Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1459 E. 2026/1718 K. – Tazminat

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/1459

KARAR NO: 2026/1718

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 22/04/2026

NUMARASI: 2025/763 Esas - 2026/284 Karar

DAVANIN KONUSU: Tazminat (Kara Taşımacılığı Kaynaklı)

Taraflar arasındaki tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle mahkemenin yetkisizliğine dair verilen karara karşı, davalılar .... A.Ş. ile ... .... A.Ş. Vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ... 15.07.2024 tarihinde, ... ile "..." numaralı taşıma sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamında, İspanya'dan Türkiye'ye ve Türkiye'den ... "padel kortları ve ekipmanları" taşınması kararlaştırıldığını, ... ... Şirketi ise söz konusu taşıma için müvekkili şirket ... ile sözleşme akdedildiğini, müvekkili şirket İntrefeitas UAB tarafından 17.09.2024 tarihli "..." sayılı sözleşme ve Sevk Emri / ... (No: ...of 17.09.2024) ile İlke ... Kiralama ... Hizmetleri .... Şti. taşımacı olarak görevlendirildiğini, müvekkil şirket Interfreitas UAB ile davalı şirket llke ... arasında 17.09.2024 tarihli ... numaralı karayolu yük taşıma sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmede taşıyıcının yükleme‑istifleme‑sabitleme kontrolü, güzergâh planlaması, araçların uygunluğu, GPS takibi ve yükün aynı iyi durumda teslimi yükümlülüklerinin ayrıntılı düzenlenmekte olduğunu, taşıyıcının yükleme, yerleştirme, sabitleme kontrolü yapması, aracın uygunluğunu sağlaması, GPS ile izleme ve yükün aynı iyi durumda teslimi yükümlülüklerin hem çerçeve sözleşme mantığında hem de sevk emrinde açık bir şekilde düzenlendiğini, sevk emrinde yükün araca yerleşimi ve bağlanmasının fotoğraflarla tevsikinin zorunlu olduğunu, GPS şarttının yalnız korunaklı otoparklarda durulacaktır şeklinde ve ihlal başına 200 EUR ceza” hükümleri yer almakta olduğunu, taşınacak emtia temperli camlar, metal konstrüksiyon parçaları ve metal ağlardan oluşmakta olduğunu, gümrük beyannamesi ...’te kalem ve bedelleri, toplam kıymeti ve ağırlıkları ayrıntılı biçimde beyan edildiğini, lke ... Kiralama ....... Şti. ile alt taşıyıcı olarak ayrı bir taşıma sözleşmesi yaptığını, malların yüklenmesi Trans ...tarafından gerçekleştirildiğini, bu hususun iki firmanın da taşıma sırasında oluşan zararlardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu göstermekte olduğunu, düzenlenen sevk emri uyarınca taşıma Trans ...tarafından temin edilen çekici ... ve dorse ... ile gerçekleştirileceğini, malların, 25.09.2024 tarihinde "..." plakalı araca yüklendiğini ve taşıma işlemine başlandığını, İlke ... sözleşmesel taşıyıcı olarak, hizmetinden yararlandığı Trans ...ve gemi işletmesi dahil tüm yardımcıların fiilinden bizzat sorumlu olduğunu, alt taşıyıcı Trans Yusuf'unda fiilî taşıyıcı sıfatıyla doğrudan sorumlu olduğunu, 25.09.2024’te İstanbul çıkışlı taşıma kapsamında ... çekici/... dorse plakalı aracın ...gemisine alınarak ...’de ...–... hattında ro‑ro seferi yaptığını, araç gemiden boşaltılmadan ... U isimli geminin güvertesine taşındığını, söz konusu malların 30.09.2024 tarihinde Sinop açıklarında ... U isimli gemide hava koşulları nedeniyle araç içerisinde kaydığını ve zarar gördüğünü, bu olayın gemi personeli tarafından tutanak altına alındığını, söz konusu tutanakta hasarın nedeni doğal afet olarak belirtildiğini, herhangi bir kusur olmadığı ifade edildiğini fakat sonrasında yapılan bilirkişi incelemesinde hasarın taşınma koşullarına uygun olmayan bağlama ve yüklemeden kaynaklandığının tespit edildiğini, 28.10.2024 tarihinde Moskova’daki teslimat noktasında malların teslim alınması sırasında yapılan incelemelerde ise 12 adet 1995*2980 mm boyutlarında termo camın tamamen kırıldığını, 10 adet metal konstrüksiyonun ciddi geometrik hasar gördüğünü ve 18 adet metal konstrüksiyonun da yüzeyinde ciddi boyutlarda çiziklerin oluştuğunun tutanak altına alındığını, hasarın tespiti ve zarar boyutlarının belirlenmesi için RusSurvey firması görevlendirildiğini, RusSurvey tarafından hazırlanan 27.12.2024 tarihli ekspertiz raporu doğrultusunda toplam zararın 1.211.524,00 RUB olduğunun tespit edildiğini, sigorta ihbarı üzerine bağımsız eksper..., 06.10.2024’te ... Limanı’nda aracı yerinde incelediğini, bu tutanakta 12 camın onarılamayacak şekilde kırık olduğunu, 10 metal ağın geometrisinin bozulduğunu ve 18 metal ağın ise çok sayıda çizik, çentik nedeniyle boya vernik restorasyonu gerektirdiği belirlendiğini, sebep kısmında ise yükleme, yerleştirme ve sabitlemenin hatalı olduğu kayda geçtiğini, bağımsız eksper RusSurvey tarafından yapılan incelemede A-stand devrilmesi, branda yırtılması, dorse tabanında cam kırıkları, bağların yıpranmış olduğunun belirlendiğini, yakın sebep olarak ise yetersiz sabitleme bağlama tespiti yapıldığını, Russurvey Raporu No: RB2410504 (27.12.2024) hasarın “.../ ... nolu araçta yükün yetersiz sabitlenmesinden kaynaklandığı sonucuna varıldığını, raporda deniz geçişi sırasında dorsenin brandasında deformasyonlar görüldüğünün, kırık cam sayısını ve ağlardaki deformasyon kaplama hasarlarını tek tek dökümlendiğini, hasar nedeni olarak yetersiz sabitlemenin kesin şekilde tespit edildiğini, alıcı ... teslimde ayıplı hâle gelen metal ağ/konstrüksiyonları satışa elverişli hâle getirmek için ...şirketinden iki kalem iş talep ettiğini,No.61 sayılı faturayla 10 metal ağın rekonstrüksiyonu ve parçaların boyası için 320.000 RUB, No.63 sayılı faturayla 18 metal ağın toz boya işlemi için 270.000 RUB bedeller tahakkuk ettiğini, bu iki kalem toplam 590.000 RUB olduğunu, ..., No.61 nolu 320.000 RUB bedelli faturayı 14.11.2024 tarihli ödeme talimatı ile ödediğini, talimatta açık şekilde 11.11.2024 tarihli №61 nolu faturanın bedeli (KDV dâhil) ibaresi kullanıldığını, Cam kaybının satın alma bedeli, gümrük vergisi, taşıma payı şeklindeki hesaplaması invoys 1297 ve GTD verileri üzerinden pozisyon bazında yapıldığını, 01.11.2024 tarihinde alıcı ..., ... ... Şirketinden 1. İhtar ile yalnız cam için 589.296 RUB talep ettiğini. ..., 1.211.524 RUB tutarındaki zarar hesabını içeren 2. ihtarı ... ...’ye gönderdiğini,1.211.524 RUB'un 13.759,51 USD'ye tekabül etmekte olduğunu, aynı tarihlerde olay ve zarar özetinin ... A.