İlk Derece Mahkemesi 2026/1110 E. 2026/167 K.

T.C. İSTANBUL 30. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/1110 Esas KARAR NO : 2026/167

DAVA/TALEP : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA/TALEP TARİHİ : 29/01/2026 KARAR TARİHİ : 06/10/2026

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız İstanbul 30. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında yapılan duruşma sonucunda dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ / DAVA/TALEP ; Davacı/Talep eden vekili dava/talep dilekçesinde özetle; firma ... tarafından 06.01.2026 tarihinde ... Makina Plastik LTD. ŞTİ. Firmasına yapmış olduğu iş karşılığında 213.01.2026 tarihinde 14.05.2026 vd. ... nolu, 325.404,00TL tutarlı ... çeki alındığını, 28.01.2026 tarihli faturaya istinaden ... Mühendislik Makina San. A.Ş. Tarafından 23.01.2026 tarihinde 02.06.2026 vadeli ... nolu, 160.000,00 TL tutarında çek alındığını, bahsi geçen iki adet çeki kendisinin 26.01.2026 tarihinde kaybettiğini, çeklerin rızası dışında üçüncü kişilerin eline geçme ihtimalinin bulunduğunu, bu nedenlerle çeklerin zayi nedeniyle iptalini ve tarafına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP /TALEP : Talep, HMK'nin 382(2)-e.6 maddesi gereği çekişmesizdir. DELİLLER : Nüfus Kaydı, Çek fotokopisi, ... ... Kayıtları, ... A.Ş. Kayıtları, Ticaret Sicil Gazetesi Örneği, Faturalar, Şikayet Dilekçesi, Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ : Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385. maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve resen araştırma ilkesine tabidir. Talebe konu olayda Mahkememizin; 6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi ve 6100 Sayılı HMK'nin 384. maddesi uyarınca mahkememizin yargı çevresi esas alındığında talep edenin yerleşim yeri bakımından kesin yetkili olduğu anlaşılmıştır. 6100 Sayılı HMK'nin 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 maddesine göre resen araştırma ilkesine tabi işbu talep gereğince usulüne uygun olarak hazırlanan tensip tutanağı ve buna bağlı olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılarak ön inceleme duruşması icra edilmiş, sorun ve talep belirlenmiş akabinde tahkikata geçilerek tahkikat işlem ve incelemeleri yerine getirilmiş, ilanlar, banka kayıtları ve sair tüm deliller toplanmış, incelenip değerlendirilmiş ve sonuçta duruşmaya katılan talep eden vekilinin son sözleri de dinlenip zapta yazılarak aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. (2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. (2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır. Aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere çek iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının ve iptal hükmünün amacı ve sonucu budur. Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ve tahkikata göre somut olaya gelince; evvelin usul ve yasa gereği usule ve işin esasa ilişkin gerekli kararlar verilerek 6102 Sayılı TTK'nin 760-762.maddeleri uyarınca Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde gerekli ilanlar yapılmış ve ilana konu gazeteler dosya kapsamına alınmıştır. Yapılan ilanlara rağmen talebe konu çekler, tensip zaptında belirlendiği üzere keşide tarihlerinden itibaren üç aylık yasal süreye rağmen üzerinde hak iddia eden veya bulan herhangi bir gerçek veya tüzel kişi tarafından karar verilen duruşma gün ve saatine kadar mahkememize ibraz edilmediği gibi bu yönde hiçbir beyan ve talepte de bulunulmadığı anlaşılmıştır. Muhatap banka ... ... ve ... A.Ş 'ye yazılan müzekkerelere verilen yanıtlara göre de söz konusu çeklerin iddia edildiği gibi keşideci ... Sanayi İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. Ve ... Ltd. Şirketlerinin çek hesaplarına ait olduğu ve çeklerin tahsil için ibraz edilmediği bildirilmiştir. Buna göre çeklerin zilyedinin ve son yetkili hamilinin çekin birinin üzerinde lehtar olarak da görünen zayi belgesi talep eden kişi olduğu, çeklerin muhatap bankalara ibraz edilmediği ve takasa sunulmadığı, sonuçta çeklerin herhangi bir işlem görmediği gibi halihazırda bedellerinin de ödenmediği anlaşılmıştır. Buna göre vaki talebin, dilekçede ve duruşmada açıklanan olayların gerçekleşme biçimine uygun, samimi ve inandırıcı olduğu değerlendirilmiştir. Binaenaleyh, talebe konu çeklerin yetkili hamil olan talep eden ... uhdesindeyken rızası hilafına kaybedilmek suretiyle zayi olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Binaenaleyh, yargılamaya hakim olan ilkeler nezdinde yukarıdan beri yapılan tespitlere ve hukuki duruma göre talebin kabulü ile 6102 sayılı TTK'nin 818/1-s maddesi yollamasıyla aynı yasanın 764/1. maddesi uyarınca talebe konu çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmiştir. 6100 Sayılı HMK'nın 332/1 maddesine göre, 323. maddesinde sayılan yargılama giderlerinin ise, talep konusu işin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına karar verilmek suretiyle 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-)Davanın/Talebin KABULÜNE, 2-)a-)... A.Ş.'nin ... Şube Kodlu, ... İstanbul Şubesi'ne ait, Keşidecisi ... Sanayi İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. olan, lehtarı ... Müh. Mak. San. A.Ş olan, Hamili ... olan, İstanbul-02/06/2026 Keşide yer ve tarihli, 160.000,00-TL bedelli, ... seri numaralı çekin ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE, b-)... A.Ş ... Şube Kodlu, ... Şubesi'ne ait, Keşidecisi ... Makina Plst. San. Ve Tic. Ltd. Şti olan, Lehtarı/Hamili ... olan, ...-14/05/2026 Keşide yer ve tarihli, 325.404,00-TL bedelli, ... seri numaralı çekin ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE, 3-)Yapılan giderlerin talebin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına, 4-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin olarak alındığından başka harç alınmasına yer olmadığına, 5-)6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan avansın yatırana iadesine, (Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından re'sen işlem yapılmasına), Dair, talep edenin yüzüne karşı ;6100 sayılı HMK'nin 341/1, 342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/10/2026

Katip ...

Hakim ...