Bölge Adliye Mahkemesi ·

Bölge Adliye Mahkemesi 2024/909 E. 2026/1782 K.

Mahkeme
Bölge Adliye Mahkemesi
Esas No
2024/909
Karar No
2026/1782
Karar Tarihi

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/909 KARAR NO : 2026/1782

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : MUĞLA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 12/03/2024 NUMARASI : 2023/199 ESAS 2024/236 KARAR DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit KARAR TARİHİ : 05.11.2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 05.11.2026

Taraflar arasındaki davadan dolayı Muğla Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 12.03.2024 gün ve 2023/199 Esas 2024/236 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacı dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından Ortaca İcra Müdürlüğünün 2020/1743 esas sayılı dosyasıyla aleyhine icra takibi başlatıldığını, okuma yazmasının olmaması ve hukuki süreci bilmemesi nedeniyle takibin kesinleştiğini, icra dosyasından satış için izin alınarak elinde bulunan tek taşınmazının satışa çıkarıldığını ve ihale günü verildiğini, davalıya takibe konulduğu gibi bir borcunun bulunmadığını, bonodaki miktar ve yazıların sonradan doldurulduğunu ve üzerinde birden fazla oynama yapıldığını, davalının kendisine verdiğini iddia ettiği miktarın hayat standartlarının çok üzerinde olduğunu, bu parayı almış olsaydı borç ödemesi, düğün yapması veya bankada mevduat olarak bekletmesi gibi bir ediminin olması gerektiğini, bunun gibi hiçbir ediminin bulunmadığını, davalının cahilliğinden faydalanarak senedi düzenlediğini ve hukuki süreci bilmemesinden faydalanarak takibi kesinleştirdiğini, icra dosyasından alacaklıya ödeme yapılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmemesi halinde telafisi mümkün olmayan zararların doğacağını, gelirinin bulunmadığını ileri sürerek takibin durdurulmasına ve iptaline, Muğla ili Ortaca ilçesi .... Mahallesi .... mevkii .... ada ... parsel sayılı taşınmazın satışının iptaline, takibe dayanak senedin asılsız olması nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, davalının %20 tazminata mahkûm edilmesine ve adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 05.06.2023 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; davalı tarafından Ortaca İcra Müdürlüğünün 2020/1743 esas sayılı dosyasıyla müvekkili aleyhine 16.03.2018 düzenleme tarihli 500.000,00 TL bedelli sahte senede dayalı icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin okuma yazmasının tam olmaması ve hukuki süreci bilmemesi nedeniyle takibin itirazsız kesinleştiğini, takibe konu senetteki imza ve yazıların müvekkiline ait olmadığını, taraflar arasında iradi olarak böyle bir senet düzenlenmediğini, davalının senedi kendisi tanzim ederek işleme koyduğunu, senetteki imza ve yazıyı açıkça inkâr ettiklerini, imza müvekkiline ait ise hile ve aldatma yoluyla alındığını, müvekkilinin davalıya herhangi bir borcunun olmadığını, kısa süreli yevmiye usulü işlerde çalıştığını ve o tarihte de halen de on binlerce lira ödenmemiş borcunun bulunduğunu, Ortaca Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/1442 soruşturma sayılı dosyasıyla davalı hakkında sahtecilik nedeniyle suç duyurusunda bulunulduğunu belirterek davanın tamamen ıslahına, ihtiyati tedbir kararının devamına, takibin iptaline, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve senette yazılı 500.000,00 TL'nin %20'si üzerinden kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının menfi tespit davası açmasında hukuki yararının bulunmadığını ve davanın dava şartı yokluğundan usulden reddi gerektiğini, bononun sonradan doldurulduğu ve üzerinde tahrifat yapıldığı yönündeki iddiaların gerçek dışı olduğunu, bonoda nakden kaydı mevcut olduğundan davacının talil niteliğindeki beyanlarını ve nakit borç para verilmediği yönündeki iddialarını ancak yazılı delillerle ispat etmesi gerektiğini, bedelsizlik iddiasını kabul etmediklerini, davacının okuma yazma bilmediği iddiasının gerçek dışı olup ilkokul mezunu ve okur yazar olduğunu, 824.515,30 TL alacak için takdir edilen 1.500,00 TL teminatın hak ve nesafet kurallarına aykırı olduğunu ve İİK'nın 72/4. maddesindeki tazminat da gözetilerek takip miktarına göre tamamlatılması gerektiğini savunarak davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddine ve takip miktarının %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davanın hile ile alındığı ve bedelsiz olduğu iddiasına dayalı olarak icra takibine konu senetten dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin olduğu, Ortaca İcra Müdürlüğünün 2020/1743 esas sayılı dosyasının alacaklısı ..., borçlusu ... olan 500.000,00 TL'lik alacağa ilişkin takip dosyası olduğu, Ortaca Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/1442 soruşturma sayılı dosyasında şüpheli ... hakkında resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık ve açığa imzanın kötüye kullanılması suçlarından kamu davası açmaya yeter delil elde edilemediği gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, senet aslı üzerinde Adli Tıp Uzmanı .... tarafından düzenlenen 13.07.2023 tarihli raporda 500.000,00 TL bedelli senetteki ... ismine atılı imzaların mukayese imzalarıyla tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir hızı ve baskı derecesi bakımından uygunluk ve benzerlik taşıdığı ve ...'un eli ürünü olduğunun tespit edildiği, davacı tanıkları ...., ....ve ...' un beyanlarında davalının senet bedelinin sonradan doldurulduğunu ve davacının 10.000,00-15.000,00 TL civarında borcu bulunduğunu söylediğini, davalının .... görevlisi olarak davacının evine gelip sayaçla ilgili işlem yaptıktan sonra evrak imzalatarak davacının imzasını aldığını, davacının ekonomik durumunun iyi olmadığını ve 500.000,00 TL alınmış olsaydı bunun fark edileceğini beyan ettikleri, davacının 21.11.2023 tarihli celsedeki beyanında davalıyı daha önce kendisine tarla satışı vesilesiyle tanıdığını, evdeki su sayacındaki problem nedeniyle ....'nin arandığını, davalının ... görevlisi olarak eve gelip sayacı kontrol ettikten sonra su işlerine ilişkin bir evrak imzalaması gerektiğini söylediğini ve kendisine güvenerek imza attığını, herhangi bir senede bilerek imza atmadığını, babasından kalan tarlanın satışa çıktığını amcalarından öğrenince davalıya borçlandığını öğrendiğini beyan ettiği, davalının 12.03.2024 tarihli duruşmadaki isticvabında 16.03.2018 tarihinde davacıya engelli çocuğu nedeniyle yardım amacıyla 500.000,00 TL'yi ablasının da hazır bulunduğu araç içinde elden verdiğini, o gün sarraftan altın bozdurduğunu, bankadan para çekmediğini ve senedi davacının okuyup imzaladığını beyan ettiği, korkutma ve hile fiilinin maddi vakıa niteliğinde olup HMK'nın 203/1-ç maddesi uyarınca senet dışındaki delillerle ispatlanabileceği, TBK'nın 36/1. maddesine göre taraflardan birinin diğer tarafın kasıtlı aldatmasıyla sözleşme yapmaya yöneltilmesi halinde sözleşmenin aldatılan taraf için bağlayıcı olmadığı, dava ve takip konusu bononun 16.03.2018 düzenleme ve 01.10.2020 ödeme tarihli 500.000,00 TL bedelli olup bono vasfını taşıdığı, menfi tespit davasında borçlunun borçlanma iradesinin bulunmadığını veya borcun varlığını inkâr etmesi halinde hukuki ilişkinin varlığını ispat yükünün davalı alacaklıda olduğu, yaptırılan imza incelemesi sonucunda bonodaki imzanın davacının eli ürünü olduğunun anlaşıldığı, Ortaca İlçe Jandarma Komutanlığınca düzenlenen 14.03.2023 tarihli sosyal ve ekonomik durum araştırması tutanağına göre davalının ....'de işçi olarak çalıştığı ve 2023 yılı itibarıyla maaşının 11.000,00 TL olduğu, ....'nin yazı cevabına göre davalının 01.01.2015 tarihinde su sayacı montaj işçisi olarak işe başlayıp 15.03.2023 tarihinde kendi isteğiyle emekli olduğu, 16.03.2018 tarihinde 500.000,00 TL'nin elden verilebilecek cüzi bir meblağ olmadığı, davalının ekonomik durumunun böyle bir meblağı borç verebilecek durumda olmadığı, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar karşısında TBK'nın 74. maddesi uyarınca hukuk hâkiminin bağımsız olduğu, aralarında akrabalık ilişkisi dahi bulunmayan davalının sırf yardım amacıyla davacıya bu denli yüksek bir bedeli elden vermiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, bedelin alındığı iddia edilen tarihten sonra davacı tarafta herhangi bir zenginleşme yaşanmadığı, davalının senedin düzenleme ve vade tarihlerinde ....'de sayaç montaj işçisi olarak çalıştığı, sosyal ve ekonomik durum araştırması sonuçları ile tanık ve taraf beyanları birlikte değerlendirildiğinde davalı alacaklının senette yazılı bedelden dolayı davacıdan alacaklı olduğunu ispatlayamadığı gerekçeleriyle davanın kabulüne, davacının Ortaca İcra Müdürlüğünün 2020/1743 esas sayılı dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, 500.000,00 TL'nin %20'si üzerinden kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ : Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacıyla yengesi vasıtasıyla tanışıp 2017 yılında davacıdan taşınmaz satın aldığını, davacının engelli çocuğu ve para sıkıntısı nedeniyle müvekkilinin ablası aracılığıyla borç para istediğini, müvekkilinin 500.000,00 TL'yi ablasının huzurunda elden teslim ederek dava konusu senedi aldığını ve bu hususun bonoya nakden kaydıyla derç edildiğini, bononun ödenmemesi üzerine 16.12.2020 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığını ve takibin itirazsız kesinleştiğini, ödeme emrinin davacıya 28.12.2020 tarihinde tebliğ edildiğini, 12.01.2021 tarihinde davacının miras hissesine haciz konulup 01.02.2021 tarihinde 103 davetiyesinin tebliğ edildiğini, Ortaca Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/125 esas sayılı dosyasıyla 23.02.2021 tarihinde ortaklığın giderilmesi davası açılıp dava dilekçesinin davacıya 12.04.2021 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının 17.09.2021 tarihinde intikal yaptırarak elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete dönüştürdüğünü, 07.05.2022 tarihinde kıymet takdirinin tebliğ edildiğini, davacının taşınmazını damadına devrederek icradan mal kaçırdığını ve satış günü verilince dosya borcunu icraya yatırarak bu davayı açtığını, davacının bu aşamaların hiçbirinde ve davayı açarken dahi hile iddiasında bulunmadığını, hile iddiasının beş yıl sonra ıslah yoluyla ileri sürüldüğünü, kabul anlamına gelmemek kaydıyla hile iddiası için kanunda öngörülen bir yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacı tanığı ...'un beyanından dahi davacının takipten ve bonodan çok uzun süre önce haberdar olduğunun anlaşıldığını, bu nedenle davanın hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, hile iddiasının gerçek dışı olduğunu, bono üzerinde yan yana iki imza bulunduğunu, bononun kenarlarındaki desenin dikkat çekici olup boş kağıda veya forma atılmış bir imza olmadığının kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda da tespit edildiğini, abonelik işlemlerinin kurumda yapıldığını ve müvekkilinin ....'deki görevinin yalnızca sayaç montajı olup abonelik değişikliği veya arıza ile ilgili bir görevinin bulunmadığını, müvekkilinin davacının evine hiç gitmediğini, davacının ıslah dilekçesindeki abonelik değişikliği anlatımı ile duruşmadaki sayaç arızası anlatımının çelişkili olduğunu, davacının babası ...'ın 31.08.1995 tarihinde vefat ettiğinden aboneliğin babası üzerinde olmasının mümkün olmadığını, bonoda nakden kaydı bulunduğundan davacının bedelsizlik ve talil iddiasını yazılı delille ispat etmesi gerektiğini, olayın tek tanığı olan müvekkilinin ablası .... dinlenmeden eksik incelemeyle karar verildiğini, davacının icra veznesine 824.515,30 TL, mahkeme veznesine 75.000,00 TL teminat ve 10.000,00 TL harç ve gider avansı olmak üzere toplam 909.515,30 TL'yi bir anda yatırmasının ekonomik gücünün yerinde olduğunu gösterdiğini, davacının ....'de deniz manzaralı yeni bir evde oturduğunu ve kızına düğün yaptığını, tanık ....'in beyanlarının gerçeği yansıtmadığını, müvekkilinin 2015 yılına kadar elektrikçilik, bobinajcılık, çiftçilik ve beyaz eşya tamiri işleriyle gelir elde ettiğini ve ailesinden miras kaldığını, SED raporunun eksik olup taşınmazlarını içermediğini, borç ilişkilerinin çoğunlukla akraba olmayan kişiler arasında kurulduğunu, ıslaha cevap dilekçesinde ileri sürülen savunma ve delillerin gerekçeli kararda değerlendirilmediğini ve hak düşürücü süre ile zamanaşımı def'ileri hakkında hiçbir değerlendirme yapılmadığını, kötü niyetin kesin delillerle ispatlanmadığından kötü niyet tazminatına hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle duruşmalı inceleme yapılarak kararın kaldırılmasını ve davanın öncelikle hak düşürücü süre ve zamanaşımı nedeniyle usulden, aksi halde esastan reddine ve icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir. GEREKÇE : Dava, hile ile alındığı ve bedelsiz olduğu ileri sürülen bonoya dayalı icra takibi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ve kötü niyet tazminatı istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. İrade beyanı, irade ve beyan unsurlarından oluşur. Bir sözleşme yapılırken taraflardan birinin işlem iradesinin oluşum veya beyanı aşamasında ortaya çıkan sakatlıklara irade bozukluğu denir (Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 22. Basım, Ankara 2017, s. 392). İrade bozukluğu kavramının iki farklı yönü bulunmakta olup, bunlardan ilki iradenin henüz oluşum evresindeki sakatlık, diğeri ise iradenin açığa vurulması (beyanı-bildirimi) evresinde meydana gelen sakatlıktır. İrade bozukluğu halleri 6098 sayılı Kanun'da 30 ila 39 uncu maddeleri arasında "yanılma", "aldatma" ve "korkutma" başlıkları altında düzenlenmiştir. 6098 sayılı Kanun'un 36/1. maddesine göre taraflardan biri, diğerinin aldatması sonucu bir sözleşme yapmışsa, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir. Aldatma (hile), genel olarak bir kimseyi irade beyanında bulunmaya, özellikle sözleşme yapmaya sevk etmek için onda kasten hatalı bir kanı uyandırmak veya esasen var olan hatalı bir kanıyı koruma yahut devamını sağlamak şeklinde tanımlanır. Aldatmanın varlığı için aldatma kastı taşıyan bir fiilin bulunması, bu fiil sonucunda karşı tarafta bir yanılgının meydana gelmesi ve karşı tarafın bu yanılgı nedeniyle sözleşmeyi yapmış olması gerekir. Türk hukukunda irade bozukluğuna bağlanan yaptırım ise kesin hükümsüzlük (butlan) hali değildir. 6098 sayılı Kanun'da irade bozukluğuyla yapılan sözleşmelerin, iradesi hata, hile veya ikrahla sakatlanan kimseyi bağlamayacağı öngörülmüş ve bu kişiye belli bir süre içerisinde kullanabileceği iptal hakkı tanınmıştır. Aldatma fiili maddi bir vakıa niteliğindedir ve kanun koyucu, bu vakıanın senede bağlanmasının mümkün olmadığını öngörerek, 6100 sayılı Kanun'un 203/1-ç maddesinde ispat vasıtası olarak senet dışındaki delillere başvurulmasına cevaz vermiştir. Bu düzenleme, özellikle yazılı sözleşmeler bakımından, senede karşı senetle ispat kuralının önemli istisnalarından birisini oluşturmaktadır (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C.II, İstanbul 2001, s.2297, İlhan E. Postacıoğlu, Şehadetle İspat Memnuiyeti ve Hudutları, İstanbul 1952, s.208 vd.). Bununla birlikte senet dışındaki delillerle ispat imkânı, ispat yükünün yer değiştirmesi sonucunu doğurmaz; HMK'nın 190/1. ve TMK'nın 6. maddeleri uyarınca iradesinin aldatma ile sakatlandığını ileri süren taraf bu vakıayı ispatla yükümlüdür. Kambiyo senedi mücerret borç ikrarı niteliğinde olup senette "nakden" kaydı bulunması ve senetteki imzanın borçlunun eli ürünü olduğunun saptanması halinde senedin hile ile imzalatıldığı iddiasının ispat yükü davacı borçlu üzerindedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 39. maddesinde; “Yanılma veya aldatma sebebiyle ya da korkutulma sonucunda sözleşme yapan taraf, yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse, sözleşmeyi onamış sayılır.” hükmü öngörülmüştür. Anılan süre hak düşürücü nitelikte olup mahkemece resen gözetilmesi gerekir. Aldatma bakımından sürenin başlangıcı sözleşmenin veya senedin düzenlendiği tarih değil, aldatmanın öğrenildiği tarihtir. Bir yıllık süre içinde mutlaka dava açılması gerekmeyip, sözleşmeyle bağlı olunmadığının karşı tarafa bildirilmesi veya verilen şeyin geri istenmesi suretiyle de iptal hakkının kullanılması mümkündür. Başka bir anlatımla iptal hakkının kullanılması hiçbir şekle bağlı değildir. 6098 sayılı Kanun'un 39. maddesi uyarınca, aldatmanın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde sözleşme karşı tarafa yöneltilecek tek taraflı sarih veya zımni bir irade açıklaması ile feshedilebileceği gibi def'i veya dava yoluyla da kullanılabilir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 16.04.2024 tarih 2022/6036 Esas 2024/2908 Karar sayılı ilamı) Somut olayın incelenmesinde, dava ve takip konusu bononun 16.03.2018 düzenleme ve 01.10.2020 vade tarihli olduğu, bonoya dayalı olarak Ortaca İcra Müdürlüğünün 2020/1743 esas sayılı dosyasıyla 16.12.2020 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığı ve takibin itirazsız kesinleştiği, davalı vekilince ödeme emrinin davacıya 28.12.2020 tarihinde tebliğ edildiğinin, 01.02.2021 tarihinde 103 davetiyesinin tebliğ edildiğinin, davacının elbirliği mülkiyetine konu miras hissesinin satışı için Ortaca Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/125 esas sayılı dosyasıyla açılan ortaklığın giderilmesi davasına ilişkin dava dilekçesinin davacıya 12.04.2021 tarihinde tebliğ edildiğinin, davacının 17.09.2021 tarihinde intikal işlemi yaptırarak elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete dönüştürdüğünün ve 07.05.2022 tarihinde kıymet takdirinin tebliğ edildiğinin ileri sürüldüğü, davacı tanığı.... 'un icra takibine ilişkin tebligatın muhtar tarafından komşuya bırakılıp itiraz süresi dolduktan sonra ellerine ulaştığını ve borçtan bu tebligatla haberdar olduklarını, davacı tanığı ...'ın icra takibini e-devlet üzerinden duruşma tarihinden bir-bir buçuk yıl kadar önce öğrendiklerini, davacının ise babasından kalan tarlanın satışa çıktığını amcalarından duyunca davalıya borçlandığını öğrendiğini beyan ettikleri, eldeki davanın 24.02.2023 tarihinde davacı tarafından bizzat verilen ve yalnızca bedelsizlik ile senedin sonradan doldurulduğu iddialarına dayanan dilekçeyle açıldığı, imza inkarı ve hile iddialarının ise ilk kez 05.06.2023 tarihli ıslah dilekçesiyle ileri sürüldüğü, davalı vekilinin yargılama sırasında ve istinaf dilekçesinde hile iddiasının TBK'nın 39. maddesindeki bir yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra ileri sürüldüğünü savunduğu, buna karşılık ilk derece mahkemesince bu savunma hakkında olumlu veya olumsuz hiçbir değerlendirme yapılmaksızın hile iddiasının ispatlandığı kabul edilerek davanın kabulüne karar verildiği görülmüştür. Yukarıda açıklandığı üzere TBK'nın 39. maddesindeki bir yıllık süre hak düşürücü nitelikte olup taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemece resen gözetilmesi gerekir. Davacı yönünden bu sürenin başlangıcı, imzaladığı belgenin bir bono olduğunu ve bu bonoya dayalı olarak kendisinden alacak talep edildiğini öğrendiği tarihtir. Dosya kapsamındaki beyanlar davacının uyuşmazlık konusu bonodan ödeme emrinin tebliği, 103 davetiyesi, ortaklığın giderilmesi davasının tebliği, kıymet takdirinin tebliği veya tanıkların anlattığı e-devlet sorgusu gibi farklı tarihlerde haberdar olmuş olabileceğini göstermekte olup bu hususta mahkemece herhangi bir tespit ve değerlendirme yapılmamıştır. Bu durumda mahkemece Ortaca İcra Müdürlüğünün 2020/1743 esas sayılı takip dosyası ile Ortaca Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/125 esas sayılı ortaklığın giderilmesi dava dosyası getirtilerek ödeme emri, 103 davetiyesi, kıymet takdiri ve satış ilanına ilişkin tebligatların davacıya hangi tarihte ve ne şekilde tebliğ edildiği, davacının bu dosyalarda herhangi bir beyanda bulunup bulunmadığı, davalı tarafça hak düşürücü süreye ilişkin olarak gösterilen diğer delillerin neler olduğu incelenerek davacının uyuşmazlık konusu senetten haberdar olduğu tarihin belirlenmesi; bundan sonra davacının öğrenme tarihinden itibaren bir yıllık süre içerisinde Ortaca Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan şikâyet, icra dosyasına veya davalıya yöneltilen bir beyan, def'i ya da dava yoluyla senetle bağlı olmadığını ileri sürüp sürmediğinin tespit edilmesi, iptal hakkının süresi içinde kullanılmadığının anlaşılması halinde hile iddiasının dinlenemeyeceği gözetilerek uyuşmazlığın yalnızca bedelsizlik iddiası çerçevesinde ve nakden kaydı karşısında ispat yükü kuralları uyarınca çözümlenmesi, süresi içinde kullanıldığının anlaşılması halinde ise hile iddiasının esasının incelenmesi gerekirken bu yönde hiçbir inceleme yapılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi eksik incelemeye dayanmakta olup davalı vekilinin bu yöndeki istinaf itirazları yerinde görülmüştür. Kabule göre de; ilk derece mahkemesince tarafların sosyal ve ekonomik durumu, davalının 500.000,00 TL'yi elden vermesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve tanık beyanları esas alınarak senedin hile ile imzalatıldığı sonucuna varılmış ise de, imzalanan bononun genel olarak bilinen matbu şekilde düzenlenmiş bir senet olduğu, resmi bir kurum evrakı görünümünün bulunmadığı, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda da belirtildiği üzere bononun kenarlarındaki desenin açıkça dikkat çekici olduğu, boş bir sayfanın imzalatılması veya aldatıcı bir metin içerisine gizlenmiş mahiyette bir senet söz konusu olmadığı, bono üzerindeki imzaların davacının eli ürünü olduğunun 13.07.2023 tarihli uzman raporuyla saptandığı ve bonoda nakden kaydının bulunduğu dikkate alındığında hile iddiasının ispat yükü davacıda olup hile unsurunun, davacının kızı ve damadı ile damadının arkadaşı olan tanıkların senedin imzalanma anına ilişkin görgüye dayalı olmayan beyanları, tarafların gelir durumu ve olağan hayat akışı gibi soyut varsayımlarla ispat edildiği sonucuna ulaşılması da yerinde görülmemiştir. Öte yandan, yemin, taraflardan birinin davanın çözümünü ilgilendiren bir olayın doğru olup olmadığı konusunu, kanunda belirtilen usule uyarak, mahkeme önünde, kutsal sayılan değerlerle teyit eden ve kesin delil vasfı yüklenmiş sözlü açıklamalardır (03.03.2017 tarihli ve 2015/2 E., 2017/1 K. sayılı YİBK). Bir ispat vasıtası olan yeminin konusu HMK'nın 225. maddesine göre, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalardır. Yemini kendisine ispat yükü düşen taraf teklif edebilir. Mahkemece davacıya yemin teklif etme hakkının hatırlatılması için, delil listesinde açıkça yemin deliline dayanılmış olması yeterlidir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 31.03.2022 tarih 2021/4667 Esas 2022/2642 Karar sayılı ilamı) O halde, hak düşürücü süreye ilişkin inceleme sonucunda hile iddiasının esasına girilmesi gerektiğinin anlaşılması halinde, ispat yükü kendisine düşen davacı tarafa yemin teklif etme hakkının hatırlatılması ve oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken, soyut varsayımlarla hilenin ispatlandığı kabul edilerek yazılı şekilde hüküm tesisi de doğru olmamıştır. Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE, 2-Muğla Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 12.03.2024 gün ve 2023/199 E. 2024/236 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, 5-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine, 6-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.05/11/2026

Atıf: Bölge Adliye Mahkemesi, E. 2024/909, K. 2026/1782, T. 05.11.2026, www.arakarar.com/karar/bam-karar-2024-909-e-2026-1782-k-b37e5af8cd48