Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2025/4223 E. 2026/501 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/364 E., 2025/276 K. DAVA TARİHİ : 05.12.2012

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; müvekkilinin sahibi olduğu 44... parsel sayılı taşınmazı 04.06.2012 tarihli Belediye Meclisi Kararı ile 646.900,00 TL muhammen bedel üzerinden ihaleye çıkardığını, 02.07.2012 tarihli ihale neticesinde en yüksek teklifi 2.500.000,00 TL+KDV olarak davalı ... Jeotermal Yatırım Elektrik Üretim A.Ş.nin verdiğini, Encümenin aynı tarihli kararıyla satışın en yüksek teklifi veren davalıya yapılmasına karar verildiğini ve bu kararın onaylandığını, davalının bildirime rağmen süresi içinde ihale bedeli ve vergi gibi yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bu nedenle ihale şartnamesinin 3. maddesi gereğince ihalenin kendiliğinden fesholunarak geçici teminatın irat kaydedildiğini, tekrar ihaleye çıkarıldığında ise taşınmazın 700.000,00 TL bedelle satıldığını, davalının edimini ifa etmemesi nedeniyle müvekkilinin ilk ihalede ikinci en yüksek teklif olan 2.450.000,00 TL üzerinden satışı gerçekleştirme fırsatını kaçırdığını, aradaki farktan iradın mahsubu ile bulunan 1.730.593,00 TL yanında ihale bedelleri arasındaki fark nedeniyle belediye gelirleri arasında olan tellallık harcının eksik tahsil edilmesi sonucu oluşan 17.500,00 TL tutarındaki zarardan davalının sorumlu olduğunu belirterek, toplam 1.748.093,00 TL tazminatın ihale bedeli ve fer’îlerinin yatırılması için son tarih olan 17.07.2012 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı ... Jeotermal Yatırım Elektrik Üretim A.Ş. vekili; davanın menfi zararın tazmini talebiyle ve borçlunun temerrüdü hükümlerine dayanılarak açıldığını, oysa 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde düzenlenen ihalenin ihale alıcısının kusuru nedeniyle feshi hâlinde öngörülen yaptırımın geçici teminatın irat kaydedilmesi yönünde olduğu, ihale şartnamesinin sözleşme olarak kabul edilemeyeceğinden 2886 sayılı Kanunun 62. maddesi yollamasıyla sözleşmelerde temerrüde ilişkin genel hükümlerin değil, 2886 sayılı Kanunun 57. maddesi ve şartnamenin 3. maddesinin uygulanması gerektiğini, bu nedenle müvekkilinden irat kaydedilen geçici teminat dışında tazminat talebinde bulunulamayacağını, bunun dışında davacının herhangi bir zararının da bulunmadığını, zira taşınmazın kıymet takdiriyle belirlenen muhammen bedelin üzerinde bir bedelle ihale edildiğini, bunun yanı sıra ilk ihalede ikinci en yüksek teklifi veren dava dışı şirketin ikinci ihaleye katılmadığını, bu durumun ikinci teklifi verenin de bedeli ödeyemeyecek olduğunu gösterdiğini ve muhtemelen yine ihalenin fesholunacağını, davacı idarenin ihaleyi yapmama, iptal etme hakkı varken ikinci ihalede tek katılımcı olmasına ve ilk artırımda teklif 960.000,00 TL iken ikinci artırımda teklifin yüzde otuz aşağı çekilmesine rağmen ihalenin onaylandığını, davacının iptal hakkını kullanmamasının sonuçlarına kendisinin katlanması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiş; davalı ... Jeotermal Yatırım Elektrik Üretim A.Ş. ile Gürmat Elektrik Üretim A.Ş. arasındaki devir yoluyla birleşme sözleşmesi 22.03.2013 tarihli 8284 sayılı Ticaret Sicilinde yayımlanmış, tüzel kişiliği sona eren şirket yerine devralan Gürmat Elektrik Üretim A.Ş. davalı sıfatıyla davaya dâhil edilmiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 23.10.2013 tarihli kararıyla; davacı Belediyenin 2886 sayılı Kanunun 57. maddesi çerçevesinde ihaleyi feshettiği, bu hâlde menfi zararın talep edilebilmesi için borçlunun temerrüdünü düzenleyen hükümler uyarınca (818 sayılı Borçlar Kanunu (BK) m. 106, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 125) kendisine tanınan seçimlik hakları usulüne uygun şekilde kullanmayıp davalıyı temerrüde düşürmediği, ikinci ihalenin ilk ihalenin kıymet takdiriyle belirlenen değerden fazlasına gerçekleştiği gözetildiğinde davacının zararının da bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ 1. Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi 11.05.2015 tarihli ilamla; davacının davalının edimini yerine getirmemesi nedeni ile ikinci bir ihale düzenlemek zorunda kaldığı ve taşınmazı 27.08.2012 tarihli ikinci ihalede 700.000,00 TL bedel ile satabildiği, davacının ilk ihalede en yüksek ikinci teklifi veren taraf ile sözleşme yapma imkanını kaybetmiş olması nedeni ile sözleşme kapsamında doğan menfi zararını davalıdan isteme hakkına sahip olduğunun kabulü gerektiği, Mahkemece, konusunda uzman bilirkişi kurulu aracılığıyla inceleme ve araştırma yapılmak ve iki ihalenin eşit şartlarda yapılıp yapılmadığı hususunun ve ikinci ihale ile birinci ihaledeki ikinci en iyi teklif arasındaki farktan doğan zararın tespiti ile sonucuna göre hüküm tesisi gerektiği gerekçesiyle, kararın bozulmasına karar vermiştir. 2. Mahkemenin 18.01.2017 tarihli kararıyla; davacının ilk ihalede en yüksek ikinci teklifi veren taraf ile sözleşme yapma imkanını kaybetmiş olduğundan sözleşme kapsamında doğan menfi zararını davalıdan isteyebileceği, her iki ihalenin 2886 sayılı Kanuna ve Belediye mevzuatına uygun olduğu, ikinci ihaleye tek isteklinin katılmasının ihalenin usulsüz yapıldığı anlamına gelmeyeceği, davacı Belediyenin ihaleyi kazanan davalının ihale bedelini ve diğer masrafları ödeyeceğine güvendiği ve davalının teklifinden sonra gelen en iyi, en uygun ve mevcut fırsatı kaçırdığı, kaçan fırsat nedeniyle doğan menfi zararın ilk ihalede ikinci yüksek teklifi edilen rakam olan 2.450.000,00 TL ile ikinci ihalede ihale edilen bedel olan 700.000,00 TL arasındaki farkın 1.767.500,00 TL olduğu gerekçesiyle, taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne, 1.748.093,00 TL tazminatın 17.07.2012 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 3. Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi 14.02.2018 tarihli ilamla; hükmün onanmasına karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili tarafından karar düzeltme isteminde bulunması üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi 29.05.2019 tarihli ilamla; Mahkemece bozma ilamına uyularak bilirkişi kurulundan rapor aldırıldığı, rapordaki çoğunluk görüşüne itibarla ihalelerin eşit yapıldığı vurgulanarak menfi zarar yönünden davanın kabulüne karar verildiği, 29.09.2016 tarihli bilirkişi kurulu raporunda ayrıca Prof.Dr. Ali Akyıldız'ın muhalefet görüşünün de yer aldığı, bu görüşte ihalelerin eşit şartlarda yapılmadığının belirtildiği, muhalefet şerhinde belirtildiği şekilde ihaleler irdelendiğinde, birinci ihale şartnamesinin 3. maddesinde taşınmaz bedeli ve ferilerinin vezneye yatırılması için belirlenen süre 15... . İhale şartnamesinde bu sürenin 7 güne indirildiği, ayrıca ilk ihale şartnamesinde cezai şart ihtiva eden herhangi bir madde yer almamaktayken 2. ihale şartnamesinin 5. maddesine isteklinin edimini yerine getirmemesi halinde 300.000,00 TL cezai şart ödeyeceği hususunun eklendiğini, yenilenen bu madde hükümleri ile ihale şartlarının ağırlaştığı, ikinci ihaleye tek bir isteklinin katıldığı hususunun da bu duruma bir gösterge teşkil ettiği, hal böyle olunca, iki ihalenin eşit şartlarda yapılmadığının kabulü ile davanın reddi gerektiği gerekçesiyle, davalının karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairenin onama ilamının kaldırılmasına, davalının temyiz itirazlarının incelenmesi ile hükmün davalı lehine bozulmasına karar vermiştir. 4. Mahkemenin 13.11.2019 tarihli kararıyla; önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiş; direnme kararına karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 5. Hukuk Genel Kurulunun 06.12.2022 tarihli kararıyla; dava konusu olayda iki ihale arasında makul sürenin bulunduğu, ancak iki ihalenin şartları açısından aynı koşullarda yapıldığından bahsedilemeyeceği, direnme kararının hatalı değerlendirme ve eksik incelemeye dayalı olup usul ve yasaya aykırı olduğu, ne var ki bozma kararında salt bu gerekçeyle davanın reddi gerektiği kabul edilmiş ise de davalının sorumluluğunun tespitinde belirlenmesi gereken bir husus daha olduğu, ikinci ihalenin ilkiyle aynı koşullarda yapılmış olsaydı muhtemel satış bedelinin ne olacağı saptanmadan davacının gerçek zararının tespit edildiğinden bahsedilemeyeceği, Mahkemece yapılan inceleme, aradan beş hafta kadar kısa bir süre geçmiş olmasına rağmen satış bedelinin yaklaşık yüzde yetmiş oranında düşmesinin nedenini ortaya koymak yönünde de yetersiz olduğu, şayet zarar ihale koşullarındaki değişiklik ya da dosyaya sunulan deliller çerçevesinde tespit olunacak bir başka sebepten kaynaklanıyorsa zarar ile davalının eylemi arasında illiyet bağının varlığından söz edilemeyeceğinden sorumluluğun davalıya yüklenmesinin de mümkün olmayacağı, Mahkemece konusunda uzman bilirkişiler aracılığıyla taraf ve Yargıtay denetimine açık bir rapor alınarak neticesine göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, ilaveli değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir. 6. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının edimini ifa etmemesi üzerine davacı İdare tarafından dava konusu taşınmaza ilişkin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu 57. maddesi gereğince ihaleyi bozduğu ve taraflar arasında bir borç ilişkisi kurulmadığı, davalıyı temerrüde düşürmediği anlaşıldığından davalının eylemiyle davacının iddia ettiği zarar arasında illiyet bağı tespit edilemediği, davalının ilk ihalede verilen en yüksek ikinci teklif ile ikinci ihale bedeli arasındaki farkı tazmin sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; müvekkili Belediyenin menfi zararı nedeniyle tazminata hak kazandığını, davalının ihale şartnamesine bizzat imza attığını, ancak taahhüt ettiği edimi yerine getirmediğini, ihalenin davalının edimini ifa etmemesi nedeniyle feshedildiğini, davalının temerrüde düştüğünü, müvekkilinin tazminat istemekte haklı olduğunu, dosya kapsamında bilirkişi incelemesine bile gerek olmadığını, müvekkili belediyenin zararının ilk ihaledeki en yüksek ikinci teklif ile ikinci ihaledeki satış bedeli arasındaki fark göz önünde bulundurularak tespit edilmesi gerektiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, yapılan ihale sonucunda sözleşmenin yerine getirilmemesi nedeniyle uğranılan menfi zararı tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece; uyulan bozma ilamı doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda karar verildiği, bozmaya uymakla kesinleşen ve karşı taraf yararına usuli kazanılmış hak durumu oluşturan kısımlar hakkında yeniden inceleme yapılmasına imkan bulunmadığı, bozma sonrası alınan bilirkişi raporunun taraf, mahkeme ve Yargıtay denetimine uygun olduğu, iki ihalenin eşit koşullarda yapılmadığı, davacının ikinci ihalede muhammen bedeli düşük belirlenmiş olmasının kendi kusurundan kaynaklandığı zarar ile davalının eylemi arasında illiyet bağının varlığından söz edilemeyeceğinden sorumluluğun davalıya yüklenmesinin de mümkün olmayacağının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun kararın onanmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA, Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,09.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.