Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1196 E. 2026/1710 K.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

1. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/1196

KARAR NO : 2026/1710

KARAR TARİHİ : 02.10.2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 11/10/2023

NUMARASI : 2022/265 Esas - 2023/749 Karar

DAVANIN KONUSU : Eser Sözleşmesine Dayalı Alacak Nedeniyle Düzenlenen Çekten Dolayı Davacının Davalıya Borçlu Olmadığının Tespiti İle Kötüniyet Tazminatı Talebi

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan ... Spor Tesisleri Peyzaj Elektrik ve Sulama Sistemleri Yapım İşini ihale şartnamesi ile aldığını, ihalede yapılacağı belirlenen işlerden bir kısmının davalı tarafından yapılması karşısında anlaşıldığını, bu anlaşma kapsamında davalı tarafa toplamda 400.000,00 TL'lik 4 adet çek verildiğini, davalının üstlendiği işi şartnameye uygun yapmadığını ve işi yarıda bıraktığını, davalıya verilen çeklerin müvekkiline iade edilmediğini, davalı ile yapılan görüşmelerden sonuç alınamadığını, çekin ödenmemesi yönünde tedbir kararı alındığını, davalının çeki bankaya ibraz ettiğini, ödeme yasağı nedeniyle çekin ödenmediğini, davalı tarafından yapılan eksik işlerin idare tarafından kabul edilmediğini, davalı tarafından çekin üçüncü kişilere verileceğinin bildirildiğini belirterek dava konusu 150,000,00 TL tutarındaki ... .... Şubesinin ... seri numaralı... tarihli çekten dolayı davalı tarafa borçlu olmadıklarının tespitine, dava sonuna kadar çekin ödenmemesi için çek üzerine İİK 72/1 fıkrası gereğince davalı şirketin veya kötü niyetli üçüncü kişilerin karşılıksız kalan çeki icra yoluyla tahsil etmemeleri için çek üzerine ihtiyati tedbir şerhi konulmasına, davalının dava konusu alacağın % 40'ından aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davacı tarafla yapılan sözlü anlaşma doğrultusunda verilen işi belirtilen nitelikte tam ve eksiksiz olarak yaptığını, taraflar arasında yazılı bir anlaşma olmadığını, müvekkilinin hiçbir peşinat almadan malzeme siparişlerini verdiğini ve işin yapımına başladığını, işin % 30'luk kısmının tamamlanması sonrasında davacının müvekkiline 100.000,00 TL'lik çek verdiğini, akabinde müvekkili tarafından davacıya .... tarihli faturanın kesildiğini, işin tamamlanması ile davacı tarafa .... tarihli fatura kesilerek davacı tarafından müvekkiline toplamda 400.000,00 TL'lik çeklerin verildiğini, yapılan iş nedeniyle davacının idareden hak edişlerini tahsil ettiğini, işin gecikmesinde müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını, davacının işin yapım süresi sona erdikten sonra müvekkiline müracaat ettiğini, davacının düzenlenen hak ediş raporları ile alacaklarını tahsil ettiğini, çekin vade tarihinde ve müvekkilinin çeki bankaya ibraz tarihinde davacının hesaplarında karşılığı bulunmadığını, çek bedelinden fazlasını bankaya depo ettiği iddialarının gerçek dışı olduğunu, dava konusu çekle ilgili menfi tespit davası açılabilmesi için dava şartlarının oluşmadığını, davayı kabul anlamına gelmemekle davacının müvekkiline borcu olmadığını ispat etmesi gerektiğini, davacının iddiasını ispat edemediğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

YEREL MAHKEME KARARI:

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; "bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen rapor dikkate alındığında, davacı ve davalı arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığından ve ihale dosyasında yapılan anlaşma doğrultusunda ihale bedelinin tamamı ödendiğinden, davalının yüklendiği işi eksik bıraktığı hususu ispat edilememiştir. Dava konusu çekin bu sözleşme nedeniyle düzenlendiği tarafların kabulünde olduğundan davanın reddine," şeklinde karar verilmiştir.

BOZMA ÖNCESİ DAİREMİZ KARARI:

Dairemizce yapılan istinaf incelemesi sonucunda; " Davacının, iş terk edilerek işin eksik bırakıldığına dair yaptırdığı herhangi bir delil tespiti bulunmadığı gibi, sözleşme ayakta olduğuna göre, ayrıca aldırılan ve denetime uygun olarak hazırlandığı anlaşılan heyet raporunda da tespit edildiği üzere iş tamamlanmış olduğuna göre, işin sözleşme ilişkisi devam eden davalı yüklenici tarafından tamamlandığı gerekçesiyle davacının istinaf talebinin reddine; davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulüyle davalı yararına kötü niyet tazminatı verilmesi'' gerekçeleriyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm krurulmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dairemizce davacı tarafın istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiş, davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulüyle davalı yararına kötü niyet tazminatı yönünden yeniden hüküm kurulmuş, dairemiz kararı davacı tarafın istinafı üzerine, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 11.05.2026 tarih, 2025/2889 Esas ve 2026/2008 Karar sayılı kararıyla ve '' davacıya, dava dışı ortağın davaya muvafakati alınmak suretiyle taraf teşkilinin sağlanması, dava dışı ortak tarafından muvafakat verilmemesi halinde muvafakat vermeyen ortak hakkında birleştirme talepli dava açılması hususunda kesin süre verilmesi, verilen süre içerisinde dava şartı eksikliğinin giderilmemesi halinde taraf ehliyeti dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi, taraf ehliyetine ilişkin dava şartı eksikliğinin tamamlanması halinde ise işin esası incelenerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi'' gerekçesiyle bozulmuş, dairemizce bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.

Davacı şirket vekili .... tarihli dilekçesiyle, dava dışı .... adına davaya muvafakat ettiklerini beyan etmiş, dava dilekçesi ekinde .... adına vekalet ibraz edildiği, bu şekilde bozma ilamındaki taraf teşkiline ilişkin eksikliğin tamamlandığı anlaşılmıştır.

Davacı taraf her ne kadar, davalı yüklenicinin eksik ve ayıplı imalatları nedeniyle dava dışı idareye işin eksik teslim edilmiş olmasına bağlı olarak 156.000,00 TL kesinti yapıldığını ve bu hususun araştırılmasını talep etmiş ise de dosya içerisinde yer alan .... tarihli ''Geçici Kabul Komisyon Tespit Tutanağının'' incelenmesinde; talebe konu olan eksikliklerin ... tarihine kadar giderildiği yönünde tespit yapıldığı anlaşıldığından davalının bu yöne ilişkin talebi yerinde görülmemiştir.

Davacı taraf davaya konu olan icra dosyası borcunun ödendiğini, davaya istirdat davası olarak devam ettiklerini beyan etmiş, dava konusu Erzurum ... İcra Müdürlüğü 2022/....E. Sayılı dosyasının yenilenmek suretiyle Erzurum İcra Müdürlüğünün 2025/... Esas sayısını aldığı, toplam 249.258,00TL tahsilat sonucu dosyanın ... tarihinde infazen kapatıldığı UYAP sorgusundan anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında tarafların bildirmiş oldukları delilleri mahkemece toplanılmış, ardından alanında uzman bilirkişilerden oluşan heyetten rapor aldırılmış, sunulan 22/05/2023 havale tarihli raporda, davacı .... Müh. Müş. Mad. İnşaat Taah. Nakliye San ve Tic Ltd. Şti'nin, davalı olduğu Akdağ İnşaat Malz. San. ve Tic. Paz. Ltd. Şti no'lu firmaya ait defter ve belgeler incelendiğinde 146.40 TL alacak bakiyesi verdiği, 30.04.2022 tarihli çekin henüz ödenmediği, çeke konu olan ve davacı ile davalı tarafından mahkemeye sunulan dilekçe ve belgelerden anlaşıldığı üzere, davacı firma ile ... Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü arasında 14.09.2021 tarihinde düzenlenen ve 1.245.000,00 TL (KDV Hariç) tutar üzerinde sözleşmeye bağlanan işle ilgili olarak, idare tarafından 3 hak edişte toplam 1.220.379,51 TL (KDV Hariç) tutarında ödeme yapıldığı ve düzenlenen anlaşma tutanağına göre -24.620,49 TL (tenzilatlı) imalat azalışı yapıldığı, dolayısıyla davacının idareden bu işle ilgili olarak bir alacağı kalmadığı, dolayısıyla davalı ile davacı arasında yapılan şifahi sözleşmeye istinaden ... Spor Tesisleri Peyzaj, Elektrik ve Sulama sistemi yapım işine ait işlerin tamamlandığı şeklinde tespitler yapılmıştır.

Dava; eser sözleşmesine dayalı alacak nedeniyle düzenlenen çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile kötüniyet tazminatı talebine ilişkindir.

Eser sözleşmesi imzalandıktan sonra yapılan işlerin yüklenici tarafından yapıldığı karine olarak kabul edilir. Ancak bu karinenin aksi savunulup ispat edilebilir. Davalı, işin sözleşmeler ve eklerine uygun olarak tamamlanıp teslim edildiğini savunmaktadır. Davacı ise, davalının işi şartnameye uygun yapmadığı gibi işi yarıda bıraktığını ileri sürmüştür. Davacının, iş terk edilerek işin eksik bırakıldığına dair yaptırdığı herhangi bir delil tespiti bulunmadığı gibi, sözleşme ayakta olduğuna göre, ayrıca aldırılan ve denetime uygun olarak hazırlandığı anlaşılan heyet raporunda da tespit edildiği üzere iş tamamlanmış olduğuna göre, işin sözleşme ilişkisi devam eden davalı yüklenici tarafından tamamlandığı kabul edilmelidir.(Yargıtay 6. HD'nin 2022/2327 E - 2023/2459 K sayılı kararı). İşin davalı yüklenici tarafından tamamlandığı, eksik ve ayıplı bir imalatın tespit edilemediği, davacının buna bağlı olarak idareden eksik ödeme aldığı iddiasının ispat edilemediği anlaşılığından ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Mahkemece 08.06.2022 tarihli ara kararla takibin % 15 teminat karşılığında durdurulması hususunda tedbir kararı verildiği ve tedbir kararının takip dosyasının ait olduğu Erzurum... İcra Dairesinin 2022/.... E sayılı dosyasında infaz edilerek takibin durdurulduğu anılan İcra Dairesinin dosya kapsamındaki 14.06.2022 tarihli müzekkere cevabından anlaşılmaktadır. Somut olayda; İİK’nın 72/4. md. hükmü gereği, davalı-alacaklının yaptığı takip, alınan tedbir kararı ile durduğu halde davalı-alacaklının talebi olmasa dahi davalı lehine mahkemece re'sen % 20 tazminata hükmedilmesi gerekirken tazminata hükmedilmemiş olması isabetsizdir (Kapatılan Yargıtay 19. HD'nin 2014/3726 E - 2014/9182 K sayılı kararı).

Açıklanan gerekçelerle davanın reddine, davalı yararına kötü niyet tazminatına hükmedilmesine yönelik aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın REDDİNE,

2-İİK'nın 72/4 maddesi uyarınca takibin durdurulması nedeniyle alacaklının alacağına geç kavuşmasından ötürü alacağın % 20'si oranında 30.000,00 TL tazminatın davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,

3-Harçlar kanunu uyarınca 732,00 TL karar ve ilam harcının peşin yatırılan 2.561,63‬TL harçtan mahsubu ile bakiye fazla 1.829,63TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,

4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

6-Davalı taraf gider avansından karşılandığı anlaşılan 202,05 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansı varsa karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,

8-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açıldığı, davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 2. kısım, 2. bölüm Md: 18/a gereğince hesaplanan toplam 35.000,00-TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

9-Karar tebliği işlemlerinin Dairemizce, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesine ilişkin işlemlerin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair, 6100 sayılı HMK 'nun 361. maddesi uyarınca taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.02.10.2026