İlk Derece Mahkemesi 2025/36 E. 2026/505 K.

T.C. İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/36 Esas KARAR NO : 2026/505

DAVA : İstirdat DAVA TARİHİ : 14/01/2025 KARAR TARİHİ : 24/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan Menfi Tespit ve İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkili tarafından aralarındaki ticari ilişki nedeniyle tanzim edilen 3 adet çekin kargoya verilerek çek lehtarı .... A.Ş.'ye gönderilmek üzere 31.07.2024 tarihinde ... şubesine teslim edilmesine rağmen çeklerin alıcısına teslim edilmediğini, çeklerin kargoda çalındığını, şikayet üzerine ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosya ile olayla ilgili olarak soruşturma başlatıldığını, ayrıca çekler hakkında zayi nedeniyle iptal davası açtıklarını, ödeme yasağı kararı aldıklarını, ilgili çeklerden dava konusu olan 30.11.2024 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 300.000,00-TL bedelli çekin faktoring sözleşmesine konu edilerek davalı şirket eline geçtiğini, akabinde çekin ... 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takibine konu edildiğini beyan ederek, takibe konu 30.11.2024 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 300.000,00-TL bedelli çek sebebiyle davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine, haciz ve muhafaza baskısı altından icra dosyasına yatırılan paranın faizleriyle birlikte müvekkiline iadesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin yasal yükümlülüklerinin tamamını yerine getirmek sureti ile dava konusu çeki iktisap ettiğini, çekin müvekkiline devir ve ciro edilmesini sağlayan faturaya bağlı alacak temlik işlemi belirlenen kriterlere uygun olarak eksiksiz yerine getirildiğini, müvekkilinin iyi niyetli meşru hamil olduğunu, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, rıza dışı elden çıkan ve konu edildiği icra takibinde ödenen çek bedelinin İİK'nın 72/7. maddesi gereğince istirdatı istemine ilişkindir. Dava ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/01/2025 tarihli ...esas ve...karar sayılı ilamı ile gönderme kararı verilerek mahkememize tevzi olunmuş ve işbu esas üzerinden yargılamaya devam olunmuştur. Davacı yanca, araç ve taşınmaz kayıtları, banka hesapları, mail yazışmaları ile arabuluculuk tutanağı ibraz olunmuş; BA/BS formları, vergi dairesi kayıtları dava konusu takip dosyası celbedilmiştir. Davacı yanca, düzenlenen faturalar, gider pusulası, sevk irsaliyesi, ambar tesellüm fişi, kargo teslim alma fişi, teslim alma belgesi ve arabuluculuk son oturum tutanağı ibraz olunmuş; ilgili dava ve icra takip takip dosyalarının uyap kayıtları celbedilmiştir. ... 12. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası incelendiğinde, davalı alacaklı tarafından davacı borçludan 300.000,00TL asıl alacak, 5.529,45TL geçmiş gün faizi, 7.500TL İht. Hac. vekalet ücreti, 30.000,00TL çek tazminatı, 900,00TL komisyon, 1.192,90TL ihtiyati haciz masrafı olmak üzere toplam 345.122,35 TL alacağın tahsili talebinde bulunulduğu görülmüştür. Davacı vekili 31/01/2025 tarihli dilekçesi ile haciz baskısı altında çekin takibe konu edildiği ... 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına ödeme yaptıklarını, ödemiş oldukları bedel ile takibe konu çekin istirdatını talep etmiş olduğu görülmekle açmış olduğu menfi tespit davasını bedel istirdatına dönüştürmüş, çek istirdat talebini de aynne muhafaza ettiği görülmüştür. Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, tarafların ilişki dönemini kapsayan ticari defter, dayanağı belge ve kayıtlar üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak davaya konu çekin davalı şirket tarafından yasal koşullara riayet edilmek ve gerekli istihbarat yapılmak suretiyle iktisap edilip edilmediği noktasında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir. Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi 24/09/2025 tarihli raporunda; icra takibine ve davaya konu olan çek ... A.Ş. Keşide yeri ... olan ... seri numaralı keşidecisi ... olan ve 30.11.2024 keşide tarihli ve 300.000,00TL tutarlı çeki lehtar ...Tic. A.Ş.. olduğu dava dışı ... ise çek cirantası olduğu, davacı şirket tarafından dava konusu olan 30.11.2024 tarihli ... Seri Nolu 300.000,00TL.lık çek 31.07.2024 tarihinde yurt içi kargoda kaybolduğu sözkonusu çek ile ilgili ... Cumhuriyet Savcılığı ... numaralı dosyasında çekin zayi olduğu ile ilgili soruşturma olduğu, ayrıca dava konusu çekle ilgili olarak... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. Dosya ile çeklerin iptali ve ödeme yasağı konulduğu, davalı faktoring şirketi ile dava dışı ... arasında yapılan 02.08.2024 tarihli faktoring sözleşmesine istinaden temlik olarak alınan ... Bankası ... Şubesine ait ... seri no'lu 30.11.2024 keşide tarihli 300.000,00 TL'lık çek ve 30.07.2024 tarihli, ... nolu toplam 300.000,00TL'lik fatura karşılığında 05.08.2024 tarihinde 235.045,56TL Faktoring işlemi karşılığında ödemenin yapıldığı, davacı tarafından dava konusu olan çek ile ilgili savcılıkta suç duyurusu yapılan ve ödemeden men kararı olan dava konusu 30.11.2024 keşide tarihli 300.000,00TL'lik kayıp çekin son ciro sahibi dava dışı ... olduğu dava konusu çekin ne suretle son ciro sahibi dava dışı firmanın eline nasıl geçtiğinin bağlantısı tarafımızca anlaşılamadığı, dava konusu çekin davalı ... şirketi tarafından dava dışı kişi ile aralarında yapmış oldukları faktoring sözleşmesi uyarınca alındığı ancak davalı faktöring şirketinin, faktoring mevzuatı uyarınca alacağı temlik alırken alınan çekin çalıntı hırsızlık malı olup olmadığının yada çekin sahte olup olmadığı, bedelsiz olup olmadığı v.b gibi istihbarat bilgilerinin yapılması gerektiği, dava dosyasında istihbarat yapılıp yapılmadığına dair belge bulunmadığı, takdirinin sayın mahkemeye ait olduğu, şeklinde görüş bildirmiştir. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, davacı vekilinin talebi doğrultusunda vergi kayıtları, soruşturma dosyası ve raporları celp edilmiştir. Dosyaya kazandırılan yeni belgeler ve tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi bakımından ek rapor alınmasına karar verilmiştir. 26/02/2026 tarihli ek raporda; 13.09.2025 tarihli Kök raporumuzda net bir şekilde tespit yapılmış olup Kök Raporumuzdaki hesaplamayı değiştirecek yeni bir bilgi ve belgenin söz konusu olmaması nedeni ile yeniden bir hesaplama yapılmadığı ve aşağıdaki bölümde 13.09.2025 tarihli Kök Raporumuz tekrar sunulmuş olup değerlendirilmesi hususunu Sayın Mahkemenin Takdirlerinde olduğu, Ara Karar doğrultusunda tarafımca dava dosyası ve bu dosyaya sunulan belgeler incelenmiştir. Sayın Mahkeme tarafından celp edilen ve dava dosyasına sunulan ve davalı ile faktoring ilişkisinde bulunan ...,...Şti.,... A.Ş. Firmasına ait BA/ BS formlarının dava dosyasına sunulduğunun görüldüğü, Dava dosyasına sunulan Davalı ile faktoring ilişkisinde bulunan ..., ... Şti., .... A.Ş. 'e ait BA/ BS formlarının incelemesi uzmanlık alanımın dışında olduğundan tarafımca Vergi Dairesi tarafından gönderilen evrakların incelenmesi yapılamamış olup konusunda uzman Mali Müşavir bilirkişinin dosyaya ilave edilerek dava konusu evrakların incelenmesi konusunun takdirinin sayın mahkemeye ait olduğu, Tarafların diğer taleplerinin Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu, bildirilmiştir. Bilirkişi ek raporunda belirttiği gibi heyete Faktoring Uzmanı bilirkişi dahil edilerek dava konusu çeklerin taraf kayıtlarına nasıl yansıdığının, taraf kayıtlarındaki borç-alacak durumu, dosya kapsamında bulunan vergi tekniği ve inceleme raporu ile davalı faktoring şirketinin çekleri iktisap ederken yasal mevzuata uygun hareket edip etmediğinin tespiti bakımından rapor alınmıştır. Alınan 13/05/2026 tarihli heyet raporunda; Dava konusu çek; Davacı ...tarafından keşide edilen ...şubesine ait ... no.lu 30.11.2024 keşide tarihli 300.000,00 TL bedelli çekin lehdarı .... A.Ş. olduğu, çekin arkasındaki ciro silsilesine göre; ... Tic. A.Ş.,... Ltd. Şti., ... cirosu ile davalı ... A.Ş. ne verilmiş olduğu, Davalı ... A.Ş. ile dava dışı ... arasında 02.08.2024 tarihinde imzalanan Faktoring Sözleşmesi kapsamında; Faktoring sözleşmesinin tarafı olan ... tarafından, dava dışı .... Şti. Adına tanzim edilen 30.07.2024 tarihli ... no.lu 300.000,00 TL tutarlı e-Arşiv Faturanın Faktoring Sözleşmesi kapsamında davalı şirkete temlik edilmiş olduğu, temlik edilen fatura bedeline karşılık dava konusu olan 30.11.2024 tarihli ... no.lu 300.000,00 TL bedelli çekin davalı şirkete teslim edilmiş olduğu, buna göre dava konusu çekin faktoring işlemine konu edildiği ve düzgün ciro silsilesi ile davalı faktöring şirketine ulaştığı, Davalı... A.Ş. nin ticari defter ve kayıtlarında tespit edildiği üzere; Faktoring sözleşmesi çerçevesinde; dava konusu çeke ait faktoring işlemine istinaden, davalı faktöring şirketi tarafından dava dışı ...hesabına 05.08.2024 tarihinde 235.045,56 TL ödeme yapılmış olduğu, toplam 64.954,44 TL masraf tahakkuku bulunduğu, Davalı şirketin, faktoring sözleşmesi kapsamında dava dışı ... firmasından temlik almış olduğu fatura karşılığında, davalı şirkete teslim edilen dava konusu 30.11.2024 tarihli ... no.lu 300.000,00 TL bedelli çekin 24.01.2025 tarihinde tahsilat kaydı bulunduğu, Davalı şirket tarafından incelemeye sunulan belgelerden; factoring işlemine konu edilen, davalı şirket tarafından temlik alınan 30.07.2024 tarihli ... no.lu 300.000,00 TL tutarlı faturanın Merkezi Fatura Kaydı Sistemine işlenmiş olduğu, faturanın durumu hakkında; “Fatura GIB den Doğrulandı” tespiti ile fatura kontrolü yapılmış olduğu, Dava konusu 30.11.2024 tarihli 300.000,00 TL bedelli çeke ilişkin otomatik onay ile istihbarat yapılmış olduğunun davalı şirket tarafından beyan edildiği, Faktöring müşterisi hakkında yapılan herhangi bir istihbarat çalışması veya belgesinin incelemeye sunulmadığı, çek hakkında teyit için; davacı keşideci firmaya yapılan herhangi bir başvuru bilgisinin incelemeye sunulmadığı, BA/BS Formlarındaki tespitlere göre; faktöring sözleşmesi kapsamında davalı şirkete temlik edilen faturanın vergi dairesi sisteminde kayıtlı olduğu, dava dışı .... Ltd.Şti.,... Tic. A.Ş.,... arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı, Davalı şirket tarafından temlik alınan fatura borçlusu olan ... Şti. hakkında düzenlenen, 17.03.2025 tarihli Vergi Suçu Raporunun sonuç kısmında; 2024 yılı hesap döneminde “sahte belge düzenlemek” suretiyle ve 2024 yılında “defter belge ibraz etmemek” suretiyle kaçakçılık suçunu işlediği, 17.03.2025 tarihli Vergi İnceleme Raporunun sonuç kısmında; 2024 yılı hesap dönemine ait yasal defterler ile belgelerini ibraz etmemesi nedeniyle 20.000.-TL Özel Usulsüzlük Cezası kesilmesine karar verildiği, 17.03.2025 tarihli Vergi Tekniği Raporunun sonuç kısmında; VUK 160/A maddesi kapsamında 20.08.2024 tarihi itibarıyla verilen Re’sen Terk tarihinin yerinde olduğu, değerlendirmelerinin yer aldığı, 17.03.2025 tarihli Vergi Tekniği Raporunun 5.sayfasında; 2024 yılı hesap dönemine ilişkin olarak mükellef kurumun mal veya hizmet alışları ile ilgili yapılan tespitlerde; faktöring işlemine konu ... tarafından tanzim edilen 1 adet KDV hariç 250.000.-TL tutarlı faturanın Alış olarak kayıtlı olduğu ve ... hakkında herhangi bir inceleme kaydı bulunmadığının ve faal olduğunun görüldüğü, Davacının çek istirdadı talebi hususunda, davalı factoring şirketinin kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket edip etmediğine ilişkin dosyadaki delillerin nihai takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu şeklinde görüş bildirmişlerdir. Bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun, teknik ve ayrıntılı olarak hazırlanmış olması nedeniyle rapor Mahkememizce de benimsenmiş ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir. TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir. Çek istirdatı davalarında davacının; çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötü niyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. Diğer yandan kural olarak kambiyo senetleri soyut borç ikrarını içeren senetlerdir. Kambiyo senetlerinde soyutluk prensibinin en önemli işlevi ispat açısından kendisini gösterir. Buna göre, bir kambiyo senediyle borç altına giren kimse, borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu ispat etmekle yükümlüdür. TTK'nın 778/1-a maddesi yollamasıyla aynı yasanın 687/1. maddesine göre ise, poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri, hamilin poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini kanıtlamadıkça, başvuran hamile karşı ileri süremez. Ancak borçlu, hamilin senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı da bedelsizlik defini ileri sürebilir. Çekin istirdatı istemi bakımından ispat yükü üzerinde bulunan davacı, öncelikle çekte yetkili hamil olup çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır. Tüm dosya kapsamı yukarıdaki açıklamalar ile birlikte değerlendirildiğinde; 30.11.2024 keşide tarihli ve 300.000,00-TL bedelli çekin en son ... (...) tarafından alacağın temliki ile faktoring sözleşmesine konu edilerek davalı şirkete cirolandığı, çekin süresinde ödenmemesi üzerine ... 12. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı icra takibine konu edildiği, ardından davacı tarafından takip dosya borcunun icra müdürlüğü hesabına yatırıldığı, icra takip borcunun davacı keşideci tarafından ödenmiş olması nedeniyle, menfi tespite yönelik davasının kendiliğinden istirdat davasına dönüştüğü, davacı tarafından her ne kadar çekin istirdatı talep edilmişse de, çekin yetkili hamili olmadığı, çekin keşidecisi olarak sadece ödediği bedeli talep edebileceği, yetkili hamil iddiasında davacının değil çeki kargo ile gönderdiği lehtar ... A.Ş.'nin bulunabileceği, TTK'nın 818. maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanması gereken 677. maddesinde düzenlenen "imzaların istiklali (bağımsızlığı)" ilkesine göre, senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı, Zincirleme ve birbirine bağlı, lehtardan hamile tam ve düzenli yani kesintisiz cirolar hak sahipliğine karine sayılacağı, ciro zincirinin muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemek yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemeyeceği, bu itibarla çek lehtarı olan...Tic. A.Ş.'nin buna ilişkin bir itirazı dosyaya yansımadığı gibi davacının da yukarıda açıklandığı üzere bu şekilde bir talepte bulunamayacağı, çekin istirdatı istemi bakımından ispat yükü üzerinde bulunan davacı, öncelikle çekte yetkili hamil olup çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır. Bu kapsamda somut olayda, dava konusu çek hakkında yetkili hamil iddiasında bulunabilecek kişinin dava dışı ... A.Ş. Olduğu, oysa davalı ... şirketinin çeki bankaya ibraz eden son yetkili hamil olduğu, davacının ise çek keşidecisi olduğu davalı ... Şirketi ile davacı arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi davacının üçlü faktöring ilişkisine de dahil olmadığı, davalının faktoring sözleşmesini, çek dayanağı faturayı ve çek teslim bordrosunu dosyaya sunduğu, çekle ilgili ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/10/2024 tarihli ödemeden men kararının davalının çeki teslim aldığı 05/08/2024 tarihinden sonra verildiği, her ne kadar çekte cirosu bulunan şirketlerden dava dışı .... Ltd. Şti. hakkında sahte fatura düzenleme gerekçe gösterilerek vergi dairesi tarafından inceleme başlatılmışsa da incelemenin çekin davalı faktoring şirketi tarafından teslim alındığı 05/08/2024 tarihinden sonra başlatıldığı, faktoring işlem tarihi itibarıyle herhangi bir incelemenin mevcut olmadığı, kaldı ki faktoring şirketinin çekte cirosu bulunan ... Tic. Ltd. Şti.'nin değil kendisi ile faktoring ilişkisine giren dava dışı...'in düzenlemiş olduğu faturaları araştırma yükümlülüğü bulunduğu davalının "çeki iktisap ederken bile bile borçlu zararına hareket ettiğine, kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu bilebilecek durumda olduğuna" dair dosya kapsamında delil bulunmadığı, kişisel def'i mahiyetinde bedelsizlik iddiasının davalıya karşı ileri sürülemeyeceği anlaşılmakta olup, davalının faktoring sözleşmesi kapsamında devraldığı alacağa ilişkin faturayla ilgili yeterli araştırma yaptığı kanaatine varılmak suretiyle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacı tarafından açılan davanın REDDİNE, 2-Mahkememiz 22/01/2025 tarihli ara kararı ile verilen icra veznesine yatan paranın alacaklıya verilmemesine dair ihtiyati tedbir kararının KALDIRILMASINA, 3-Alınması gereken732,00-TL karar ve ilam harcından peşin ve tamamlama harcı olarak yatan 7.570,04‬-TL harcın mahsubu ile eksik kalan ‭‭‭6.838,04‬-TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00-TL arabuluculuk giderinin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 5-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 6-Davalı tarafından sarf edilen yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine YER OLMADIĞINA, 7-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 70.924,14-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 8-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE, 9-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.24/06/2026

Katip e-imzalıdır

Hakim e-imzalıdır

***Bu evrak, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır