İlk Derece Mahkemesi 2023/689 E. 2026/510 K.

T.C. İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/689 KARAR NO : 2026/510

DAVA : Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Menfi Tespit) DAVA TARİHİ : 02/12/2014 KARAR TARİHİ : 11/06/2026

Mahkememizin 20/09/2018 tarih ve ... Esas ...K. sayılı kararı Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 11/07/2023 tarih ve ... Esas... K. sayılı ilamıyla bozulmakla dosya yukarıda belirtilen sıraya kaydedildi, yapılan açık yargılama sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleriyle ... A.Ş. arasında 08/04/1997 tarihli 17.500.000.000 (eski TL) ve 05/09/1997 tarihli 10.000.000.000 (eski TL) tutarlı 2 adet Genel Kredi Sözleşmesinin imzalandığını, banka tarafından İstanbul 34. Noterliğinden 12/01/1998 tarihli ekstrenin gönderildiğini ve borcun 21.853.757.487 (eski TL) olduğunun bildirildiğini, 30 gün sonra 13/02/1998 tarihli ekstresinde de 20.073.393.521 (eski TL) olduğunun bildirildiğini, daha sonra müvekkilleri aleyhine ... 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasıyla bu miktar üzerinden takip başlatıldığını, icra takibinin devamında 25/02/1998 tarihinde yapılan ihtiyati hacizden sonra müvekkili ... Ltd. Şti ile banka arasında 26/06/1998 tarihli protokolün imzalandığını ve icra dosyasına konu borcun tasfiyesi konusunda 143.500 DEM üzerinde mutabık kalındığını ve müvekkillerinin protokolden sonra icra dosyasında yaptıkları itirazdan feragat ettiklerini, ayrıca .... 2. ATM'nin ... Esas sayılı dosyasının da feragatle sonuçlandığını, 18/052/1998 tarihli menkul rehin sözleşmesine istinaden banka tarafından rehin olarak alınan malların müvekkillerinden ...'na iade edildiği, ödemeler devam ederken 14/01/1999 tarihli hesap ekstresinde borç miktarının 12.455.541.672 (eski TL) olduğunun bildirildiğini ve devamında tekrar hacze gelindiğini, müvekkillerinden ...'nun borcunun 14.000.000.000 (eski TL) olduğunu kabul ederek belli tarihlerde ödeme taahhüdünde bulunduğunu, 26/07/200 tarihinde yeni bir protokol imzalandığını, 16/01/2001 tarihli ekstrede müvekkillerince yapılan ödemeler sonucu bakiye borcun 3.017.289.072 (eski TL) olduğunun bildirildiği ve bu tutar için 09/05/2001 tarihindeki haciz sırasında müvekkillerinden ...'nun 26/07/2000 tarihli protokol gereği borçlarının 25.000DEM tutarında olduğunu belirtip ödeme taahhüdünde bulunduğu ve bu ödeme taahhüdü uyarınca müvekkilleri tarafından tüm ödemelerin gerçekleştirildiği ve bu nedenle bankaya borçlarının kalmadığını, bu aşamadan sonra bankanın ...'ye devir olduğunu, icra dosyasının yenilerek ...Esas sayısını aldığını, bu icra dosyasındaki alacağın davalı tarafından temlik alındığını ve icra dosyasındaki borç miktarının 20.073,00 TL olduğunu, borcun tamamının 06/11/2001 tarihinde fazlasıyla ödendiğini, belirterek müvekkillerinin ... 6. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasında davalıya 20.073,00 TL miktarında borçlu olmadığının tespitine ve %40 oranındaki kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 09/07/2018 tarihli ıslah dilekçesiyle dosyada yapılan bilirkişi incelemeleri neticesinde müvekkillerinin davalı tarafa yaptığı ödemelerin fazladan olduğunun belirlendiğini, icra dosyasındaki borca göre fazla tahsilat yapıldığının tespit edilmiş olması nedeniyle müvekkillerinin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve fazladan ödenen ve ıslahla artırılan toplam 320.073,00-TLnin davalıdan istirdatına karar verilmesini talep etmiş ve artırılan kısım yönünden peşin harç ikmal edilerek 10/07/2018 tarihli makbuz dosyaya ibraz edilmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya esas icra dosyası incelendiğinde borçlular vekilince dosyaya sunulan itirazdan feragat edildiğini ve ... 2. ATM'nin ... Esas sayılı dosyasında da bu feragate bağlı olarak bu davanın konusunun kalmadığı yönünde hüküm kurulduğunu, ihtiyati haczin infazı ve 26/06/1998 tarihli borç tasfiye protokolünün imzalandığını, buna bağlı olarak hacizlerin tatbik edilmediğini, daha önce yapılan hacizlerin fek edildiğini, ancak protokole göre davacıların 24/09/1998 tarihinde 20.000 DEM ödeme yapması gerekirken banka kayıtlarına göre 10.231 DEM ödeme yaptığının anlaşıldığını, dolayısıyla protokolün ihlal edildiğini, protokolün 5. maddesi uyarınca takibe devam edildiğini, sonrasında 26/07/2000 tarihli protokolün akdedildiğini, bankaya verilen senetlerin yenileriyle değiştirilip ödemeler tenzil edilerek borcun vadeye bağlandığını, protokole göre yapılması gereken ödemelerin yine zamanında yapılmadığını ve protokolün ihlal edildiğini, bu nedenle takibe devam edildiğini, dava dilekçesinde belirtilen taşınmazların ihale ile müvekkili şirket tarafından alındığını, bir kısım taşınmazlarında alacağa mahsuben müvekkiline ihale edildiğini, icra dosyasında tüm tahsilat toplamının 764.130,60 TL olduğunu ve davanın haksız olduğunu beyan etmiştir. Davaya esas icra dosyası, taşınmaz ihalelerine ilişkin belgeler, taraflar arasında akdedilen 2 ayrı protokol, 09/05/2001 tarihli haciz tutanağı ve dayanılan diğer deliller celp edilip incelenmiş, konusunda uzman bilirkişiler vasıtasıyla inceleme yaptırılarak raporlar alınmıştır. Bankacı bilirkişilerden alınan 24/04/2018 teslim tarihli heyet raporunda terditli inceleme yapılmış ve 09/05/2001 tarihli haciz tutanağındaki beyanın anlaşma olmadığı kanaatine varıldığı taktirde dava tarihinden sonra yapılan ödemelerde gözetilerek 26/04/2016 tarihi itibariyle davacıların davalıya 213.006,38 TL. Borçlu oldukları, beyanın anlaşma olduğu kanaatine varıldığı taktirde 26/04/2016 tarihi itibariyle 246. 119,09 TL. Fazla ödeme yapıldığı belirtilmiştir. Mahkememizce davanın reddine dair verilen 20/09/2018 tarihli, ...E... K, sayılı karar , davacılar ... ve ... lehine olmak üzere Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 11/07/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamıyla bozulmakla dosya yukarıda belirtilen sıraya kaydedilmiş, Yargıtay ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir. Taraflar arasındaki borcun 09.05.2001 tarihli haciz tutanağına göre 25.000,00 DM olarak belirlendiği davacılar tarafından bu tarihten sonra üç seferde ödeme yapıldığı dikkate alınarak davacılar ödemelerinin hesaplanıp 09.05.2001 tarihli haciz tutanağında belirtilen miktardan daha fazla bir meblağ ödenip ödenmediği konusunda öncekilerden farklı bankacı bilirkişiden görüş alınmış, bilirkişi Mehmet Yıldırım tarafından sunulan 20.09.2024 tarihli raporda özetle; 09.05.2001 tarihli haciz tutanağına göre kabul edilen 25.000,00 DEM borca karşılık davacı tarafından 3 seferde toplam 17.303,91 DEM ödeme yapıldığı ve yapılan ödeme toplamının kabul edilen 25.000,00 DEM borç tutarından fazla olmadığı, borç kabul tarihinden sonra davacı tarafından yapılan nakit ödemeler kabul edilen borç tutarından fazla olmadığı için davalıdan istirdatı gerekecek bir alacak olmadığı yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır. Davacıların itirazlarının değerlendirilmesi ve bozma ilamı kapsamında ek rapor düzenlenmesi için dosya yeniden önceki bilirkişiye tevdi edilmiş, bankacı bilirkişi ... tarafından sunulan 30.04.2025 tarihli ek raporda özetle ; 09.05.2001 tarihli haciz tutanağında kabul edilen 25.000,00 DEM borca karşılık yapılan nakit ödemelerden sonra davacıların 3.970,76 EURO Ana Para borçları kaldığı, Hacizli G.menkullerin satışınının yapıldığı 26.12.2014 tarihi itibariyle Davacıların borcunun 3.970,76 EURO Ana para, 3.666,08 EURO işlemiş yasal faiz ve 183,30 EURO BSMV olmak üzere 7.820,15 EURO olarak hesaplandığı, Hesaplanan 7.820,15 EURO borcun G.Menkulün satış tarihindeki karşılığının 22.257,71 TL olduğu ancak, mal varlığı satışı ile davacılardan 774.014,45 TL tahsilat yapıldığı için davacıların fazladan olduğu hesaplanan 751.756,74 TL'nın istirdatını talep edebileceği; davacılar vekili tarafından 300.000,00 TL'nin istirdatının talep edildiği" yönünde tespitte bulunulduğu anlaşılmıştır. 30.04.2025 tarihli ek raporda daha önce tanzim ettirilen 19/04/2018 tarihli bilirkişi raporunda esas alınan faiz oranının hangi sebeple dikkate alınmadığı, hangi sebeple faiz hesabı yapılamadığının ek raporda açıklanmadığı, davalının takipte faiz talebi bulunduğu dikkate alındığında 09/05/2001 tarihli hacze konu takipte talep edilen faiz oranı üzerinden faiz hesabı yapılarak ve 19/04/2018 tarihli bilirkişi raporu ile çelişki oluşması halinde çelişkinin sebebi açıklanarak varsa davalı tarafından yapılmış fazladan tahsilat miktarının ne kadar olduğu konusunda ek rapor tanzim edilmesi için dosya yeniden son bilirkişiye tevdi edilmiş , bankacı bilirkişi Mehmet Yıldırım tarafından sunulan 24.02.2026 tarihli ikinci ek raporda özetle; 09.05.2001 tarihli haciz tutanağında kabul edilen 25.000,00 DEM borcun TL karşılığına takip talebinde talep edilen temerrüt faizine göre yapılan hesaplamalara göre davacıların hacizli G.menkullerin satışınının yapıldığı 26.12.2014 tarihi itibariyle toplam 475.393,60 TL borcu olduğu, Davacıların 475.393,60 TL borcu olmasına karşılık mahcuz malların satışı ile davalı tarafından 774.014,45 TL tahsilat sağlandığı için 298.620,85 TL fazladan tahsilat yapıldığı kanaatine varıldığı, Fazladan tahsil edildiği kanaatine varılan 298.620,85 TL'nın davacılar tarafından istirdatının talep edilebileceği" yönünde tespitte bulunulduğu anlaşılmıştır. Davacı şirket yönünden vekaletname ibraz edilmediği, şirketin sicil kaydının tetkikinden dava tarihinden önce terkin edilmiş olduğu anlaşılmıştır. Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe Dava, İİK 72. maddesine dayalı olarak açılan menfi tespit ve istirdata ilişkindir. Davacılar , 09/05/2001 tarihli haciz tutanağındaki beyana göre borcun 25.000 DEM olduğu konusunda taraflar arasında anlaşma sağlandığını ve icra dosyasında fazla olarak talep edilen kısım yönünden alacaktan feragat edildiğini, fazla kısım bakımından icra dosyası borçlularının ibra edildiğini ileri sürerek fazla ödenen kısmın istirdadına karar verilmesini talep etmişlerdir. Davacı asıl borçlu ...Ltd. Şti. İle (...'ye devredilen ... tarafından da davalıya temlik edilen ) ...'ın ... Şubesi arasında 08/04/1997 tarihinde 17.500.000.000,00 TL. (17.500,00 YTL.) , 05/09/1997 tarihinde 10.000.000.000,00 TL. (10.000,00 YTL.) , 'lik iki adet GKS imzalandığı, bu sözleşmelere diğer davacılar ... ve ...'nun müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak imzaladıkları görülmüştür. ...'ye devredilen ... tarafından ... 34 Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye nolu ihbarnamesi ile davacı asıl borçluya hesap özetinin gönderildiği davacı asıl borçlu şirketin 31/12/1997 yıl sonu itibariyle toplam borcun 21.853.787.487, TL olduğu bildirilmiştir. Kredi borcunun ödenmemesi üzerine ...'ye devredilen ... tarafından ... 34 Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacı asıl borçlu şirket ve davacı gerçek kişi kefillere 13/02/1998 tarihi itibariyle 20.073.393.521 TL. Borcun 24 saat içinde ödenmesi ihtaren bildirilmiştir. Kat ihtarında bildirilen borcun ödenmemesi üzerine ...'ye devredilen ... tarafından davacılar aleyhine ... 6 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile 24/02/1998 tarihinde 13/02/1998 tarihi itibariyle 20.073.393.521 TL ye ulaşan alacaklarına, belirtilen tarihten tahsiline kadar %250 temerrüt faizi, faizin %5 gider vergisi ile tahsili için ilamsız icra takibinde bulunduğu, takibe borçluların itirazı üzerine takibin durduğu, süresi içerisinde alacaklı banka tarafından ... 2 ATM nin ... Esas sayılı dosyası ile 30/03/1998 tarihinde itirazın iptali davası açıldığı , ... 2 ATM. nin ... Esas sayılı dosyasının yargılama aşamasında alacaklı banka ile asıl borçlu davacı şirket arasında 26/06/1998 tarihli ... 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına konu borcun tasfiyesi hususunda PROTOKOL düzenlendiği, protokol uyarınca protokolde belirtilen borcun ödenmesi ve protokolün herhangi bir maddesinin ihlali halinde herhangi bir ihbara gerek olmaksızın bankanın Genel Kredi Sözleşmeleri ve kendi defter ve kayıtlarına göre doğmuş, doğacak alacak miktarı için dilediği hukuki ve cezai yaptırımı ve icra takiplerini uygulamaya kayıtsız şartsız yetkili olacağı düzenlenmiştir. Protokol kapsamında bulunmamakla beraber bu protokolden sonra davacı borçlular İstanbul 6 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına verdikleri dilekçe ile icra takibine yapmış oldukları itirazdan feragat ettiklerini beyan etmeleri üzerine bu dosyaya bağlı olarak ... 2 ATM. Nin ... Esas sayılı dosyasında davanın borçluların itirazlarından feragat etmeleri nedeniyle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle ...tarih ve ... Esas-... Karar sayılı kararı ile,konusu kalmayan davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik karar verildiği ve kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmıştır. ...'ye devredilen ... ile davacılar arasında 26/07/2000 tarihinde ikinci protokolün imzalandığı görülmüştür. ...'ye devredilen ... tarafından ... 34 Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye nolu ihbarnamesi ile davacı asıl borçluya hesap özetinin gönderildiği davacı asıl borçlu şirketin 30/12/2000 tarihi itibariyle toplam borcunun 3.017.289.072, TL. Olduğu bildirilmiştir. Ödemelerde gecikme üzerine alacaklı banka tarafından ... 1. İcra Müdürlüğünün ... Talimat Dosyası ile 09/05/2001 tarihli haciz işlemleri gerçekleştirilmiştir. Alacaklı bankanın ...'ye devrinden sonra ... 6 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının yenilenerek ... 6 İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası üzerinden takibin devam ettiği, .... Tarafından alacağın 17/02/2006 tarihli temlik sözleşmesi ile davalı temlik şirketine devredildiği, iş bu devir ile ilk takip işlemlerini içeren ... 6 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının ... 6 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına dönüştüğü ve takibin bu dosya üzerinden devam ettiği anlaşılmıştır. ... A.Ş. ile davacılar arasında akdedilen kredi sözleşmesine göre kullandırılan kredilerin geri ödemesinin yapılmadığı ve banka tarafından daha önce bir kısım ekstrelerin gönderildiği en son ... 34.Noterliğinden gönderilen ihtarname ile borcun 20.073,39 TL olduğu bildirildiği ve ... 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından davalılara karşı ilamsız icra takibi yapıldığı anlaşılmaktadır. Davalılarca borca itiraz edidiğinde takip durdurulmuştur. Ancak 26/06/1998 tarihinde taraflar arasında borcun tasfiyesi konusunda 143.500 DEM üzerinden anlaşmaya varılması nedeniyle davacılar tarafından icra dosyasındaki dosyadan feragat edildiği ve ... 2. ATM'nin ... E sayılı dosyasında görülen itirazın iptali davasında, takip kesinleşmiş olduğundan davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Daha sonra taraflar arasında 26/07/2000 tarihinde yeni bir protokol yapılarak ödenmeyen müşteri senetleri yenileriyle değiştirilmiş, ancak bu protokole göre borcun ödemesinin yapılmaması nedeniyle banka tarafından 09/05/2001 tarihinde haciz işlemi gerçekleştirilmiş ve haciz tutanağında davacılardan ...'nun hazır bulunduğu ve " 26/07/2000 tarihli protokolde belirtilen 25.000 DEM borcun kabul edilip, bu borcun şirket adına olmak üzere ve 30/06/2001 tarihinde başlayacak şekilde 3.500 TL, 30/07/2001 tarihinde 3.500 TL kalanının da defaeten ödeneceğinin kabul ve taahhüt edildiği yönünde ödeme taahhüdünde bulunduğu" anlaşılmıştır. Somut olayda, Yargıtay bozma ilamında belirtildiği gibi 09.05.2001 tarihli haciz tutanağına göre borcun 25.000,00 DM olarak belirlendiği, bu tarihten sonra davacılar tarafından yapılan ödemelerin ve satışı yapılan mal varlıklarının borçtan düşülmesi gerektiği, 26.12.2014 tarihi itibariyle toplam 475.393,60 TL borca karşılık davalı tarafından 774.014,45 TL tahsilat sağlandığı için 298.620,85 TL fazladan tahsilat yapıldığı, 298.620,85 TL'nın davacılar tarafından istirdatının talep edilebileceği denetime elverişli bankacı bilirkişinin 24.02.2026 tarihli raporundan anlaşılmakla davacı gerçek kişilerin davasının kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş; davacı şirket yönünden davanın reddine dair verilen kararın temyiz edilmediği, davalı lehine usuli müktesep hak oluştuğu bununla birlikte davacı şirketin dava tarihinden önce sicilden terkin edilmiş olduğu ve tüzel kişiliğinin sona ermiş olduğu, davacı olarak belirtilen şirketin taraf ehliyetinin bulunmadığı , HMK 114/1.d maddesi uyarınca taraf ehliyetinin bulunmasının dava şartı olduğu, HMK 115/2.maddesi uyarınca dava tarihi itibari ile ... TİC. LTD.ŞTİ'nin taraf ehliyetinin bulunmadığı dikkate alınarak davacı olarak gösterilen şirket yönünden davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş , aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- FİTAŞ OTOMOTİV SAN. VE TİC. LTD.ŞTİ. yönünden davanın usulden reddine, 2-Davacılar ... ve ...'nun davasının kısmen kabulüne, 298.620,85 TL'nin 26.12.2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile bu davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, Davalının takip başlatmakta kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden kötüniyet tazminatı talebinin reddine, 2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre tahsili gereken harç 20.398,79 TL olduğundan peşin alınan 341,55 TL ile ıslah harcı olarak yatırılan 5.123,25 TL toplamı 5.464,80 TL'nin mahsubu ile eksik kalan 14.933,99 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davacılar ... ve ... tarafından yapılan 1.754,50 TL posta ve tebligat masrafı ve 10.800,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 12.554,50 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre 298.620,85 X 12.554,50 / 320.073,00-TL = 11.713,06 TL'nin davalıdan tahsili ile bu davacılara verilmesine, kalan yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, 4-Davacılar ... ve ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesap ve takdir edilen 47.779,34 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile bu davacılara verilmesine, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesap ve takdir edilen 45.000 TL vekalet ücretinin davacılar ... ve ...ndan tahsili ile davalıya verilmesine, 6-Gider avansının kalan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine, Dair, davacılar ... ile ... vekili ... ile davalı vekili ...'in yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde YARGITAY TEMYİZ yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı.11/06/2026

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP