Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1571 E. 2026/1606 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/1571

KARAR NO : 2026/1606

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: (KAPATILAN)BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ

TARİHİ : 15/05/2026

NUMARASI : 2026/410 Esas - 2026/380 Karar

DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 08/09/2026

Dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili Keşideci ..., ...Bankası .../... şubesinden bir adet 10 yapraklı çek koçanı almıştır. 8 adet çek kullanılmış ve ödemeler banka vasıtasıyla gerçekleşmiştir. Kalan 2 adet çek (... ve ... numaralı çekler) kaybolmak suretiyle zayi olmuştur. Çeklerin akıbeti tarafımızca bilinmemektedir. Başkalarının eline geçme ve kullanılma tehlikesi mevcuttur. Bu çekler müvekkil tarafından doldudurulmamış ve imzalanmamıştır, yalnızca boş halde kaybedilmiştir. .... ...Bankası, .../... Şubesi, üstü yazılmamış ve imzalanmamış lakin kaybedilen ... ve ... numaralı çekler kaybolmak suretiyle zayi olmuştur. Bu nedenle Sayın Mahkemenizden çek yapraklarının zayi olduğunun tespiti, zayi belgesi verilmesini ve tespit ile zayi belgesinin ilgili bankaya tebliğinin yapılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...henüz keşide edilmemiş, çek vasfında olmayan tamamen boş çek yaprakları tedavüle konmuş sayılmayacağından hesap sahibi tarafından zayi nedeni ile iptal davası açılamaz. Ele geçirilenlerce imzalanıp doldurulması sonrasında çeke dayalı hak iddia edene karşı menfi tespit davası açılabilir. Boş çek yapraklarına dayanarak iptal isteminde bulunmakta hukuki yarar bulunmamaktadır. TTK'nın 818. maddesi yollaması ile aynı yasanın 680. maddesi uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup böyle bir çek için TTK'nın 757, 758, 759 ve devamı maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkı sadece hamile aittir. Böyle bir iddiaya sahip keşideci yani imzasını içeren fakat kaybettiği çekin bedelinin kendisinden istenmesi halinde aynı kanunun 792. maddesi uyarınca borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak hakkına sahiptir. Çek keşidecisi bu hali ile ancak rızası dışında elinden çıktığını söylediği çek bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çekin kimde olduğunu öğrendiğinde TTK'nın 790-792. maddeleri uyarınca çeki elinde bulunduran kişiyi hasım gösterip davasını açmak ve mahkemeden o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahiptir. Davacının çeklerin keşidecisi olduğu keşideci olan davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı ayrıca boş çek yaprakları için de hesap sahibi tarafından iptal davası açılamayacağından hukuki yarar yokluğuna ilişkin dava şartı eksikliğinden davanın usulden reddine.." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili Keşideci ... tarafından bankadan alınan .... ...Bankası, .../... Şubesine ait ... ve ... seri nolu Bankaca tahsis edilmiş, henüz keşide edilmemiş (imzalanmamış ve doldurulmamış) çek yapraklarının 2 adet çekin kaybolması sebebiyle çeklerin zayi olduğunun tespiti, zayi belgesinin verilmesi talebiyle Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2026/410 Esas sayılı dosyasından dava açıldığını, Mahkeme tarafından açılan davanın HMK'nun 114/1-(h) ve 115/2 maddeleri uyarınca hukuki yarar yokluğu nedeniyle dava şartı noksanlığından usulden reddine, karar verildiğini, gerekçe olarakta, çekin keşide edilip tedavüle konulmamasının gösterildiğini, iş bu sebeple zayi belgesinin düzenlenemeyeceğinin belirtildiğini, müvekkili tarafından bankadan alınan 2 çek yaprağı keşide edilmeden, tedavüle sürülmeden kaybolduğunu, banka nezdinde bu çeklerin düşümünün yapılamadığını, bankayla görüşmeleri akabinde mahkemeden karar talep ettiklerini, zayi belgesi verilmesi gerekirken verilmemesi, verilmemesi halinde çek yapraklarının kaybının tespitinin yapılmaması, en azından ilgili bankaya müzekkere yazılarak durumun bildirilmemesi sonucunda verilen karar hukuka ve yasaya aykırı olup bozulması gerektiğini, istinaf başvurularının kabulü ile .... ...Bankası, .../... Şubesi, üstü yazılmamış ve imzalanmamış lakin kaybedilen ... ve ... numaralı çek yapraklarının zayi olduğunun tespiti, zayi belgesi verilmesini ve tespit ile zayi belgesinin ilgili bankaya tebliğinin yapılmasını dosya üzerinden yerel mahkemenin kararının bozulmadan karar verilmesine, iş bu taleplerinin kabul edilmemesi halinde kararın bozularak yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE :Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.

Mahkemece çek vasfında olmayan boş çek yapraklarına karşı keşidecinin iptal davası açamyacaığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş,karara karşı talep eden vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Hamil TTK 651. Maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek TTK 652 maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.

TTK'nın 759. ve devamı maddeleri uyarınca, iradesi dışında çek elinden çıkan kişi tarafından, çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Mahkeme, çekin hamil elinde iken zıyaa uğradığına dair verilen açıklamalar inandırıcı bulunursa, verilecek ilanla, çeki eline geçireni, çeki belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, çekin iptaline karar verilir.

Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

TTK 780 maddesinde çekin unsurları sayılmış olup, anılan madde uyarınca boş çek yaprakları çek vasfında olmadığı gibi kambiyo senedi vasfında değildir.

Somut olayda talep eden keşidecisi olduğu 2 adet çek yaprağının boş olarak kaybedildiği belirtilerek çeklerle ilgili esaslı herhangi bir bilgi verilmeden iptali talep edilmiştir. Keşidecinin iptal davası açma hakkı bulunmayıp, çekin tedavüle çıkmadan keşideci tarafından kaybedilmesi halinde keşidecinin iptal davası açma hakkına bir etkisi bulunmadığı gibi TTK 780. maddesi uyarınca çek vasfında olmayan boş çek yaprakları yönünden iptale ilişkin TTK'nın 757 vd. maddelerinin uygulanma olanağı da bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

KARAR :Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Talep edenin davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf karar harcı başlangıçta peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3-Talep eden davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nın 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 08/09/2026