İlk Derece Mahkemesi 2026/387 E. 2026/634 K.

T.C. İSTANBUL 22. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/387 Esas KARAR NO : 2026/634

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç)) DAVA TARİHİ : 26/11/2025 KARAR TARİHİ : 22/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının ... ili, ... ilçesi'ne bağlı ... mevkindeki maden sahasının ... Ruhsat numaralı maden ruhsatına sahip olduğu, sözleşme, anılan ruhsata göre imzalandığı ve sözleşmeye göre 5 yıl süre boyunca davacı şirket, maden sahasının işletmesini gerçekleştirdiği, maden sahasında ..., demir, ... ve ... madenleri bulunduğu, sözleşme 5 yıl süreyle akdedildiği ve 4. maddede sözleşmenin yenilenmesi iradesi taraflara bırakıldığı, bu kapsamda, sözleşme süresi bitmeden, davalıya ... 17. Noterliği'nin ...T. ... Yev. Numaralı ihtarnamesi gönderilerek, süre bitimi olan 28.08.2024 tarihinden sonra sözleşmenin yenilenmeyeceği ve maden sahasının davalıya teslim edileceği bildirildiği, ihtarname e-tebligat yoluyla aynı gün davalı şirkete ulaştığı, davalının sözleşmenin yenilenmeyeceği bildirildikten ve sözleşme süresi tamamlandıktan sonra tutanak karşılığında maden sahası davalı şirket vekiline teslim edildiği, önemle belirtmek gerekir ki işbu davadaki talepleri, mezkur ... sözleşmesinden kaynaklı bir ihtilafa dayanmadığı, sözleşme, süresi sonunda yenilenmeyerek tarafların hak ve yükümlülükleri sona erdirildiği, devlet hakkı ödemeleri, ... (...) muhasebe birimi hesabına yapıldığı, davacı, ... sözleşmesi ile maden sahasını işettiğinden, ... nezdinde davacı adına işletme hesabı açılmakta, sahadan çıkarılan madenlere dair tüm işlemler bu hesap üzerinden yapıldığı, devlet hakkı ödemesi muaccel hale geldiğinde de ... tarafından tahakkuklar oluşturularak ödeme alındığı, dolayısıyla davacının ödemeyi sadece kendi sorumluluğunun bulunduğu dönem için hesaplayarak, kısmi ödeme yapması mümkün olmadığı, bu kapsamda, ... tarafından 2024 takvim yılı için (01.01.2024 - 31.12.24) devlet hakkı ödemeleri hesaplaması yapıldığı ve ilgili hesaplara tahakkukları tanımlandığı, davacı da sisteme giriş yaparak her maden grubu için ayrı ayrı devlet hakkı ödemesini gerçekleştirdiği, ... tarafından, demir madeni için 750,00 TL, -... madeni için 25.933,50 TL, -... madeni için 314.099,00 TL, ... madeni için 314.099,00 TL devlet hakkı tahakkuku yapıldığı, toplam 654.881,50 TL devlet hakkı ödemesi 30.06.2025 tarihinde yapıldığı, ödeme dekontlarının sunulduğu, davanın kabulü ile davalı yanın ... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyaya yaptığı haksız ve kötü niyetli itirazın iptaline ve takibin devamına, somut davada yasal şartlar gerçekleştiğinden %20'den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatının ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen ... sözleşmesinin 15. maddesi ile yetkili mahkemenin belirlendiği, yargılama bakımından istanbul mahkemeleri yetkili olduğu, İstanbul Anadolu mahkemelerin huzurdaki anlaşmazlık bakımından inceleme yapma yetkisi bulunmadığı, dosyanın herhangi bir inceleme yapılmaksızın HMK m.17 hükmü gereği yetkili İstanbul Ticaret Mahkemelerine gönderilmesi talep edildiği, ayrıca; her ne kadar davacı yanca huzurdaki davanın ... sözleşmesinden kaynaklanmadığı ve bu nedenle genel yetki kuralının uygulanacağı belirtilmiş ise de dava, mezkur sözleşme kapsamında yapılan bir ödemenin iadesi istemine dayandığı,, sözleşmede öngörülen yetki kuralının uygulanması gerektiğinden, yetkisizlik nedeniyle davanın reddine, yapılacak yargılama sonucunda davacı tarafından açılan haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine, davacının müvekkilinin zararına sebebiyet vermesinden ötürü kötüniyetli davacının İİK 170. maddesi uyarınca takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak koşuluyla kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, davalı tarafın ... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyadaki itirazının iptali ile %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesi talebini içerir itirazın iptali davasıdır . Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacı ile davalı şirketler arasında akdedilen 28/08/2019 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli ... sözleşmesinin sürenin bitimiyle sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak; maden sahasının davalıya teslim edildiği iddiası karşısında, sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca davacının davalıdan .... (...) kayıtları, devlet hakkı ödemeleri ve banka dekontlarına dayalı olarak talep edebileceği bir alacağının bulunup bulunmadığı, bu doğrultuda davalı borçlu tarafından ... İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı icra takip dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamı şartlarının oluşup oluşmadığı ve davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilip hükmedilemeyeceği hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece resen göz önüne alınır. Ticaret Mahkemesinin görev alanını düzenleyen 6102 Sayılı TTK'nın 4 ve 5 maddeleri şu şekildedir: "MADDE 4- (1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; a) Bu Kanunda, b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde, c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde, d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta, e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde, f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde, öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır. MADDE 5- (1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesinde, Sulh Hukuk Mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın; kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun'una göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları görürler, hükmüne yer verilmiştir. Somut olayda; taraflar arasında akdedilen 28/08/2019 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli ... sözleşmesinin sona ermesinden sonraki döneme ilişkin olarak sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca ödenen bedellerin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptalini talep etmiştir. ... sözleşmeleri, ruhsat sahibinin maden hukukundan doğan ruhsata konu sahayı işletme hakkını 3. kişiye kiraladığı kendine özgü sözleşme türüdür. Maden Kanunu'nun 4. ve 5. maddelerine göre arama ruhsatnamesi , buluculuk ve işletme ruhsatı haklarının hissedarlara bölünemeyip bir bütün halinde muameleye tabi tutulması nedeniyle hak sahiplerinin bu haklarını geçici süreyle işletmesinin başkasına verilmesi suretiyle hak sahiplerinin haklarını, sürekli olarak kaybetmemesi ve sahanın büyüklüğü nedeniyle verimli olarak işletilmesi amaçlanmıştır. ... sözleşmesi ile, maden ruhsat sahalarının hukuku (ruhsatı vs .) uhdesinde kalmak kaydıyla, hak sahibinin özel veya tüzel bir kişiye kararlaştıracakları süre zarfında tahsis edilmesi, bunun karşılığında maden ocağının işletilmesini üstlenen özel veya tüzel kişinin ruhsat sahibine üreteceği madene göre sözleşmede belirlenecek bedeli ödemeyi taahhüt ettiği sözleşmedir. Yerleşik uygulamada, ... sözleşmelerinin TBK'nun ürün kirası niteliğinde olduğu, kabul edilmektedir. HMK 'nun 4.maddesi uyarınca kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkların sulh hukuk mahkemesinde görüleceği düzenlenmiştir. Buna göre sulh hukuk mahkemeleri tüm kira ilişkileri bakımından özel yetkili mahkeme haline getirilmiştir. Görev kamu düzeninden olup, taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemece kendiliğinden gözetilmelidir. HMK 4. madde ve TTK 5. maddesi gereğince davaya bakma görevi Mahkememize ait olmayıp davacı tarafça açılan davanın İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğinden, mahkememizin görevsizliğine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİ nedeniyle HMK.nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince usulden REDDİNE, karar kesinleştiğinde ve kesinleşme tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli İSTANBUL NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE, 2-Kararın kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içerisinde dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmediği taktirde, talep halinde HMK nun 20.maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına ve aynı yasanan 331/2.maddesi gereğince yargılama giderleri hakkında karar verilmesine, 3-Harç, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve gider avansı hususunun görevli mahkemece değerlendirilmesine, Dair, HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 22/09/2026

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır