İlk Derece Mahkemesi 2026/214 E. 2026/492 K.

T.C. İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2026/214 Esas KARAR NO :2026/492

DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:11/03/2026 KARAR TARİHİ:10/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin .... İcra Dairesi’nin 2025/... E. sayılı dosyası ile davacılar aleyhine “kambiyo senetlerine özgü haciz yolu” ile takip başlattığını, takip dayanağı olarak 14/02/2024 tanzim tarihli, 01/09/2025 vadeli, 1.500,00 USD bedelli ve lehtarı ... olan bono gösterildiğini, .... İcra Dairesi’nce düzenlenen Örnek 10 ödeme emrinde, takip talebinde istenen toplam alacağın 1.145,11 USD olduğu görüldüğünü, ancak, 1.500,00 USD bedelli bir bono mevcut iken 1.145,11 USD talep edilmesinin hesap yöntemi, dayanakları ve “kısmi takip” gerekçesi takip talebinde/eklerinde denetlenebilir şekilde açıklanmadığını, bu hususun takip konusu alacağın kapsamı ve dayanağı yönünden ciddi belirsizlik yarattığını, davacı ... A.Ş., takip konusu bononun düzenleyeni/borçlusu konumunda olup; davacı ... Sabanlar'ın ise takip konusu bonoda aval veren sıfatıyla takipte borçlu olarak yer aldığını, aval verenin kambiyo hukuku kapsamında “aynı şekilde sorumlu” tutulması nedeniyle davacı ... hakkında da icra tehdidi ve telafisi güç zarar riski somut ve güncel olduğunu, davacılar ile davalı şirket arasında “notebook kiralama/teslim” kapsamında bir ticari ilişki bulunduğu; bu ilişki kapsamında davalı tarafından fatura düzenlendiğinin bilindiğini, davacıların kiralanan ürünlerin daha sonra davalıya iade edildiğini, buna rağmen davalı tarafından bono nedeniyle kambiyo takibi başlatıldığını; bu takibin davacıların ticari itibarını, banka ilişkilerini ve faaliyetlerini ağır biçimde olumsuz etkilediğini belirterek .... İcra Dairesi’nin 2025/... E. sayılı kambiyo takibine konu 14/02/2024 tanzim tarihli, 01/09/2025 vadeli, 1.500,00 USD bedelli ve lehtarı ... ... Ltd. Şti. olan bono nedeniyle davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitini, İİK m.72/3 uyarınca; mahkemenizce belirlenecek ve takip konusu alacağın %15’inden az olmayacak teminatın davacılarca yatırılması koşuluyla, .... İcra Dairesi 2025/... E. sayılı dosyada icra veznesine giren paranın davalı alacaklıya ödenmemesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini, .... İcra Dairesi’nin 2025/... E. sayılı kambiyo takibine konu 14/02/2024 tanzim tarihli, 01/09/2025 vadeli, 1.500,00 USD bedelli ve lehtarı ... ... Ltd. Şti. olan bono nedeniyle davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitine, .... İcra Dairesi 2025/... E. takip dosyasının celbine; takip dayanağı bononun aslının/okunaklı suretinin mahkemeye getirtilmesine, davalı taraftan, davaya konu olan sözleşmenin ve taraflar arasındaki notebook kiralama/teslim ilişkisine dayanak sözleşme ve eklerinin HMK m.219-220 uyarınca ibrazının istenmesine; ibraz edilmemesi halinde HMK m.220 kapsamında sonuçlarının uygulanmasına, tarafların ticari defterlerinin HMK m.222 uyarınca celbine; cari hesap ilişkisinin ve takip tutarı/bono bedeli bağlantısının bilirkişi marifetiyle incelenmesine, 02/09/2025 tarihli teslim/geri alım fotoğrafları ve dijital dosyaları üzerinde adli bilişim bilirkişisi marifetiyle EXIF/metadata ve dosya bütünlüğü incelemesi yaptırılmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini, talep etmişlerdir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf, taraflar arasındaki kira ilişkisine temas ederek, kiralanan ürünlerin iade edildiğini ancak buna rağmen bir kambiyo senedinin takip konusu yapıldığını iddia ettiğini, taraflar arasındaki uyuşmazlığın, notebook kiralamasından kaynaklanmakta olduğunu, bu bağlamda görevli mahkemesinin esasen Sulh Hukuk Mahkemeleri olmasına rağmen, davanın Ticaret Mahkemelerinde ikame edilmesinin -mahkemenin görevli olması dava şartı olması nedeniyle- haksız ve hukuka aykırı olduğunu, bu bağlamda, görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli Sulh Hukuk Mahkemelerine gönderilmesini talep ettiklerini, müvekkilinin alacaklı olduğu, kira sözleşmesi ve imzası ikrar edilen kambiyo senedi ile ispatlanmakta olduğunu, davacının beyanlarının çelişkili olduğunu, takip talebinde herhangi bir belirsizlik olmadığını, davacının avalist olup, avalistin kambiyo senedi üzerindeki taahhüdünün geçerli olduğunu, ihtiyati tedbir şartlarına itirazlarının devam ettiklerini, davanın görevsiz mahkemede ikame edilmiş olması ve kira uyuşmazlıklarında esasen Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu dikkate alınarak mahkememizin görevsizliğine, davacılar tarafından ikame edilen haksız ve hukuka aykırı menfi tespit davasının esastan reddine, .... İcra Dairesi 2025/... Esas sayılı icra takip dosyasının aynen devamına, 13/03/2026 tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, İİK m. 72/4 uyarınca, takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere davacılar hakkında ayrı ayrı icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile ücret-i vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini, talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememiz tarafından tarafların delil listesinde gösterdikleri tüm deliller celp ve incelenmiş, mahkemece değerlendirilmiştir. Dava; .... İcra Dairesi’nin 2025/... E. sayılı kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip dosyasında dayanak yapılan 14/02/2024 tanzim tarihli, 01/09/2025 vadeli, lehtarı ... ... Ltd. Şti. olan 1.500,00 USD bedelli bono nedeniyle davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitine ilişkindir. Huzurdaki uyuşmazlık; teminat amacıyla verildiği ileri sürülen bononun takip tarihinde davalının kira sözleşmesinden kaynaklı olarak mevcut ve muaccel alacağını teminat altına alıp almadığı bu nedenle davacıların .... İcra Dairesi'nin 2025/... esas sayılı takip dosyası nedeniyle borçlu olup olmadıkları, mahkememizin görevli olup olmadığının tespiti hususlarında toplanmıştır. Bir davanın Ticaret Mahkemelerinde görülebilmesi için açılan davanın mutlak veya nispi ticari davalardan olması gerekmektedir. Mutlak ticari davalar 6102 sayılı TTK'nun 4. Maddesi uyarınca TTK'nda düzenlenmiş olan bütün hususlardan doğan davalar ile TTK'nun 4. Maddesinde belirtilen özel kanunlardaki davalardır. Nispi ticari davalar ise her iki tarafın tacir olduğu ve dava konusu uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olduğu davalardır. Yine 6100 Sayılı HMK.'nın Sulh Hukuk Mahkemelerinin Görevi başlıklı 4/1-a maddesinde yer alan; "Kiralanan taşınırların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları," hükmüne göre kira sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların tümüne bakmakla görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemeleridir. Huzurdaki dava, kambiyo senedine dayalı olarak başlatılan icra takibine konu bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin olmakla birlikte dava konusu uyuşmazlıkta şekli olarak kambiyo senedine dayalı menfi tespit davası niteliğinde ise de, tarafların iddia ve savunmaları ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde uyuşmazlığın çözümünün taraflar arasında akdedilen 14/02/2024 tarihli notebook kiralama sözleşmesinden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerin incelenmesini zorunlu olduğu nitekim davacıların kiralanan ürünün davalıya iade edildiğini, bu nedenle takibe konu bonodan dolayı borçlu olmadıklarını ileri sürdüğü, davalı tarafın da bononun kira sözleşmesinin teminatı olarak verildiğini, kira sözleşmesi uyarınca ödenmeyen kira bedelleri, kira uzatma bedelleri ve gecikme cezası alacaklarının bulunduğunu savunduğu görüldüğünden incelemenin kapsamını bononun şekli geçerliliğinden veya kambiyo hukukuna özgü bir ihtilaf değil temel ilişki olan kira sözleşmesinin yorumlanması, kira ilişkisinin hangi tarihte sona erdiği, kiralananın ne zaman iade edildiği, kira bedeli ve cezai şart alacağının bulunup bulunmadığı olduğu anlaşılmakla ve uyuşmazlığın çözümünde kira sözleşmesi hükümlerinin uygulanması ve kira ilişkisinden doğan alacak-borç durumunun belirlenmesi zorunlu olduğundan menfi tespit talebinin kambiyo senedine yönelmiş olması tek başına uyuşmazlığı ticari dava niteliğine dönüştürmeyeceği anlaşılmıştır. Aynı zamanda her iki tarafın şirket olmasının eldeki davada mahkememizi görevli hale getirmeyeceği (benzer yönde İstanbul BAM 55. HD, 2023/1629Esas, 2024/1537 Karar; İstanbul BAM 49. HD., 2020/2628 Esas, 2023/2084 Karar) ve tarafların ticari işletme olduğu konusunda şüphe bulunmamakla birlikte sulh hukuk mahkemeleri kira ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar bakımından ihtisas mahkemeleri olup, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın bütün kira ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklara bakma görevi sulh hukuk mahkemelerine ait olduğundan (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi 2021/1218 Esas, 2021/1347 karar) davanın özel görevli mahkeme olan Sulh Hukuk Mahkemesinde karara bağlanması gerektiği kanaati ile izah olunan nedenlerle Mahkememizin HMK.nın 4, 114/c ve 115/2. maddeleri uyarınca görevsizliğine, dosyanın talep halinde görevli Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere; 1-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince görev dava şartı noksanlığından DAVANIN USULDEN REDDİNE, 2-HMK'nın 4. maddesi gereğince MAHKEMEMİZİN GÖREVSİZLİĞİNE, görevli Mahkemenin SULH HUKUK MAHKEMESİ OLDUĞUNA, HMK'nun 20. Maddesindeki yasal şartlar yerine getirildiğinde dosyanın görevli İstanbul Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE, 3-HMK 20.maddesi uyarınca süresi içerisinde kanun yoluna başvurulmayarak karar kesinleşmişse kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde taraflardan birinin Mahkememize başvurarak dosyanın görevli Mahkemeye gönderilmesini talep etmesi aksi takdirde Mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin İHTARINA, 4-Yargılama giderlerinin HMK'nın 331/2 maddesi uyarınca görevsizlik kararından sonra davaya devam edecek olan İstanbul Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesince hükmedilmesine, görevsizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmez ise talep halinde yargılama giderleri hakkında Mahkememizce karar verilmesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 341/1 ve 345/1. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 10/06/2026

Katip ... (e-imza)

Hakim ... (e-imza)