İlk Derece Mahkemesi 2026/1819 E. 2026/76 K.

T.C. İSTANBUL 30. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/1819 Esas KARAR NO : 2026/76 Karar

TALEP KONUSU : Kıymetli Evrak İptali TALEP TARİHİ : 20/08/2026 KARAR TARİHİ : 18/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda, TALEP: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili bankanın ... Şubesi müşterisi ... vergi kimlik numaralı ... Şirketi'nin 7 adet çeki tahsil olduğunu, ancak işbu davaya konu Keşidecisi ... A.Ş. olan; 11.07.2026 keşide tarihli 1.500.000-TL bedelli ve 101883 nolu çek, Keşidecisi ... A.Ş. Olan, 11.07.2026 keşide tarihli 440.000-TL bedelli ... nolu çek, Keşidecisi ...Tic. A.Ş. olan, 11.07.2026 keşide tarihli 350.000-TL bedelli ... nolu çek, Keşidecisi ... A.Ş. olan 14.07.2026 keşide tarihli 1.500.000-TL bedelli ... nolu çekin, Keşidecisi ... A.Ş. Olan, 14.07.2026 keşide tarihli 3.000.000-TL bedelli ... nolu çekin, Keşidecisi ... A.Ş. olan ; 18.07.2026 keşide tarihli 1.400.000-TL bedelli ... nolu çek, Keşidecisi ... Tic. A.Ş. olan; 08.08.2026 keşide tarihli 405.000-TL bedelli ... nolu 7 adet çek asıllarının şube tarafından kayıp/zayi edilmiş olduğunu ve fiziki olarak bulunamadığını, alacaklısı, müvekkili bankanın müşterisi ... Şirketi'nin olduğunu, müvekkili banka ... Şubesi tarafından tutanak ile davaya konu 7 adet çekin kaybolmak suretiyle zayi olduğunun tespit edildiğini, gerek müvekkili bankanın, gerekse ilgililerin zarara uğramalarının önlenmesi amacıyla, söz konusu çekler için öncelikle ödeme yasağı konulmasını ve sonrasında iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Talep; TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla aynı yasanın 757 ve takip eden maddelerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin çekişmesiz yargı işidir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakı iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652.m) Davacı banka tahsil için çeklerin müvekkili bankaya verildiğini ileri sürdüğünden, TTK nın 688(1) maddesi uyarınca bankaya tahsil cirosu ile verildiği anlaşılmaktadır. Davacı banka senedin asıl hamil adına tahsilini sağlama amacını güden ve bu konuda verilen yetkiyi kapsayan bir ciro ile elinde bulundurduğundan senetten doğan hakları ancak bu amaçla kullanacağı, ödememe halinde senedi; tahsil halinde ise senet bedelini asıl hamile teslim etmek yükümündedir. Bu nedenle ciranta ile hamil arasındaki ilişki vekalet akdi niteliğinde olup tahsil cirosu gerektiğinde zayii nedeniyle iptal davası açma hakkı vermektedir. "...Ne var ki; iptali talep edilen çek ibrazında muhatap banka tarafından ödenmiştir. Keşidecisi tarafından ibraz eden lehdara ödenen çekin zayi nedeniyle TTK 651(2)maddesi kapsamında iptal kararı talep etmekte hukuki yarar bulunmamaktadır.İptal kararı ile amaçlanan haklara başvurulmasına gerek kalmamıştır. Açıklanan nedenlerle; zayi nedeniyle iptali talep edilen çekin ibrazında muhatap tarafından ödendiği; zayi nedeniyle iptal davasının amacı hamilin haklarını korumak olduğundan; çek bedeli ödenmekle TTK nın 652 maddesine göre vekil hamilin de hukuki yararı olmadığının kabulü gerekirse de sonuç itibariyle davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir..." İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, 19/06/2025 Tarih, ... Esas,...Karar. Somut olay bakımından; Davaya konu çeklerin takas sisteminden ödendiği ve çekin ödendikten sonra davacı banka nezdinde kaybolduğu gelen müzekkere cevabından anlaşılmaktadır. Kaldı ki, dava dilekçesi ve 17/09/2026 tarihli dilekçede de davacı tarafça açıkça çeklerin ibraz ediliği ve davacı banka tarafından ödendiği beyan edilmiştir. Bu kapsamda davacının zayi davası açma hakkı olup olmadığı düşünülmekte ise de, bu husus Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin ...Esas ... Karar Sayılı ilamında açıkça belirtilmiş olup, davacının vekil hamil sıfatı ile bu davayı açma hakkı olduğu kabul edilmiştir. Ancak hamil tarafından ibraz edilen ve ödenen çekin, zayi nedeniyle iptal davasının amacının hamilin haklarını korumak olduğu düşünüldüğünde, yukarıda bahsi geçen İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, 19/06/2025 Tarih, ...Esas, ... Karar sayılı ilamda dikkate alınarak, çek bedeli ödenmekle TTK nın 652 maddesine göre vekil hamilin de hukuki yararı olmadığının kabulü gerekmiş olup, zayi talep edenin bu davayı açmakta hukuki yarar bulunmadığından davanın 6100 Sayılı Kanunun 114/1-h, 115/2. Maddeleri uyarınca usulden reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının açmış olduğu davanın hukuki yarar yokluğu nedeni ile 6100 Sayılı Kanunun 114/1-h, 115/2. Maddeleri uyarınca USULDEN REDDİNE, 2-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 732,00-TL peşin harcın karar ve ilam harcına mahsubuna, başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-İlgili tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına, 4-İlgili tarafça yatırılan gider avansından arta kalan miktarın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, (Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılma masraflarının kalan gider avansından karşılanmasına) 5-Talebe konu çeklerdeki ödeme yasağına ilişkin tedbirin kaldırılmasına, -HMK madde 397/3 uyarınca bu hususta bankaya müzekkere yazılmasına, 6-İlgili tarafça yatırılan teminatın HMK m. 392/2 uyarında tedbirin kaldırıldığı tarihten itibaren 1 ay içerisinde tazminat davası açılmadığı takdirde ve talep halinde teminatın talep edene iadesine, 7-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine, Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere talep eden tarafın yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde oy birliği ile karar verildi. 18/09/2026 Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır