Bölge Adliye Mahkemesi 2026/388 E. 2026/939 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2026/388

KARAR NO: 2026/939

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 23/12/2025

NUMARASI: 2025/215 E. - 2025/284 K.

DAVANIN KONUSU:Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 21/05/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 01.01.2022 tarihinde Kitap Basım - Yayın - Dağıtım sözleşmesi imzalanmıştır. İş bu sözleşme ile müvekkil şirket müdürü ve aynı zamanda yazar ...nın "..." isimli kitabının ... tarafından basılıp yayınlanması ve sözleşme şartları dahilinde dağıtımı için anlaşma sağlanmıştır. Sözleşmenin " ... " isimli kitabın ilk baskısına ilişkin olup ilk basımın 2.100 Adet olacağı taraflarca kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 2.9. Maddesi uyarınca ilk baskından sonraki baskılar için taraflar arasında tekrar bir sözleşme yahut mutabakat düzenleneceği kararlaştırılmıştır.

Nitekim taraflar ilk sözleşme ile birlikte imzalanan mutabakatla birlikte 2 baskının ardından devam edecek baskılara yönelik şartları (3. - 14. Baskı, toplam 12 basım olmak üzere) düzenleyen bir sözleşme daha imzalanmıştır. (EK-2) Sunmuş olduğumuz sözleşmelerden de görüleceği üzere her 1.000 adet baskı için yayınevi yazara 20.000 TL telif bedeli ödemeyi kabul etmiştir.29.06.2022 tarihli sözleşmenin 3.2. Maddesi uyarınca da baskısı yapılan ilk 2.000 adet kitabın müvekkilin www....com ve yazarın eğitim programları üzerinden satılacağı kararlaştırılmıştır.

Taraflar 3. Baskının tamamının yazarın eğitim programlarında satılacağını kararlaştırması üzerine toplam 1.000 adet kitabın müvekkile teslim edilmesi gerekirken 629 adet kitap müvekkile teslim edilmemiş, teslim edilmediği gibi yazarın baskı ve satışı yapılan her kitaptan elde edeceği kazanç karşılığı da kendisine ödenmemiştir. Sözleşme devam etmekte iken yayınevinin koşullara aykırı hareket etmesi, baskı adet ve tarihlerine riayet edilmemesi, telif bedellerinin ödenmemesi, sözleşmede belirlenen sayılardaki kitap adetlerinin müvekkile teslim edilmemesi ve her yeni baskı için mutabakat ile müvekkilin onayı gerektiği şartına uymaksızın imzasını taklit etmek suretiyle 12.000 adet bandrol alınması gibi bir çok sebeple müvekkil yayınevi ile olan sözleşmesini haklı sebeple feshetmiştir. Sözleşmenin feshi ile birlikte teslimi veya ödemesi yapılmayan 629 kitabın kayıp telif bedeline ilişkin olarak 17.08.2022 tarih ... numaralı e-arşiv fatura (EK-4) düzenlenmiş ve davalı yayın evine gönderilmiştir.

Düzenlenen e arşiv fatura usulüne uygun olarak davalıya tebliğ edilmesine rağmen ödeme yapılmadığı gibi yasal süresi içerisinde portal üzerinden herhangi bir itirazdan bulunulmamış, iptal edilmemiştir. TTK m. 21/2 "Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır" hükmü gereği de talep edilen alacak davalı yayın evi tarafından kabul edilmiş sayılmaktadır. Davalı yayınevi ile müvekkil arasında düzenlenen sözleşme ve buna uygun olarak düzenlenen mutabakata aykırı hareket edilerek müvekkile ödeneceği taahhüt edilen telif bedeli tutarı tanınan sürelerde ödenmesi üzerine tarafımızca İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatılmıştır. Davalı yayınevine gönderilen ödeme emri 08/11/2022 Tarihinde tebliğ edilmiştir. Tebliği müteakiben davalı yayınevi icra takibine 08/11/2022 Tarihinde itiraz etmiştir. Davalının itirazı üzerine 14/11/2022 Tarihinde tarafımızca arabuluculuk yoluna başvurulmuşsa da uzlaşma sağlanamamış ve huzurdaki davanın açılması zorunluluğu doğmuştur.

Yukarıda izah edildiği üzere tarafımızca başlatılan icra takibine yapılan itiraz kötü niyetli, haksız, ve mesnetsizdir. İş bu davamızın haklılığı tarafların ticari kayıtlarının bilirkişi vasıtası ile incelenmesi halinde ortaya çıkacaktır. Bu itibarla mahkemenizden İstanbul .... İcra Müdürlüğü ...E. Sayılı dosyasına vaki itirazın iptali ile takibin devamına davalı tarafından %20'den az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle görev yönünden davanın usulden reddine, Davanın esastan reddine, Müvekkilin İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ...Esas Sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine ilişkin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığının TESPİTİNE ve icra takibinin iptaline, Davacının icra takibinde kötü niyetli olması nedeni ile %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Mahkemece verilen 27/05/2025 tarih ve 2023/133 Esas 2025/94 sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin 02/10/2025 tarih ve 2025/1140 Esas 2025/1202 Karar sayılı ilamıyla kaldırılmasına karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk Derece Mahkemesince; dava aralarında düzenlenen dava dışı yazar ...' nın ... isimli kitabın basımı, yayınlanması ve satışına ilişkin olarak davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, bu kapsamda davacının davalı aleyhine İstanbul .... İcra Müd. Nün ...Esas sayılı icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın haksız olup olmadığı, icra inkar tazminat davasıdır. Buna göre tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde, taraflar arasında 01/01/2022 tarihli kitap basım yayın sözleşmesi imzalandığı, sözleşme konusunun dava dışı yazar ...' nın yazmış olduğu, ...' in...isimli kitabın basım, yayın ve dağıtımına ilişkin olduğu, davacı tarafından sözleşmenin feshedildiği ve davalıya sözleşme feshi nedeniyle ödemesi yapılmadığı iddia edilen 629 kitabın telif bedeline ilişkin 17/08/2022 tarihli fatura gönderildiği, fatura bedelinin ödenmemesi üzerine, İstanbul ....İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, davalının icra takibine itirazı üzerine iş bu itirazın iptali davası açıldığı, davalı tarafından davanın reddinin talep edildiği aldırılan 23/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda davacının davalıdan dava konusu ile ilgili alacaklı olmadığı yönünde görüş bildirildiği, buna göre dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davacının mali hak sahibi olduğu olduğu ... isimli kitabın basım ve dağıtımı konusunda taraflar arasında 29/06/2022 tarihli sözleşme düzenlendiği, davacının iddiasına göre iş bu sözleşme kapsamında davacıya verilmesi gereken 629 adet kitabın teslim edilmediği bu nedenle 629 kitap bedelinin tahsiline ilişkin İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığı, taraflar arasında düzenlenen 01/01/2022 tarihli sözleşme ve daha sonra düzenlenen 29/06/2022 tarihli sözleşme incelendiğinde, davacının iddiasına göre 29/06/2022 tarihli sözleşmenin 3.2. Maddesi uyarınca 1000 adet kitabın davacıya verilmesi gerektiği iddia edilmiş sözleşme incelendiğinde, 3.2. Dağıtım başlıklı maddede ilk 2000 kitabın sadece www....com adresi ve yazarın eğitim programları üzerinde satılacağının yazıldığı, bu maddede davacıya 1000 adet kitabın teslim edileceği yönünde bir ibarenin yer almadığı, icra takibine konu alacağının da sadece bu talebe ilişkin olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin tarafları bağladığı, sözleşme içeriğinde yer almayan talep nedeniyle sadece yorum suretiyle davacıya 1000 kitap verilmesi gerektiği hususunun ancak sözleşmenin varlığı karşısında yazılı delil ile ispatlanabileceği, davacı tarafından bu yönde yazılı bir delil sunulmadığından icra takibine konu alacağın varlığı ispatlanamadığı " gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece verilen karar açıkça usul ve yasalara aykırı olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmede ilk 2000 adet kitabın sadece www....com adresinde ve yazarın eğitim programları üzerinde satılacağının yazılması bu maddede göre 1000 adet kitabın yazara teslim edileceği yönünde bir ibare yer almadığı ve yorum suretiyle alacak talebi ileri sürülemeyeceği belirtmişse de bu husus gerçeği yansıtmadığını, 119 adet satışın davalı tarafından satıldığı bilirkişi raporunda tespit edildiğini, taraflar arasında sözleşme 12.08.2022 tarihinde müvekkili tarafından tek taraflı feshedildiğini, bu tarih itibariyle de basılı kitapların tamamı davalının uhdesinde kaldığını, alınan bilirkişi raporunda 371 adet kitabın müvekkili yazara verildiği tespit edildiğini, bu tespit davalarında haklılığını ispatlamaya yeter nitelikte olduğunu, mahkemenin kararının eksik inceleme ve hatalı yoruma dayandığını, mahkemece ancak sözleşmenin varlığı karşısında yazılı delil ile ispatlanabileceği, davacı tarafından bu yönde yazılı bir delil sunulmadığından varlığın ispatlanamadığı gerekçe gösterilmişse de ispat yükünün tespiti de hatalı yapıldığını, davalı tarafından sunulan cevap dilekçesinde de de anılı sözleşmenin 3.2. maddesi uyarınca, " kitapların yazara peyder pey kitapların teslim edildiği " kabul edildiğini, kitaplar müvekkiline eksik teslim edildiğini, müvekkili şirket kayıtlarına göre, 1000 adet kitabın eğitim programlarında satılmak üzere müvekkiline teslim edilmesi gerektiği halde 629 adet kitap hiçbir şekilde müvekkile teslim edilmediğini, İstanbul 1. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2023/140 E. Sayılı dosyası ile görülen tespit ve tazminat davasında müvekkilince yapılan feshin haklılığı da tespit edildiğini ve davalı yayın evince yapılan tecavüzün men'i ve ref'ine karar verildiğini, davalı yayın evinin kötü niyetli olarak müvekkiline ait kitapları haksız yere uhdesinde tutup müvekkilini zarara uğrattığını belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu İİK 67 maddeye göre açılan itirazın iptali davasıdır.

İstanbul ... icra müdürlüğünün ...esas sayılı dosyasında alacaklı davacı tarafından, borçlu davalı aleyhine, 17/08/2022 tarihli faturaya istinaden, 47.866,90 TL., alacağın tahsili amacı ile ilamsız icra takibi başlatılmıştır.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

23/09/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle:" FSEK yönünden yapılan incelemede;29.06.2022 tarihli sözleşmenin “Dağıtım” başlıklı 3.2. maddesinde, 3. ve 4. baskıların sadece www...com ve yazarın eğitim programları üzerinde satılacağının belirtilmiş olduğu, baskıların yazara teslim edileceğine dair bir düzenlemenin sözleşmede yer almaması nedeniyle, Davacı'nın FSEK'ten kaynaklanan haklarının ihlal edilmediği görüş ve kanaatine varılmıştır. Sektörel yönden yapılan incelemede; Yazarı ... olan,” ...” adlı eserin basım ve yayımını yapan ... Yayınevi'ni temsilen ... tarından 29.06.2022 tarihli sözleşmeye göre 10.07. 2022 tarihinde ... seri aralığında 3. baskısı için 12.250. Adet bandrol alınmıştır. b-29.06.2022 tarihli sözleşmenin Telif Ödemesi başlıklı 3.1.Maddesinde; Yazar,her baskı için net 20.000 TL. Telif ücreti alır. Telif ücreti, basılan 1.000 Adet kitabın tamamen satılmasını müteakip en geç 45 gün içinde yazarın sözleşmede belirtilen hesap numarasına yatırılır, Aynı sözleşmenin Dağıtım başlıklı 3.2.Maddesinde; İlk 2.000 (ikibin) kitap (3.ve 4.baskı) sadece www...com ve yazarın eğitim programları üzerinde satılacaktır.

Hükümlerinin yer aldığı görülmektedir. Sözleşme 3.1.Maddesi hükümlerine bakıldığında telif ücreti ödemesi için her basılan 1.000 Adet kitabın tamamen satılmasını müteakip 45 gün içerisinde ödenir. Denilmektedir. Davalının deposunda yapılan incelemede 3.Baskıda 510 adet kitabın,4.baskıda 38 adet kitabın satılmadığı ve depoda yer aldığı tespit edilmiştir. Yine sözleşmenin 3.2.maddesinde 3.ve 4.baskıların sadece www...com ve yazarın eğitim programları üzerinde satılacağı belirtilmektedir.

Sözleşme hükmüne göre 3.ve A.baskıların yazara teslim edileceğine dair bir ifadenin sözleşmede yer almadığı sadece satıştan söz edildiği, c- Davalı Ticari defterleri incelendiğinde; 2022 yılı içerisinde Davalı tarafından davacı adına iki adet fatura düzenlendiği, faturalarda “kitap basım hizmeti “açıklamasının yer aldığı "faturaların toplam tutarının KDV dahil 70.422,40 TL.olduğu ve 30.11.2022 tarihinde davacı tarafından davalı yayınevine ödenilmiştir. Bu kayıtlar dışında 2022 ve 2023 yıllarına ait yasal defterlerde davacıyı alacaklı veya borçlu gösterir başka bir muhasebe kaydı tespit edilemediği, Davacı tarafından davalı tarafa düzenlenen 17.08.2022 tarih ... numaralı e-arşiv faturanın davalının defter kayıtlarında yer almadığı ,dosya içerisinde yer alan e-arşiv fatura portalı görüntüsü incelendiğinde e-arşiv faturası için davalı tarafından 22.08.2022 tarihinde iptal talebi oluşturulduğu, iptal talebinin yasal iptal/itiraz süresi olan 8 günlük süre içinde yapıldığı" belirtilmiştir.

Taraflar arasında 01/01/2022 tarihli ve 29/06/2022 tarihli Kitap Basım Yayın Sözleşmesi tanzim edildiği, sözleşme konusunun dava dışı yazar ...' nın yazmış olduğu, ...' in...isimli kitabın basım, yayın ve dağıtımına ilişkin olduğu, davacı tarafından sözleşmenin feshedildiği ve davacı tarafından icra takibine konu, ödemesi yapılmadığı iddia edilen, 3.baskı akademi satışından doğan kayıp bedeli açıklaması ile 629 adet kitabın telif bedeline ilişkin 17/08/2022 tarihli, kdv dahil 47.866,90 TL., bedelli, fatura düzenlendiği anlaşılmıştır.

Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, davanın itirazın iptali davası olup takibe sıkı sıkıya bağlılık kuralı geçerlidir. Davacı vekilince sözleşme 3.2 maddesi kapsamında kitaplardan 3. Ve 4. Baskılardan 1000 adet kitabın kendisine verilmesinin kararlaştırıldığını, yazarın eğitim programlarında satılacağına ilişkin kural dikkate alındığında teslim gereğinin hayatın olağan akışına uygun olduğunu ileri sürmüştür.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 3.2 maddesinde, yazara teslim edilecek kitap sayısının düzenlenmediği, davalı tarafça yazar istedikçe peyderpey teslim edildiğini ileri sürdüğü, bilirkişi raporunda; 3. Ve 4. Baskıdan 371+160 = 531 adedin yazara teslim edildiği, 802+119 = 921 adedin satıldığı, 548 adedin depoda stokta bulunduğunun beyan edildiği anlaşılmıştır.

Sözleşmede yazara 1000 adet kitap teslim edileceğine ilişkin hüküm bulunmadığı gibi, davacı tarafından yayınevine yazarın eğitim programları üzerinde satılmak üzere kitap teslimi talebinde bulunulduğu ve teslim edilmediğine dair bir ispat da bulunmadığı, delil sunulmadığı, davacı tarafça satılan kitapların telif bedelinin ödenmediği ileri sürülmüş ve takibe konu faturanın 629 adet teslimi yapılmayan kitaba yönelik olduğu anlaşılıyorsa da, sözleşmenin 3.2. Maddesinde telif ücretinin basılan 1000 adet kitabın tamamen satışını müteakip 45 gün içerisinde ödeneceğinin kararlaştırıldığı, oysa 3. Ve 4. Baskının tamamen satılmadığı, 548 adedinin depoda olduğu, mahkemece davanın reddinin yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul .... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin .../12/2025 tarih ve 2025/.. E., 2025/.... K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 835,35 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 103,35 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

6- Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine,

6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 21/05/2026