Danıştay 8. Daire 2022/2651 E. 2025/7620 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/2651 Karar No : 2025/7620

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Nakliye, İnşaat, Tekstil Sanayi Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket uhdesinde bulunan İzmir ili, Torbalı ilçesi sınırları dahilinde bulunan S:... (ER:...) sayılı II-a grubu maden ruhsat sahasına ilişkin olarak işletme ruhsatı verilmesi talebinin, bölgede üretim yapan gıda ve tekstil sektörünü olumsuz etkileyeceğinin tespit edildiğinden bahisle reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından yeterli ve teknik herhangi bir inceleme yapılmaksızın, davalı idare teknik personelinden müteşekkil heyetçe hazırlanan 24.05.2018 tarihli raporda belirtilen hususlar gözetilmeksizin, salt Torbalı OSB’nin görüşüne istinaden tesis edilen işletme ruhsatı verilmesi talebinin reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun dava konusu işlemin yukarıda yer verilen gerekçeyle iptal edilmiş olmasının davacı adına doğrudan doğruya maden işletme ruhsatı düzenlenmesi sonucunu doğurmadığı, davalı idare tarafından, bölgede bulunan Torbalı OSB'nin uyuşmazlığa konu maden sahasına ilişkin görüş yazısında belirttiği hususların da incelenmesini/denetlenmesini temin edecek şekilde mahallinde ilgili mevzuatla belirlendiği üzere yeterli teknik inceleme ve araştırma yapılması gerektiği açık olup; söz konusu teknik inceleme ve araştırmaya istinaden elde edilecek bilgi ve bulgulara istinaden davacı istemi hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği açıklaması ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından uyuşmazlık konusu saha için işletme ruhsatı düzenlenmesinin uygun bulunmadığının tespiti üzerine tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İzmir ili Torbalı ilçesi ... ... mevkiinde dava şirket adına IV. Grup E: ... numaralı arama ruhsatı 20/02/1998 (bitiş tarihi 21/08/2000) tarihinde düzenlenmiştir. Ruhsat sahibi davacı şirket tarafından davalı idareye 14/05/2018 tarihli dilekçe ile başvurarak II(a) grubuna intibak gereği küçültme istenen alanlarda II(a) işletme ruhsatı düzenlenmesini talep etmiş, sonrasında davalı idare teknik personelinden oluşan heyetin projeyi ve sahayı yerinde inceleyerek 24/05/2018 tarihli raporunu oluşturduğu, raporda "II(a) grubuna intibağı gereği ruhsatlı maden sahası sınırlarında küçültülmeye giderek raporda belirtilen koordinatlarda II(a) grubu İşletme Ruhsatı verilmesinin uygun bulunduğu"nun belirtilmiştir. Akabinde Torbalı Organize Sanayi Bölgesi’nin ... tarih ve ... sayılı İzmir Valiliği'ne yazılan yazı ile "üretimin patlayıcı ile yapılacağının tespit edildiği, bölge fabrika yapılarının B.A. prefabrik olması ve yaklaşık 100-200 metre mesafede patlayıcı ile mıcır üretilmesi, yapılar ve proseslerde kullanılan (CNC tezgahı, tartı aletleri, bilgisayarlar gibi) cihazları olumsuz etkileyeceği, Torbalı ve çevresinde hakim rüzgar yönünün kuzey ve batı olduğu (İzmir - Torbalı Organize Sanayi bölgesi Yer Seçimi raporu İzmir Hakim Rüzgar Yönü W (Batı) olduğu) bu nedenle, bölgede üretim yapan gıda ve tekstil sektörünü de olumsuz etkileyeceğini, üretim, eleme ve nakliye aşamalarında tozlanma nedeni ile üretimin belirtilen alanda sakıncalı bulunduğu" görüşü iletilmiştir. Söz konusu görüş dikkate alınarak, davalı idare tarafından 24/07/2020 tarihli işlem ile davaya konu alanda işletme ruhsatı düzenlenmesi talebi kabul edilmeyerek ruhsat sahasının iptal edilerek, alan ihalelere kapatılmıştır. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 3213 sayılı Maden Kanunu'nunda "İşletme Ruhsatı" İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi olarak; "İşletme İzni" Bir madenin işletmeye alınabilmesi için izin olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 24. maddesin (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan hali ile ) "şletme ruhsatı taleplerinde, I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Projedeki teknik eksiklikler iki ay içerisinde Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda projedeki teknik eksiklikleri tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez, işletme ruhsat bedeli ise iade edilir. Taleplerin uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde işletme ruhsatı düzenlenir." hükmü, (Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmü mevcuttur. 3213 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan maddelerinin değerlendirilmesinden maden üretim faaliyetlerinde bulunulabilmesi için ilgililer tarafından önce maden işletme ruhsatının alınması gerektiği, ancak maden işletme ruhsatının maden üretimi yapılabilmesi için yeterli olmadığı, maden işletme ruhsatının, ilgilisine işletme faaliyetlerini yürütülebilmesi için gerekli izinleri alabilmesi amacıyla verilen bir yetki belgesi olduğu, ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Kanun'un 7 nci maddesine göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirmesi kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili diğer izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izninin düzenlenmesi gerektiği, başka bir deyişle çevresel etki değerlendirmesi kararının işletme ruhsatı düzenlendikten sonra alınması gereken izinler içerisinde bulunduğu, bu kapsamda işletme ruhsatının maden istihracı için tek başına yeterli olmadığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, Torbalı Organize Sanayi Bölgesi’nin ... tarih ve ... sayılı İzmir Valiliği'ne yazılan yazı ile "üretimin patlayıcı ile yapılacağının tespit edildiği, bölge fabrika yapılarının B.A. prefabrik olması ve yaklaşık 100-200 metre mesafede patlayıcı ile mıcır üretilmesi, yapılar ve proseslerde kullanılan (CNC tezgahı, tartı aletleri, bilgisayarlar gibi) cihazları olumsuz etkileyeceği, Torbalı ve çevresinde hakim rüzgar yönünün kuzey ve batı olduğu (İzmir - Torbalı Organize Sanayi bölgesi Yer Seçimi raporu İzmir Hakim Rüzgar Yönü W (Batı) olduğu) bu nedenle, bölgede üretim yapan gıda ve tekstil sektörünü de olumsuz etkileyeceğini, üretim, eleme ve nakliye aşamalarında tozlanma nedeni ile üretimin belirtilen alanda sakıncalı bulunduğu" görüşünün verildiği görülmüştür. Ancak, Maden Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca usûlüne uygun olarak yapılan müracaatla ve sunulan işletme projesinin davalı idare tarafından uygun bulunması ile işletme ruhsatı hakkının doğduğu açıktır. Öte yandan maden işletme ruhsat süresi boyunca, mevcut faaliyet kordinatlarında Torbalı Organize Sanayi Bölgesini yakınlığı ve maden projesinin uygunluğuna ilişkin incelenmesi ihtiyacı doğduğunda yeni bir değerlendirilmede bulunulması da mümkündür. Bu itibarla, sonucu itibarıyla hukuka uygun olan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın .... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 15/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.