Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1094 E. 2026/1285 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/1094 Esas

KARAR NO: 2026/1285

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 13/03/2024

NUMARASI: 2022/766 E. - 2024/204 K.

DAVANIN KONUSU: Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/07/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 04.08.2021 tarihinde franchise sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme kapsamında müvekkili şirketin ... ... markasını kullanma hakkı elde ettiğini, sisteme giriş bedeli olarak 60.000 $ tutarının peşin ödendiğini, müvekkili şirketin ... restoran açmak için mekan temini, tefrişat, dekorasyon ve personel istihdamı gibi ciddi harcamalar yaptığını, sözleşmenin 6.3 maddesi gereğince davalı tarafından belirlenen on kişilik ekibin ulaşım, barınma ve ücretlerinin karşılanarak ... getirildiğini, restoranın hazırlık süreci için davalı şirket patronunun da masrafları müvekkilince karşılanmak üzere bölgeye geldiğini, restoranın ... faaliyete geçirildiğini, ancak ... Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı Ulusal Patent ve Enformasyon Merkezi tarafından 09.08.2022 tarihinde verilen yazı ile ... ... markasının başka bir firma adına tescilli olduğunun bildirilerek kullanımının engellendiğini, davalı tarafın bu durumdan haberdar olmasına rağmen yasal engeli kaldırmadığını ve müvekkilinin zararlarını tazmin etmediğini, markaya ilişkin hukuksal engelin gizlenerek müvekkil şirketin kandırıldığını, bu nedenle sözleşmenin feshinin gerektiğini, sözleşmenin akdi sırasında ödenen 60.000,00 USD tutarının, restoran kurulumu ve dekorasyonu için harcanan 12.090,00 USD tutarının, eğitim personeli için yapılan 5.020,00 Euro tutarındaki ulaşım ve barınma masraflarının davalıdan tahsilini, ticari itibar kaybı nedeniyle 500.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini, alacaklara dava tarihinden itibaren en yüksek mevduat faizi işletilmesini, davalının mal varlığı üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk Derece Mahkemesi kararıyla;" Ticaret sicil kayıtları, taraflar arasında ihtilafsız sözleşme tercümesi, davanın aydınlanması yönünden dosya kapsamına uygun olup Mahkememizce de yeterli görülen söz konusu rapor ve ek rapor davalı tarafından davacıya hitaben keşide edilen .... Noterliğinin 12/10/2022 tarih ve ... yevmiye nolu 60.000 USD'nin ödenmediğine ilişkin uyarının da yer aldığı ihtarname, sözleşmenin 8. maddesinde yer alan "...60.000 USD... peşin olarak ödenecektir. Bedel ödenmediği sürece işbu sözleşme yürürlüğe girmeyecektir" şeklindeki düzenleme ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde sözleşmenin haklı nedenle feshi yönünden ispat külfetinin davacı üzerinde olduğu, değere göre senetle ispat zorunluluğu, davacı tarafın yemin deliline dayanmamış olması, davacı vekilinin 60.000 USD'nin elden ödendiğine ilişkin iddiası ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde sözleşmenin yürürlüğe girmesi için sözleşmede ön görülen 60.000 USD'nin peşin ödenmesine ilişkin şartın yerine getirilmediği, elden ödeme iddiasının ispatlanamadığı, sözleşmenin haklı feshi için gerekli şartların somut olayda gerçekleşmediği, sözleşmenin yürürlük şartı yerine getirilmeden davacı tarafça yapılan bazı masrafların basiretli iş yapması gereken tacirin kendi uhdesinde kalması gereken bir sorumluluk içerdiği sonucuna varıldığından," Davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının bilirkişi raporlarına, dosya kapsamına ve hukuka aykırı olduğunu, mahkemenin oy çokluğuyla verdiği kararın temelsiz kanaatlere dayandığını, davalı .... Şti. tarafından 13.10.2023 ve 01.03.2024 tarihli beyanlarda 04.08.2021 tarihli Franchise Sözleşmesi'nin varlığının ve taraflar arasındaki ticari ilişkinin açıkça ikrar edildiğini, davalı vekilinin .... Noterliği'nin 12 Ekim 2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde sözleşmeye aykırılıkların giderilmesinin ihtar edildiğini ve sözleşmenin yürürlükte olduğunun kabul edildiğini, mahkemenin davalının dahi ileri sürmediği bir iddiayla sözleşmenin yürürlüğe girmediği yönünde karar vererek yargı yetkisini aştığını, davalı tarafın 16.10.2023 tarihli beyan ekinde sunduğu ihtarname ile 11 personelin ...'a gönderildiğinin ve sözleşmenin fiilen yürürlüğe girdiğinin ikrar edildiğini, üye hakim ...'nın muhalefet şerhinde belirttiği üzere davanın Franchise sözleşmesinin feshi ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğunu, mahkemenin 60.000 USD tutarındaki sözleşme bedeline dair kayıt bulunmadığı gerekçesiyle sözleşmenin yürürlüğe girmediği yönündeki yorumunun maddi gerçekle bağdaşmadığını, davalı tarafın marka ve patent hakkını müvekkili şirketten önce başka bir firmaya vererek kötü niyetli davrandığını ve mahkemenin bu kötü niyeti meşrulaştırdığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP:

