Bölge Adliye Mahkemesi 2026/14 E. 2026/44 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

71.HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

ESAS NO : 2026/14

KARAR NO : 2026/44

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 11/07/2023

NUMARASI : 2020/250 Esas- 2023/583 Karar

DAVANIN KONUSU: Trafik Kazasından Kaynaklanan Tazminat

KARAR TARİHİ: 01/10/2026

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda, dosya incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA : Davacı vekili; 15.08.2010 günü ...'ın sevk ve idaresindeki aracın direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu meydana gelen ölümlü-yaralanmalı tek taraflı kaza sonucunda araçta yolcu olan müvekkilinin malul kaldığını, müvekkilinin içerisinde yolcu olarak bulunduğu tescilsiz aracın zorunlu mali mesuliyet poliçesi bulunmadığını, yasa gereği rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararların davalı kurumun sorumluluğunda olduğunu, müvekkilinin elindeki rapor ve belgelerle davalıya başvurduğunu, fakat yasal süre içinde çözüm bulunamadığını belirterek HMK'nın 107. maddesi uyarınca belirsiz alacak davası olarak 100-TL geçici iş göremezlik, 100-TL geçici bakıcı tazminatı ve 9.800-TL daimi iş göremezlik olmak üzere toplam 10.000-TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Davalı vekili; davaya konu olayın 18.08.2010 tarihinde meydana geldiğini, herhangi bir ceza kovuşturması yapılmadığını, dolayısıyla uzamış ceza zamanaşımının uygulanamayacağını, olayın meydana geldiği tarihten itibaren 2 yıllık zamanaşımının dolduğunu, davacının üçüncü şahıs sayılmaması gerektiğini, sürücü ile davacının öz kardeş olması nedeniyle davacının üçüncü şahıs olarak değerlendirilemeyeceğini, ... Genel Şartlarının A.6. maddesi k bendi düzenlemesi gereği tedavi giderleri, geçici iş göremezlik, bakım - bakıcı gideri ile kazanç kaybının sigorta kapsamı dışında olduğunu, davaya konu olay ... plaka sayılı aracın tek taraflı olarak karıştığı kaza sonucu meydana gelmiş olup olay tarihinde tarihinde trafikten men edilen araç sebebiyle müvekkili kurum aleyhine husumet yöneltilemeyeceğini, 2918 sayılı KTK m.19 gereği araçların tescil ettirilmesi zorunlu olup 21. maddesi gereğince de tescil belgesi ve plakası alınmadan karayoluna çıkılamayacağını, trafikten çekme belgeli bir aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası ile teminat altına alınmasının mümkün olmadığını, bu nedenle davacının müvekkilinden herhangi bir talepte bulunmayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI : Mahkemece; 15.08.2010 tarihinde meydana gelen tek taraflı trafik kazasında araçta yolcu konumunda olan davacının %4.2 oranında meslekte kazanma gücünü kaybedecek şekilde yaralandığı, iyileşme süresinin kaza tarihinden itibaren 6 aya kadar uzayabileceği, iyileşme süresi içerisinde 2 ay boyunca başka birisinin yardımına ihtiyaç duyabileceğinin tespit edildiği, dava konusu kazada dava dışı müteveffa sürücü ...’ın davacı mağdur yolcu ... ’ın yaralanması ile neticelenen dava konusu trafik kazasında tam kusurlu olduğu, davacının hesaplanan geçici iş göremezlik zararının 3.829,65-TL olduğu, davacı tarafça 100-TL bakıcı gideri talep edildiği, bilirkişi heyeti raporunda bakıcı giderine ilişkin bir değerlendirme yapılmamış ise de davacının iyileşme süresi içerisinde 2 ay boyunca başka birisinin yardımına ihtiyaç duyabileceği tespit edildiğinden talep edilen 100-TL bakıcı giderinin makul olduğu, davacının hesaplanan sürekli iş göremezlik zararının 81.104,59-TL olduğu, meydana gelen kazada birden fazla kişinin yaralandığı ve bir kişinin öldüğü, kaza tarihi, dava tarihi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 109. Maddesi, uzamış 15 yıllık ceza zamanaşımı süresi dikkate alındığında 2 ve 10 yıllık zamanaşımı sürelerinin dolmadığı, davacının teminat limitini aşan zararının olmadığı, kazaya karışan aracın ... poliçesinin bulunmaması nedeniyle davalı ... bu zarardan sorumlu olduğu, temerrütün davacının davalı ... başvurduğu 16.04.2020 tarihinden 15 günlük sürenin ilavesi ile 03.05.2020 tarihinde gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulü ile; geçici iş göremezliğe ilişkin 3.829,65-TL ve sürekli iş göremezliğe ilişkin 81.104,59-TL, bakıcı giderine ilişkin 100-TL olmak üzere toplam 85.034,24 TL maddi tazminatın temerrüt tarihi olan 03.05.2020 tarihinden itibaren itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ : Davalı vekili; kazanın 15.08.2010 tarihinde meydana geldiğini, 2918 Sayılı KTK'nın 109/1. maddesi uyarınca 2 yıllık zamanaşımının dolduğunu, ceza davasına ilişkin uzamış zamanaşımı süresinin işleten ve diğer sorumlulara karşı uygulanmasının mümkün olmadığını, sigortacının da ceza davası ile ilişkisinin bulunmadığını, ... plaka sayılı aracın olay tarihinde ... poliçesi bulunmadığı gerekçesiyle davalıya husumet yöneltildiğini, aracın kaza tarihinden önce trafikten çekildiğini ve çekme belgeli olduğunu, davalının sorumluluğunun 2918 sayılı Karayolları Trafık Kanunu 93. Maddesi ile Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Genel Şartlarının A.1. maddesi gereğince kaza tarihinde geçerli olan teminat limitleri ve poliçe yaptırması zorunlu aracın sebebiyet verdiği kusur oranıyla sınırlı olduğunu, 2918 sayılı KTK'nın 19. maddesine göre araç sahiplerinin araçlarını yönetmelikte belirtilen esaslara göre tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorunda olduklarını, kanunun 21. ve 23. maddelerine göre tescil belgesi ve tescil plakası alınmayan veya trafikten çekilmiş araçların yeniden tescil işlemi yapılmadan trafiğe çıkmalarının mümkün olmadığını, Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesine göre, kaza tarihinde geçerli sigortası bulunmayan araçlardan dolayı ...'na başvurulur ise de, dava konusu somut olayda tescilsiz ve plakasız bir araç için ... yaptırmanın mümkün olmadığını, bu nedenle Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesi anlamında “kaza tarihinde geçerli sigortası yapılmamış araçtan” söz edilemeyeceğini, ilk derece mahkemesince hükme esas alınan maluliyet raporunun mevzuata uygun olmadığını, tazminat hesaplamasında TRH-2010 yaşam tablosu ile progresifrant sistemi kullanıldığını, zararlandırıcı olay tarihi 2010 olduğundan ... tablosu kullanılarak hesaplama yapılması gerektiğini, zararlandırıcı olay sebebiyle varsa oluşan kayıpların miktarı Hazine Müsteşarlığı'nda kayıtlı aktüerya uzmanı tarafından, Genel Şartlarında belirlenen hesaplama tarzı gereğince TRH- 2010 yaşam tablosu kullanılarak ve iskonto faizi uygulanması suretiyle, bilimsel ve objektif kriterlere pöre hesaplanması gerektiğini, Genel Şartlar gereğince teknik faiz indirimi uygulanması gerektiğini, davacı ...'ın olayın gerçekleştiği 15.08.2010 tarihinde abisi sürücü ... sevk ve idaresindeki araçta yolcu konumunda olup bu nedenle “üçüncü şahıs” olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığını, yine aracın trafikten men edilmiş tescilsiz olduğunu bilerek yolculuk yaptığından müterafik kusurun varlığının gözetilmesi gerektiğini, Genel şartlar gereği teminat dışı olduğu halde geçici iş göremezlik tazminatına, bakıcı ihtiyacı ve bu konunda harcama yapıldığı kanıtlanmadan bakıcı giderine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, ... Yönetmeliği 9. maddesi ve ilgili mevzuat hükümlerine göre müvekkilinin kalıcı maluliyet sebebiyle sorumlu tutulabileceğini, Kara yolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ... madde ve bentleri uyarınca da teminat içeriği dışında kalan tüm zararların (Geçici iş göremezlik, geçici bakıcı gideri, rapor bedeli, cenaze gideri, ulaşım, yol ve yemek gibi zararların) teminat kapsamı dışında olduğunu, dava öncesi yapılan başvurunun yasal inceleme süresi içinde tamamlanıp haklı olarak reddedildiğini, olayla ile ilgili olarak hiçbir sözleşmesel ilişki içerisinde bulunmayan, sadece kanundan doğan sorumluluğu söz konusu olan davalı için herhangi bir temerrüt söz konusu olamayacağını, faizin başlangıç tarihinin hatalı olduğunu, ayrıca, ıslah edilen tutara ancak ve ancak ıslah tarihinden itibaren faiz yürütülebileceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE:Dava, ölümlü, yaralamalı trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi HMK'nın 355 maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzeni yönü ile sınırlı olarak yapılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 21/1 inci maddesinde "tescil edilen araçlar, tescil belgesi ve tescil plakası alınmadan karayollarına çıkarılamaz" düzenlemesine; aynı Kanun'un 23/2 nci maddesinde ise "araç tescil belgesini araçta bulundurmayan veya tescil plakasını monte edilmesi gereken yerin dışında farklı bir yere takan sürücülere 92 Türk lirası idari para cezası verilir. Araç bilgileri doğrulanıncaya ve plaka uygun yere takılıncaya kadar araç trafikten men edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.

Diğer taraftan ...'na başvurulabilecek halleri düzenleyen 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14/2-b maddesi ve ... Yönetmeliği'nin 9/1-b maddesi gereği, ...'nın sorumluluğu için, zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu bulunduğu halde bu sigortası yapılmamış olan bir aracın 3. kişinin zararına sebep olması gerekmektedir. Zorunlu olan trafik sigortasının yaptırılması bakımından da her şeyden önce, sigortası yapılacak aracın kanun kapsamında kalan tescilli bir araç olması gereklidir. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2019/887 E. 2020/3157 K. Sayılı kararı )

Somut uyuşmazlıkta, zarara sebep olduğu iddia edilen trafik sigortası olmayan ... plakalı minibüsün trafikten çekilmiş olduğu kaza tespit tutanağından anlaşılmıştır. Dosyaya Emniyet Müdürlüğü'nden gelen cevabi yazıda aracın ... adına kayıtlı olup 04/01/2010 tarihinde 5838 sayılı Kanun kapsamında mevcut olmayan araç olarak kaydının silindiği ve tescil dosyasının imha edildiği bilgisi verilmiştir. Bununla birlikte davaya konu minibüsün kaza tarihinde hurda durumunda olup olmadığı, kaza tarihi itibariyle onarımla kullanıma uygun hale getirilip getirilmediği hususlarını gösteren yeterli bilgi ve belge dosya kapsamında bulunmamaktadır. Davalı tarafından ileri sürülen kazaya karışan aracın tescil kaydının olmadığı, trafikten çekildiği şeklindeki iddia üzerinde yeterince araştırma yapılmadan karar verilmiştir. Bu durumda aracın kaza tarihinden önce kullanılamaz (hurda) hale gelmesinden kaynaklanan bir trafikten çekme durumu bulunup bulunmadığı, aracın trafiğe yeniden tescil edilip edilmeyeceği hususları üzerinde durularak varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a/6. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, Dairemiz kararının kapsam ve şekline göre, davalı vekilinin diğer istinaf itirazları incelenmeksizin dosyanın yukarıda belirtilen şekilde işlem yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile yukarıda esas ve karar numarası belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a/6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

Davanın yeniden görülmesi için dosyanın Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

İstinaf karar harcının istek halinde İlk Derece Mahkemesince yatırana iadesine,

Duruşma yapılmadığından, vekalet ücreti hükmedilmesine yer olmadığına,

Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,

İstinaf aşaması için yatırılan gider avansından artan kısmın yatıran tarafa iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/1-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.01/10/2026