Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1149 E. 2026/1253 K.

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I DOSYA NO: 2024/1149 KARAR NO: 2026/1253 İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İstanbul 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi TARİHİ: 13/03/2024 NUMARASI: 2023/15 E. - 2024/82 K. DAVANIN KONUSU: Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli) İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/07/2026 Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Program formatı tarafınca hazırlanan ve tamamen tarafının fikir ürünü olarak ortaya çıkmış, dünyada hiçbir ülke ve lisanda bulunmayan, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları ve Sinema Genel Müdürlüğü'nce kayıt tescil edilmiş yarışma programları formatının, rızası olmadan isim ve içeriği değiştirilerek "3'te 3” adı altında TRT 1 kanalı tarafından yayınlandığını, bu nedenle tarafının manevi zarara uğradığını ileri sürerek FSEK kapsamında tecavüzün refi ile tekrarlarının yayınlanmasının ve yeni bölümler çekilmesinin önlenmesine,yayınlanmış bölümlerin imhasına, hükmün ulusal gazete ve televizyonlarda masrafı davalıdan alınarak yayınlanmasına ve 6100 sayılı kanunun 107.maddesine göre belirlenecek maddi zararların ve uğranılan kar kaybının tazmini ile davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava şartı olan arabuluculuğa başvurmadan dava açması nedeniyle davanın usulden reddine, yetki ve husumet itirazında bulunduklarını ileri sürerek haksız ve kötü niyetli davanın tüm talepler yönünden esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...Davalı taraf zaman aşımı, derdestilik, yetki ve arabuluculuk dava şartı itirazında bulunmuş ise de; yapılan tetkik ve incelemede, açılan davanın süresinde olduğu, derdestlik itirazına konu alan davada davacının dayanmış olduğu format aynı ise de davalı yanca yapılan programın derdestlik itirazına konu dava dosyasındaki tv programı ile aynı olmadığı, dolayısı ile derdestlik ve kesin hüküm itirazının yerinde olmadığı, dava konusu davalı tarafından yayınlanan tv programının ülke çapında yayın yapması, etkisinin her yerde görülmesi sebebiyle mahkememizin yetkili olduğu, dava konusu taleplerden birinin tecavüzün ref-i kapsamında olması hasebiyle zorunlu arabuluculuk dava şartının somut dava yönünden uygulanamayacağı mahkememizce değerlendirilmekle, bu yöndeki davalı yan itirazlarının reddine dair karar verilmiştir. Davacı yan, dayanmış olduğu formatın rızası olmadan isim ve içeriği değiştirilmek suretiyle davalı yanca yayınlanması sebebiyle evvelce Bakırköy 1.FSHHM 2017/255 Esas sayılı dava dosyası ile dava ikame etmiş olup, ilgili davada davacının dayandığı program aynı olup, davalının yayınladığı program ismi farklı olmakla birlikte ilgili dava dosyasında davanın reddine dair karar verilmiş, davacı yan kararı istinaf etmemiş ve ilgili karar kesinleşmiştir. Davacı tarafın dayandığı formatın eser niteliğinde olmadığı, davacı tarafın FSEK kapsamında korunacak bir hakkı ortada bulunmadığı kesinleşmiş mahkeme kararı ile tespit edilmiş olup, bu durumda davacı dava konusu format ile ilgili olarak FSEK kapsamında dava açamayacağı kesinleşmiş mahkeme kararı ile sabit olmakla birlikte ancak yine kesinleşmiş mahkeme kararında belirtildiği üzere koşulların oluşması halinde haksız rekabete ilişkin dava açabileceği, dava dilekçesi incelendiğinde davacının haksız rekabete ilişkin bir talebi ve davasının mevcut olmadığı, haksız rekabete ilişkin bir davanın mevcut olması halinde de davanın Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmesi gerekeceği anlaşılmakla açılan davanın reddine" karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Dava konusu formatın uluslararası kanunlarda da belirtilen ifade olma şartını ortaya koymuş olduğunu, 05.04.2010 tarihinde tamamladığı ve T.C. Kültür Ve Turizm Bakanlığı telif hakları ve sinema Genel Müdürlüğü'nce İEE/721 numara ile kayıt-tescil'ini yaptırdığı, maç güncel adlı 7 sayfadan ibaret eserinin, tv game show programlar olarak kabul edilen program türleri arasında, hiç bir programda yer almayan ve hiç bir kaynakta da eşine rastlanılamayan, tarafınca düşünülerek yazılmış, hususi ve özgün, Türkçe dili ve yazısı ile kendisini pekala ifade edebilen bir Türk formatı olduğunu, İstanbul 1.FSHHM'sinin kendisine dayanak göstererek ret kararı verdiği, davalı tarafından da kendilerinin haklılığını göstermek amacıyla, İstanbul 1.FSHHM'SİNE celbi istenen, Bakırköy 1.FSHHM sinin 2017/255 gerekçeli kararının hukuki ve kanuni şartlara aykırı bir karar olduğunu, ilgili kararda gerekçelendirilen unsurların hiç bir kanunlarda yer almadığını, Bakırköy 1.FSHHM'since, mac güncel adlı eserinin hususiyetini bozan, özgün olamayacağını kanıtlayan, tek bir yazılı ve görsel maddi bir delil de ortaya koymadığını, dünya üzerinde de benzeri olan başka bir eser de gösterememiş olduğunu, hiç bir kanunda eserin şartları olarak yer almayan, sunucu konumu, kamera açıları yada sayıları, stüdyo tasarımı ve/veya seyirci konumu gibi unsurların gerekçe gösterilerek, maç güncel adlı eserinin hususi ve özgün olmadığını, kendini de ifade edemediğini iddia ederek, eser olmadığı yönünde karar verdiğini, Bakırköy 1.FSHHM'sinin 2017/255 gerekçeli kararında, eserin şartları olarak iddiada bulunduğu bu unsurların, FSEK'nun hangi maddesinde, fıkrasında yada bent'inde, eserin şartları olarak yer aldığını da açıklamamış olduğunu, Bakırköy 1.FSHHM'sinin kararının, kanunlara aykırı, mesnetsiz ve uydurma gerekçelerden oluştuğunu, aynı zamanda da kötü niyetli ve tarafıma karşı verilmiş ağır bir karar olduğunu, Bakırköy 1.FSHHM sinin 2017/255 gerekçeli kararında ileri sürdüğü şartların, hiçbir kanun maddesinde eserin şartları olarak yer almadığını, -Davalı tarafından şu an yayınlanmakta olan daha evvelden yayınlanmış olan lingo adlı programın görsel maddi delilleri karşılaştırıldığında; ilk yayınlanmış lingo adlı programın görsel maddi versiyonunda da görüleceği üzere, sunucu ortada konumlanmış olup, program karşılıklı olarak durmakta olan 4 yarışmacı ile yapılmaktayken, davalı tarafından şuan yayınlanmakta olan lingo Türkiye adlı programın, yeni olan görsel versiyonunun maddi delilinde de görüleceği üzere, sunucu ekranın solunda konumlandırılarak, tek sıraya dizilmiş ve sayısı 6 ya çıkarılmış yarışmacı ile yapıldığını, her iki versiyonda da stüdyo tasarımının tamamen farklı olduğunu, sunucunun konumunun değişmiş olması, yarışmacı sayısının da artması neticesinde, kamera sayısının artış göstermesi zaruriyeti doğmakla birlikte, yarışmacıların da yerlerinin değişmiş olması sebebiyle, kameraların yerlerinin açılarının da değişeceğini, sunucu konumu, kamera açısı ya da sayısı, stüdyo tasarımının eserin kendisi ile alakası, FSEK'nun 80.maddesinde düzenlenmiş sadece ve sadece komşu ve bağlantılı haklar olduğunu, davalı taraf tarafından bir kez daha uygulamalı olarak gözler önüne serildiğini, Bakırköy 1.FSHHM' sinin 2017/255 gerekçeli kararının, hukuka aykırı, mesnetsiz ve uydurma gerekçelerden teşkil edildiğini de ispat ettiklerini, -Davalı tarafından şu an yayınlanmakta olan lingo adlı programın birbirinden farklı