Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2024/4246 E. 2026/467 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2574 E., 2024/1417 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kayyım vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava, 5737 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca gaiplik ve vakfına rücu nedenine dayalı kamulaştırma bedelinin tahsili isteğine ilişkindir.

Davacı İdare vekili; dava konusu 28 67... parsel sayılı ... Vakfından icareli taşınmazın 6/12 payı ... ... kızı ... ..., 3/12 payı ... ..., 1/12 payı ..., 1/12 payı ... ..., 1/12 payı ... ... adlarına kayıtlı iken gaip olan hissedarlara kayyım tayin edildiğini, taşınmazın acele kamulaştırılmasına karar verildiğini ve bu hisselere isabet eden 447.393,49 TL'nin %10'u olan 44.739,35 TL taviz bedeli olarak tahsil edildiğini, kalan 402.654,14 TL’nin kayyım hesabına yatırıldığını ileri sürerek 5737 sayılı ... Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca gaiplik kararı verilmek suretiyle taşınmazın vakfına aidiyetinin tespitiyle, hakkın kamulaştırmayla bedele dönüşmesi sebebiyle 26.04.2018 tarihi itibariyle 402.654,14 TL'lik bedelin tediye edildiği mezkûr tarihten bugüne kadar işlemiş ve işleyecek faizleriyle birlikte ödenmesine karar verilmesini istemiştir.

Davalı; taviz bedeli ödendiğinden davacının dava açma sıfatı olmadığını, vakfın sahih veya gayri sahih olup olmadığının tespiti gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kayıt malikleri veya ölmüş ise mirasçılarının tüm araştırmalara rağmen belirlenemediği, gaiplik koşullarının oluştuğu, tapu kaydında vakfı şerhi bulunduğu, taşınmazın mahlûlen vakfa dönmesi gerektiği ancak kamulaştırılması nedeniyle davalı Kayyım hesabında bulunan paranın yasal faizleriyle birlikte ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı Kayyım vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, yasal koşullar oluştuğundan davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Dosya içeriğinden; dava konusu ... Vakfından icareli şerhi bulunan 28 67... parel sayılı 115, 91... miktarlı arsa nitelikli taşınmazın 6/12 payı ... ... kızı ... ..., 3/12 payı ... ..., 1/12 payı ..., 1/12 payı ... ..., 1/12 payı ... ... adlarına 19.10.1962 tarihli tesis kadastrosu ile kayıtlı iken ... 13. Sulh Hukuk Mahkemesinin 21.05.2013 tarihli 2012/234 Esas, 2013/1020 Karar sayılı kararı ile kayıt malikleri ..., ... ..., ... ... ve ... ...’ya; ... 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 26.04.2016 tarihli 2016/5 Esas, 2016/473 Karar sayılı kararı ile de kayıt maliki ... ...’ya hak ve menfaatlerinin korunması için ... Defterdarının kayyım tayin edildiği, ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.12.2013 tarihli 2013/39 D. İş, 2013/55 Karar sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın tamamının dava tarihi itibariyle acele el koyma bedelinin 376.544,00 TL olduğunun tespitine, tespit edilen bedelden 191.000,00 TL’sinin davalıların tapu hisseleri oranında kayyım adına açılacak banka hesabına devlet borçlarına işlenecek en yüksek faizi ile birlikte bloke edilmesine, bakiye kalan miktar yönünden taksitlendirme yapılmasına, dekontun sunulması halinde taşınmaza acele el konulmasına karar verildiği, taşınmazın tamamının 15.05.20 18... .06.2018 tarihli işlemler ile ... Belediyesi adına tescil edildiği, bilahare 04.07.2018 tarihli satış ile dava dışı şirkete temlik edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; 5737 sayılı Kanun’un 17. maddesinde; “Tasarruf edenlerin veya maliklerin mirasçı bırakmadan ölümleri, kaybolmaları, terk veya mübadil gibi durumlara düşmeleri halinde icareteynli ve mukataalı taşınmaz malların mülkiyeti vakfı adına tescil edilir.” hükmüne yer verilmiş olup anılan yasal düzenleme uyarınca taşınmazın vakfı adına tesciline karar verilebilmesi ya da bedelinin ... idaresine ödenmesi için kayıt maliklerinin gaip olup olmadıkları, mirasçı bırakmadan ölüp ölmediklerinin saptanması gerektiği kuşkusuzdur.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 33. maddesi ise; "Mahkeme, gaipliğine karar verilecek kişi hakkında bilgisi bulunan kimseleri, belirli bir sürede bilgi vermeleri için usulüne göre yapılan ilânla çağırır. Bu süre, ilk ilânın yapıldığı günden başlayarak en az 6 aydır." hükmünü içermektedir. Bu hüküm uyarınca, gaip kişiler için yapılan ikinci ilânın ilk ilândan başlayarak en az 6 ay sonra yapılması gerekeceği açıktır.

