Bölge Adliye Mahkemesi 2024/349 E. 2026/1362 K.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2024/349 Esas 2026/1362 Karar T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/349 KARAR NO : 2026/1362

TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR

İNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ : Ankara 8.Asliye Ticaret Mahkemesi TARİHİ : 27/12/2023 NUMARASI : 2023/535 Esas 2023/823 Karar DAVA : Tazminat DAVA TARİHİ : 31/07/2023 KARAR TARİHİ : 09/10/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 12/10/2026

Taraflar arasındaki tazminat istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı bankanın, davalı idarenin düzenlediği 2021 yılı maaş ödemeleri ihalesine geniş çerçeveli bir değerlendirme doğrultusunda teklif sunduğunu ve yapılan ihale sürecinde yaşanan bankalar arasındaki rekabetin ardından en yüksek promosyon teklifini sunduğunu ve ihalenin davacı banka lehine sonuçlandığını, ihale sonucunda üzerinde mutabakat sağlanan protokolün imzalanmasının ardından 14/11/2021-14/11/2024 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde 11/10/2021 tarihli maaş ödeme protokolü imzalandığını, protokolün promosyon ödemeleri maddesi gereği davacı banka tarafından tüm ödeme yükümlülüklerinin nakden ve defaten yerine getirildiğini, promosyon bedellerinin sözleşme gereği peşin olarak ödendiğini, maaş anlaşması devam ederken davalı idare tarafından 07/09/2022 tarihli yazı ile, taraflar arasında 14/11/2021-14/11/2024 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde imzalanan protokolün promosyon ödemelerine ilişkin maddelerin güncellenerek, kurum personeline ek promosyon ödemelerinin taleplerinin iletildiğini, ancak söz konusu taleplerin bu aşamada bir revizyon yapılması imkanı bulunmadığı hususunun 27/09/2022 tarihli yazı ile davalı kuruma bildirilerek red edildiğini , bu bildirime rağmen ve maaş ödemeleri devam ederken davalı tarafından 26/01/2023 tarihinde davacı banka ... Şubesi'ne tek taraflı olarak feshedildiğini bildirir ihbarnamenin tebliğ edildiğini ve bu tarih itibariyle de maaş ödemelerinin banka aracılığıyla gerçekleştirilemediğini, feshin haksız ve dayanaksız olduğunu, taraflar arasında imzalanan maaş ödeme protokolünün 22.maddesinde belirtilen tazminatın, cezai şart olarak öngörüldüğünden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.652.154,50 TL tutarındaki cezai şartın protokolün ihlali tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı belediye tarafından maaş anlaşmasına temel teşkil etmek üzere hazırlanan ihale şartnamesinin ilçedeki banka şubelerine gönderildiğini, 22/09/2021 tarihinde elden teslim alındığını, davacının ihale şartnamesine göre ihaleye katılım sağladığını dilekçesinde de kabul ettiğini, ancak kurum ile banka arasında varılan anlaşmaya göre protokol imzalandığını iddia ettiğini, ...'nın ihale şartnamesinde yer alan hükümlere karşı bir itirazda bulunmadığını, şartnameye itirazda bulunmayarak, ihaleye katılması ve sonunda anlaşma imzalamasının bu şartnamenin bütün maddelerini kabul ettiği manasına geldiğini, bankanın şartnamenin 7.maddesinde belirtilen yükümlülüğünü yerine getirmediğini, ... Belediye Başkanlığı Merkez Hizmet Binası veya Arsası içerisine ATM kurmadığı, ilçede de yeterli ATM'si bulunmadığı ve bu durumun personelin mağduriyetine sebep olduğunun tespit edildiğini, ihale şartnamesinin 7.maddesinin yerine getirilmediği bildirilip, yükümlülüğünü yerine getirmesi için 7 günlük süre verildiğini, 10/10/2022 tarihli cevabi yazıda, teklif mektuplarında şartnameyi kabul ettiklerine dair ibare bulunmadığı ve sözleşmede de ATM tahsisine yönelik bir düzenleme olmadığı iddia edilerek talebin kabul edilmediğinin belirtildiğini, yapılan kontroller sonucu yükümlülüklerin halen yerine getirilmemesi üzerine 12/10/2022 tarihli yazı ile banka promosyonu ihale şartnamesi ceza hükümler 2.maddesi hükmü uyarınca, bankanın yükümlülüğünü yerine getirmesi için %5 oranında cezai şart uygulanmaksızın, ikinci defa 7 gün süre verildiğini, bu ihtarında sonuçsuz kaldığını, şartnamenin cezai hükümler 2.maddesinde 3.defa tekrarı halinde sözleşmenin tek taraflı olarak feshedileceğinin ve promosyon bedellerinin geri ödenmeyeceği hükmü uyarınca, davacı bankaya 27/10/2022 tarihinde gönderilen yazı ile üçüncü defa 7 günlük süre verildiğini, verilen süre sonunda yerine getirilmemesi halinde sözleşmenin feshedileceğinin bildirildiği, verilen süre içerisinde yükümlülük yerine getirilmediğinden 01/02/2023 tarihinde gönderilen ihtarla sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğinin bildirildiğini, feshin haklı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesi isteğinde bulunmuştur. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; davalı tarafından, banka promosyon ihalesi düzenlendiği, ihale için bir adet şartname, bir adet banka promosyon ihalesi banka yetkilisi mektup örneği, bir adet banka promosyon ihale teklif mektubu örneği, içerisinde davacı bankanın da bulunduğu bir kısım bankalara gönderildiği, ihalenin davacı banka üzerinde kaldığı ve taraflar arasında 14/11/2021-14/11/2024 tarihli arasında geçerli olacak şekilde 3 yıllık maaş ödeme protokolü-kamu promosyon ödemesi düzenlendiği, ihale şartnamesinin 7.maddesinde belediye başkanlığı merkez hizmet binası içerisine veya arsası üzerine banka tarafından ATM kurulması yükümlülüğünün de bulunduğu, ihale teklif mektubunda şartnamenin incelendiği, okunduğu ve bütün koşullarıyla kabul edildiğinin belirtildiği, bu şekliyle davacı bankanın ihale içeriğinden haberdar olduğu, anlaşma protokolünde ATM kurmayla ilgili bir yükümlülük yok ise de, ihale şartnamesinin 7.maddesinde bu durumun açıkça kararlaştırıldığı, davalı tarafından davacıya protokol süreci içerisinde ihale şartnamesinin cezai hükümler kısmının 2.maddesi uyarınca uyarıların yapıldığı, birinci defa, ikinci defa ve üçüncü defa süre verilerek ATM kurma hususunun belirtildiği, bu hususun davacı banka tarafından yerine getirilmediği, bu kapsamda davalı tarafından sözleşmenin feshinin haklı olduğu ve ihale şartnamesi cezai hükümler başlıklı kısmın 2.maddesi uyarınca promosyon bedellerinin geri ödenmeyeceği açıkça kararlaştırılmış olmakla, haklı fesih kapsamında cezai şart talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmakla, açılan davanın reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, ilk derece Mahkemesince müvekkili Bankaca kabul ve taahhüt edildiğine dair hiçbir irade beyanı içermeyen, sadece müvekkili Banka ile birlikte birçok bankaya "teslim" edilmiş olan ihale daveti ekinde yer alan matbu metinlere dayanılarak, davalının kötüniyeti ve Türk Medeni Kanunu madde 2'de düzenlenmiş olan dürüstlük kuralına aykırı hareketi korunarak, dosyaya sunulmuş olan diğer tüm deliller ve kapsamlı şekilde hükme esas teşkil edecek nitelikteki bilirkişi raporu da hiçbir gerekçe gösterilmeksizin göz ardı edilerek davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, Davalının asıl amacının daha fazla promosyon bedeli almak olup, bu döneme kadar ileri sürülmeyen ve müvekkili Bankanın herhangi bir taahhüdünün yer almadığı bir şartname hükmüne dayanarak fesih işlemi yapıldığını iddia etmesinin iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacağını, davalı idarenin devam eden sözleşmesini feshederek açtığı yeni ihalede önceki fesih gerekçesini tamamen göz ardı etmesinin kötü niyetinin açık ispatı olduğunu, bu nedenle davalının davacı Banka ile imzaladığı Protokolün fesih sonuçlarına katlanması gerektiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Dava; taraflar arasında düzenlenen protokolün davalı tarafından haksız olarak feshedildiği iddiasıyla protokolün 22.maddesine dayalı tazminat-cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede; Davacı yan , taraflar arasında akdedilen 14/11/2021-14/11/2024 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde 11/10/2021 tarihli maaş ödeme protokolünün davalı haksız olarakm feshedildiğini bildirerek , protokülün 22.maddesi hükmü uyarınca promosyon tutarının tamamı oranında cezai şartın davalıdan tahsilini talep etmiş, davalı yanca sözleşmenin feshinin haklı olduğu , ihale şartnamesinin 7.maddesindeki yükümlülüklerin yerine getirilmediği, cezai hükümler başlıklı bölümün 2.maddesi uyarınca, ihtarların yapıldığı ve sonrasında haklı olarak sözleşmenin feshedildiği, promosyon bedellerinin iadesi talebinin yerinde olmadığı savunulmuş, mahkemece davacının davasının yukarıda yazılı gerekçe ile reddine karar verilmiş, ilgili karara karşı davacı bankaca istinafa gelinmiştir. Davacı yanın istinaf itirazları kapsamında uyuşmazlık , davacının, davalıdan protokolün 22.maddesi uyarınca cezai şart alacağı/tazminat talebinin yerinde olup olmadığı, davacı yanın ihale şartnamesi ile bağlı olup olmadığı hususlarında toplanmaktadır. Yargılama aşamasında aşamasında bankacı bilirkişi ... ve nitelikli hesaplamalar bilirkişisi ...'dan alınan bilirkişi raporunda; Bilirkişi ... tarafından , davalı kurumun davacı bankaya 07/09/2022 tarihinde maaş promosyonu revize talebinde bulunduğu, bu talebinin kabul edilmediğinin davacı bankanca davalı kuruma 27/09/2022 tarihli yazılı ile bildirildiği, akabinde davalı idare tarafından 04/10/2022 tarihli yazı ile İhale Şartnamesı Genel Şartlar (7) Maddesinin yerine getirilmesinin davacı bankadan istendiği, 12/10/2022 ve 27/10/2022 tarihli yazılarda ATM yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde Protokolün fesh edileceğinin bildirildiği, bu hususun 11/11/2021 protokol tarihinden 04/10/2022 tarihine kadar gündeme getirilmemiş olması, 11/11/2021 tarihli Protokol’de Promosyonu İhale Şartnamesı Genel Şartlarının yer verilmemiş olması, 10/10/2022 tarihli Personel Maaş İhalesi ile ilgili Davacı Bankanın ... Şubesi dahil diğer banka Subelerine gönderilen yazı ekindeki Teknik Şartnamede Davalı Kurum Hizmet Binası içerisine veya arsası içerisine ATM kurulması yönünde bir madde bulunmaması hususları hep birlikte gözetildiğinde TMK.’nun (2) madde uyarınca makul bir sürede İhale Şartnamesı ATM hükmüne dayalı talebin ileri sürülmemesi ve uzun süre bu şekilde çalışmasına sesiz kalması, karşısında bu duruma davalı bankanın zımmı olarak irade beyanı ile rıza gösterdiği ve ATM kurulmamış olmasının feshe dayanak oluşturmayacağı sonucuna varılarak, davacı bankanın davalı kuruma ödediği 1.652.154,50 TL Promosyon tutarın davalı bankadan talep hakkına sahip bulunduğunu kanaatine, Bilirkişi ... ayrık görüşünde ise; sair hususularda Ana Rapor’daki tespitlere katılılmakla birlikte, sözleşme hükümlerinin yorumu, takdiri ve değerlendirilmesinin Mahkemeye ait olduğunu, taraflar arasındaki Protokol ihale sonucu düzenlenmiş olup, kamu ihale uygulamalarında genellikle ihale şartnamesinin kamu ihale sözleşmelerinin sözleşme eki olduğunu, somut uyuşmazlıkta, taraflar arasındaki Protokol’de ihale şartnamesinin Protokol eki olduğunu belirtir münhasır bir hüküm olmamakla birlikte, İhale Şartnamesi’nde açıkça; “7-Anlaşma yapılan Banka: ... Belediye Başkanlığı Merkez Hizmet Binası içerisine veya arsası içerisine, ATM kurar ve haftanın her günü ve saatinde yeterli miktarda para bulundurmakla yükümlüdür.” düzenlenmesinin yer almakta olup, davacı Bankaca , bu şartname hükümleri kapsamında yarışmaya katılarak Protokol imzalamaya hak kazandığını ve bu şartname hükmünü yerine getirmemiş olmakla, ihale kapsamdaki yükümlülükleri bakımından temerrüde düşmüş olup, buna göre, davacı bankanın İhale Şartnamesi gereği yükümlülüğü bulunup bulunmadığının TMK'nun (2) maddesine atıfla bilirkişi tarafından değerlendirilmeyeceğini, bu hukuki hususun takdirinin münhasıran Mahkemeye ait olduğunu, davacı Bankanın ıhale şartnamesindeki ATM kurma yükümlülüğünü yerine getirmediğinden feshin haklı olduğunun düşünülmesi halinde hesaplamaya konu bir cezai şarttan söz edilemeyeceği, sözleşmede eylemlı zeyl olduğu ve davacı Banka yönünden cezai şart koşulları oluştuğu düşünülür ise, karşılığı kalmayan 21 ayı kapsar promosyon ödemesi tutarı olan 963.756,79 TL cezai şartın sözleşmeye göre ödenmesi gerekeceği kanaatine varılmıştır. Dosya kapsamında yer alan ... Belediye Başkanlığı'nın 21/09/2021 tarih, 7064 sayılı Personel Maaş Ödeme İhalesi hakkındaki yazı incelendiğinde; yazı ekinde bir adet şartname, bir adet banka promosyon ihalesi banka yetkilisi mektubu örneği, bir adet banka promosyon ihale teklif mektubu örneği eklenmek suretiyle, davacının da yer aldığı beş banka şubesine " 14.11.2021 tarihinde başlayacak olan belediyemizde çalışan 274 personelin (işçi-Şirket Personeli-Memur ve Sözleşmeli Memur) maaş, ücret, ikramiye ve bütün sosyal hak ödemelerinin yapılacağı bankanın belirlenmesi için 20.07.2007 gün ve 2007/21 sayılı ve 05.08.2008 gün ve 2008/18 sayılı ve 10.08.2010 gün ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri gereğince istekli bankalardan teklif alınacaktır. Yazı eki şartnamemizde de görüleceği üzere personelin maaş, ücret, ikramiye ve bütün sosyal hak ödemeleri için üç yıl süreli promosyon tutarları belirlenecektir. Belediyemizce, yapılacak teklifleri değerlendirmek üzere 05.10.2021 tarihinde komisyon saat 14:00 ' te toplanacak olup; en geç 29.09.2021 Çarşamba gününe kadar tekliflerinizin Belediyemiz İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğüne kapalı zarf içerisinde verilmesi gerekmektedir. " şeklinde yazı yazdığı görülmüştür. Davacı bankanın dava konusu ihaleye katılması için ihale teklif mektubunu davalı idareye sunması gerektiği izahtan varestedir. Davacı bankaya gönderilen ihale hakkındaki yazı ekinde yer alan banka promosyon ihalesi teklif mektubu incelendiğinde; 05/10/2021 Salı günü saat 14.00'te ihalesi yapılacak olan ... Belediye Başkanlığı Banka Promosyon İhalesi işine ait şartnamenin incelenip okunduğu ve herhangi bir ayrım ve sınırlama yapmadan bütün koşulların kabul edildiğinin belirtildiği, dava konusu ihalenin davacı bankaya verildiğinin 05/10/2021 günü tutulan tutanak ile kayıt altına alındığı görülmüştür. Davaya konu ... Belediye Başkanlığı Banka Promosyonu İhale Şartnamesi'nin (7) maddesi hükmü incelendiğinde; " Anlaşma yapılan banka ... Belediye Başkanlığı Merkez Hizmet Binası içerisine veya arsası içerisine, ATM kurar ve haftanın her günü ve saatinde yeterli miktarda para bulundurmakla yükümlüdür." şeklinde düzenlemeye yer verildiği, Yine İhale Şartnamesi'nin "Cezai Hükümler" başlıklı (2) maddesinde "Anlaşmalı Banka, yükümlülüklerini yerine getirmediği taktirde, 1. defa yazılı olarak uyarılır. 2. defa tekrarında sözleşme bedelinin %5'i oranında ceza verilir. 3. defa tekrarında ise sözleşme tek taraflı olarak feshedilir. Bankanın yatırdığı promosyon bedelleri geri ödenmez. " hükmünü içermektedir. Hal böyle olunca, davacı bankanın yukarıda ayrıntılı hükümleri izah edilen ihale şartnamesi hükümleri kapsamında 05/10/2021 günlü ihaleye katıldığı ve davalı idare ile protokol imzalamaya hak kazandığı, yine yukarıda ayrıntısı ile belirtildiği üzere banka promosyon ihalesi teklif mektubunda ... Belediye Başkanlığı Banka Promosyon İhalesi işine ait şartname koşullarının davacı bankaca kabul edildiği, bu bağlamda davacı bankanın bahsi geçen ihale şartnamesi ile bağlı olup, ihale şartnamesi gereği (7) maddede belirtilen yükümlülüğünü yerine getirmediği, bu durumda artık davalı idarenin iyi niyetli olmadığını savunmasının hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde olduğu, davacı idare tarafından sözleşmenin haklı nedenle fesih edilip, ihale şartnamesinin cezai hükümler başlıklı (2) maddesine göre bankanın yatırdığı promosyon bedellerini geri ödemeyeceği anlaşılmakla mahkemece davacının davasının reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmuştur. Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Davacı banka vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı bankadan alınması gerekli olan 732,00 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay'da temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 09/10/2026

Başkan - Üye - Üye - Zabıt Katibi -