olarak çekilmiş versiyonlarının görsel maddi delilleri, bu deliller karşılaştırıldığında, Bakırköy 1.FSHHM'sinin kararının kanunlara aykırı, uydurma ve mesnetsiz iddialardan oluştuğunu, Bakırköy FSSHHM'sinin 2017/255 gerekçeli kararı doğrultusunda, “madem ki eser olarak kabul etmiyorsunuz o zaman haksız rekabete göre korunması için” için açılan İstanbul 20.Asliye Ticaret Hukuk Mahkemesinin 2019/264 gerekçeli kararının çeliştiğini, -Ekte sundukları ve davalı tarafından yayımlanmakta olan ABD menşeili lingo isimli yarışma program formatının ve/veya yine İngiltere menşeili bir yarışma program formatı olan perfection isimli, yazılı hali dünya genelinde paper format olarak kabul edilen, üretimi ülkemizde neredeyse bulunmayan yarışma program formatlarının yazılı metinleri incelediğinde, tv game show programlarından hususi ve farklı olduğunu, Bakırköy 1.Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin, yazılması gerektiğini iddia ettiği sunucu konumu, kamera açısı ve/veya sayısı, stüdyo tasarımı, seyirci konumu vs. gibi unsurlar, paper formatlara yazılmadıklarını bunların FSEK 80.maddesi kapsamında, komşu ve bağlantı haklarına cevaz veren unsurlar olduğunu, bir metin veya bir kural olmadan, bu unsurların tek başına hiçbir geçerliliği de olmadığını, bir şarkı yazarının notalarını yazmadığı, şarkıyı bestelemediği, şarkı da kullanılan enstrümanları çalmadığı, şarkının varsa çekilmiş klibinde, kamera açılarını yazmadığı gerekçe gösterilerek, “bu şarkının sözleri sana ait değil” denilemezse, format üreticisinden de, Bakırköy 1.Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin vermiş olduğu 2017/255 gerekçeli kararında ki, sunucu konumu kamera açısı ve/veya sayısı, stüdyo tasarımı gibi unsurları da formatlara yazması beklenemeyeceğini, Bakırköy 1.FSHHM'sinin gerekçeli kararı ile maç güncel adlı eserlerinin eser olmadığının kesinleştiği ve FSEK'nun korumasından yararlanamayacağı iddiasının yerinde olmadığını, formattan anlamayan ve formatın yapısını bilmeyen kişilerin vermiş olduğu raporlarda hükümde esas alınamayacağını, -Sunucu konumu kamera açısı ya da sayısı, stüdyo tasarımı ve seyirci konumu gibi unsurlar eserin kendisi ise; ekte sundukları kim milyoner olmak ister yarışması ile devam eden ve dava konusu program olan 3 te 3 programında birebir benzediği halde, kim milyoner olmak ister programının sahibi olan İngiliz tv medya, eserlerine tecavüz edildiği gerekçesi ile 3 te 3 programına neden dava açamadıkları ya da açmadıkları gerçeğinin değerlendirilmesi gerektiğini, davalı tarafından, benzerleri olduğu iddia edilen, dava konusu programın ana fikri olan 3 doğru da 1 ödül verilmesi kuralı, dünya üzerinde yayınlanmış ve yayınlanmakta olan, başka da hiçbir programda yer almayan bir kural olduğunu, davalı tarafından benzerlerinin var olduğunu iddia ettikleri maç güncel adlı eserlerinin, var olduğu iddialarına karşı, dava dosyasına sundukları ve 3 doğru da 1 ödül verilen başka bir programın varlığının da ortada olmadığı nı, gerek İstanbul 1.Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, gerekse de davalı taraf, dava konusu programın ana fikri olan 3 doğru da 1 ödül verilmesi kuralının taraflarına ait olduğunu, dava konusu program başlamadan 8 ay önceden, İstanbul 1.FSHHM aracılığı ile öğrendiklerini, dava konusu programın ana fikri olan 3 doğru da 1 ödül kuralı, geçmişten günümüze yapılmış ve yapılmak da olan yarışma programlarında olmayan bir kural olduğu için, kanunların eser şartı olarak belirlediği, özgün, yaratıcı düşünce, hususi ve kendisini zihinlerde canlandırılabilecek şekilde ifade edebilen bir düşünce ürünü olduğunu, eserin ta kendisi olduğunu davalı taraf programı tanıtırken “Türkiye'nin bilgi yarışması 3 te 3” diye duyurusunu yapabildiğini, kendilerinin programa başladığı 2018 yılından 8 yıl evvel, tarafından yazılmış, TC. Kültür Ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Ve Sinema Genel Müdürlüğünce İee/721 numara ile kayıt tescili sabit olan maç güncel adlı eserine ait olan bir kural olduğunu, Davalı taraf, eserinin varlığından rajans firmasını haberdar edip etmediği veya çalışanlarından biri veya birkaçının, eserini ilgili firmaya sızdırıp sızdırılmadığı hususunun aydınlatılması, mahkeme eli ile elde ettikleri maç güncel adlı eserinin tamamını ilgili firmaya verip vermediklerini araştırılması gerektiğini bu nedenle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; -Davacı tarafından işbu dava konusu "MAÇ GÜNCEL(SICAK MAÇ)" adlı format ile ilgili daha önce Bakırköy 1.FSHHM 2017/255 Esasına kayden açılan davada "maç güncel(sıcak maç) adlı formatın eser niteliğini haiz olmadığına karar verildiğini, Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2017/255 Esaslı dosyası kapsamında tanzim edilen bilirkişi raporları uyarınca davacının dayandığı 7 sayfalık formatın tamamı incelendiğini, dava konusu formatın eser olmadığına ilişkin kesinleşmiş bir mahkeme kararı mevcutken davacının FSEK kapsamında talepte bulunamayacağını, davacının yeni ve kendisine ait olduğunu iddia ettiği format mevcut pek çok televizyon programında kullanılabilecek nitelikte olup davacının hususiyetini taşımadığını, müvekkil kurum tarafından yayınlanan "3 te 3" adlı programın davacının formatı ile bir benzerliği bulunmayıp tamamen özgün bir yapım olduğundan davacının tüm taleplerinin reddine dair verilen kararda hukuka aykırılık bulunmadığını, Müvekkil Kurum bünyesinde yayınlanan "3te 3 isimli" program benzer konulu programlardan farklı ve tamamen özgün bir yapım olduğunu, davacının intihal iddiasına konu ettiği format yalnızca fikir aşamasında olup, 3 doğruda 1 ödül, 4 doğruda veya 5 üzeri doğruda ödül diyerek doğru sayısında bile sabit bir fikir belirlenmediğini, sadece 3 doğruda 1 ödül verilmesi fikri tek başına bir formata eser niteliği kazandırmamakta olup bu fikrin birçok yarışma programında kullanılması mümkün olduğunu, istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava, Davacının üzerinde hak sahibi olduğu program formatının rızası hilafına isim ve içeriği değiştirilerek davalı kanalda yayınlandığı iddiası kapsamında tecavüzün ref-i , önlenmesi, yayınlanmış bölümlerin imhası şimdilik 1000 TL, belirsiz alacak hükümlerine göre tazminatın davalıdan tahsili ayrıca uğranılan kar kaybının tazmini istemine ilişkin olarak ve hükmün ilanı talebine ilişkindir. İşbu dava konusu "MAÇ GÜNCEL(SICAK MAÇ)" adlı format ile ilgili daha önce Bakırköy 1.FSHHM 2017/255 Esasına ilişkin davada verilen gerekçeli kararda "Davacıya ait maç güncel (sıcak maç isimli) 7 sayfalık yarışma programı metni incelendiğinde program unsurlarının detaylandırılmadan genel hatlarıyla anlatıldığı, yarışmanın soru kategorileri ve puanlama usulünden bahsedildiği ancak sunucunun nerede duracağı, hangi kalıp sözleri söyleyeceği, soruları ve cevapların süreleri, izleyicilerin nerede duracağı, stüdyo tasarımı, kaç kamera olacağı açıları ve benzeri unsurlarının belirtilmediği, yapılan anlatım genel hatlarıyla bir yarışma programının yarışmacı ve soru kategorilerini ve soruların cevaplama ve puanlama sisteminin genel hatlarıyla anlatıldığı bu anlamda sunulan program format metninin eser niteliği için gerekli olan somutluk kriterini taşımadığı, FSEK düzenlenen eserlere ilişkin korumadan yararlanamayacağı haksız rekabete ilişkin korumadan yararlanabileceği beyan edilmiş, her iki bilirkişi raporu birbirine uygunluk gösterdiğinden davacı taraf tekrar itirazda bulunmuş ise de, yeterli derecede inceleme yapılmış, rapor alınmış bu nedenle yeniden rapor ve ek rapor alınmasına yer olmadığına itirazların reddine karar verilerek bilirkişi raporları hükümde dayanak yapılmıştır. Dosyaya celp edilen taraf delilleri, yaptırılan bilirkişi incelemesi, tüm deliller dikkate alındığında dava esere yönelik tecavüzün tespiti, men'i, maddi manevi tazminata ilişkin olup, 5846 sayılı FSEK 1/b maddesine göre eser niteliği FSEK 1/b maddesi anlamında tanımlanmış olup, eser sahibinin husiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulüdür. Bir eserin eser niteliğini kabulü için onun sahibinin hususiyetini taşıması, bireysel zeka ve şekillenen fikri bir içeriğin bulunması gerekir, aynı zamanda düşüncenin soyutluktan çıkarak somutlaşmış olması ve FSEK de sayılan eser türlerinden birinin kapsamında kalması gerekir, somut olayda davacı tarafa ait ürünün format taslağının FSEK anlamında somutluk ve özgünlük karakteri taşımadığı eser niteliğinde olmadığı anlaşıldığından davacı tarafın FSEK kapsamında korunacak bir hakkı ortada bulunmadığından haksız rekabete ilişkin de bir dava ortada olmadığından tüm talepler yönünden yerinde olmayan davanın reddine karar vermek gerekli ve yerinde görülmüştür. Davacı tarafın çalışması eser niteliğinde olmayıp FSEK kapsamında korunacak bir hak ortada olmadığından yerinde olmayan davanın REDDİNE " karar verilmiştir. Somut olayda davacı tarafça, Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2017/255 Esaslı dosyası kapsamında fomatın eser niteliğinde olmamasına ilişkin kararın işbu dosya kapsamında bağlayıcı olmadığı ve eser olmadığına yönelik verilen kararın da hatalı olduğu ileri sürülerek istinaf isteminde bulunulduğu, işbu davanın, davacı tarafça 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu("FSEK") kapsamında açıldığı, "Maç Güncel(Sıcak Maç)" adlı formatın eser olduğu, Bakanlık birimi nezdinde tescilli olduğunu belirterek tecavüzün ref'i ve men'i talebinde bulunulduğu, ancak her ne kadar Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2017/255 Esaslı dosyasında verilen kararın bağlayıcı olmadığı ileri sürülmüş ise de, "Maç Güncel(Sıcak Maç)" adlı formatın eser olup olmadığının, kesinleşmiş Mahkeme kararı nedeniyle işbu davada tartışılamayacağı, Mahkemece verilen kararın yargı yoluna başvurulmadan kesinleşmiş olması nedeniyle bağlayıcı olduğu ve kesin delil niteliği kazandığı, buna göre esere dayalı olarak tekrar dava açılması nedeniyle kesin ve güçlü delil kapsamında değerlendirme yapılarak davanın reddine karar vermesinin hukuka uygun olduğu, İstanbul 20.ATM 2019/264 Esas sayılı dava dosyasının ise haksız rekabete dayalı olarak açılmış bir dava olduğu, bu nedenle çelişki iddiasının bu dosya kapasımda bulunmadığı, istinaf istemlerinin yerinde bulunmadığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, dosya kapsamında iddia ve savunmaya, saptanan dava niteliğine ve toplanıp değerlendirilen delillere göre kararda gösterilen yasal ve yeterli gerekçeye dayalı kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı, istinaf başvuru sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul .... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin .../03/2024 tarih ve 2023/... E., 2024/... K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 06/07/2026