İlk Derece Mahkemesi 2026/329 E. 2026/401 K.

T.C. İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/329 Esas KARAR NO : 2026/401

DAVA : Ticari Nitelikteki Banka Garanti Sözleşmesinden Kaynaklanan Davalar (Menfi Tespit) DAVA TARİHİ : 08/03/2016 KARAR TARİHİ : 12/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Nitelikteki Banka Garanti Sözleşmesinden Kaynaklanan Davalar (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM / Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı ... A.Ş.'nin ... adresinde bulunan şubesi arasında 01/11/2012 tarihli Akaryakıt İstasyonu Bayilik Sözleşmesi ve Ariyet Sözleşmesi imzalandığını, bayilik sözleşmesi satın alınacak akaryakıt ürünleri için 19/01/2015 tarihinde ... çek nolu 20/03/2016 tarihli ve 40.000,00 TL bedelli, ... çek nolu 15/04/2016 tarihli ve 40.000,00 TL bedelli, ... çek nolu 30/05/2016 tarihli ve 40.000,00 TL bedelli, ... çek nolu 15/06/2016 tarihli ve 40.000,00 TL bedelli dört adet ...Bank ... şubesinden alındığını, Tacir Çeki emre yazılı düzenlenerek davalı ... A.Ş.'ye ekli tutanak ile teslim edildiğini, anılan akaryakıt bayilik sözleşmesi uyarınca bedeli çek olarak teslim edilen akaryakıt ürünlerinin halen müvekkiline teslim edilmediğini, 01/03/2016 tarihi itibariyle cari hesap sözleşmesi raporu düzenlenerek daha önceki çekle ödemeler ve alınan mallar sebebiyle 4.225,84-TL müvekkilinin alacaklı olduğuna dair belge düzenlendiğini, iflasın ertelenmesi davası ve konulan tedbirler sebebiyle mal verilemeyeceğinin belirtilmesi yanında 19/01/2015 tarihinde teslim alınan çeklerin ekli belgede görüleceği üzere ... çek nolu 15/06/2016 tarihli ve 40.000,00 TL bedelli ...Bank ... Şubesinden alınmış tacir çeki emre yazılı düzenlenerek davalı ... A.Ş.'ye ekli tutanak ile teslim edilen çeklerin davalı ... Bankası A.Ş.'ye teminat çeki olarak temlik edildiğini, halen de bu çeklerin bedelleri karşılığında mal verilmediğini ve fatura düzenlenmediğini, şekil şartları bakımından tam ve geçerli olan ve fakat önemli bir kısmının bedelsiz kalmış olan söz konusu çekin, karşı tarafça takibe konması ve tahsil için bankaya ibraz edilmesi konusunda endişelerinin olduğunu beyanla davalı tarafa 19/01/2015 tarihinde teslim edilen ... çek nolu 15/06/2016 tarihli ve 40.000,00 TL bedelli ...Bank ... şubesinden alınmış emre yazılı tacir çekinden dolayı ... AŞ.'ye ve usulsüz ve kanunun ilgili hükmüne aykırı temlik edilen davalı ... Bankası A.Ş.'ye borçlu olmadığının ve ödeme aracı olan çeklerin bedelsiz kaldığının tespitine, davalılara bu çekler sebebiyle borçlu olmadıklarının tespitine, bedelsiz kalan çeklerin bankaya iadesi için taraflarına teslimine, avukatlık ücreti ile mahkeme masraflarının karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA / Davalı ...Bankası A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle işbu davada müvekkilinin hasım sıfatının mevcut olmadığını, davanın, davacı ile davalının bayilik sözleşmesinden kaynaklandığını, çekin tahsil edilmek üzere bankalarına tevdii edilmiş olup yeddiemin olduklarını ancak çekin keşide edildiği tarafın diğer davalı ...A.Ş. Olduğunu, çekin bankalarına temlik cirosu ile verildiğini, bu nedenle husumet sıfatı yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, Usule ilişkin olarak, gerek diğer davalı ... A.ş. Ve gerekse müvekkili bankanın İstanbul ilinde mukim olduğunu, yetkili mahkemenin İstanbul Adliyesi olduğunu, görevli mahkemenin de Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, Esasa ilişkin olarak, müvekkili bankanın iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, açılan davanın müvekkili banka açısından hukuki geçerliliğinin mevcut olmadığını beyanla açılan davanın öncelikle usuli itirazları yönünden incelenmesine, dava esasa girecek ise esastan davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... A.Ş.'ye yasaya uygun olarak tebligat yapılmış olmasına karşın, davayı takip etmediği gibi, yazılı bildirimde de bulunmadığından, HMK'nın 128. maddesi hükmü gereğince davayı inkar ettiği varsayılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin 16/04/2026 tarih, ...esas ...karar sayılı 6102 sayılı TTK.'nun 5/2. maddesi ve HSK. Birinci Dairesi’nin 25/11/2021 karar tarihli ve 1232 sayılı Kararı uyarınca dosyanın “iş dağılımı nedeni ile” ... 6., 7., 8. ve 9. nolu Asliye Ticaret Mahkemeleri’nden birine tevzi edilmek üzere İstanbul Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna GÖNDERİLMESİNE, dair kararı üzerine dosya mahkememize tevzi edilmekle; mahkememizin...esasına kaydedilmiştir. Gönderme kararı veren ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesince; Hakimler ve Savcılar Kurulu Başkanlığının...tarih ve ... sayılı kararı gereğince 15.12.2021 tarihinden sonra açılan eldeki asıl ve birleşen davada, davacı tarafça keşide edilerek Starpet şirketine verilen çeklerin bedelsiz kalması nedeni ile davalı ... şirketi ile ... bankasına borçlu olup olmadığı, davalı hamilin çekin iktisabında bilerek borçlunun zararına hareket edip etmediği, ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığı, özellikle bu kapsamda 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunun 9/2,3. maddesi ile Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1.maddesindeki yasal prosedürlerin yerine getirilip getirilmediği noktasında; anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin tartışılması ve değerlendirilmesinin mutlak/zorunlu olduğu, adı geçen Yasa ve Yönetmelik hükümleri incelenmeksizin davalının yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin tespit edilemeyeceği, esasen bu hususta anılan Yasa ve Yönetmelik hükümleri uyarınca faktoring mevzuatı yönünden bilirkişi incelemesi yapılması da gerekeceğinden talebin Finans Mahkemelerinin görev alanında kaldığı anlaşılmakla davacının talebi hakkında karar verilmek üzere dosyanın İstanbul 6,7,8,9 Asliye Ticaret Mahkemelerinden birine tevzi edilmek üzere İstanbul Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine karar verilerek dosya ihtisas mahkemesi olmamız nedeniyle mahkememize tevzi edilmiştir. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)’nun 4/1-a. maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanununda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. TTK'nın 5/1. Maddesine göre de, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın tüm ticari davalara asliye ticaret mahkemesi bakmakla görevlidir. İşbu dava dosyasında hem tarafların tacir olması hem de tarafların ticari işletmeleri ile ilgili olması nedenleriyle yine bununla birlikte dava konusu belgelerin kambiyo vasfı haiz olan çek olması sebebiyle Türk Ticaret Kanunu(TTK)’nun 4/1-a. Maddesi uyarınca uyuşmazlık çözümünde Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu hususunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır. Bu bağlamda gönderme kararı veren ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi ile mahkememiz arasındaki ihtilaf dava konusu uyuşmazlığın finans mahkemesi sıfatıyla çözümlenmesi gerekip gerekmediği bir başka deyişle uyuşmazlığın çözümünde genel Asliye Ticaret Mahkemelerinin mi finans mahkemesi sıfatıyla 6, 7, 8 ve 9 Asliye Ticaret Mahkemelerinin mi görevli olup olmadığı hususudur. Burada görevden anlaşılması gereken Asliye Ticaret Mahkemeleri arasındaki iş bölümü ilişkisidir. Somut olayda; öncelikle gönderme kararı veren ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin gerekçesinde her ne kadar asıl ve birleşen davanın, Hakimler ve Savcılar Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı gereğince 15.12.2021 tarihinden sonra açıldığı belirtilmişse de; ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 17/05/2016 tarih, ...Esas ve... Karar sayılı ilamı ile; "Dava dilekçesinin iş bu dosyamız ile mahkememiz dosyası ile birleşen ...esas ... karar sayılı dosyası yönünden yetkisizlik sebebiyle REDDİNE, Karar kesinleştikten sonraki iki haftalık kesin süre içerisinde talep halinde dosyanın görevli ve yetkili ... Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, Kesin süre içerisinde talepte bulunulmadığı takdirde davanın açılmamış sayılacağının ihtarına," karar verildiği, verilen kararın asıl ve birleşen davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 16/10/2017 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile; "...(1)Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere göre, asıl davaya yönelik davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün onanması gerekmiştir. (2) Birleşen menfi tespit davasında davalılar tarafından yetki itirazında bulunulmadığından ve yetkide kamu düzenine ilişkin olmaması nedeniyle mahkemece re’sen dikkate alınmayacağından birleşen dava yönünden de yetkisizlik kararı verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir. SONUÇ : Yukarıda (1) sayılı bentte açıklanan nedenle davacı vekilinin asıl davaya yönelik temyiz isteminin reddiyle hükmün ONANMASINA, hükmün 2 no'lu bentte açıklanan nedenle birleşen dava yönünden BOZULMASINA..." karar verildiği, ... Asliye Hukuk Mahkemesince Yargıtay bozma ilamına uyularak birleşen dava yönünden tefrik kararı verildiği, dolayısıyla eldeki davanın sadece asıl dava olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin eldeki asıl ve birleşen dava ifadeleri hatalı olmuştur. Yine hem asıl hem birleşen dava esas numaralarından da anlaşılacağı üzere 2021 tarihinden oldukça önce açılan davalar olup yine ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin ''...asıl ve birleşen davanın, Hakimler ve Savcılar Kurulu Başkanlığının ...1 tarih ve ... sayılı kararı gereğince 15.12.2021 tarihinden sonra açıldığı...'' ifadesi de hatalı olmuştur. Bu noktada ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin gönderme kararının gerekçesinden kaynaklı olarak asıl ve birleşen davanın taraflarına da değinmek gerekmektedir. Asıl dava olan; ...Esas sayılı dosyasında tarafların, davac..., davalılar ... Bankası A.Ş. ve ... A.Ş. olduğu, birleşen ...Esas sayılı dosyasında tarafların davacı ..., davalıların ... A.Ş. ve ...A.Ş. olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda Mahkememize tevzi edilen ASIL davanın/dosyanın tarafların da ...A.Ş.'nin bulunmadığı anlaşılmıştır. Dolayısı ile, ... A.Ş.'nin eldeki asıl davanın tarafı olmadığından ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin gönderme gerekçesinde yer alan ''... davalı hamilin çekin iktisabında bilerek borçlunun zararına hareket edip etmediği, ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığı, özellikle bu kapsamda 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunun 9/2,3. maddesi ile Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5/1.maddesindeki yasal prosedürlerin yerine getirilip getirilmediği noktasında; anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin tartışılması ve değerlendirilmesinin mutlak/zorunlu olduğu, adı geçen Yasa ve Yönetmelik hükümleri incelenmeksizin davalının yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin tespit edilemeyeceği, esasen bu hususta anılan Yasa ve Yönetmelik hükümleri uyarınca faktoring mevzuatı yönünden bilirkişi incelemesi yapılması da gerekeceğinden...'' ifadeleri de hatalıdır. Zira eldeki davada 6361 sayılı Kanun'un tarafların Finansal Kiralama veya Faktoring şirketi olmadıklarından uygulanma imkanı ve bu hususta bilirkişi incelemesi yapılması imkanı da bulunmamaktadır. Mahkememizce yapılan tespite göre; asıl davada, yargılama konusu yapılarak çözümlenmesi gereken hususların; davaya konu çeklerin temlik cirosu ile davalı bankaya verilip verilmediği, davalı bankanın husumetinin bulunup bulunmadığı, davacının işbu çeklerden dolayı davalılara borcu bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır. Detayları ile sayılan uyuşmazlık konuları arasında 5411 sayılı yasa ile 6361 sayılı yasadan kaynaklanan yahut anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde çözüme kavuşturulacak bir uyuşmazlık bulunmadığı, davaya konu çeklerin temlik cirosu ile davalı bankaya verilip verilmediği, davalı bankanın husumetinin bulunup bulunmadığı iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkin davanın davalı tarafında banka, faktoring firması yahut finansal kiralama şirketi olmasının HSK Birinci Dairesi’nin ... karar tarihli ve ... sayılı Kararı gereği Finans Mahkemelerini görevli kılmayacağı açıktır. Dolayısıyla taraflar arasındaki uyuşmazlığın, kredi, finansal kiralama yahut faktoring ilişkisinden kaynaklanmadığı, borç ilişkisinin dava konusu çeklerden kaynaklandığı, davalının ...Bankası A.Ş. olmasının Mahkememizi görevli kılmayacağı, uyuşmazlık hakkında 5411 sayılı yasa ile 6361 sayılı yasanın tatbik olunmayacağı 2004 sayılı İİK'nın 72. Maddesi ve TTK'da kambiyo hukukuna ilişkin düzenlenen genel hükümlerin uygulanacağı bu sebeple davanın ...10.Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesine devam edilmesi gerektiği kanaatiyle Mahkememize gönderme kararı ile tevzi olunan ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas ... Karar sayılı dosyasının mahkemesine iadesine, ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi ile mahkememiz arasına oluşan uyuşmazlığın çözümü için dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesine gönderilmesine, kararı vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir. (Bknz. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37.Hukuk Dairesinin 06/03/2026 tarih, ... Esas ve ... Karar ile 06/03/2026 tarih,...Esas ve... Karar sayılı ilamları) Yukarıda açıklanan nedenlerle; HÜKÜM: 1-Mahkememize gönderme kararı ile tevzi olunan ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...esas ...Karar sayılı dosyasının mahkemesine iadesine, 2-... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi ile mahkememiz arasında oluşan uyuşmazlığın çözümü için dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 3-Mahkememizin esasının bu şekilde kapatılmasına, 4-HMK'nun 331/2. maddesi gereğince davaya görevli mahkemede devam edilmesi halinde harç, vekalet ücreti ve yargılama giderinin görevli mahkemede değerlendirilerek hüküm altına alınmasına, Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde karar verildi.12/06/2026

Katip ¸

Hakim ¸