Danıştay 4. Daire 2025/5466 E. 2025/7038 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/5466 Karar No : 2025/7038

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Turizm Sanayi İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:..., ... Pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan tescilli esere bitişik alanda, onaylı restorasyon projesinde 'taş iskele' olarak belirtilen yerde ruhsatsız olarak ilave yapı yapıldığı 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenen yapı tatil tutanağı ile tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca yapı sahibi olarak davacıya 280.078,74-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ...-... numaralı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda: Dava konusu encümen kararının, 3194 sayılı Kanunu'nun 42/2. maddesi uyarınca verilen 7.584,09-TL temel para cezasına ilişkin kısmı yönünden; dava konusu yapının, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın 24.03.2021 tarih, 31433 sayılı Tebliği'ne göre yapının V. Sınıf D Grubu "Tarihi eser niteliğinde olup restore edilerek veya yıkılarak aslına uygun olarak yapılan yapılar" sınıfında olduğunun belirlendiği, davalı idare tarafından aykırılıktan etkilenen alan ve aykırılığa konu alanın 38.72 m2 olarak belirtildiği, keşif günü yapılan inceleme ve ölçümler sonucunda, tescilli esere bitişik alanda ruhsatsız ve kaçak olarak inşa edilen eklentinin alanı 40,02 m2 (3,30 m x 12,13 m) olarak hesaplandığı, imar para cezası hesaplanırken davalı idare tarafından belirlenen 38,72 m²'nin dikkate alındığı, 3194 Sayılı Kanunun 42. maddesi hükümleri uyarınca davalı idare tarafından verilen idari para cezası tablosunda V Sınıfı D Grubu yapılar için 2021 yılı birim para cezasının ve söz konusu kanun maddesi hükümleri uyarınca hesaplanan para cezasının yerinde olduğunun anlaşıldğı, dava konusu encümen kararının 3194 sayılı 42. maddesinin (c) bendinin 2., 3., 5., 7., 9. ve 12. alt bentleri uyarınca uygulanan artırımlara ilişkin kısmı yönünden; kamuya veya bir başkasına ait parselde yapılmış ise cezanın %40'ı; Dava konusu taşınmaz kadastral boşlukta bulunduğundan bu artırım maddesinin yerinde uygulandığı, uygulama imar planında veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumi Hizmet Alanı" olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın %60'ı; Dava konusu taşınmaz onaylı restorasyon projesinde “Taş İskele” olarak görülen yerde bulunduğundan bu artırım maddesinin yerinde uygulandığı, uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise % 20'si; Dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda 22.07.1983 tt. 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı bulunduğundan bu artırım maddesinin yerinde uygulandığı, özel kanunlar ile belirlenmiş özel mal rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın %50'si; Dava konusu taşınmaz Boğaziçi Sit Alanında bulunduğundan bu artırım maddesinin yerinde uygulandığı, ruhsatı Hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın %50'si; 320 ada 1 parselde bulunan yapıya ait 08.06.2015 tarih 50 numaralı yapı ruhsatı bulunduğu ve söz konusu ruhsatın hükümsüz hale geldiği görüldüğünden bu artırım maddesinin yerinde uygulandığı, inşai faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın %20'si: dava konusu taşınmazda inşai faaliyetlerin tamamlandığı ve kullanıldığı görüldüğünden bu artırım maddesinin yerinde uygulandığı, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca uygulanan 254.292,83-TL kısmı yönünden ise; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasına 7226 sayılı Kanunun 39. maddesi ile eklenen (ç) bendine uygun şekilde verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceğinin de belirtilmiş, gerek encümen kararında ve gerekse de hesaplama raporunda aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile 254.292,83-TL olarak bulunan ceza miktarının 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca temel para cezasına eklendiğini ve encümen kararında bu tutara yer verilmek suretiyle belirtildiği ve hesaplanan para cezasına ilave edilmesinin uygun olduğu, dava konusu olan ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca davacıya 280.078,74-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ...-... numaralı encümen kararında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu yapıda, 19.01.2015 tarihli mimari projeye dayalı olarak inşa çalışmalarına başlanıldığı, bu çalışmaların ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatına uygun olarak yapıldığı, söz konusu taşınmazı 03.07.2013 tarihinde hisseli olarak, 06.06.2018 tarihinde ise tamamının davacı tarafından satın aldığı, mevzuat hükümlerine ve mimari projeye aykırı herhangi bir eylemde bulunulmadığı, gerek yapı tatil tutanağında yer alan gerekse de dayanak olan Kültür Varlıkları Koruma Kurulu kararında bahsi geçen aykırılık iddialarının gerçeği yansıtmadığı, işlemin usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile temyize konu kararın kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : Temyize konu İdare Dava Dairesi kararının; dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezasına ve (c) bendinin 5, 7, 12. alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenlerine ilişkin kısmı ile anılan fıkranın (ç) bendi uyarınca uygulanan ilave para cezasına ilişkin kısmı yönünden: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın, yukarıda belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Temyize konu İdare Dava Dairesi kararının; dava konusu işlemin, 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezasına (c) bendinin 2, 3, 9 numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenlerine ilişkin kısmına gelince: 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, (c) bendinin 2. alt bendinde; kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40'ı, 3. alt bendinde; uygulama imar planında veya parselasyon planında "Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı" olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60'ı oranında, 9. alt bendinde ise; ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın % 50’si oranında artırılarak hesaplanacağı, hüküm altına alınmıştır. Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu tescilli esere bitişik alanda ruhsatsız ilave yapının inşa edildiği 38,72 m²'lik alanın kadastral boşlukta kaldığı ve bu kısım için, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para ceza miktarına, aynı maddenin 2. fıkrasının (c) bendinde sayılan artırım nedenlerinden 2. ve 3. alt bentleri ile, tescilli eser yapıya ait 08.06.2015 tarih, 50 numaralı yapı ruhsatının veriliş tarihi üzerinden 5 yıl geçtiği görüldüğünden, ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürüldüğünden bahisle, anılan (c) bendinin 9. alt bendi uyarınca artırım nedenlerinin uygulandığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, kamuya ait bir parselde ve uygulama imar planında veya parselasyon planında "Kamu Tesisi Alanı veya Umumi Hizmet Alanı" olarak belirlenmiş bir alanda bulunduğundan bahisle (c) bendinin 2 ve 3. alt bentleri uyarınca artırımlar uygulanmış ise de, uyuşmazlığa konu ruhsatsız ilave yapının yapıldığı 38,72 m²'lik alanın anılan encümen kararında da belirtildiği üzere, kadastral boşlukta kaldığı, herhangi bir kamu ya da özel mülkiyete konu bir alanda kalmadığı anlaşıldığından, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 2. ve 3. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, kadastral boşlukta yapılan ilave yapıya ilişkin bir ruhsatın söz konusu olmadığı, ruhsatsız ilave yapının bitişiğinde bulunan tescilli taşınmaza ilişkin verilen 08.06.2015 tarihli bir yapı ruhsatının bulunduğu, ruhsat verildikten sonra, davalı idarece, söz konusu ruhsatın hükümsüz hale geldiğine ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı ve daha sonra, tescilli esere bitişik alanda projeye aykırı ilave yapı yapıldığı 12.11.2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edildikten sonra, para cezasına ilişkin encümen kararı verilmeden önce, söz konusu ruhsatın hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaata devam edilip edilmediği ve devam edilmişse bu kısımlara ilişkin aykırılıktan etkilenen alanlara ve yapılan aykırılıklara dair açık ve somut bir tespitin yapılmadığı görüldüğünden, (c) bendinin 9. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu durumda, uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince, yukarıda anılan bentler yönünden davanın reddine karar verilmiş ise de, davalı idare tarafından, uyuşmazlığa konu ruhsatsız ilave yapının yapıldığı 38,72 m²'lik alanın anılan encümen kararında da belirtildiği üzere, kadastral boşlukta kaldığı, herhangi bir kamu ya da özel mülkiyete konu bir alanda kalmadığı, ayrıca, yapı ruhsatı hükümsüz hale geldikten sonra inşaatın seviyesinin tespit edildiğine ve tespit sonrasında yeni bir inşai faaliyet yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise yapılan kısımların niteliği ve ebatlarına ilişkin somut bir tespitin de bulunmadığının anlaşıldığı, bu itibarla, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 2., 3. ve 9. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin, temel para cezasına (c) bendinin yukarıda anılan alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasında hukuka aykırılık, davanın reddi yolunda idare mahkemesince verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezasına ve (c) bendinin 5, 7, 12. alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenlerine ilişkin kısmı ile anılan fıkranın (ç) bendi uyarınca uygulanan ilave para cezasına ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, dava konusu işlemin, 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezasına (c) bendinin 2, 3, 9 numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenlerine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 29/12/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.