Ş.’ye bildirildiğini, poliçe bilgileri ve talep kalemleri paylaşıldığını, 11.02.2025 tarihinde alıcı ..., dava öncesi ihtar ile ... ...'in 1.211.524 RUB’in (13.759,51 USD) 5 gün içinde ödenmesinin istenildiğini ve aksi halde yargı yoluna başvuracağının bildirildiğini, 24.02.2025 tarihinde ... ... yazılı cevabında farklı bir kırılımla 591.308,86 RUB bedel üzerinden uzlaşma önerildiğini, 28.02.2025 tarihinde alıcı ... yazılı kabul beyanı ile 591.308,86 RUB’un ödenmesi hâlinde dosyayı tamamen kapatacağını ve başkaca talebi olmadığını ... ...'ye bildirdiğini, dosya üzerinde kısmi netleştirme yapıldıktan sonra ... ..., alıcı ...’a 28.02.2025 tarihli ödeme emri ile 591.308,86 RUB ödendiğini, Ödeme “taşıma sırasında oluşan hasarın tazmini” açıklaması ile yapıldığını, aynı tarihli Karşılıklı Mahsup Sözleşmesi ile müvekkili şirket Interfreitas UAB - ... ... arasındaki 6.742,66 USD tutarındaki alacak karşılaştırıldığını ve mahsup edildiğini, 2025 yılı başında Ankara Arabuluculuk Bürosu 2025/12942 dosya 2025/138473 nezdinde Interfreitas UAB ile Trans Yusuf, ... ... AŞ ve ... ... A.Ş. arasında görüşmeler yapıldığını, anlaşma sağlanamadığını ve anlaşmama son tutanağı düzenlendiğini, müvekkili tarafından yapılan incelemede taşımacı firma İlke ... Kiralama malların bağlanması ve taşınması sürecinde yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bu nedenle hasarın oluştuğu belirlendiğini bu sebeplerden ötürü davalılar İLKE ... Kiralama ... Hiz. .... Şti. (sözleşmesel taşıyıcı) ve Trans ...... .... Şti. (fiilî/alt taşıyıcı) hakkında, CMR m.17/1 ve m.3 uyarınca eşyanın teslimden teslime kadarki zıya/hasardan sorumlulukları gereği; ... ... A.Ş. ve ... ... A.Ş. hakkında Ro‑Ro deniz bacağındaki kusurları oranında; ... A.Ş. hakkında TTK m.1478 uyarınca poliçe limiti dâhilinde doğrudan sorumluluk ilkesi gereği; Fazlaya ilişkin dava ve talep haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 6.742,66 ABD Doları tutarındaki rücu alacağının (aynen döviz cinsinden) müştereken ve müteselsilen tahsiline, bu meblağa 08.01.2025 tarihli ihbar/temerrütten kabule göre 28.02.2025 (fiilî ödeme/mahsup) tarihinden itibaren işleyecek yabancı para alacaklarına ilişkin 3095 sayılı kanunun 4/a hükmü gereğince, Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle belirlenecek faiz tutarının fiili ödeme günündeki rayiç bedelin Türk Lirası karşılığını talep edilen diğer tazminat kalemleri ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen rücuen tahsiline, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, harçlara esas değer şimdilik 6.742,66 USD üzerinden karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... A.Ş.

vekili savunmasında özetle; Davacının aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, davacı Inter Freight Vostok’a herhangi bir ödeme yapmış olsa dahi dilekçesinde belirtmiş olduğunun aksine 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (“TTK”) 1472. maddesi gereğince sigortalının halefi sıfatıyla rücu hakkını haiz olmadığını, sigortacı ile sigortalı arasındaki ilişkiden kaynaklanan halefiyet ilişkisini düzenlemekte olduğunu, davacı Interfreitas UAB sigorta şirketi olmadığını, davacı ile dava dışı taraf Inter Freight Vostok arasında ise hiçbir şekilde sigorta ilişkisi bulunmadığını, davacının dilekçesinde yer vermiş olduğu kararın da işbu dava çerçevesinde emsal teşkil edebilmesi mümkün olmadığını, davacının aktif husumetinin bu nedenle de bulunmadığını, müvekkili şirket aleyhine açılacak davalar bakımından mahkemenin yetkisiz olduğunu ve müvekkili aleyhine açılacak davalar bakımından yetkili mahkemelerin İstanbul ... Mahkemeleri olduğunu, mahkemenin diğer davalılar bakımından da yetkisiz olduğunu, davacı tarafından mahkeme nezdinde açılmış olan bu davanın hiçbir davalının yerleşim yerinde açılmadığını, davanın davacının iddia ettiği alacakların talep hakkı zaman aşımına uğradığını bu sebeple davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, davacının iddia ettiği tazminat talebinin zaman aşımına uğradığını, yükleme yeri ve teslim için belirlenen yerin en az birinin akit ülke olan iki ayrı ülke olması halinde gerçekleştirilen kara taşımalarına Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi uygulama alanı bulunduğunu ve taşıma sırasında meydana gelen hasarların CMR’nin 32. maddesi uyarınca 1 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunu, uyuşmazlığa konu yükün taşıma sırasında 25.09.2024 tarihinde hasarlandığının iddia edildiğini, davanın ise 22.10.2025’te ikame edildiğini, 1 yıllık zamanaşımı süresinin davacı tarafından ikame edilen davadan önce hitama erdiğini ve ödendiği iddia olunan rizikoya ilişkin alacağın zamanaşımına uğradığını, davacının iddia ettiği hasarı veya uğradığı zararları ispatlayamadığını, bu dava ile davacı taşınan yükün hasara uğraması nedeniyle...’a yapıldığı iddia olunan ödemenin rücuen tazminini talep ettiğini, davacının iddialarını ve iddia ettiği zararlarını tüm dayanakları ile birlikte ispatlamasının gerektiğini fakat davacının dava dilekçesinde veya dilekçesinin ekinde sunmuş olduğu belgelerde iddia olunan hasarın gerçekleştiğini, gerçekleştiyse de nasıl meydana geldiğini, nasıl tespit edildiğini ve bu iddia olunan hasar nedeniyle Inter Freight Vostok’a ödeme yaptığını gösterir hiçbir delil bulunmadığını, davacının afaki beyanlar ile müvekkilden tazminat talep ettiğini, delillerle ispatlanamayan afaki iddiaların dikkate alınabilmesinin hukuken mümkün olmadığını, davacının iddiaları ve davasının ispatlayamamış olması nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, davacı dilekçesinde yükteki hasarın yükün taşınma kapsamında ...isimli gemide araç içinde taşınması sırasında meydana gelen aşırı hava koşulları neticesinde oluştuğunu ileri sürdüğünü ve gemi personeli tarafından düzenlenen tutanakta hasarın nedeninin doğal afet olarak belirtildiğini ve herhangi bir kusurdan kaynaklanmadığının belirtildiğini beyan ettiğini, davacının bu yöndeki ikrarları ve geminin seferi sırasındaki kötü hava koşulları dikkate alındığında hasarın istiflemenin düzgün yapılmamasından değil somut hadise bakımından mücbir sebep teşkil eden hava şartları nedeniyle meydana geldiğini, davalı taşıyıcıların mücbir sebepten dolayı meydana gelen hasarlardan dolayı sorumlu tutulabilmesinin mümkün olmadığını, davacının müvekkilinin sigortalıları olan