İlk Derece Mahkemesi 2026/890 E. 2026/833 K.

T.C. ANTALYA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/890 Esas KARAR NO : 2026/833 DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 19/09/2026 KARAR TARİHİ : 09/11/2026

Mahkememizde görülmekte olan alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde davacının bu tarihten yaklaşık 2 ay önce yatırım amaçlı davalıdan külçe has altın aldığını ve evde saklama zorluğu çektiğinden 1000 gr külçe has altını ... tarihinde davalı tarafa emanet olarak bıraktığını, değişik zamanlarda davacı emanette bulunan altının belli gramlarını farklı tarihlerde ihtiyaç üzerine bozdurduğunu ve karşılığını nakit olarak aldığını, ancak bakiye 209,03gr karşı tarafta emanet altını kaldığını, belirterek ... tarihinde davalı şirkete emanet olarak bırakılan 1000 gr has külçe altından davacıya geri iade edilmeyen 209,03gr has altının davacıya aynen iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında yazılı yada sözlü olarak yapılan bir emanet sözleşmesi bulunmadığını, davacı tarafça dayanılan belgedeki imzanın davalı şirket yetkilisine ait olmadığını, görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğunu, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DAVA : Dava, tüketim ödüncü sözleşmesine dayanan ödünç iadesine ilişkin davadır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ: Dava, ... tarihinde Antalya Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır. ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün cevabi yazılarına göre davacının faal bir mükellefiyet kaydı bulunmamaktadır. ... Ticaret ve Sanayi Odasının cevabi yazılarına göre davacının faal bir oda kaydı bulunmamaktadır Dava konusu olayla ilgili hukuk kurulları şunlardır; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 2., 73., 83. maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 386. Maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 115/1. ve 138. maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 5. maddesi. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 386. maddesinde; "Tüketim ödüncü sözleşmesi, ödünç verenin, bir miktar parayı ya da tüketilebilen bir şeyi ödünç alana devretmeyi, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir." biçiminde tanımlanmıştır. Tüketim ödüncü, bir şeyin kullandırılması amacını güden öteki sözleşmelerden kullanma konusu şeyin mülkiyetinin ödünç alana geçirilmesi yönünden ayrılmaktadır. Gerçekten de kira ve kullanım ödüncünde sözleşme konusu şeyin mülkiyeti kiracıya veya ödüncü alana geçirilmediği yalnızca zilyetli devredildiği halde tüketim ödüncünce mülkiyet ödünç alana geçilmektedir. Fakat bu geçiş kesin olmayıp sözleşme sonunda ödünç alan tüketim ödüncü konusu şeyin eşit miktarda ve nitelikte bir benzerini ödünç verene geri verme borcu altındadır. Tüketim ödüncü sözleşmesinin konusu bir miktar para ya da tüketilebilen şeyler oluşturur. Tüketilebilen eşya, sayı, ölçü ya da tartıyla belirlenebilen ve biri ötekinin yerine konulabilen şeylerdir. Bireyselleştirilmiş şeyler kural olarak tüketim ödüncü konusunu oluşturamaz. Çünkü böyle bir eşyanın yerine konulabilecek bir benzeri yoktur. Ödünç konusu şey tüketilebilen nitelikte olmasa da sözleşme sonunda o şey aynen değil fakat eşit miktar ve nitelikteki bir benzeri geri verilmektedir. Bu nedenle tüketim konusu ödüncü konusu şeyi mülkiyetinin ödünç alana geçirilmesi olan bir durumdur (Zevkliler, Aydın/ Gökyayla, K. Emre; Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri 19. Bası, Ankara 2019, s. 384 vd.). Asliye Ticaret Mahkemesi; dava konusunun değerine veya miktarına bakılmaksızın ticari davalara ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli özel bir mahkemedir. Asliye Ticaret Mahkemesinin görevine giren işlerin genel çerçevesi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 5. maddesinde düzenlenmiştir. Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır. Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hâle getirmez. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava hâline getirmez. Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda yeterli görülmüştür (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16/04/2019 tarih 2017/17-1097E. 2019/458K. sayılı kararı). Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 29/04/2025 tarih 2025/1339E. 2025/1321K. sayılı kararında; "... Dava, davacı tarafından davalıya emaneten teslim edilen altının ya da bedelinin iadesi istemi ile açılmış olup davalı tarafın kuyumcu olduğu da gözetildiğinde taraflar arasındaki ilişkinin TBK'nın 389. Maddesine göre tüketim ödüncü sözleşmesi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu itibarla dava 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinde sayılı mutlak ticari davalardan değildir. Yine her iki tarafın tacir olması ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmesinden kaynaklanması halinde görevli mahkeme Ticaret Mahkemesi olacaktır. Dosya kapsamına göre davalı tacir olmadığından dosyanın genel mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesinde sonuçlandırılması gerekmektedir..." denilmiştir. Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 10/07/2026 tarih 2026/1633E. 2026/1463K. sayılı kararında; "... davacının talebinin TBK'nun 386. Maddesi hukuki sebebine dayalı tüketim ödüncü sözleşmesine (ödünç para vermekten) ilişkin alacak talebine ilişkin olduğu, ... Vergi Dairesi yazı cevabına göre gayrimenkul sermaye iradı mükellefi olduğu ve 213 Sayılı Vergi Usul Kanununa istinaden tacir sayılmadığı, tacir kaydının davacının temsilcisi olduğu şirkete ait olduğu, davacının temsilcisi olduğu şirketin dava konusu uyuşmazlığa konu hukuki ilişkinin ve eldeki davanın tarafı olmadığı, verildiği iddia olunan borç paranın ticari işletmesiyle de ilgili olmadığı, dava konusu uyuşmazlık mutlak veya nispi ticari dava niteliğinde olmadığından, somut uyuşmazlığın genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir..." denilmiştir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 16/12/2022 tarih 2022/2288E. 2022/2994K. sayılı kararında; "... her ne kadar davacı bir ticaret şirketi olup tacir ise de, davalı dernek vasfında olup tacir sıfatını haiz değildir. Uyuşmazlık, taraflar arasındaki ödünç sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, TTK'nın 4. maddesinde öngörülen mutlak ticari davalardan da değildir. Bu durumda, tarafların sıfatına ve davanın niteliğine göre nispi ya da mutlak nitelikteki bir ticari dava söz konusu olmadığından, davada görevli mahkeme, Asliye Ticaret Mahkemesi değil, genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesidir..." denilmiştir (aynı mahiyette Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 22/03/2022 tarih 2022/73E. 2022/735K. sayılı kararı). Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 05/04/2021 tarih 2021/567E. 2021/670K. sayılı kararında; "...taraflara arasındaki uyuşmazlığın TBK'nun 386. Maddesinde belirtilen tüketim ödüncü sözleşmesinden kaynaklandığının anlaşıldığı, her ne kadar ilk derece mahkemesince, davalının işten çıkarılması üzerine yasal haklarını talep etmesi üzerine davanın açıldığı, bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlığın iş ilişkisinden kaynaklandığından bahisle görevsizlik kararı verilmiş ise de; somut uyuşmazlığın TBK'nun 386. Maddesinde belirtilen tüketim ödüncü (Bir miktar paraya ilişkin olarak) sözleşmesinden kaynaklandığı sabit olduğuna göre görevli mahkemenin HMK'nın 2. Maddesine göre genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesi olduğu..." denilmiştir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 02/07/2019 tarih 2019/565E. 2019/4744K. sayılı kararında; "...vekalet ücreti, görevli mahkemece yapılan yargılama sonunda oluşacak sonuca göre hükmedilecek vekalet ücretidir. Görevsizlik kararı için ayrı, yapılan yargılama sonucu ayrı vekalet ücreti verilmesi kanuna aykırıdır. Birleştirilen davanın görevsiz mahkemede açılması üzerine verilen görevsizlik kararı yönünden mahkemece ayrıca vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinin düşünülmemesi..." denilmiştir. Davamıza gelince; davacı tüketim ödüncü sözleşmesine konu şeyden bakiye kalan kısmın iadesi istemi ile dava açmıştır. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 386. maddesinde; "Tüketim ödüncü sözleşmesi, ödünç verenin, bir miktar parayı ya da tüketilebilen bir şeyi ödünç alana devretmeyi, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir." biçiminde tanımlanmıştır. Tüketim ödüncü, bir şeyin kullandırılması amacını güden öteki sözleşmelerden kullanma konusu şeyin mülkiyetinin ödünç alana geçirilmesi yönünden ayrılmaktadır. Gerçekten de kira ve kullanım ödüncünde sözleşme konusu şeyin mülkiyeti kiracıya veya ödüncü alana geçirilmediği yalnızca zilyetli devredildiği halde tüketim ödüncünce mülkiyet ödünç alana geçilmektedir. Fakat bu geçiş kesin olmayıp sözleşme sonunda ödünç alan tüketim ödüncü konusu şeyin eşit miktarda ve nitelikte bir benzerini ödünç verene geri verme borcu altındadır. Tüketim ödüncü sözleşmesinin konusu bir miktar para ya da tüketilebilen şeyler oluşturur. Tüketilebilen eşya, sayı, ölçü ya da tartıyla belirlenebilen ve biri ötekinin yerine konulabilen şeylerdir. Bireyselleştirilmiş şeyler kural olarak tüketim ödüncü konusunu oluşturamaz. Çünkü böyle bir eşyanın yerine konulabilecek bir benzeri yoktur. Ödünç konusu şey tüketilebilen nitelikte olmasa da sözleşme sonunda o şey aynen değil fakat eşit miktar ve nitelikteki bir benzeri geri verilmektedir. Davacı davalıya altın bıraktığını, bırakılan altının bir kısımın geri alındığını, bakiye kısmının alınamadığı ileri sürmektedir. Başka bir ifade ile davacı bireyselleştirilmemiş/ tüketilebilir şeyin iadesini istemektedir. Bu haliyle taraflar arasında bulunduğu ileri sürülen ilişki 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 386. maddesinde düzenlenen tüketim ödüncü sözleşmesidir. Dava, davacı tarafından davalıya emaneten teslim edilen altının ya da bedelinin iadesi istemi ile açıldığından davalı tarafın kuyumcu olduğu da gözetildiğinde taraflar arasındaki ilişkinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 386. maddesine göre tüketim ödüncü sözleşmesi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu itibarla dava 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4. maddesinde sayılı mutlak ticari davalardan değildir. Yine her iki tarafın tacir olması ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmesinden kaynaklanması halinde görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olacaktır. Dosya kapsamına göre davacı tacir olmadığından görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olduğundan mahkememizin görevsizliğine ve Asliye Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmesi gerekmiştir. Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderine o mahkemece bakılacağından, bu konuda karar vermek görevli mahkemeye bırakılmıştır. Görevsizlik, yetkisizlik ve gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise; talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderini ödemeye mahkum edileceğinden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1. Davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 114/1-c ve 115. maddeleri gereğince usulden REDDİNE, 2. Davacı ve/veya davalıdan herhangi birinin talebi halinde dava dosyasının görevli Antalya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, 3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 20. maddesi gereğince taraflardan birinin görevsizlik kararı süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık hak düşürücü süre içerisinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli Antalya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesini talep etmelerinin gerektiğine, aksi taktirde mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğine, 4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 331/2 maddesi gereğince; görevsizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine o mahkemenin hükmedeceğine; şayet görevsizlik kararından sonra davaya başka bir mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine mahkememizin dosya üzerinden bu durumu tespiti ile davacıyı yargılama giderlerini (yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücreti) ödemeye mahkum edeceğine, 5. Davacı ve davalı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve istek halinde görevli mahkemede tevzi edilecek dosyaya aktarılmasına, dava dosyasının görevli mahkemeye süresi içinde gönderilmesinin talep edilmemesi halinde, bakiye gider avansının istek halinde yatıran davacıya ve davalıya iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı 6100 sayılı HMK.nun 20/1. maddesi delaletiyle, 114/1-c. maddesi yollamasıyla 6100 sayılı HMK.nun 115/1-2. maddesi gereğince, 6100 sayılı HMK.'nun 341/1-a., 342. ve 345. maddeleri gereğince Mahkememiz gerekçeli kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 HAFTALIK SÜRE İÇERİSİNDE Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE İSTİNAF KANUN YOLU açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulun anlatıldı.09/11/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır