Bölge Adliye Mahkemesi 2025/128 E. 2026/2760 K.

T.C. ADANA BAM 3. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/128 - 2026/2760 T.C. ADANA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2025/128 KARAR NO : 2026/2760

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP :

İNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ : .... Asliye Ticaret Mahkemesi TARİHİ : 27.09.2024 NUMARASI : 2021/1 Esas, 2024/702 Karar

DAVACILAR : 1- VEKİLİ : Av. DAVALI : 1- ... VEKİLİ : Av. İHBAR OLUNAN : ... VEKİLİ : Av. DAVA : Ölüm zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat KARAR TARİHİ : 03.11.2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 03.11.2026

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.09.2024 tarih ve 2021/1 Esas, 2024/702 Karar sayılı kararı aleyhine, istinaf başvurusunda bulunulmuş ve Mahkemece dosya Dairemize gönderilmiş olmakla HMK 352. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tarafların iddia ve savunmalarının özeti: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 01.08.2020 tarihinde davalı ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın davacıların murisi ...'ın yolcu konumunda bulunduğu ... plakalı yolcu minibüsüne çarpması suretiyle aynı tarihte vefatına neden olduğunu, davalı ... Belediye Başkanlığı'nın ... plakalı aracın işleteni olduğunu, davaya konu ... plakalı aracın davalı sigorta şirketi nezdinde Z.M.M.Sigortalısı olduğunu, muris ...'ın SGK nezdinde 1.427,24 TL yaşlılık aylığı aldığını, aynı zamanda ... plakalı araç ve hattın kazancının da hissedarı olduğunu, hattın kiraya verilmesinden dolayı aylık en az 2.100,00 TL gelir elde ettiğini, aynı zamanda ... plakalı araçta şoför olarak yevmiyeli çalıştığını ve aylık en az 5.500,00 TL gelir elde ettiğini ileri sürerek, davacı ... için 5.000,00 TL, davacı ... için 3.000,00 TL ve davacı ... için 500,00 TL maddi tazminat ile her bir davacı için ayrı ayrı 500,00 TL cenaze ve defin giderinin müracaat tarihi itibariyle işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini ayrıca kazada eşini kaybeden davacı ... için 200.000,00 TL, babalarını kaybeden diğer davacıların her biri için 150.000,00'er TL manevi tazminatın sigorta şirketi dışındaki davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. ISLAH : Davacı vekili 08.07.2024 tarihli dilekçesi ile dava değerini müvekkili ... yönünden destekten yoksun kalma tazminatını 1.777.190,20 TL'ye ıslah etmiştir. CEVAP: Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; kaza olayında ... Belediye Başkanlığı'nın kusur ve sorumluluğu bulunmadığını, kaza anında muris ...'ın emniyet kemeri takmadığını, davacıların ZMMS poliçesi kapsamında ödeme alıp almadığının tespiti gerektiğini, SGK tarafından davacılara ödeme yapılıp yapılmadığının tespiti gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kaza olayında davalı ...'nın kusuru bulunmadığını, olayın ... plakalı aracın kaza anında freninin tutmamasından kaynaklandığını, davalı ...'nın aracın periyodik bakımlarına ilişkin bir sorumluluğu bulunmadığını, kaza anında ...'ın emniyet kemeri takmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu olay nedeniyle davacılara ibraname ve sulh sözleşmesi karşılığında ödeme yapıldığını, 06.11.2020 tarihinde davacı ...'a 172.615,10 TL, ...'a 17.148,10 TL ödendiğini, davacı ...'ın yaşından ötürü gelirden çıkması dolayısıyla tazminata hak kazanamadığını, davacı eş lehine hesaplanacak tazminattan evlenme ihtimali indirimi yapılması gerektiğini, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, SGK tarafından ödenmesi gereken tutarların tazminattan indirilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir. İhbar olunan ... ... Bil. Ulaş.Tic. ve San. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: davacılar vekilinin dava dilekçesinde kazaya konu olayla ilgili davalı ... hakkında ceza davası açıldığını, işbu dosyaya göre ...'nın kusurlu olduğunu, bu nedenle zararın tazmini gerektiğini iddia etmiş ise de; ceza mahkemesince yapılan yargılama keza kusur tespiti ve verilen kararlar hukuk hakimini bağlamayacağından yeniden kusur tespitinin yapılması gerektiğini, dosya kapsamındaki delillerin değerlendirilerek kusur tespitinin yapılması için Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesine gönderilmesi gerektiğini, müteveffanın kazanın oluşumu sırasında emniyet kemerini takmamış olması kusur atfında önem arz ettiğinden kusur tespitinin bu husus gözetilerek yapılması gerektiğini, buna ilişkin dosyada bulunan görüntü kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, gerektiği takdirde keşif yapılması gerektiğini, neticesinde rapor alınması gerektiğini, davacıların davalı sigorta şirketi ile poliçe kapsamında ve Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası kapsamında kaza nedeniyle tazminat alıp almadıklarının, tazminata ilişkin ne kadar ödeme aldıklarının tespiti gerektiğini, keza Sosyal Güvenlik Kurumundan herhangi bir ödeme alınıp alınmadığının tespiti gerektiğini, şayet bir zarar mevcut ise bu belgelerin dikkate alınarak hesaplama yapılmasının gerektiğini savunarak, haksız ve hukuka aykırı işbu davanın öncelikle usulden reddine, yapılacak yargılama neticesinde esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, davacı ...'ın açtığı maddi tazminat davasının kısmen kabul kısmen reddine, 1.777.190,20 TL maddi tazminattan %20 müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle 1.421.752,16 TL maddi tazminatın davalı sigorta şirketi 186.352,31 TL sinden sorumlu olmak kaydı ile davalı sigorta şirketi için 11/11/2020 tarihinden, davalı ... ve ... Belediyesi için kaza tarihi olan 01/08/2020 tarihinden itibaren müteselsilen işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacı ...'ye verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacılar ... ve ...'ın açmış olduğu maddi tazminat davasının reddine, davacıların cenaze ve defin gideri hususunda davalı sigorta şirketine yönelik olarak açtıkları tazminat davasının reddine, davacıların davalılar ... Belediyesi ve ... hakkında cenaze ve defin gideri hususunda açmış oldukları davanın kabulüne, her bir davacı için 500.00'er TL cenaze ve defin giderinin davalılar ... Belediyesi ve ...'dan kaza tarihi olan 01/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak ayrı ayrı davacılara verilmesine, davacıların açtığı manevi tazminat davasının kısmen kabul kısmen reddine, davacı ... için 150.000,00 TL, davacı ... için 100.000,00 TL, davacı ... için 100.000,00 TL, tazminatın ... Belediyesi ve ...'dan kaza tarihi olan 01/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak ayrı ayrı davacılara verilmesine fazlaya ilişkin istemin reddine karar verildiği görüldü. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ: Karara karşı davacılar vekili verdiği istinaf dilekçesinde özetle; maddi tazminat yönünden müterafik kusur indirimi uygulanmış ise de dosyanın kapsamı ve yüksek mahkemenin istikrar kazanmış kararları nazara alındığında huzurdaki davada müterafik kusur indirimi uygulanmasının hukuken mümkün olmadığını, gerek kaza tespit tutanağı gerekse de soruşturma aşamasında alınan her iki bilirkişi raporuna göre de kazanın ... Belediyesine ait ... plaka sayılı aracın tam kusurundan meydana geldiğini ve müvekkillerinin murisinin karşı araçta yolcu olması nedeniyle herhangi bir kusurunun bulunmadığının ortada olduğunu ayrıca alınan bilirkişi raporlarında da müteveffaya emniyet kemeri takmamasından kaynaklı atfı kabil bir kusurun söz konusu olmadığını ve bu nedenle müterafik kusur indirimi yapılmamasının gerektiğini, kabul anlamı taşımamak kaydıyla aksi kabulle müterafik kusur indirimi uygulanması gerektiğinin kabul edilmesi ihtimalinde bile yerel mahkemece müterafik kusur indirimi uygulanırken belirlenen oranın da fahiş nitelikte olduğunu, hükmedilen manevi tazminatların az olduğunu, tam kabul kararı verilmesinin gerektiğini beyan ederek kararın kaldırılması ile talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir. Karara karşı davalı ... vekili verdiği istinaf dilekçesinde özetle; kazanın meydana gelmesinde müvekkilin kusuru bulunmadığını, ilk derece mahkemesince müvekkilinin %40 oranında kusurlu olduğunun kabulü ile hüküm verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda yeterli araştırmanın yapılmamış olduğunu, müvekkilinin araç içi kamera görüntüleri ile sabit olduğu üzere kazanın önlenmesi için elinden gelen çabayı gösterdiğini ve dolayısıyla müvekkilinin kazanın oluşumunda kusurunun bulunmadığını, müteveffanın bulunduğu aracın emniyet şeridinde yersiz biçimde bulunduğu esnada kazanın meydana geldiğini, emniyet şeridinde yersiz olarak beklemenin kusur oluşturduğunu, kaza kaynaklı meydana gelen ağır neticenin şöförün yan koltuğunda bulunan müteveffa yolcunun emniyet kemerini takmasını sağlamaması ve emniyet şeridinde beklemesini gerektirir bir durum olmadığı halde emniyet şeridinde beklediği gerekçeleriyle de ... plakalı minibüs sürücüsü ...'ın da kusurlarının mevcut olduğunu, ve bu nedenlerle kabul anlamına gelmemek kaydıyla kazaya ilişkin müvekkilinin illiyet bağının kesildiğini, kazaya karışan aracın tek seferliğine müvekkiline verildiğini ve dolasıyla söz konusu aracın bakımlarının yapılıp yapılmamasının ... Belediyesi Makine İkmal Dairesi Başkanlığının sorumluluğunda olduğunu, kusur oranlarının hatalı tespit edildiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla hükmolunan manevi tazminatın fazla olduğunu, bilirkişi raporunda hükmedilen maddi tazminat miktarının hatalı ve fazla hesaplanmış olduğunu ayrıca varsayımlara dayalı olarak ödenen tutarın faizinin eksik ve yanlış hesaplanarak sonuca gidilmiş itirazlarının yeterince incelenmemiş olduğunu beyan ederek kararın kaldırılması ile talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir. Karara karşı davalı ... Belediye Başkanlığı vekili verdiği istinaf dilekçesinde özetle; yargı yolu yönünden görev itirazlarının yerel mahkemece dikkate alınmadığını, görev itirazlarının da dikkate alınmamış olduğunu ayrıca husumet itirazlarının da yerel mahkemece dikkate alınmadığını, esasa girilmesi halinde ise hükme esas alınan kusur bilirkişi raporunun hatalı ve eksik olduğunu, sürücü ...'da kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunduğunu, hesap bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, maddi tazminatın reddedilen kısmı yönünden lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, hükmedilmemiş olduğunu, hükmedilen manevi tazminatların fahiş olduğunu beyan ederek kararın kaldırılması ile talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir. Karara karşı davalı ... Sigorta A.Ş. vekili verdiği istinaf dilekçesinde özetle; davacı ...'ın açtığı maddi tazminat davası bakımından verilmiş olan kabul kararının yerinde olmadığını, davacı tarafın usulune uygun başvuru şartını yerine getirmediğini ve bu nedenle dava şartı yokluğundan red kararı verilmesinin gerektiğini, davacı ...'a müvekkili sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin yeterli olup ödeme ile davacının gerçek zararının karşılanmış olduğunu, mahkemece müvekkili sigorta şirketi tarafından davacı ...'a dosyada mevcut 06.11.2020 tarihli ibraname-sulh-feragatname karşılığında yapılmış olan 172.615,10 TL'lik ödemenin davacının maddi zararını karşıladığı, ödemenin yeterli olduğu ve ödemeler arasında açık oransızlık bulunmadığı yönünde itirazlar sunulmuş olmasına ve itirazlarına rağmen gerekçe olmaksızın davanın kabulüne karar verilmiş olduğunu, kusur irdelemesinin denetime açık olmadığını, hesap bilirkişi raporunun hatalı olduğunu beyan ederek kararın kaldırılması ile talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49, 50, 53/1-3, 55 ve 56. maddeleri kapsamında, trafik kazasına dayalı açılan, destekten yoksun kalınmasından doğan maddi ve manevi tazminat davası olup, İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve verilen kararı davacılar vekili, davalı ... vekili, davalı ... Belediye Başkanlığı vekili ve davalı ... Sigorta A.Ş. vekili istinaf etmiştir. Davalı davalı ... Belediye Başkanlığının görevli yargı yolu ile görevli mahkemeye yönelik istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 110. maddesinde "İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır." hükmü düzenlenmiştir. Bu bakımdan davalılar arasında davalı sigorta şirketi ile birlikte açılan davanın asliye ticaret mahkemesinde görülmesi yerinde görülmekle davalı vekilinin istinaf başvurusu haksız bulunmuştur. Davalı sigorta şirketinin, 2918 sayılı KTK 97. md.si gereği dava şartı olan sigorta şirketine başvuru şartının yerine getirilmediğine yönelik istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde; 2918 Sayılı yasanın 97 maddesi (Değişik madde: 26/04/2016-6704 S.K. 5. Mad.) "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir." şeklindedir. Yine 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin birinci fıkrasında; "İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine ilişkin aşağıdaki hükümler uygulanır." hükmü yer almaktadır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 18. fıkrasında ise özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümlere ilişkin dava şartı yokluğuna ilişkin hükümlerin uygulanmaması gerektiği ve davacının dava açılmadan evvel arabuluculuk alternatif çözüm yoluna 11.11.2020 tarihinde başvurduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusu bu hususta haksız bulunmuştur. Davalı ..., davalı sigorta şirketinin ve davalı ... Belediye Başkanlığının hükme esas alınan kusur oranına yönelik istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde; Meydana gelen trafik kazasında, davacıların murisi müteveffa ..., GMK bulvarı üzerindeki kavşakta kırmızı ışıkta kurala uygun şekilde beklemekte olan ... plakalı minibüs içerisinde yolcu konumundadır. Dava dosyası kapsamında yer alan kaza tespit tutanakları, bilirkişi raporları ve ceza mahkemesi ilamı uyarınca; gerek araçta yolcu konumunda bulunan müteveffa desteğin gerekse minibüs sürücüsünün kazanın oluşumunda hiçbir kural ihlali veya müterafik kusurunun bulunmadığı (%0 kusursuz oldukları) kesin olarak sabittir. Davalı sürücü ..., sevk ve idaresindeki davalı ... Belediyesi'ne ait ... plakalı otobüs ile meskûn mahaldeki kavşağa yaklaşırken aracın hızını yol ve trafik şartlarına uydurmamış, kırmızı ışıkta duran araca arkadan çarpmak suretiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 52/1-b ve 84/1-d maddelerini ihlal etmiştir. Kesinleşen .... Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2020/258 Esas sayılı kararında da davalı sürücünün taksirle ölüme ve yaralanmaya sebebiyet verme suçu sabit görülerek cezalandırılmasına karar verilmiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 74. maddesi uyarınca ceza hâkiminin kusura ilişkin değerlendirmesi kural olarak hukuk hâkimini bağlamasa da; ceza mahkemesince fiilin hukuka aykırılığına ve olayın oluş şekline yönelik kesinleşen maddi olgular hukuk hâkimi bakımından bağlayıcıdır ve taraflar yönünden kesin delil niteliği taşımaktadır. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 17/09/2008 Tarih, 2008/4-564 Esas ve 2008/536 Karar sayılı ilamında da açıkça belirtildiği üzere, ceza mahkemesinin fiilin gerçekleştiği ve hukuka aykırı olduğuna ilişkin tespiti karşısında hukuk hâkiminin bu maddi olgulardan bağımsız hareket etmesi mümkün değildir. Gerek ceza dosyasındaki kesinleşmiş maddi olgular gerekse dosyadaki teknik bilirkişi raporları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davalı otobüs sürücüsü kavşağa kontrolsüz ve süratli girmesi, fren tedbirini zamanında almaması sebepleriyle asli kusurludur. Davalı ... Belediye Başkanlığı ise kazaya karışan otobüsün maliki/işleteni olup, 2918 sayılı KTK m. 85 uyarınca araç işleteni sıfatıyla doğan zararın tamamından davalı sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen %100 oranında sorumludur. Bu doğrultuda, davalı tarafın kusursuzluğa veya kusur oranının düşürülmesine yönelik istinaf itirazları ile bilirkişi raporundaki aleyhe hususlar haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olup reddi gerekmektedir. Davalı sigorta şirketinin, davacı ...'a yapılan ödemenin ödeme tarihi itibariyle davacının zararının karşılandığına ve hesap raporuna ilişkin istinaf başvurusunun incelenmesinde; İlk derece mahkemesi tarafından tarafından hükme esas alınan hesap bilirkişi raporu incelendiğinde bilirkişinin davacının zararın belirlenmesine ilişkin olarak “…TRH 2010 mortalite tablosunun uygulanması ve progresif rant yönteminin….” tespitlerile hükme en yakın tarihi olan asgari ücret verileri kullanılmak sureti ile davacının destekten yoksun kalma zararı yerinde bir şekilde belirlenmiştir. Davalı sigorta şirketince, 06.11.2020 tarihinde yapılan ödeme ile aynı tarihli ibraname ve sulh belgesine dayanılarak sorumluluğun sona erdiği ileri sürülmüş ise de, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 111. maddesi uyarınca, bu kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersiz olduğu gibi, tazminat miktarına ilişkin olup da yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşma veya uzlaşmaların yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilmesi mümkündür. Anılan düzenleme karşısında, trafik kazasından kaynaklanan tazminat uyuşmazlıklarında, sigorta şirketince ödeme yapılmış ve ibraname veya sulh belgesi düzenlenmiş olması, yapılan ödemenin gerçek zararı karşılayıp karşılamadığının incelenmesine engel değildir. Bu kapsamda, ödeme tutarının yeterliliğinin, ödeme ve sulh tarihi itibarıyla geçerli veriler esas alınarak belirlenmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda da 06.11.2020 ödeme tarihi itibarıyla geçerli asgari ücret verileri esas alınarak hesaplama yapılmış; davacılardan ... yönünden toplam zarar 275.256,86 TL olarak belirlenmiş, evlenme ihtimali indirimi uygulandıktan ve hatta hatalı şekilde %20 oranındaki müterafik kusur indirimi uygulandığı durumda bile, davalı sigorta şirketince yapılan 172.615,10 TL tutarındaki ödeme mahsup edildikten sonra 44.837,82 TL karşılanmamış net zarar kaldığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, bilirkişi raporunda ödeme tarihi itibarıyla geçerli asgari ücret verileri esas alınarak yapılan hesaplama sonucunda, davacı ... yönünden yapılan ödemenin gerçek zararı tamamen karşılamadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, ibraname ve sulh belgesine dayanılarak bakiye tazminat sorumluluğunun bulunmadığı yönündeki istinaf itirazının yerinde olmadığı görülmüştür. Davacılar vekilinin müterafik kusur indirimi yapılmasına yönelik istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde; Somut olayda, 01.08.2020 tarihinde meydana gelen trafik kazasında, 2017 model ... marka, ... plakalı araçta yolcu olarak bulunan davacıların desteğinin, kafa travmasına bağlı olarak vefat ettiği anlaşılmaktadır. Kaza tarihi itibarıyla aracın ticari kullanım amacının şehir içi dolmuş olarak kayıtlı olduğu görülmektedir. Kaza tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 150. maddesi kapsamında, yerleşim yeri içinde ticari amaçla yolcu taşımacılığı yapan araçlar bakımından emniyet kemeri kullanma zorunluluğuna ilişkin istisnalar düzenlenmiştir. Bu nedenle, desteğin şehir içi dolmuşta yolcu olarak bulunduğu gözetildiğinde, emniyet kemeri takmamış olması tek başına müterafik kusur indirimi yapılmasını haklı kılmaz. Müterafik kusur indirimi uygulanabilmesi için, zarar görenin davranışının zararın meydana gelmesine veya artmasına etkisinin somut olay bakımından ortaya konulması gerekir. Bu kapsamda, desteğin emniyet kemeri takmamasının ölüm sonucuna etkisi ve kemer takılmış olsaydı ölümün önlenip önlenemeyeceği hususlarının teknik verilerle değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Bu itibarla, kaza tarihi itibarıyla şehir içi dolmuş olarak kullanılan araçta yolcu olan desteğin emniyet kemeri takmadığı gerekçesiyle, bu davranışın zararın meydana gelmesine veya artmasına etkisi ortaya konulmadan müterafik kusur indirimi uygulanması doğru değildir. Açıklanan nedenlerle, yalnızca emniyet kemeri takılmadığı olgusuna dayanan müterafik kusur indiriminin uygulanmasının hatalı olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin bu husustaki istinaf başvurusu haklı bulunmuştur. Taraf vekillerinin hükmedilen manevi tazminat miktarına yönelik istinaf başvurusunun değerlendirilmesinde; 6098 TBK'nın 56/2. maddesi hükmüne göre “Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.”Aynı Yasanın 51.maddesinde de “Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.” hükmüne yer verilmiştir. Somut olayda 01.08.2020 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davalı ...'in sürücüsü, diğer davalı belediyenin işleteni olduğu aracın, davacılar içinde bulunduğu araca çarpması neticesinde neticesinde meydana gelen trafik kazasında davacıların murisinin vefat ettiği, alınan kusur raporlarına göre trafik kazasının meydana gelmesinde davalı sürücü ve işletenin % 100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmıştır. Buna göre eldeki dosyaya baktığımızda tarafların belirlenen ekonomik sosyal durumları, kusur oranları, kaza ve davanın tarihi, davacıların ölene yakınlıkları, davacıların ve ölenin yaşı, paranın satın alma gücü, olay tarihi birlikte değerlendirildiğinde hükmolunan manevi tazminatın düşük olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle davalı vekilinin bu yöndeki istinaf sebebinin reddine, davacılar vekilinin istinaf talebinin kabulüne karar verilmesi gerekmiştir. HMK'nın 355. maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Yukarıda açıklanan ve benimsenen nedenlerle dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye göre, ilk derece mahkemesince yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun bu yönüyle kabulü ile, HMK 353/1-b-2. maddeleri gereği ilk derece mahkemesi kararının yeniden hüküm kurulmak üzere ortadan kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-... vekili, davalı ... Belediye Başkanlığı vekili ve davalı ... Sigorta A.Ş. istinaf başvurusunun REDDİNE, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b/2. maddesi hükmü uyarınca düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.09.2024 tarih ve 2021/1 Esas, 2024/702 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353.maddesinin 1.fıkrası (b) bendinin 2.maddesi uyarınca düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla; 2-Davacı ...'ın açtığı maddi tazminat davasının kısmen KABULÜ ile; 1.777.190,20 TL maddi tazminatın (davalı sigorta şirketi 220.236,80 TL sinden sorumlu olmak kaydı ile) davalı sigorta şirketi için 11/11/2020 tarihinden, davalı ... ve ... Belediyesi için kaza tarihi olan 01/08/2020 tarihinden itibaren müteselsilen işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacı ...'ye VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, 3-Davacılar ... ve ...'ın açmış olduğu maddi tazminat davasının REDDİNE, 4-Davacıların cenaze ve defin gideri hususunda davalı sigorta şirketine yönelik olarak açtıkları tazminat davasının REDDİNE, 5-Davacıların davalılar ... Belediyesi ve ... hakkında cenaze ve defin gideri hususunda açmış oldukları davanın KABULÜ ile; -Her bir davacı için 500.00'er TL cenaze ve defin giderinin davalılar ... Belediyesi ve ...'dan kaza tarihi olan 01/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak ayrı ayrı davacılara VERİLMESİNE, 6-Davacıların açtığı manevi tazminat davasının KABULÜ ile; - Davacı ... için 200.000,00 TL, - Davacı ... için 150.000,00 TL, - Davacı ... için 150.000,00 TL tazminatın davalılar ... Belediyesi ve ...'dan kaza tarihi olan 01/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müteselsilen alınarak ayrı ayrı davacılara VERİLMESİNE, Harç yönünden: 7-a-)Maddi tazminat yönünden; Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 121.502,32 TL karar harcının, peşin alınan 1.741,91 TL peşin harç ve 6.053,00 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 7.794,91 TL harcın mahsubu ile 113.707,41 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak (davalı sigorta şirketinin 15.044,37 TL'sinden sorumlu olmak kaydı ile) Hazineye irat kaydına, b-)İlk derece mahkemesince 27.09.2024 günlü karar ile davalı taraftan tahsiline karar verilen harcın tahsil edilmemiş olması ve fakat harç tahsil müzekkeresi çıkartılmış olması halinde söz konusu harç tahsil müzekkeresinin tahsil edilmeksizin iadesinin ilk derece mahkemesince istenilmesine, c-)Harç tahsil edilmiş ise tahsil edilen miktarın Dairemizce tahsiline karar verilen bakiye harçtan mahsubu ile (Davalı sigorta şirketi yönünden tahsil edilecek harç miktarının azaldığı dikkate alınarak karar kesinleştiğinde ve talep edilmesi halinde dairemiz hükmüne göre sigorta şirketinden fazla tahsil edilen kısmın davalıya iadesi ile dairemiz hükmünde belirtilen harcı geçmeyecek şekilde iade edilen harcın diğer davalılardan tahsiline) bakiyesinin tahsilinin istenmesine, 8-a-)Manevi tazminat yönünden; Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 34.155,00 TL karar harcının davalılar ... Belediyesi ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye irat kaydına, b-)İlk derece mahkemesince 27.09.2024 günlü karar ile davalı taraftan tahsiline karar verilen harcın tahsil edilmemiş olması ve fakat harç tahsil müzekkeresi çıkartılmış olması halinde söz konusu harç tahsil müzekkeresinin tahsil edilmeksizin iadesinin ilk derece mahkemesince istenilmesine, c-)Harç tahsil edilmiş ise tahsil edilen miktarın Dairemizce tahsiline karar verilen bakiye harçtan mahsubu ile bakiyesinin tahsilinin istenmesine, Yargılama giderleri yönünden: 9-Davacı tarafından peşin yatırılan toplamda 7.854,21 TL harç giderinin (mahsubuna karar verilen harcın sigorta şirketinden alınacak harçtan mahsup edilmediği gözetilerek) davalılar ... Belediyesi ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, 10-Davacılar tarafından tebligat, müzekkere ve bilirkişi ücretine ilişkin toplamda 7.195,45 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile (davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun 890,79 TL ile sınırlı olmak kaydı ile) davacılara verilmesine, 11-HMK'nın 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avanslarının bulunması halinde ilgililerine iadesine, Vekalet ücreti yönünden: 12-Maddi tazminat davası yönünden; -Davacı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihininde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 272.876,63 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak (davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun 62.000,00 TL ile sınırlı olmak kaydı ile) davacıya verilmesine, -Davacı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihininde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 500,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... Belediyesi ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile bu davacıya verilmesine, -Davacı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihininde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 500,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... Belediyesi ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile bu davacıya verilmesine, -Davacıların cenaze ve defin gideri talebi hususunda reddedilen talep açısından 500,00'er TL vekalet ücretinin davacılardan ayrı ayrı alınarak davalı sigorta şirketine verilmesine 13-Manevi tazminat davası yönünden; -Davacı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihininde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 62.000,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... Belediyesi ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, -Davacı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihininde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 62.000,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... Belediyesi ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, -Davacı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihininde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 62.000,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... Belediyesi ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak bu davacıya verilmesine, İstinaf giderleri açısından; 14-Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatırana iadesine, 15-Harçlar Kanunu gereğince davalılar ... Belediyesi ve ...'dan alınması gereken 145.410,82 TL istinaf karar harcından davalılar tarafından peşin yatırılan toplamda 51.770,54 TL harcın mahsubu ile bakiye 93.640,28 TL harcın davalılar ... Belediyesi ve ...'dan (Davalı sigorta şirketinden alınması gereken toplam harcın peşin olarak yatırıldığı anlaşılmakla) müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 16-İstinaf aşamasında duruşma yapılmadığı için istinaf incelemesi için vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 17-Davacılar tarafından yapılan karar sonrası tebligat ve dosyanın istinafa dosya gönderme ücreti toplamı 480,00 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, 18-Davalılar tarafından yapılan dosyanın istinafa gönderim ücretine ilişkin masrafın, davalıların üzerinde bırakılmasına,

Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361. maddesi gereğince; Dairemizin kararının taraflara tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde kararı veren Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'ne, yahut temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine veya Dairemize gönderilmek üzere İlk Derece Mahkemesi'ne verilebilecek bir dilekçe ile YARGITAY'A TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda OY ÇOKLUĞU ile karar verildi. 03.11.2026

Başkan Üye Üye Katip ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır (Muhalif Üye)

MUHALEFET ŞERHİ

Dava, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49, 50, 54/1-3 ve 55. maddeleri kapsamında, trafik kazasına dayalı açılan, destekten yoksun kalınmasından doğan (malüliyet) maddi tazminat davasıdır. Dairemizce ilk derece mahkemesince hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunun yerinde olduğu görüşüne katılmıyorum. Zira, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Sorumluluğa İlişkin Anlaşmalar" başlıklı 111. md.si "Bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir. Tazminat miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir." hükmünü içermektedir. Bu madde hükmüne göre kural olarak hak sahiplerine yapılmış ödemenin bu miktar ile sınırlı olmak üzere bağlayıcılığı asıldır. Gerçek anlamda ödemeden (zararın tam olarak giderilmesinden) söz edebilmek için tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunmaması koşuldur. Başka bir anlatımla ödemenin yapıldığı tarihteki verilerle hesaplanan tazminat ile ödenen miktar arasında açık oransızlık bulunmaması koşuldur. Ödemenin yapıldığı tarihteki verilerle hesaplanan tazminat ile ödenen miktar arasında açık oransızlığın bulunduğu durumlarda yapılan ödeme makbuz niteliğinde kabul edilebilir. Bu durumda ödemenin yapıldığı tarih gözönünde tutularak davacının karşılanmayan zararının uzman bilirkişiler aracılığı ile saptanması böylece hesaplanacak miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunup bulunmadığını denetlemek, açık oransızlığın bulunması durumunda maddi tazminata ilişkin ödemeyi "kısmi ifayı içeren makbuz" niteliğinde kabul etmek ve yapılan ödemenin ödeme tarihindeki gerçek zararı hangi oranda karşıladığını saptamak, son verilere göre hesaplanan tazminat miktarından, yasal indirimler yapılmak suretiyle belirlenecek karşılanmayan zarardan davalı tarafın ödeme yapılan tarihe göre zararı karşılandığı oranda indirim yapmak daha sonra kalan miktara hükmetmek gerekir. Açık oransızlığın bulunmadığının tespiti halinde maddi tazminat talebinin tümden reddine karar vermek gerekir. Başka bir anlatımla, davacıya banka aracılığıyla yapılan ödemeler dikkate alınarak, davacının yapıldığı tarihteki karşılanmayan zararını aktüerya uzmanı bilirkişi aracılığıyla saptamak, böylece hasaplanan miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık oransızlığın bulunup bulunmadığını denetlemek, açık oransızlığın bulunması durumunda maddi tazminata ilişkin ödemeyi "kısmi ifayı içeren makbuz" niteliğinde kabul etmek ve yapılan ödemenin ödeme tarihindeki karşılanmayan zararları hangi oranda karşıladığını belirlemek, hüküm tarihine en yakın tarihteki ücret artışları da gözetilerek davacı hak sahibinin maddi zararlarını bilirkişiye hesaplatmak, bulunan miktarlardan yasal indirimler yapılarak belirlenen karşılanmayan zararlardan davalı tarafınca ödeme yapılan tarihe göre zararın karşılandığı oranda indirim yapmak, daha sonra kalan miktar ve davacının talebi gözetilerek maddi tazminat istemi ile ilgili bir karar vermekten ibarettir. (Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 2015/1283 esas ve 2015/17138 karar, 21. Hukuk Dairesi 2019/5821 esas ve 2020/1041 karar, 21. Hukuk Dairesi 2014/24342 esas ve 2015/9523 karar) Somut olayda, İlk derece mahkemesi tarafından tarafından hükme esas alınan hesap bilirkişi raporu incelendiğinde bilirkişinin davacının zararın belirlenmesine ilişkin olarak “…TRH 2010 mortalite tablosu ve ayrıca progresif rant yöntemi….” tespitler ile davacının kalıcı maluliyet zararı belirlenmiştir. Yine aynı raporda davalı tarafından 06.11.2020 tarihinde 275.256,86 TL ödemede bulunduğu ve bu ödemeye ilişkin davacı taraf ibraname düzenleyip verdiği görülmüştür. Ancak söz konusu ödemenin 06.11.2020 yılı itibariyle davacı ...'nin tüm zararının ancak %63 oranında karşıladığı görülmüştür. Bu durumda davacının tüm zararının karşılanmadığı gibi yapılan ödeme ile zarar anasında da aşırı bir oransızlık bulunduğu da tespit edilmiştir. Bu durumda yapılması gereken hükme esas alınan tarihli hesap bilirkişi raporda olduğu gibi hüküm tarihine en yakın tarihteki ücret artışları da gözetilerek, davacının belirlenen toplam zararından %63 oranında indirim yapılarak daha sonra kalan miktar ve davacının talebi gözetilerek maddi tazminat istemi ile ilgili bir karar vermekten ibarettir. Yine belirtmek gerek ki, tazminat hesaplanırken TRH 2010 mortalite tablosu kullanılması yerindedir. Ancak bu tablodaki verilerin kullanıma tarihleri zararın kapsamını belirlenmesi açısandan önem arz etmektedir. Yargıtay yerleşik içtihatlarında belirlemiş olduğu kural "bilinen bir gerçeklik varsa farazi bir hesaplama yapılamayacağı" kuralıdır. Bu durumda davacının zararının belirlenirken alınan aktüerya bilirkişi raporunun hazınlandığı tarihte davacının yaşı bilindiğine göre, başka bir anlatımla gerçekleşmiş bir vaka mevcut iken, davacının bakiye yaşam sürelerinin kaza tarihi baz alınarak hesaplanması da, hatalı bir uygulama olduğu görüşündeyim. Bu yönler ile sayın çoğunluğun görüşüne katılmayarak muhalefet ediyorum.

Üye ¸e-imzalıdır İş bu karar 5070 Sayılı Yasa hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır