İlk Derece Mahkemesi 2026/1811 E. 2026/73 K.

T.C. İSTANBUL 24. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/1811 Esas KARAR NO : 2026/73

DAVA : Menfi Tespit (Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 04/09/2026 KARAR TARİHİ : 17/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar vekili, Müvekkili ...A.Ş.'nin antrepo işi ile uğraşan bir şirket olduğunu, depo ihtiyacı için... Tic. A.Ş firmasına ait ... adresinde bulunan depoyu ticari amaçla kiralamak için bu şahısla görüşmelere başladığını, ...'nın bu talebi kabul ederek depoyu müvekkili şirkete kiraladığını, Türkiye'de yerleşik bir işinin olmadığını, ...' da yaşadığını, kira gelirlerini yurt dışına transfer ettiğini söylediğini, bu şekilde kira ilişkisinin 2013 yılında başladığını, söz konusu kira ilişkilerinin her bir döneminde kiralamaya konu alanın büyüklüğü ve kira bedelinin yüksek miktarlı olması sebebiyle idarelerinde oldukları şirketler adına teminat senetlerinin müvekkili tarafından düzenlenerek teslim edildiğini, müvekkillerinin başka ...olmak üzere davalı yana kiralamadan kaynaklanan yakın ticari ilişkileri sebebiyle bu şekilde istenilen uygulamayı ticari hayatın bir parçası olarak itiraz etmeksizin kabul ettiklerini, teminat senedi lehdarının ne sebeple kiralayan yerine onun bağlantılı olduğu söylenen başka bir firma olarak düzenlettirilmesinin istendiğini sorgulamadığını, zaman içerisinde mülkiyet hakkı sahibi olan ... firması üzerinden kiralama ilişkisini sürdürmek istemediğini, bu nedenle organik bağ içerisinde olduğu ...Tic. A.Ş. Firmasına alt kiralama hakkı verdiğini, taraflar arasında alt kiralamaya dayalı yeni kiralama ilişkisi 2019 yılı itibariyle ... firmasının verdiği alt kiralama yetkisi neticesinde müvekkili ... A.Ş. İle bu kez alt kiralayan unvanına sahip olan ... A.Ş. Firması arasında yıllara sari şekilde kurulan sözleşme ile devam ettiğini, akabinde söz konusu teminat senetleri ayrıca müvekkili ... A.Ş.'nin yetkililerine ait şirketler olan ...A.Ş. İle ... Dış. Tic. Ltd. Şti tarafından da müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatıyla da imzaladığını, alt kiralama ilişkisinin 2019 yılından itibaren kurulmasından sonra yine kira bedellerinin eksiksiz şekilde ödenmesiyle de bu senetlerin iade edildiğini, 2019 ve devamı yıllara ilişkin aynı şekilde düzenlenerek senetlerin iade edildiğini, 2022 yılı itibariyle aynı şekilde ...Şirketi lehine düzenlendiğini, teminat senetlerinin iade edildiğini, bunları da ekte sunduklarını, söz konusu kira ilişkisine konu olan depoda yaşanan yangın olayı neticesinde kira sözleşmesinin kendiliğinden sona erdiğini, söz konusu teminat senetlerinin ise iade edilmediğini, davalılarca haksız ve kötü niyetli olarak kalan senetlerinin vadeleri geldikçe ciro edilerek icra takibine konu edildiğinden huzurdaki davanın açıldığını, dava konusu senetlerin kira bedelinin teminatı olarak verildiğini, yangın olayı sebebiyle esasen bedelsiz kaldığının taraf yetkililerinin savcılık nezdinde verdikleri ifadelerindeki beyanları ile de açıkca kabullerinde olduklarını, müvekkileri tarafından 08/09/2026 vade tarihli ve 162.000,00 USD bedelli kira bedelinin teminatı olarak verilen ve yangın olayı nedeniyle bedelmiş kalmış olan işbu teminat senedi nedeniyle müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespiti, iadesi ve bu senedine iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre; kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda "Sulh Hukuk Mahkemesi" görevlidir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır. Yargıtay 3. HD'nin, Esas No: ... , Karar No:... ilamında özetle; ''... Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Mahkeme duruşma yapmadan, yani taraflara tebligat yapıp onları dinlemeden dosya üzerinden de görevsizlik kararı verebilir.'' diye belirtildiği görülmüştür. (Aynı yönde Yargıtay HGK ... Esas ...Karar sayılı ilamı) Somut dosya; kiralayanın direktifi ile kira sözleşmesinin teminatı olarak davalı tarafa verildiği iddia olunan senet nedeni ile menfi tespit talebine ilişkindir. Davacı vekili, takibe konu senedin, kiralama sözleşmesine istinaden teminat senedi olarak verildiğini iddia ederek işbu menfi tespit davasını açmıştır. Bu tür davalarda görev konusu davacının ileri sürdüğü maddi vakıalar ve talep sonucuna göre belirlenmesi gerekmektedir. Uyuşmazlık, senedin, kira sözleşmesi kapsamında teminat senedi olarak verilip verilmediği, verilmiş ise karşılıksız kalıp kalmadığı noktasında toplandığından davanın, kira uyuşmazlıklarında münhasır görevli olan sulh hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. ( Aynı taraflar arasında farklı vade tarihli senetlere ilişkin görülen dava dosyalarında İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesinin ... Esas, ... Karar sayılı, 03/12/2025 tarihli ilamı ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 55. Hukuk Dairesinin... Esas,... Karar, 20/04/2026 tarihli kararlarında uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu belirtilmiştir.) Bu itibarla; uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkemenin HMK 4. maddesi gereğince Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla aşağıda ki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın 6100 sayılı HMK 114/1 - c ve 115/2 maddeleri gereği dava şartı yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE, 2-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, 3-Görevli ve yetkili mahkemenin İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna, 4-6100 sayılı HMK'nın 20. Maddesi gereğince kararın kesinleşmesine müteakiben iki hafta içinde talep halinde dava dosyasının yetkili ve görevli mahkeme olan İstanbul Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına, (kararın tebliği ile ihtarat yapılmış sayılmasına) 5-6100 Sayılı Hukuk Muhakameleri Kanunu m.331/2 uyarınca yargılama giderleri konusunda görevli mahkemece karar verileceğinden bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Dair, 6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere dosya üzerinden karar verildi. 17/09/2026

Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır