Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1474 E. 2026/1496 K.

T.C. DİYARBAKIR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/1474 KARAR NO : 2026/1496

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN : MAHKEMESİ :DİYARBAKIR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVANIN KONUSU :Finansal Kiralama Sözleşmesinin Fesholunduğunun Tespiti, Finansal Kiralamaya Konu Malın İadesi

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARAR TARİHİ :05/11/2026

Taraflar arasında görülen davada İlk Derece Mahkemesince geçici hukuki koruma talebi hakkında verilen ara kararının istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendi ten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili; müvekkili banka ile davalı arasında; ... tarih ve ... sayılı işlem ile tesis edilen düzenleme şeklindeki finansal kiralama sözleşmesi ile sözleşme konusu emtiaların finansal kiralama mevzuatı hükümleri çerçevesinde kiralanması için finansal kiralama sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmeye konu menkul malların müvekkili banka tarafından satın alınarak kiracıya teslim edildiğini, finansal kiracının finansal kira sözleşmeleri gereği ödemesi gereken kira bedellerini ödemeyerek temerrüde düştüğünü, bunun üzerine Gebze 2. Noterliği’nin ... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide edilerek kiracıya ödemesi gereken kira bedellerinin ihtarnamenin tebliğini müteakip 60 gün içinde ödenmesi, aksi takdirde sözleşmelerin fesih edileceği ve kiralanan malların iadesi için yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiğini, anılan ihtarnamenin kiracıya/davalıya ... tarihinde tebliğ edildiğini, tebliğinden bu yana 60 günden fazla bir süre geçmiş olmasına rağmen borç ödenmediği gibi finansal kiralamaya konu malların da müvekkili Bankaya iade ve teslim olunmadığını beyan ederek; öncelikle sözleşmelere konu ekipmanların taraflarına teslimi için münakit sözleşme gereği teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesine, 6361 sayılı Kanunun 31/3. maddesi mucibince uygun görülecek teminat (mektubu) mukabili finansal kiralama konusu emtiada tasarruf etmelerine izin verilmesine, davalı ile müvekkili banka arasında akdedilen anılan finansal kiralama sözleşmelerinin fesholunduğunun tespitine, sözleşmelere konu ekipmanların müvekkiline teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesince ... tarihli ara kararı ile özetle; somut olayda, yalnızca davacı tarafın beyanlarının yaklaşık ispat olarak kabul edilemeyeceği, talebin yargılamayı gerektirdiği ve bu aşamada davacının haklılığının yaklaşık olarak ispat edilemediği gerekçesiyle; ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; İlk Derece Mahkemesinin talebin yalnızca soyut beyanlara dayandığını belirttiğini, oysa dosya kapsamında sunulan finansal kiralama sözleşmesi, noter kanalıyla tebliğ edilen ihtarname ve tebliğ şerhinin yazılı belgelere dayalı kesin delil niteliğinde olduğunu, 6100 sayılı HMK m. 390/3 uyarınca ihtiyati tedbirde "tam ispat" değil, "yaklaşık ispat" arandığını, sunulan resmi evraklar ve temerrüt olgusunun haklılıklarını tereddütsüz bir biçimde ortaya koyduğunu, finansal kiralamaya konu taşınırların mülkiyetinin müvekkili bankaya ait olduğunu, davalının temerrüde rağmen bu malları zilyedinde bulundurmaya devam etmesinin malların yıpranmasına, değer kaybetmesine, gizlenmesine veya üçüncü kişilere devredilme riskine yol açtığını, yargılama sonuna kadar tedbir kararı verilmemesi halinde müvekkili banka yönünden telafisi imkânsız zararlar doğacağını beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE: 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde; Dava, finansal kiralama sözleşmesinin fesholunduğunun tespiti ile finansal kiralamaya konu mallarına iadesi istemine ilişkin olup; taraflar arasındaki uyuşmazlık, somut olayda ihtiyatî tedbirin koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır Davacının, davayı kazanması halinde, dava konusu mal ve hakka kavuşmasını daha dava sırasında (hatta davadan önce) güvence altına almaya yarayan tedbirlere ihtiyatî tedbir denir (Baki Kuru, Medenî Usûl Hukuku El Kitabı, C. II, Ankara 2020, s. 1263). 6100 sayılı HMK’nin onuncu kısmının birinci bölümünde düzenlenen ihtiyati tedbir müessesesi, 389. madde başlığında "Geçici Hukuki Korumalar" olarak vasıflandırılış ve aynı maddenin birinci fıkrasında “mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir” şeklinde şartları belirtildikten sonra takip eden maddelerde bu konudaki talep, verilecek karar ve içereceği hususlar ile takip edilmesi ve yapılması gerekli usul işlemleri açıklanmıştır. 6100 sayılı HMK m. 390(3) hükmünde tedbir talep eden tarafın, davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorunda olduğu ifade edilmiştir. Madde gerekçesinde ise, HMK m. 390(3) hükmündeki düşürülmüş ispat ölçüsü çerçevesinde, tam kanaat değil, kuvvetle muhtemel, yaklaşık bir kanaat yeterli görülmektedir. Ancak, yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez. 6361 Sayılı Finansal Kiralama Kanunu'nun sözleşmenin ihlali başlıklı 31. maddesinde ''... (1) Kiralayan, finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde de bu bedelin ödenmemesi hâlinde, sözleşmeyi feshedebilir. Ancak, sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz. Bir yıl içinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödememesi sebebiyle ihtara muhatap olan kiracılarla yapılan sözleşmeler kiralayan tarafından feshedilebilir. (2) Taraflardan birinin sözleşmeye aykırı harekette bulunduğu hâllerde, bu aykırılık sebebiyle diğer tarafın sözleşmeyi devam ettirmesinin beklenemeyeceği durumlarda sözleşme feshedilebilir. (3) Kiracı ve kiralayan arasında finansal kiralama sözleşmesi ile ilgili ihtilaflarda, mahkemece finansal kiralama konusu malın ihtiyati tedbir kararı alınarak kiralayana veya üçüncü bir kişiye bırakılması durumunda kiralayan, mahkemeye malın rayiç değeri kadar teminat yatırmak suretiyle mal üzerinde tasarruf edebilir. Şu kadar ki; sözleşmenin feshinin haksız olduğuna karar verilmesi hâlinde kiralayan, kiracının zararını tazminle yükümlüdür. ...'' hükmü bulunmaktadır. Finansal kiralama konusu mal, 6361 sayılı Kanunun 23/1. maddesi gereğince kiralayan şirketin mülkiyetindedir. Anılan Kanunun 24. maddesi hükmü gereğince de, kiracı, sözleşme süresinde finansal kiralama konusu malın zilyedi olup; malı sözleşmede öngörülen şart ve hükümlere göre özenle kullanmak zorundadır. 6361 sayılı Kanunun 30/1. maddesine göre sözleşme süresinin dolması, 30/2. maddesine göre sözleşmenin diğer sebeplerle sona ermesi ve 31. maddesi hükmüne göre de sözleşmenin ihlali hallerinde, aynı yasanın 33. maddesi gereğince kiracı finansal kiralama konusu mal yahut malları, kiralayana derhal geri vermekle yükümlüdür. Bu bilgiler ışığında somut olayın değerlendirilmesinde; taraflar arasında ..." hakkında ... tarih ve ... sayılı finansal kiralama sözleşmesi akdedildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 10.1.2. maddesinde "Kiracının Kiralayana karşı herhangi bir yükümlülüğünün ve borcunun, hangi sebeple olursa olsun kısmen dahi olsun vadesinde hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi, kısmen yerine getirilmesi, kısmen ihlal edilmesi gibi tüm durumlar muacceliyet ve temerrüt sebebidir." hükmünün yer aldığı, yine 10.2.1. maddesinde de "Kiralayana verilmiş sözleşme, ödeme planı, poliçe, çek, bono ve sair belgelerde yer alan borçların kısmen dahi olsa vadesinde ödenmemesi" halinin muacceliyet koşulu sayıldığı, sözleşmede finansal kiralama bedelinin ... USD olduğu, ödeme planının ...-... tarihleri arasında olduğu, davacı tarafından Gebze 2. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ... USD finansal kiralama bedeli için hesabın kat edildiği, borcun 60 gün içinde ödenmesi, aksi takdirde bu sürenin sonunda finansal kiralama sözleşmenin herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın kendiliğinden feshedilmiş sayılacağının ihtar edildiği, 60 günlük yasal süreyi müteakip ilk iş günü içerisinde finansal kiralanan malların davacı şirkete tesliminin de ihtar edildiği, söz konusu ihtarname davalı tarafa tebliğ edilmeden iade edilmiş ise de, taraflar arasındaki sözleşmenin 31. maddesinde adres sözleşmesi düzenlendiği, adres sözleşmesine istinaden Kiralayan (davacı banka) nezdindeki herhangi birine yahut ticaret sicilindeki son adrese gönderilmiş olması kaydıyla, gönderilen tebligat muhatabına ulaşması dahi tebligatın adrese ulaştığı tarihte muhatabına yapılmış sayılacağının Kiracı (davalı) tarafından dönülemez biçimde kabul edildiği anlaşıldığından tebliğin yapılmış sayılması gerektiği anlaşılmaktadır. Somut olayda, taraflar arasındaki sözleşmenin feshinin, kiralayan tarafından kira bedellerinin ödenmemesi nedenine dayandığı, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri, 6361 sayılı Kanunun 31/1 maddesine uygun keşide edilen fesih ihtarnamesi, sunulan faturalar, kiralama konusu malın mülkiyetinin 6361 sayılı Kanunun 23/1. maddesi uyarınca davacıya ait olması hususuları dikkate alındığında, bu aşamada mülkiyeti davacıya ait olan mala ilişkin tedbir kararı verilmesi bakımından mevcut delillere göre 6100 sayılı HMK 389 vd. maddeleri uyarınca tedbir uygulanabilmesi için yaklaşık ispat şartının mevcut olduğu anlaşılmakla talebin kabulü yerine reddine karar verilmesi doğru olmamıştır (Aynı yönde bkz. Ankara BAM 22. HD'nin 10/02/2025 tarih ve 2024/1262 E., 2025/84 K. sayılı; İzmir BAM 17. HD'nin 01/10/2025 tarih ve 2025/1278 E., 2025/1551 K. sayılı; İstanbul BAM 16. HD'nin 09/10/2025 tarih ve 2025/1191 E., 2025/1231 K. sayılı vb. kararları). Bu nedenlerle, istinaf eden davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görüldüğünden, istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin ara kararının 6100 sayılı HMK m. 353(1)-b-2 hükmü uyarınca kaldırılarak, ihtiyati tedbir talebinin kabulüne dair aşağıdaki şekilde yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; I-) Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, Diyarbakır 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasında verilen ... tarihli ara kararının KALDIRILMASINA, II-)6100 sayılı HMK m. 353(1)-b-2 hükmü gereğince YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA, Buna göre; 1-)Davacı vekilinin ihtiyatî tedbir talebinin KABULÜNE, taraflar arasındaki ... tarih ve ... sayılı finansal kiralama sözleşmesine konu "..." şeklindeki kiralananın davalıdan alınarak davacı tarafa yediemin olarak 6100 sayılı HMK m. 389 vd. hükümleri uyarınca ihtiyati tedbir yolu ile TESLİMİNE, 2-) 6100 sayılı HMK m. 392(1) ve m. 87 hükümleri uyarınca, ihtiyatî tedbir kararı verilen finansal kiralama bedeli olan ... USD'nin dava tarihindeki (...) TCMB'nin USD/TRY efektif satış kuru olan ... üzerinden TL karşılığı olan ... TL'nin takdiren % 15'i (yüzde onbeş) oranında (... TL) teminat ALINMASINA, 3-) Takdir edilen teminatın depo edilmesi konusunda İlk Derece Mahkemesi tarafından davacı vekiline muhtıra çıkarılarak uygun bir kesin SÜRE VERİLMESİNE, kesin süre içerisinde teminat yatırıldığı takdirde ihtiyati tedbirin İNFAZ EDİLMESİNE, İlk Derece Mahkemesi tarafından davacı tarafa çıkarılacak muhtırada verilen kesin sürede teminatın yatırılmaması halinde ihtiyati tedbirin KALDIRILMASINA, III-) İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 2.002,00 TL istinaf başvuru harcının Hazineye GELİR KAYDINA, 732,00 TL istinaf peşin harcının talep halinde istinafa başvuran davacıya İADESİNE, IV-) İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafından harcanan 2.002,00 TL istinaf başvuru harcı ile 300,00 TL istinaf posta masrafından ibaret toplam 2.302,10 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, V-) İstinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmın kendisine İADESİNE, VI-) İstinaf incelemesi duruşma açılmadan yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, VII-) 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik m. 359(4) hükmü uyarınca Dairemiz kararının İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,