İlke ... Kiralama ve Trans ......’e ve ayrıca müvekkiline karşı yöneltmiş olan davanın haksız olduğunu ve davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, davacı tarafın iddia ettiği yük hasarı, meydana gelme şekli bakımından müvekkilin düzenlediği Cmr Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası poliçelerinin teminat kapsamı dışında olduğunu, müvekkili ile ... Anonim Şirketi ile 3 numaralı davalı sigortalı İlke ... Kiralama ... Hizmetleri Limited Şirketi arasında 476491000092-0 numaralı 23.11.2023 tarihli CMR Karayolu ile yapılan uluslararası emtia taşımaları için taşıyıcı sorumluluk sigorta sözleşmesi ve sigortalı 4 numaralı davalı ...Limited Şirketi arasında ... numaralı CMR karayolu ile yapılan uluslararası emtia taşımaları için taşıyıcı sorumluluk sigorta sözleşmesi düzenlendiğini, davacı dava dilekçesinde yükün “Sinop açıklarında, ... U isimli gemide, aşırı hava koşulları nedeniyle araç içerisinde kaymış” ve zarara uğramış olduğunu iddia ettiğini fakat bu iddianın iddia olunan hasarın meydana geliş şeklinin müvekkilinin düzenlediği sorumluluk sigortası poliçelerinin teminatı dışında kaldığını bu sebeplerden ötürü davacının aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davacı tarafından ikame edilen bu davanın yetkisiz mahkemede ikame edilmiş olması nedeniyle yetki yönünden ve davanın zamanaşımına uğramış olması nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Davalı .... ŞTİ. Vekili savunmasında özetle; Hasarın müvekkili şirket tarafından önlemesine imkan bulunmayan doğal afet sebebiyle meydana geldiğini, müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, dava konusu taşımada hasar karayolu taşıması esnasında değil, aracın "... U" isimli Ro-Ro gemisinde deniz yolculuğu yaptığı sırada meydana geldiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde de ikrar ettiği üzere olayın gemi personeli tarafından tutanak altına alındığını ve hasarın nedeni açıkça doğal afet olarak belirtildiğini, müvekkili firmanın yükü usulüne uygun olarak araca yüklediğini ve gemiye teslim ettiğini, müvekkilinin kusuru bulunmadığını ve olayın deniz aşamasında gerçekleştiğini müvekkiline sorumluluk yüklenemeyeceğini, hasarın sebebinin yükleme ve istifleme hatası olmadığını, davacı tarafın ticari faiz talebinde bulunduğunu ancak taşıma CMR konvansiyonuna tabi olduğundan uygulanacak faiz oranının konvansiyon hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini, hasarın müvekkilin kontrolü dışında, gemi seyri sırasında meydana gelen doğal afet kaynaklı olduğunun tespitine, davacı tarafın fahiş faiz talebinin reddi ile CMR m.27 uyarınca yıllık %5 faiz oranının esas alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı İlke ... Kiralama ... Hizmetleri .... Şti. vekili savunmasında özetle; Dava konusu taşımanın, davacının da kabulünde olduğu üzere CMR'ye olduğunu, dava konusu olayın hasar raporuna göre 30.09.2024 tarihli olduğunu bu sebeple dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin ikamet adresinin Gaziantep olduğunu bu dava açısından Gaziantep Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu, hasarın taşımacının gözetiminde gönderici tarafından yapılan istifleme kusuru sebebiyle meydana geldiğini, müvekkilinin ... A.Ş. nezdinde CMR karayolu ile yapılan uluslararası emtia taşımaları için taşıyıcı sorumluluk sigorta poliçesinin bulunduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar .... A.Ş. ile ... .... A.Ş. vekili savunmasında özetle; Dava dilekçesinde ünvan ve adresleri yazılı 4 davalı yönünden mahkemenin yetkili olmadığını, davanın ... A.Ş. ile ... A.Ş. yönlerinden de İstanbul Asliye Mahkemesi'nde ikame edilmesinin 6100 Sayılı HMK'nun 6. maddesine aykırı olduğunu, yetkisizlik kararı ile yetkili Mersin Asliye Ticaret mahkemeleri gönderilmesinin gerekli olduğunu, davaya konu emtianın İstanbul'dan Türkiye/... limanına kara yolundan taşınması ve ... (Çekici)/... (Dorse) plakalı TIR'a yüklenmesi işlemlerinin davalı Trans ....... firması tarafından üstlenildiğini, 25.09.2024 tarihinde İstanbul da gümrüklenerek Türkiye/... Limanına sevk edilen emtianın yüklü olduğu ...-Çekici/...-dorse plakalı tır aracının davalılar ... A.Ş. ile ... A.Ş. tarafından işletilen ... ro-ro gemisinin güvertesine alındığını, geminin 30.09.2024 tarihinde aşırı ve ağır hava koşulları, dalgalar nedeniyle Sinop demir bölgesine demir atmış ise de ...-Çekici/...-dorse plakalı tır değil dışından içi görülmeyen ... plakalı dorsenin içinde bulunan göndericisi veya kara taşıyıcısı tarafından dorse içinde sabitlenmeyen emtia dorsenin içinde kaydınığını, yükte ve dorsede hasar meydana getirdiğini, Kara+deniz karma taşımasının sadece .../ ... limanları arasındaki deniz taşıması bölümünde işi üstlenen, öncesinde gerek İstanbul-... güzergahındaki kara taşımasında yer almayan ve gerekse de tarafları ile akden veya fiilen ilişkide bulunmayan, özetle emtiayı TIR aracına yüklemeyen-istiflemeyen-kara güzergahında taşımayan davalılar-... A.Ş. ile ... A.Ş. firmalarının İstanbul Gümrük İdaresinin kontrolunden geçtiğinde mühürlenerek muhafaza altına alınan -dışından içi görülemeyen- emtiaların dorse içinde sabitlenmiş olup olmadığını kontrol etmesinin beklenemediğini, bu itibarla ... A.Ş. ile ... A.Ş. firmalarına herhangi bir taşıma kusuru atfedilemediğini, hukuki sorumluluk yöneltilemeyeceğini, bu sebeplerden ötürü yetkiye yönelik itirazlar dikkate alınarak yetkisizlik kararı verilerek derdest davanın yetkili Mersin Asliye Ticaret mahkemelerine gönderilmesine, ... gemisinin deniz taşıması ... A.Ş.'nin ...sayılı Su Araçları Sorumluluk Sigorta poliçesi teminatında olmakla derdest davanın anılan sigortacıya ihbarına, davacının açmış olduğu davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Davalılardan ... AŞ vekili cevap dilekçesinde, davalı sigorta şirketinin adresinin "... Mahallesi ... Sk. A Apt. No: .../ İstanbul" olduğunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca yetkili mahkemenin “davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi” olduğunu, bu çerçevede, müvekkili aleyhine açılacak davalarda bakımından yetkili mahkemelerin İstanbul ... Mahkemeleri olduğundan, Mahkememizin yetkisiz olması nedeniyle davanın bu sebeple usulden reddine karar verilmesi gerektiği ifadeleri ile yetki ilk itirazında bulunduğu, davalılardan İlke ... ... ... Şti vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin ikamet adresinin Gaziantep'te bulunduğu ve işbu dava açısından Gaziantep Mahkemeleri'nin yetkili olduğu, yetki itirazında bulundukları ifadeleri ile yetki ilk itirazında bulunduğu, davalılardan ... ... .. AŞ ve ... ... ... AŞ vekili cevap dilekçesinde, dava dilekçesinde ünvan ve adresleri yazılı dört davalı yönünden yetkili olmadığı halde davanın müvekkilleri ... ... A.Ş. ile ... ... A.Ş. yönlerinden de İstanbul Asliye Mahkemesi'nde ikame edilmesinin 6100 Sayılı HMK'nun 6. Maddesine aykırı olup yetkiye yönelik itirazları nazara alınarak davanın yetkisizlik kararı ile yetkili Mersin Asliye Ticaret mahkemeleri gönderilmesi gerekli olduğu ifadeleri ile yetki ilk itirazında bulunduğu görülmüş, yapılan incelemede, cevap dilekçelerinin süresi içerisinde sunulduğu, ve cevap dilekçelerinde ileri sürülen yetki ilk itirazında seçilen MAhkemenin de gösterildiği ve yetki itirazının 6100 sayılı HMK'nın 19. Maddesine göre süresinde ve usule uygun olduğu anlaşılmıştır.

CMR 31. Madde uyarınca yükleme yeri delil dilekçesi ve ekleri ile davacı vekilinin 04/03/2026 tarihli celse ara kararları uyarınca 09/04/2026 tarihinde muhabere yoluyla sunulan evraklar ve tercümeleri incelendiğinde; 17/09/2024 tarihli ve ... anlaşma nolu yükleme ve boşaltma bilgileri kısmında yükleme adresinin "... Mahallesi, ... Caddesi ... Sokak No: 2 .../ İstanbul" olduğundan, taşıma konusu malların yüklendiği yer .../ İSTANBUL olup, uyuşmazlığın tabi olduğu CMR Konvansiyonu'nun 31.maddesinde, taşıyıcının malları tesellüm ettiği yerde de dava açabileceği öngörülmüştür olup bu hususa emsal niteliğindeki Yargıtay 11. HD 09/07/2012 tarih, 2012/7984 esas 2012/12170 karar sayılı ilamında değinilmiş olup, ayrıca İstanbul BAM 14. HD 03/06/2020 tarih, 2019/1399 esas 2020/470 karar sayılı ilamında "...Dava, dava dışı sigortalı şirketin Hollanda’ya ihraç ettiği emtianın davalı şirket tarafından taşınması sırasında hasara uğraması nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen zarar bedelinin davalıdan rücuen tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. ...Somut uyuşmazlıkta CMR Konvansiyon hükümleri uygulanacaktır. Yargıtay 11 HD 2016/ 12984 E 2018/ 6486 K 18.10.2018 tarihli emsal karar içeriğinde de işaret edildiği üzere Yetkili Mahkemenin tesbiti CMR 31 maddesine tabidir. Buna göre CMR ye tabi taşımalarda yetkili mahkemeler a)davalının ikametgahı ,taşıma mukavelesinin akdedildiği esas işyeri veya şubesi veya şubesinin bulunduğu yerlerde , b) taşımacının yükü aldığı veya teslim yeri olarak gösterilen yerde açılabilecektir..." denilmek suretiyle taşıma sırasında meydana gelen hasara ilişkin zararın tazmini davalarında CMR konvasiyonunun uygulanacağı ortada olup, CMR 31. Maddesine göre yetkili Mahkemeler bakımından eldeki dosya kapsamı incelendiğinde davalı ... AŞ'nin adresinin .../ İstanbul, davalı İlke ... ... ... Şti'nin adresinin ..., davalı Trans ...... ... ... Şti'nin adresinin ..., davalı ... ... ... AŞ'nin adresinin ..., davalı ... ... ...AŞ'nin adresinin ... olduğu, davalıların tamamının adreslerinin Mahkememiz yetki alanı dışında olduğu, yükleme adresinin "... Mahallesi, ... Caddesi ... Sokak No: 2 .../ İstanbul" olduğu ve teslim yerinin ise Moskova olduğu dikkate alındığında; davalılar ... AŞ, İlke ... ... ... Şti, ... ... ... AŞ, ... ... ... AŞ vekillerinin cevap dilekçeleri ile usule uygun yetki itirazında bulundukları, 6100 sayılı HMK 7. Maddesine göre davalı birden fazla ise davanın, davallıardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği, ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılacağı düzenlendiğinden ve davalıların adreslerinin tamamı MAhkememiz yargı çevresi dışında olmakla Mahkememizin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş, davalıların usule uygun yetki itirazlarına göre bildirdiği MAhkemelerin de ayrı yerler olması (İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemeleri, Gaziantep Asliye Ticaret Mahkemeleri, Mersin Asliye Ticaret Mahkemeleri) dikkate alındığında, CMR konvansiyonu 31. Maddesine göre yükleme yeri olan "... Mahallesi, ... Caddesi ... Sokak No: ... .../ İstanbul" adresine göre İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemelerinin davalılar için dava sebebine göre ortak yetkiyi taşıyan Mahkeme olduğu belirlendiğinden, dosyanın yetkili Mahkeme olan İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine dair..." gerekçesiyle, HMK'nun 116/1-a maddesi uyarınca Mahkemenin yetkisizliği sebebiyle davanın usulden reddine, HMK'nın 20. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep hâlinde dosyanın görevli ve yetkili İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, bir kısım davalılar vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalılar .... AŞ ile ... .... AŞ vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; cevap dilekçesinde de açıklandığı üzere, davaya konu emtianın ... İstanbul'dan ... Limanına kara yolundan taşınmasının davalılardan Trans firmasına ait TIR ile gerçekleştirildiğini, anılan TIR aracının Türkiye/... Limanında ... Limanına taşınmak üzere davalılar ... AŞ ile ... AŞ tarafından işletilen ... Roro Gemisine yüklendiğini, başka bir anlatım ile taşınan emtianın Gülistan Roro Gemisine yüklendiği yerin ... İstanbul değil, Türkiye/... Limanı olduğunu, Kara+deniz taşımasında sadece ... / ... Limanları arasındaki deniz taşımasını üstlenen, öncesinde İstanbul ... güzergahındaki kara taşımasında akden veya fiilen yer almayan, özetle emtiayı TIR aracına yüklemeye, istiflemeye, kara güzergahında taşımaya katılmayan davalı müvekkilleri aleyhindeki davada İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğuna dair nitelemenin HMK'nın 6. maddesine aykırı olduğunu iddia ederek, kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, CMR'ye tabi uluslararası kara yolu taşıması içinde Ro-Ro deniz geçişi bulunan karma (kombine) taşıma esnasında meydana hasar bedelinin rücuen tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda mahkemenin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davalılar .... AŞ ile ... .... AŞ vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dava dilekçesindeki açıklamalardan, uyuşmazlık konusu hasarın karma taşıma esnasında meydana geldiği iddia edilmektedir. Davacı, davayı, kara yolu taşımasını gerçekleştirenlerle birlikte deniz yolu taşımasını gerekleştirenlere de yöneltmiştir.

Mahkemece, yukarıda yer verilen gerekçelerle yetkisizlik kararı verilmiştir.

Mahkemenin, davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi (davayı esastan inceleyebilmesi) için varlığı veya yokluğu gerekli olan hâllere dava şartları denir. Mahkemenin yetkisinin kesin olarak düzenlendiği durumlarda, mahkemenin yetkili olması dava şartıdır. Ancak kesin yetki kuralı bulunmayan durumlarda mahkemenin yetkisiz olduğuna dair itirazın HMK'nın 116/1-a hükmü uyarınca, cevap süresi içinde ilk itiraz olarak ileri sürülmesi gerekir.

Davalı tarafın mahkemenin yetkisine yönelik bir ilk itirazı bulunsa bile mahkemece, öncelikle ve resen dava şartlarının mevcut olup olmadığının değerlendirmesi gerekir.

Bu kapsamda, mahkemenin görevli olması dava şartı olduğundan, mahkemece öncelikle görev konusunda bir karar verilmelidir. Yekti ilk itirazı, görevli mahkemece karara bağlanabilecek bir husustur. Somut olayda, hasara konu olduğu iddia edilen taşımanın kara yolu ve deniz yolu ile gerçekleştirilen karma (kombine) bir taşıma olduğu anlaşılmaktadır. Hâl böyle olunca, zayi olayının münhasıran kara yolu taşımasında meydana geldiğine dair bir iddia bulunmadığı gibi, dava hem kara taşımacısına hem de deniz taşımacısına yöneltilmiştir. Ziyaın kara taşıması mı yoksa deniz taşıması sürecinde mi meydana geldiği belli değildir. Uyuşmazlığa 6102 sayılı TTK'nun “Deniz Ticareti” başlıklı Beşinci kitabında yer alan 931 ve onu izleyen maddelerde düzenlenen hükümlerin uygulanması ihtimali vardır. Bu durumu değerlendirme görevi de ... İhtisas Mahkemesine aittir.

6102 sayılı TTK'nın 5/2. maddesi "Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4 üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır. Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir" şeklinde düzenlenmiştir. Anılan yasal düzenleme doğrultusunda Hakimler Savcılar Kurulunca, İstanbul ilinde bu tür davalara bakma görevi ....Asliye Ticaret Mahkemesine verilmiştir. Bu mahkeme ile diğer asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup mahkemece resen dikkate alınır.

Mahkemece, öncelikle görevli olup olmadığına dair dava şartının incelenerek ve görevli mahkemenin deniz ihtisas mahkemesi ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu dikkate alınarak görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yetkisizlik kararı verilmesi usule ve yasaya aykırı olmuş, bu nedenle kararın kaldırılarak dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.3 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, kararı veren ilk derece mahkemesinin görevsiz olduğu anlaşıldığından, kararın kaldırılmasına ve dosyanın görevli mahkemeye gönderilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-HMK'nun 353/1.a.3. maddesi uyarınca, kararı veren İlk Derece Mahkemesinin görevli olmadığı, görevli mahkemenin deniz ticaretinden ve deniz sigortalarından kaynaklanan davalara bakmakla görevli .... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu anlaşılmakla, İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu yetkisizlik kararının kaldırılmasına,

2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın görevli .... Asliye Ticaret Mahkemesine fiziken ve UYAP üzerinden derhal gönderilmek üzere, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-Yatırılan istinaf peşin karar harcının, talepleri hâlinde, kanun yoluna başvuran davalılara iadesine,

4-İstinaf aşamasında yapılan giderlerin, görevli ilk derece mahkemesince, hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

5-Gerekçeli kararın, görevli ilk derece mahkemece düzenlenecek tensip tutanağıyla birlikte taraf vekillerine tebliğine dair;

HMK'nın 353/1.a.3 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonunda, 08.10.2026 tarihinde, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.