveten 152 gün daha demuraj hesap edildiğinde ilave tutarın toplamının 11.400 USD olduğu tespit edilmiştir.

Deniz yoluyla eşya taşınmasında kullanılan konteyner taşıyan tarafından sağlanmışsa, taşıtan veya gönderilen tarafından konteynerin kararlaştırılan serbest süre sonunda, eğer kararlaştırılmış bir süre yoksa, makul süre sonunda taşıyana iadesi gerekir. Aksi takdirde bu gecikme nedeniyle taşıyanın gecikme bedeli talep hakkı doğar.

Talep hakkının kapsamı, öncelikle taraflar arasındaki navlun sözleşmesinde veya konşimentodaki hükümlere göre belirlenr (..., ..., "Konteyner Taşımacılığında Uygulamada Ortaya Çıkan Hukuki Sorunlar", İstanbul Kültür Ü.H.F.D, C:16, S:2-3, s.23-25). Navlun sözleşmesinde ya da konşimentoda bu konuda bir düzenleme yoksa, konteyner gecikme bedeli genel hükümlere göre belirlenir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadı uyarınca da konteyner demurajı ücretinin kaynağı genelde konişmento veya taşıma sözleşmesidir. Demuraj ücreti ödemekle yükümlü olanın sorumluluğunun öncelikle sözleşme veya konişmentoya göre belirlenmesi gerekir.

Somut olayda,... numaralı konşimentonun davacı taşıyan .... Ltd.tarafından düzenlendiği, Türkiye acentesi ... AŞ tarafından imzalandığı, davalının gönderilen olduğu, yükün Çin'in ... limanından İstanbul ... Limanına gönderildiği, davalının, dava konusu yükü teslim almak için konşimentoyu davacıya ibraz ettiği, dava dışı yükleten ... ....Lımıted tarafından davalı adına fatura düzenlendiği, buna göre konşimentonun davacı ile davalı arasındaki navlun sözleşmesini de ispat eden bir belge olduğu, yükün teslim ordinosu ile 04.03.2019 tarihinde davalının emrine verildiği anlaşılmaktadır. Yapılan mali incelemede de dava konusu faturaların davacı defterinde kayıtlı olduğu ve davalı tarafından 800,00 USD ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.

Taraflar arasında yazılı bir navlun sözleşmesi dosya kapsamında bulunmamaktadır.

Ancak davacı taşıyan .... Ltd.tarafından düzenlenen, Türkiye acentesi ... AŞ tarafından imzalanan, davalının gönderilen olarak yer aldığı konişmento bulunmaktadır. Demuraj ücreti ödemekle yükümlü olanın sorumluluğunun öncelikle sözleşme veya konişmentoya göre belirlenmesi gerekir. Bu nedenle TTK'nın 1237/1 maddesine göre taşıyan ile gönderilen (konişmentonun meşru hamili) arasındaki ilişkide konişmento esas alınır.

Her ne kadar davalı vekili, dava konusu konteynerde bulunan emtiaları 04.03.2019 tarihinde gümrükte bir başka şirkete sattığını ve sorumlu olmadığını ileri sürmüş ise de, gerek sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereğince gerekse konişmentonun 12.3 maddesi uyarınca davalının, davacıya karşı konişmentodan kaynaklanan konteynerin iadesinden ve iade edilmemesi sebebiyle doğan masraftan sorumluluğu diğer bir deyişle demuraj ödeme sorumluluğu devam etmektedir.

Ayrıca, TTK'nın 1203.maddesi ''Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur.''hükmünü içermekte olup somut olayda 04/03/2019 tarihli yük teslim talimat formunun (ordino) taşıyan tarafından tanzim edildiği ve yükün davalı gönderileni ...'e teslim edilmesinin uygun olduğunun belirtildiği, gönderilen adına ... tarafından aynı gün aslının imzalı teslim alındığı, buna göre davalının TTK'nın 1203.maddesi uyarınca da demuraj ücretinden sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Gümrük Yönetmeliği 333, Maddesinin incelenmesine göre devir işlemi sadece kap yani konteyner içerisindeki eşya için olabileceğinden, bu halde davalı ...'in konişmentoda gönderilen olarak görünmekle ve malın teslimini ilişkin ordinoyu almakla navlun sözleşmesinin tarafı olduğu, eşyasının taşındığı konteyneri boş olarak taşıyana/acentesine iade etme sorumluluğunun davalıda olduğu, eşya devri ile konteyner üzerindeki sorumluluğunun ortadan kalkmayacağı açıktır. Eşyanın tasfiye edilmesi de bu sonuca etkili değildir.

Dava konusu konişmentonun 1.2 maddesi ile konişmento taşıma sözleşmesi yerine kabul edilerek taşıyanın tarifesine atıf yapıldığı, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere tarihli varış ihbar e posta devamında tarifenin yer aldığı, e-postaya itirazda bulunulmadığı, bu tarifeye davacı taşıyanın internet sitesinden de ulaşılabildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda da belirtildiği gibi dava konusu faturalar davacı defterinde kayıtlı olup davalı tarafından 800,00 USD ödeme yapılmıştır. Alacak faturaya bağlı ve likit olmakla davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Davalının bu yöndeki istinaf başvurusunun da esastan reddi gerekmektedir.

Öte yandan davalı vekilince yargılama sırasında sözleşmenin hükümsüzlüğü ileri sürülmemiş olmakla, HMK'nın 357. maddesine göre ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen bu savunmanın istinaf aşamasında ileri sürülmesi mümkün olmadığından bu yöndeki istinaf nedeni de yerinde görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,

2-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, asıl ve birleşen dava yönünden bakiye 4.270,19 TL istinaf karar harcının davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

3-Davalı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

5-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;

HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 17/09/2026 oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.

KANUN YOLU: HMK'nın 362/1.a. maddesi uyarınca, dava konusunun miktarına göre karar kesindir.