Davalı vekili istinaf cevap dilekçesinde özetle;

Müvekkili ile davacı .... ŞTİ. arasında 04.08.2021 tarihinde Franchise Sözleşmesine dayanan ticari ilişki mevcut olduğunu, Yargıtay hukuk genel kurulu kararı ışığında Franchise sözleşmesinin asli unsurlarına bakılacak olursa franchise alan sisteme giriş bedelini ödemekle yükümlü olduğunu, davacı tarafça sözleşmeye giriş bedeli ödenmediğini, mahkemenin de bu hususu gerekçelendirdiğini, davacının sözleşmeye giriş bedelini ödememekle kalmayıp diğer sözleşmesel yükümlülükleri de yerine getirmediğini, bu nedenle müvekkili şirketin sözleşmeden beklediği faydayı sağlayamadığını, davacının kötüniyetli davrandığını ve mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğundan davacının istinaf isteminin reddini talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı vekili taraflar arasında 04/08/2021 tarihli franchese sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye istinaden sözleşmenin imzalanması ile birlikte sisteme giriş bedeli olarak açılacak restorant için 60.000 USD' nin sözleşme düzenlenip imzalandığı günde peşin olarak ödendiğini, ödeme sonrası sözleşmenin 8.1, maddesine göre sözleşmenin yürürlüğe girdiğini, davalı tarafından 10 kişilik ekibin masrafı müvekkilinden karşılanmak suretiyle Duşanbeye getirildiğini, restorantın fiziki kurulumu devam ederken "... ..." markasının tescili için ... makamlarına başvurduğunu, bu makamlarca verilen 09/08/2022 tarihli yazı ile iş bu markanını daha önceden ... menşeili başka bir firma adına tescilli olduğunun bildirildiğini, davalı taraf ile görüştüklerinde, davalı tarafın bu durumdan haberdar olduğunu, ... şirket ile hukuki süreçlerinin devam ettiğini, ancak yasal engeli kaldıramadıklarına, davalı tarafından sözleşmeye uygun olarak "... ... "markasını müvekkilinin kullanımına sunulmadığını belirterek sözleşme akdi anında ödenen 60.000 USD' nin, restoranın kurulum ve dekorasyonu anında yapılan 12.090 USD masrafın ve eğitim için gönderilen personelin ulaşım, barınma ve ücretleri olarak sarf edilmiş bulunun 5.020 Euro ve 500.000,00 TL., manevi tazminatın dava tarihinden işleyecek en yüksek mevduat faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

... Cumhuriyeti Ekonomik Kalkınma Ve Ticaret Bakanlığı Ulusal Patent ve Bilgi Merkezine ait 09/08/2022 tarihli yazıda ... ... şekil markasının 01/10/2021 tarihinden itibaren ... Cumhuriyetinde bulunan ... menşeli .... Şti. isimli başka bir firma adına 43. Sınıfta tescil edildiği belirtilmiştir.

.... Noterliği'ne ait 12/10/2022 tarih ... yev.nolu ihtarnamenin, davalı tarafından davacı aleyhine düzenlendiği, franchise sözleşmesi kapsamında toplam 84.000 USD işçi maaşlarının ödenmediği, 60.000 USD giriş bedelinin ödenmediği, 8.1.b. Mad.gereğince 648.000 USD nin ödenmediği, 8.2.mad.uyarınca gecikme bedeli olarak 583.200 USD cezai şartın ödenmesi olmak üzere toplam 1.375.200,00 USD sözleşme bedelinin ödenmesi aksi halde marka tecavüzü, franchise sözleşmesinin ihlali nedenleri ile hukuki ve cezai yollara müracaat edileceğini ihtaren bildirildiği görülmüştür.

Taraflar arasında düzenlenen Franchise Sözleşmesinin 5.4.maddesinde, Franchise veren diğer şahıslarla aynı ad altında franchise anlaşmaları yapmak ve bu franchise sözleşmesi şartlarında dilediği değişiklikleri düzenlemek hakkına sahip olduğu, sözleşmenin 8.1.maddesinde sisteme giriş bedeli olarak 60.000 Amerikan Dolarının sözleşmenin düzenlenip imzalandığı günde peşin olarak ödeneceği, bedel ödenmediği sürece iş bu sözleşmenin yürürlüğü girmeyeceği, 14.4 maddesinde franchise veren restoran işletme faaliyetlerinde ... ... -...- marka ve sistemine işbu sözleşmede tanımlı sınırlamalar dahilinde kullanıma dair münhasır olmayan lisans hakkı sağlanacağının düzenlendiği görülmüştür.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

24/10/2023 tarihli bilirkişi heyet raporda özetle; " Teknik inceleme ve değerlendirmeye göre, Davacı tarafça davaya konu teşkil eden restoranda davacı tarafça yapıldığı iddia ve beyan olunan dekorasyon / tadilat işlerine yönelik, hangi iş kalemlerinin, ne oranda, ölçüde, yapıldığına dair görüş ve kanaate varılamadığı, hukuki değerlendirmeye göre taraflar arasındaki ilişkinin franchise ilişkisi olduğu, sözleşmenin geçerli şekilde akdedildiği, sözleşmede yer alan hak ve yükümlülükler çerçevesinde davacıya, davalıya ait markanın kullanımına ilişkin münhasır olmayan lisans hakkı tanındığı,ancak söz konusu marka açısından dava dışı başka bir şirket lehine, ... Ulusal Patent ve Enformasyon Sicilinde kayıt bulunduğu ve bu hususun da sözleşmenin 14.4. maddesindeki yükümlülüğün ihlali anlamına geldiği tespit edilmiş; davacının talep ettiği (uçak biletleri dışındaki) masraflar açısından ise dosyadaki mevcut deliller çerçevesinde hukuki bir zararının doğup doğmadığına dair bir tespiti yapılamadığını ve herhangi bir görüş ve kanaate varılamadığı, bilirkişilerce 4.275,00 Euro uçak bileti makbuzu sunulduğu" belirtilmiştir.

26/01/2024 tarihli bilirkişi heyetine ait Ek raporda özetle; " Sözleşme açısından ise daha önce mahkemeye arz ettikleri kök raporda değişiklik

yapılmasını gerektirir bir husus tespit edilemediği" belirtilmiştir.

Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğini, davacı tarafından 04/08/2021 tarihli franchise sözleşmesi kapsamında ... ... markasının dava dışı ... menşeli başka bir firma adına tescilli olduğu, davalı tarafından bu durumun daha önceden haberdar oldukları ve markanın kullanımının hukuka ve sözleşmeye uygun bir şekilde müvekkili şirketin kullanımına sunulamadığını, bu nedenle sözleşmenin feshi ile sözleşme anında ödemiş oldukları sisteme giriş bedeli 60.000 USD'nin, restoranın kurulum ve dekorasyonu anında yapılan 12.090 USD masrafın ve eğitim için gönderilen personelin ulaşım, barınma ve ücretleri olarak sarf edilmiş bulunan 5.020 Euro ve 500.000,00 TL., manevi tazminatın dava tarihinden işleyecek en yüksek mevduat faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava ettiği, davalı tarafından ise davacının sisteme giriş bedelinin ödemediğini, diğer sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmediğin ileri sürerek davanın reddini talep ettiği, taraflar arasında düzenlenen Franchise sözleşmesinin 8.1.maddesinde sisteme giriş bedeli olarak 60.000 USD'nin sözleşmenin düzenlenip imzalandığı günde peşin olarak ödeneceği, bedel ödenmediği sürece işbu sözleşmenin yürürlüğe girmeyeceğinin kararlaştırıldığı, davacı tarafından bu bedelin ödendiği, davalı tarafından ise ödenmediği ileri sürülmüş ise de, gerek sözleşmenin 8.1 maddesi hükmünde, 60.000 USD sisteme giriş bedelinin sözleşmenin düzenlenip imzalandığı günde peşin olarak ödeneceğine dair hüküm, gereke davalının ihtarname ile sözleşmenin 6.3.maddesi uyarınca, müvekkili tarafından 11 personelin ... ... markasını temsilen ve sözleşme şartlarını yerine getirmek üzere aylık 2.000 USD maaş ile çalışmaya başladıklarına dair beyanı ve gerekse davacı tarafça sunulan 11/06/2021 tarihli, 04/07/2021 tarihli ve 02/08/2021 tarihli her biri 20.000 USD karşılığı ödemelerin yapıldığı göz önüne alındığında, sözleşmenin imzalandığı, davalının işçileri gönderdiği, işçilerin çalışmaya başladığı, davacı tarafça bir kısım işçi ödemelerinin yapıldığı, davacı tarafından 60.000 USD nin ödendiği kanaatine varılmıştır.

Davalı tarafından, taraflar arasındaki franchise sözleşmesi kapsamında, ... ... markasının davacıya kullanımına hazır etmesi gerekir iken kullanımı sağlayamadığı, bu markanın dava dışı ... şirket adına kayıtlı olduğu davalının sözleşme hükümlerine göre asıl edimini oluşturan yükümlülüğünü kusurlu bir şekilde yerine getiremediği, davacının sözleşmeyi feshinde haklı olduğu, davacının ödediği 60.000 USD'nin (Dava tarihindeki TL karşılığı 1.113.984,00 TL) iadesini talepte haklı olduğu anlaşılmıştır.

Dava dilekçesinde sözleşme gereği eğitim için gönderildiği beyan edilen personel için talep edilen 5.020,00 EURO uçak biletlerinden mükerrer sunulan uçak bileti hariç olmak üzere davacı tarafından toplam 4.275 Euro (Dava tarihindeki karşılığı 77.331,76 TL) ödeme yapıldığı bu ödemenin davalıdan tahsili gerektiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından restoran personeli üniformaları ve işletme dekorasyonu için harcanan 12.090,00 USD‘nin tahsiline karar verilmesini talep etmiş ise de buna ilişkin herhangi bir fatura ibraz edilmediği bu masrafların ispat edilemediği ve olayda manevi hakların ihlali söz konusu olmadığından manevi tazminat istenemeyeceğinden bu alacak ve manevi tazminat talebinin reddi gerekmektedir.

6100 sayılı HMK 297 maddesinde gerekçeli kararın ne şekilde yazılacağının düzenlendiği, mahkemenin gerekçeli kararında, dava dilekçesi, bilirkişi raporu, taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçelerinin özetlenmeksizin olduğu halde gerekli ve yeterli kısımlarının aynen karar geçirildiği belirtilmek sureti ile kopyalanması eleştiri konusu yapılmıştır.

Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile,

2- İstanbul Anadolu .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../03/2024 tarih, 2022/..... E., 2024/... K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,

3- Davanın kısmen kabulüne, 04.08.2021 tarihli Franchıse Sözleşmesi’nin FESHİNE, Sisteme giriş bedeli 60.000 USD' nin ve Uçak bilet masrafı 4.275 Euro'nun, dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre, Devlet bankalarının o yabancı para birimi ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanmak sureti ile davalıdan tahsiline,

- Restoran personeli üniformaları ve işletme dekorasyonu için harcanan 12.090,00 USD alacak talebinin ve uçak bileti masrafından 755 Euro talebinin reddine,

-Manevi tazminat talebinin reddine,

4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

4/a- Kabul edilen dava yönünden 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 81.378,78 TL karar harcından peşin alınan 32.891,27 TL'nin mahsubu ile 48.487,51TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

4/b- Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 80,70 TL başvurma harcı, 32.891,27 TL peşin harç, 11,50 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 32.983,47 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4/c-4800,00 TL bilirkişi ücreti, 512,50 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 5.312,50 TL'nin, davanın kısmen kabul edilmiş olması sebebiyle, 3.293,75 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, (%62 kabul)

4/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 184.697,36 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,

4/d-Red edilen alacak talepleri yönünden Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 45.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine,

4/e- Manevi tazminatın reddi davası yönünden, Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 10/3 bendine göre, 45.000,00 TL., vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine,

4/f-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun madde 18/A-(13) ve (14) düzenlemelerine ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine bağlı olarak Arabulucuk Bürosu tarafından yapılan ve Adalet Bakanlığı Bütçesinden karşılanan 3.120 TL giderden 1.934,4 TL'nin davacıdan,1.185,60 TL'sinin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,

5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;

5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,

5/b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 1169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 260,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.429,40 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,

5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 06/07/2026