Somut olaya gelince; Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yeterli olduğunu söyleyebilmek mümkün değildir. Şöyle ki; dava konusu taşınmasın ilk tesisinden itibaren tedavül kayıtları mercinden istenmemiş, kayıt maliklerinin mirasçılarının bulunup bulunmadığı, gaip kişilerden olup olmadığı konusunda yeterli araştırma yapılmamış, acele kamulaştırma dosyası ve ... 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/5 Esas, sayılı kayyım tayini dosyası dosya arasına alınmamış, ... Genel Müdürlüğünden vakfa ilişkin vakfiye dosya arasına alınmasına rağmen taşınmazda keşif yapılmak suretiyle bilirkişiden rapor alınmamış, 26.04.2018 tarihli ... yazısında kamulaştırma davası kapsamında kayıt malikleri için açılan hesapların kapatıldığı, kapatılan hesaplardaki faiz dahil toplam 226.530,03 TL ve kurum hesabına yatırılan 220.863,46 TL bedel dahil toplam 447.393,49 TL’den 44.739,35 TL’nin davacı İdareye taviz bedeli olarak ödendiği, 25.343,05 TL’nin ... Belediyesine emlak ve çevre temizlik vergisi olarak ödendiği, geriye 377.311,09 TL kamulaştırma bedelinin ... kayyım Büro Başkanlığının ... Şubesi nezdinde ki 00...87 1 hesabına gönderildiğinin bildirildiği halde hesap kaydına ilişkin evrak dosya arasına alınmamış, 402.654,14 TL bedel üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Öte yandan; gaiplik kararına ilişkin ilk ilan 10.01.2019 tarihinde, ikinci ilan 29.03.2019 tarihinde yapılmış olup iki ilan arasında yasal 6 aydan kısa süre bulunması da doğru değildir.

Hal böyle olunca; çekişme konusu taşınmazın ilk tesisinden itibaren dayanak tüm belgelerin eksiksiz temini, ayrıca kayıt malikleri ya da mirasçılarının kimliğinin tespitine ilişkin başkaca bilgi ve belge bulunup bulunmadığının sorulması, getirtilecek belgelerdeki verilerden yararlanmak suretiyle kayıt maliklerinin nüfus kaydının ve mirasçıları bulunup bulunmadığının İlçe Nüfus Müdürlüğünden ve Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden sorularak tereddütte yer bırakmayacak biçimde açıklığa kavuşturulması, gaiplik ilanın usulüne uygun şekilde yapılması, ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 06.12.2013 tarihli 2013/39 D. İş ve ... 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/5 Esas sayılı dosyalarının dosya arasına alınması, kamulaştırma bedelinin yatırıldığı kayyım hesabına ilişkin kayıtların temini, taşınmazda keşif icra edilerek uzman bilirkişi marifetiyle dosya arasına alınan vakfiye de değerlendirilmek suretiyle inceleme yapılması ve 5737 sayılı Kanun’un 17. maddesindeki koşullarının oluşup oluşmadığı değerlendirilerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile yetinilerek yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru değildir.

Kabule göre de, hüküm kısmında gaipliğine karar verilen kişilerin isimlerine yer verilmeden infazda tereddüt yaratacak şekilde karar verilmesi de doğru değildir.

Davalı kayyım vekilinin değinilen yönlerden temyiz itirazlarının kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.