Bölge Adliye Mahkemesi ·

Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1088 E. 2026/1415 K.

Mahkeme
Bölge Adliye Mahkemesi
Esas No
2024/1088
Karar No
2026/1415
Karar Tarihi

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/1088 KARAR NO : 2026/1415

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : MANİSA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/62 KARAR NO : 2024/199 DAVA TARİHİ : 27.01.2023 KARAR TARİHİ : 19.03.2024 DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ : 08.10.2026 KARARIN YAZ. TARİH: 08.10.2026

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19.03.2024 tarih ve 2023/62 Esas, 2024/199 Karar sayılı kararının istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü. İSTEM: Davacı vekili 27.01.2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ile, davalı şirket arasında işyeri teslimi, montajı ve çalıştırılması konusunda sözleşme mutabakatı olduğunu, tarafların yapılacak makine, iş, montaj ve sair edimler için EURO üzerinden anlaştıklarını, bu sözleşme ile birlikte de başvurucu müvekkili tarafından, davalı şirkete 9.100 EURO karşılığı 138.175,00 TL avans ödemesi yapıldığını, davalı karşı yanın ise, taraflar arsında mutabık kalınan sözleşmedeki edim yükümlülüklerini, sözleşmeye uygun şekilde ayıpsız, noksanız ve kusursuz bir şekilde kararlaştırılan süre içinde yerine getiremediğini, bu nedenle davacı müvekkilinin davalının süresinde sözleşmeye uygun şekilde işi yapmadığından yasal haklarını saklı tutarak sözleşmeyi fesih ettiğini, davalının sözleşmeye uymadığı gibi, diğer taraftan da davacı müvekkili şirketi oyalamaya devam ettiğini, bu nedenle davacı müvekkilinin işletmesinde davalının kararlaştırılan sistemi kurmadığından davacı müvekkilinin işletmesinde randımanlı çalışamamadığını ve siparişlerini yetiştiremediği gibi yoğun iş kaybına da uğradığını, bu nedenle başvurucu müvekkilinin sözleşmeyi fesih ettiğini ve öncesinde ödediği 9.100 EURO karşılığı ödemesinin kendisine geri ödenmesini talep ettiğini, davalının ise aldığı avansı da geri ödemediğini, davalı tarafça ödeme yapılmadığnıı ve avansın idaresine dair geri ödeme talebinin de kabul edilmediğini, müvekkili şirket ile, karşı yan arasında müvekkili şirketin işyeri teslimi, nana ve çalıştırılması konusunda karşılıklı sözleşme mutabakatı ile taraflar arasında öncesinde söz konusu olan bu sözleşme hükümlerine uymayarak, sözleşmedeki yükümlülüklerini, sözleşmeye uygun şekilde ayıpsız, noksanız ve kusursuz bir şekilde kararlaştırılan süre içinde yerine getiremediğinden, davalı sözleşme fesihine kadar geçen süreçte de davacı müvekkili şirketi oyalamaya devam ettiğinden,taraflar arasındaki bu sözleşme başvurucu müvekkili tarafından haklı nedenle sona erdirildiği halde, 9.100 EURO başvurucu yan olarak müvekkile geri iade etmediğinden ve geri ödenmediğinden, iade edilmeyen öncesinde söz konusu olan bu peşinat avans ödemesinden dolayı davacı müvekkilinin karşı yan taraftan alacağının söz konusu olduğunu, yine davacı müvekkilinin, davalının sözleşmeye aykırı davranış olması nedeniyle ve süresinde sözleşmeden doğan taahhütlerini ve edimlerini yerine getirmemiş olması nedeniyle müsbet ve menfi zararlarının söz konusu olduğunu, ancak konunun zorunlu ara buluculuk kapsamında olduğundan, bu dava talepleri yönünden davacı müvekkilinin, davalıya karşı dava konusunun sulh ile çözümü için 13.1.2023 tarihli arabuluculuk son tutanağından da görüleceği üzere zorunlu ticari arabuluculuk başvurusunda da bulunduğunu, dava konusu talepler yönünden tarafların anlaşmaları ve anlaşmaya varmalarının mümkün olmadığını, bu nedenle iş bu davanın ikamesi zaruretinin doğduğunu, davacı müvekkilinin davalından 9.100 Euro karşılığı öncesinde verdiği avans ödemeden dolayı davalıdan bu tutarda alacağının söz konusu olduğunu, sözleşmeye konu iş süresinde ve sözleşmeye uygun şekilde davacı müvekkilinin işletmesinde kurulmadığından dolayı davacı müvekkilinin davalından 9.100 Euro alacağının söz konusu olduğunu, davacı müvekkilinin davalından müspet zarar alacağının bulunduğunu, nihai rakamın yargılama ile belirleneceğini, davalının üstlendiği işi yapmayarak davacı müvekkilini zarara uğrattığını, yargılama aşamasında bilirkişi raporu ile saptanacak zarara göre ortaya konacak zararlarar olarak fazlaya dair talep ve dava haklarının saklı olarak şimdilik 1.000,00 TL müspet zarar tazmin taleplerinin söz konusu olduğunu, davacı müvekkilinin aldığı siparişlerini yetiştiremediğini, işletmede randımansılık nedeniyle üretim kaybının da söz konusu olduğunu, nihai rakamı yargılama ile belirleneceği üzere, davalının üstlendiği işi yapmayarak işletmede sözleşmenin süresinde yerine gelmemiş olmasıyla randımansızlık ve üretim kaybının da söz konusu olmasıyla, davacı müvekkilinin bu şekilde zarara uğrattığını, yargılama aşamasında bilirkişi raporu ile saptanacak zarara göre ortaya konacak zararları olarak fazlaya dair talep ve dava haklarının saklı olarak şimdilik 1.000,00 TL menfi zarar tazmin taleplerinin söz konusu olduğunu belirterek, sıralanan bu alacak talebi ve müspet zarar ve menfi zarar talepleri yönünden, ihtar tarihinden işleyecek ticari faizi ile birlikte 9.100 Euro alacak olarak, mahkemece yargılama ile tespit edilmek üzere ve fazlaya dair talep ve dava hakkı saklı olmak üzere 1.000,00 TL müspet zarar ve yine mahkemece yargılama ile tespit edilmek üzere fazlaya dair talep ve dava hakkı saklı olmak üzere 1.000,00 TL menfi zarar olarak davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili 06.03.2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Usule ilişkin olarak; zorunlu arabuluculuğun olduğu davalarda, arabuluculuk sürecinde talep edilmeyen hususların, dava sürecinde talep edilemeyeceğinin açık olduğunu, iş bu sebeple, dava kapsamında yer alan taleplerin arabuluculuk sürecindeki talepler ile örtüşmediğini, dolayısıyla davacının dava dilekçesindeki taleplerinin arabuluculuk süresinde görüşülen talepler olmaması nedeniyle, zorunlu arabuluculuk şartı gerçekleşmediğinden iş bu davanın usulden reddi gerektiğini, davacı tarafça sözde 9.100 Euro asıl alacak ve işlemiş faizi olduğundan bahisle Uşak 1. İcra Dairesi'nin 2022/5579 Esas sayılı dosyasında davalı müvekkili aleyhine takibe geçildiğini ve davalı müvekkiline ilamsız takipte ödeme emri (ek) gönderildiğini, davalı müvekkilinin söz konusu ödeme emrine karşı süresi içerisinde borca ve yetkiye itiraz ettiğini, takibin durduruduğunu, bunun üzerine davacı tarafça, takibin devam ettirilebilmesi için, itirazın iptali davası açabilmek amacıyla ön şart olan zorunlu arabuluculuk sürecinin başlatıldığını, ara buluculuk tutanağına göre dava konularının itirazın iptali davası olması gerektiğini, zira davacı tarafça arabuluculuk sürecinde Uşak 1.İcra Müdürlüğü'nün 2022-5579 Esas sayılı dosyasına davalı müvekkilce yapılan itirazın kaldırılması yani iptal edilmesi olup; iş bu davalarının da itirazın iptali davası olarak açılması gerektiğini, zira aksi takdirde aynı sözde alacak için hem icra takibi hem de iş bu davanın derdest olacağını ki bu durumda da derdestlik itirazlarının söz konusu olduğnu, şüphesiz ki borçlu tarafından ödeme emrine itiraz edilmiş olan alacaklının süresi içerisinde itirazın iptali davası açabileceği gibi, takibe devam etmeyerek doğrudan da alacak davası açabileceğini, lakin alacak davası için başvurulması gereken zorunlu arabuluculuk sürecinde "itirazın iptal edilmesi için görüşmelerde bulunulup" sonrasında doğrudan alacak davası açılması noktasında, ticari alacak davasının ön şartı olan zorunlu arabuluculuk şartının yerine getirilmemiş olduğunun açık olduğunu, en azından dava kapsamında talep edilen sözde 9.100 Euro alacak ve faizi talebi için zorunlu dava şartı arabuluculuk şartının yerine getirilmediğinin açık olduğunu, iş bu davada talep edilen sözde 9.100 Euro alacak ve faizi talepleri için zorunlu arabuluculuk şartı gerçekleştirilmediğinden usulden ret kararı verilmesini talep ettiklerini, her ne kadar davacı tarafın alacak talebinin sözde bir alacak talebi olsa da öncelikle davacının harç hesaplamasının yapılarak dava günü itibari ile TCMB Dolar Efektif satış kuru üzerinden Döviz cinsinden alacağı TL'ye çevrilerek harç hesaplamasının yaptırılması ve eksik harç bulunması halinde davacıya müzekkere yazılması, aksi takdirde davasının reddedilmesi gerektiğini, davacı tarafa, talebinin açıklattırılması gerektiğini, zira Yabancı Para Alacaklarında 3095 sayılı Kanun hükümleri gereği faiz istenilebileceğinin açık olup; davacı tarafın davasının belirsiz alacak davası mı, kısmi alacak davası mı yoksa dava yığılması şeklinde mi açtığı hususunun sorulması ve açıklattırılması gerektiğini, davacı tarafça dosyaya sunulan banka dekontundan görüleceği üzere 138.175,00 TL sözde ödeme yapılmış olup; bu bedelin Euro olarak istenilmesinden hukuka ve usule uyarlık bulunmadığını, söz konusu bedelin iadesi talebinin zaten başlı başına hukuka aykırı olup; bir de TL cinsinden ödenen meblağın yabancı para cinsinden istenilmesinde hukuka ve usule uyarlık bulunmadığını ve reddi gerektiğini, Esasa ilişkin olarak; davanın eser sözleşmesi olarak nitelendirilmesi noktasında tüm kusurun davacı tarafta olduğu, davacı tarafın hatalı talimatları nedeniyle sözleşme gereğinin süresinde yerine getirilemediği, davacı tarafın sözleşmede öngörülen sürenin bitmesinden çok sonra bile personeli vasıtası ile eserin meydana getirilmesine iştirak ettiği, davalı müvekkilinin yazılı teslim beyanından sonra, davalı tarafın döviz kurundaki artış dolayısıyla sözleşmeden dönmeyi daha karlı gördüğü için ihtarname çektiği, kötü niyetli olduğu, davalı müvekkilinin tek yaptığının davacı tarafın talimatlarını yerine getirmek olduğu, davacı tarafın ihtarından sonra bile sözleşmenin ifasının kabul edilebileceği yönünde yazılı beyanının olduğu dolayısıyla sözleşmeden dönme/fesih şartlarının oluşmadığının açıklığa kavuşturulacağını, davacı tarafın dava dilekçesinde sunduğu ve sözleşme olarak adlandırdığı 2021/56/3529 Teklif Numaralı teklif formundan görüleceği üzere davacı tarafın, davalı müvekkiline 18.11.2021 tarihinde "MMD SİZER kırıcı rotor milli tasarımı, imalatı ve devreye alma işi" teklifinde bulunulduğunu, davacı firmanın 02.12.2021 tarihinde sözleşmesi imzaladığını, 03.12.2021 tarihinde avans ödemesi yapıldığını, sözleşmenin 09.12.2021 tarihinde davalı müvekkili tarafından imza edilerek yürürlüğe girdiğini, sözleşmeye göre edimin teslim süresinin 120 gün olup, işin bitmesi gereken tarihin 08.04.2022 olduğunu, davalı müvekkili tarafından davacı tarafa gönderilen "malzeme hazırlandı teslime hazırdır" e-mailinin atıldığı tarihin 22.10.2022 tarihi olduğunu, sözleşmeye göre 197 günlük bir gecikmesi süresi söz konusu olup, bu gecikmenin tamamen, davacı tarafın yanlış talimatlarından, işin uzmanı olmamasına rağmen talimatları doğrultusunda 3 kez üretim gerçekleştirilmesinden kaynaklandığını, teklifnamede yer alan "eSinerji tarafından yapılacak olan tasarımlar İşletme ve Sizer Kırıcı tecrübesi olan Uşak Kireç ekibi tarafından birlikte istişare edilerek kararlaştırılacaktır" ibaresini, yüklenicinin edimi, işsahibinin emri ve talimatı altında yerine getirileceği şeklinde geniş bir şekilde yorumlamakta olup, kullanılacak malzemeden tekniğe, uzmanı olmadığı konularda talimatlar vermekte olup, bu durumun eser sözleşmesinin doğasına aykırı olduğunu ve eserin ayıplı bir şekilde meydana gelmesine yol açtığını, söz konusu maddenin, davacı tarafın ve görevlendirdiği personelinin uzmanlığı olmadığı konuda talimatlar vermesi nedeniyle toplamda 3 kez imalat meydana getirildiğini, 1. döküm aşamasında dökümün kimyasal analizine, döküm reçetesi içindeki krom ve mangan miktarına davacı tarafın itiraz etmesi üzerine dökümün tekrar yapılmasına karar verildiğini, oysa davacı tarafın sunmuş olduğu 2 sayfalık teklif formunda (sözleşmede) herhangi bir döküm reçetesi olmamasına rağmen, davalı müvekkilinin davacı tarafı memnun etmek amacıyla tekrar döküm yapmaya karar verdiğini, 2. döküm aşamasında, davacı tarafın belirttiği döküm reçetesinin aynen uygulandığını, fakat döküm sonrası malzemenin reçeteden kaynaklı olarak çok sertleştiğini, cam gibi çok sert ve kırılgan olduğundan dolayı torna tezgahında ve freze tezgahında işlenemez bir hal aldığını, bunun üzerine 3. kez imalat kararı alındığını, 3. döküm aşamasında, davacı tarafın döküm yapılması aşamasında döküm reçetesi konusunda davacı müvekkili serbest bırakması üzerine döküm yapıldığını, dökümün sorunsuz olması üzerine talaşlı imalat aşamasına geçilerek davalı firmanın kontrolü için eser hazırlandığını, ekte sunulan e-mail yazışmalarından da görüleceği üzere davacı tarafın malzemenin kontrolü için davet edildiğini, ancak bu e-mailin gönderilmesinden 3 gün sonra davacı tarafın ihtarnamesinin geldiğini, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 476. maddesinde: "Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşın, iş sahibinin verdiği talimattan doğmuş bulunur veya herhangi bir sebeple işsahibine yüklenebilecek olursa iş sahibi, eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz." üç döküm aşamasında da, sözleşmede belirtilen süre geçmesinden sonra bile, davacı tarafın personeli imalata iştirak ettiğini, bulunduğunu, sözleşmenin ayakta tutulması doğrultusunda irade gösterilmişken, eser tamamlandıktan sonra, sırf döviz kurlarındaki yükselmeden dolayı, esasen kendi hatalı talimatlarından kaynaklanan gecikmeyi bahane ederek, tamamlanmış eseri kabul etmekten imtina ederek sözleşmeden dönmekte hukuka ve usule uyarlık bulunmadığı gibi, söz konusu tutumun kötü niyetli olduğunu ve hukuk tarafından korunamayacağını kaldı ki iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde genel olarak uygulanan 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 125.maddesine göre , teklifnamede (sözleşmede) belirtilen 120 günlük süre 08.04.2022 tarihinde dolmasına rağmen, davalı taraf kanunda aranan "Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek" şartını yerine getirmediği, bilakis davalı müvekkilinin 3. dökümü tamamlayıp, eseri teslim edeceğini bildirdiği tarihe kadar, personeli ile üretim sürecine iştirak ettiği, kendisi tarafından gönderilen ihtarnameden sonraki tarihte bile eseri kabul etmeye hazır olduğu yönündeki yazışmaları noktasında, sözleşmeden dönme seçimlik hakkının kullanılamayacağı, kullanılmış sayılamayacağının açık olduğunu, e-mail yazışmalarından da görüleceği üzere davalı müvekkilinin 22.10.2022 tarihinde davacı tarafa "malzeme hazırlandı, teslime hazırdır" maili attığını, davacı tarafın 25.10.2022 tarihinde noterden ihtarname göndermiş olup; davacı tarafın bu tarihten sonra 7 Kasım 2022 tarihinde davalı müvekkiline gönderdiği e-mailinde: "İhtarnameden ve sözleşmeyi fesihe dair bildirimden feragat anlamına gelmemek üzere, ve yaptığınız işleri kabul anlamına gelmemek üzere, sona erdirdiğimiz sözleşmenin de yenilendiği ve teslim süresinin uzatıldığı noktasında anlaşma olduğu anlamına gelmemek üzere son kez şunu arz ediyorum. Öncelikle son imalatı yapış şekliniz bizim tarif ettiğimizden farklıdır, bu nedenle sistemin çalışıp çalışmayacağı ve randıman verip vermeyeceği konusunda tereddütlerimiz vardır. Bu nedenle sistemin teslimi veya şirketimize getirilmesi kabul anlamına gelmez. Çünkü sözleşmemizde nasıl teslim etmeniz gerektiği açıkça yazmaktadır. Ancak ifa konusunda ve el sıkışma konusu ve şirketimizce kabul iradesi ancak şarta bağlı olarak aşağıdaki şekilde söz konusu olabilir." denilerek, dönme iradesinin kesin olmadığının ortaya konulduğunu, oysa kanun gereği fesih ve dönme iradesinin kati ve kesin olması gerektiğinin açık olup; davacı tarafın tüm üretim süreçleri boyunca hatalı talimatlarını vermeye devam ettiğini, personelinin üretim süreçlerine iştirak ettiğini, dolayısıyla sözleşmenin ayakta olduğunu zımnen kabul ettiğini, davacı tarafın yukarıda belirttiği gibi üretimin nasıl olması gerektiği noktasındaki talimatları hatalı olduğu gibi, bu noktada net bir tavrının da üretim sürecinde bulunmadığını, zira bu husus ekte sundukları mail yazışmalarında davacı tarafın: "Yazınızda bahsettiğiniz; dökümlerin 3 defa dökülmesinin bizden kaynaklı hiçbir sebebi yoktur. Bilakis daha ilk yaptığımız kontrolde dökümün özellikleri, size işin başında verdiğimiz değerleri sağlamadığı halde bu şekilde kabul edeceğimizi yazılı olarak belirttik" beyanından anlaşıldığını, davalı tarafın ilk iki dökümdeki talimatlarında yer alan hatayı kabul ettiğini, fakat bir sonraki mailinde bu nitelikleri şart koştuğunu oysa, davacı tarafın bu işin uzmanı olmadığının aşikar olup, eserin imalatını en başından davalı müvekkiline bırakması gerektiğini, kısacası davacı tarafın işine geldiğinde imalatını davalı tarafa bırakmak, işine geldiğinde kendi talimatı ile yaptırma gibi iki çelişkili tutumda bulunmakta olup, bu durumun davalı müvekkilinin sözleşmenin ayakta olduğu, devam ettiği noktasında düşündürttüğünü ve bu doğrultuda hareket etmesine neden olduğunu, davalı müvekkilinin, davacı tarafın hatalı talimatları ile gerçekleşen ilk iki imalat ve kabul edilmeyen 3. imalat nedeniyle yaklaşık 670.000,00 TL zararı bulunmakta olup, bu hususta döküm işlemlerinin yaptırıldığı Ekol Grup Makine İmal. Model Döküm İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti'ne yapılan ödemelere, modellemeyi yapan Ankara Model firmasına yapılan ödemelere ve müvekkili firma tarafından yapılan tasarım, talaş imalatı, miller, taşıma ve işçiliğe ilişkin harcamalara ilişkin belgelerin ekte sunulduğunu, mahkemece sözleşmeden dönmenin kabul edilmesi noktasında, bunun haksız bir dönme olduğu, bu sebeple davalı müvekkilinin yukarıda belirtilen zararının meydana geldiğini, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu 25.01.1984 Tarih ve 3-1 gün sayılı kararında ani edimli olan eser sözleşmesinde, yüklenicinin edimi %90 seviyedeyken direnime düşmüş ise, sözleşmeden dönmenin kötü niyetli olduğunu; sözleşmenin ileriye etkili olarak fesih edilmesi gerektiği hükmünde bulunduğunu, davacı tarafın, hatalı talimatları ile davalı müvekkiline vakit kaybettirdiği, zarar ettirdiği tüm bunlara buna rağmen davalı müvekkilinin üretimi gerçekleştirerek, teslimi ve kontrolü için yazılı çağrıda bulunmasından sonra davacı tarafın sözleşmesinin geriye etkili olarak feshi hukuka ve usule aykırı olduğu gibi hakkaniyete de sığmayacağını, davacı tarafın davasının ve tüm taleplerinin hukuka ve usule aykırı olması nedeniyle reddine, aksi kanaatte ise öncelikle sözleşmenin ayakta tutulmasına, eserin davacı tarafa teslimine veyahut teslim için tevdi mahalli kararı verilmesine aksi takdirde sözde davacı alacağından davalı müvekkilinin zararlarının (menfi/müspet) mahsup edilmesine kararı verilmesine, her türlü yargılama harç, gider ve ücret-i vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesi 19.03.2024 tarih ve 2023/62 Esas, 2024/199 Karar sayılı kararında özetle; "...Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında kırıcı rotor yapımına ilişkin sözleşme imzalandığı, davalı şirketin yapılan sözleşme ile 2 adet kırıcı rotor imalatını, teslim ve montajını üstelendiği, sözleşmede toplam fiyatın 26.000,00 Euro + KDV olarak kararlaştırıldığı, teslim süresinin avans ödeme sonrası 120 gün olarak kararlaştırıldığı, davacı tarafça 03.12.2021 tarihinde davalının hesabına 9.100,00 Euro avans ödemesinin karşılığı olarak 138.175,00 TL avans ödemesi gerçekleştirildiği, davacı tarafından avans ödemesinin yapılmasına rağmen kırıcı rotorlarının süresinde kendilerine teslim edilmediğinden bahisle dava öncesinde davalıya 25.10.2022 tarihli ihtarnamenin gönderildiği, ihtarname ile süresinde edimin yerine getirilmediğinden bahisle ödenmiş olan 9.100,00 Euro alacağın davalıdan iadesinin istendiği, daha sonra davacı tarafından, avans ödemesinin davalı şirketçe geriye iade edilmemesi üzerine alacak istemiyle ve müspet ve menfi zararları bulunduğu iddiasıyla eldeki davanın açıldığı, sözleşmede kararlaştırıldığı üzere imal edilecek olan kırıcı rotorların teslim süresinin avans ödemesinden itibaren 120 gün olduğu, somut olayda davalı tarafından bu teslim süresine riayet edilmediği, dosyaya yansıyan delillere göre davacı tarafından davalıya 31.05.2022 tarihine kadar yine süre verildiği, ancak davalının yine bu tarihe kadar da sözleşme ile üstlendiği imalat, montaj ve teslim şeklindeki edimini yerine getirmediği, 2022 yılı Ekim ayına gelindiğinde davalının imalatı bitirdiğini davacıya bildirmesi üzerine, davacının gecikmiş ifayı kabul etmeyip 25.10.2022 tarihli ihtarname ile ödemiş olduğu avans ödemesini geriye talep ettiği, davacının bu şekildeki eyleminin sözleşmeden dönme niteliğinde olduğu, davalı taraf savunmasında her ne kadar sürecin davacı tarafın yanlış talimatları nedeniyle uzadığını ileri sürmüş ise de, davalının sözleşmede kararlaştırılan şekilde edimini yerine getirmediği, çünkü uyuşmazlık konusu kırıcı rotorları son aşama olarak imal edilmiş olsa bile sözleşmede kabulün tamamlanması için ürünün davacının makinesine montajlanması ve 15 gün çalıştırılması şartının kararlaştırıldığı, sözleşmede bu hususun açıkça belirtildiği, sözleşmeyi imzalayan davalı şirketin ediminin yalnızca imalatı tamamlamak değil aynı zamanda imal edilen ürünün montajı ve 15 gün çalıştırılması şeklindeki yükümlülükleri de bulunduğu, edimin bu şekilde yerine getirilmesi halinde tamamlanmış sayılacağı, bu haliyle yargılama neticesinde davalının bir bütün olarak sözleşmede üstlenmiş olduğu imalat, teslim-montaj ve 15 gün çalıştırma şeklindeki edimini süresinde yerine getirmediği, bu nedenle davalı edimini yerine getirmediğine göre davacının geriye dönük olarak ödemiş olduğu peşinatı TBK'nun 125.maddesi uyarınca geriye isteyebileceği, davacı ayrıca eldeki davada her ne kadar müspet ve menfi zararı bulunduğu iddiasıyla maddi tazminat isteminde bulunmuş ise de, davacının maddi tazminata ilişkin davayı takip etmediğini mahkemeye bildirdiği, yine davalı tarafın da aynı şekilde müspet ve menfi zarara ilişkin davayı takip etmeyeceklerini mahkemeye bildirdiği anlaşılmakla, davanın kısmen kabulü ile, davacı tarafından avans niteliğinde ödenen 9.100,00 Euro'nun 02.11.2022 tarihinden itibaren yasal ticari faiz oranını aşmamak üzere 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi hükmünce Euro cinsinden yabancı para ile bir yıl vadeli mevduat hesabına devlet bankalarının ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davaya konu müspet ve menfi zararlar yönünden açılan davanın taraflarca takip edilmemesi üzerine bu dosyadan tefriki ile ayrı bir esasa kaydedilerek HMK nın 150.maddesi uyarınca işlemden kaldırılmasına, şeklinde karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçeleriyle; Davanın kısmen kabulü ile, davacı tarafından avans niteliğinde ödenen 9.100,00 Euro'nun 02.11.2022 tarihinden itibaren yasal ticari faiz oranını aşmamak üzere 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi hükmünce Euro cinsinden yabancı para ile bir yıl vadeli mevduat hesabına devlet bankalarının ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, Davaya konu müspet ve menfi zararlar yönünden açılan davanın taraflarca takip edilmemesi üzerine bu dosyadan tefriki ile ayrı bir esasa kaydedilerek HMK'nın 150. maddesi uyarınca işlemden kaldırılmasına dair karar verilmiştir. İSTİNAF NEDENLERİ: Davalı vekili 09.05.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle; Usule İlişkin Açıklamalarında: Davacı tarafından dava dilekçesinde: "ihtar tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte 9.100 Euro alacak" talep edildiğini, en son 25.01.2024 tarihli dilekçede de bu talebin değiştirilmeden yinelendiğini, ancak buna rağmen mahkeme tarafından, davacı tarafın talebini de aşacak şekilde, davacı taraf talep etmediği halde: "9.100,00 Euro'nun 02.11.2022 tarihinden itibaren yasal ticari faiz oranını aşmamak üzere 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi hükmünce Euro cinsinden yabancı para ile bir yıl vadeli mevduat hesabına devlet bankalarının ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine" kararı verildiğini, yabancı para cinsinden alacağa uygulanacak olan faizin mahkeme kararı gibi olduğunu, lakin mahkemenin yapması gerekenin, ticari faiz talep eden davacının faiz yönünden taleplerini reddetmek olup, bu yönde talep olmadığı halde 3095 sayılı Kanun'a göre faiz ve işletileceği tarih hakkında karar vermenin usule uygun olmadığını, Esas İlişkin Açıklamalarında: Mahkemenin, bilirkişi raporlarını dikkate alarak: "edimin ifasının süresinde yerine getirilmemesindeki kusuru müvekkil davalı firmada bulmasında" hukuka uyarlık olmadığını, zira bu tespitin dava sürecinde sundukları tüm belgelere, mail yazışmalarına ve tanık ifadelerine aykırı olduğunu, davacı firmanın usulüne uygun bir şekilde açık ve net bir biçimde fesih, dönme iradesi göstermediğini, kendisinin uzman olmadığı işte verdiği hatalı talimatlar ile hem 3 sefer üretim yapılmasına neden olduğunu, hem de edimin ifasının gerçekleştirilmesi süresini uzattığını, ilaveten davacı firmanın edimin ifasına olan beklentisini, sözde fesih, dönme ihtarlarından sonra dahi sergilediğini, bizzat üretim prosedürlerine katıldığını, davalı müvekkili firmanın da zararına sebep olduğunu, Tanık beyanlarından da görüleceği üzere, davacı tarafın sözde "31.05.2022 tarihinden sonra ifayı kabul etmeyeceğini, sözleşmeyi feshedeceğine" yönelik iddiaları kendi tanık ifadeleri ile çeliştiğini, zira 31.05.2022 tarihinden sonra ifayı kabul etmeyeceğini iradesinde olduğu iddiasında bulunan davacı tarafın bu iradesini açıklayan ve en yetkili genel müdürü olan Abdullah Soner Bayram'ın ifadesinde: "Biz bu 120 günlük süreç sonrasında 2-3 ay daha makine montajı ve teslimi için bekledik" beyanında bulunduğunu, bu beyanı, sözleşmedeki sürenin avans ödenmesinden itibaren 120 gün sonra sürenin bittiği noktasında değerlendirdiklerinde dahi 02.04.2022 tarihinden 3 ay sonrası yani 02.07.2022 tarihine ulaşıldığını, kaldı ki bu tarihten sonra dahi görüşmelerin devam ettiği, Ekim ayına kadar (Ekim dahil), davacı tarafça edimin ifasının beklendiği, kesin ve net bir dönme/fesih iradesinin olmadığı tanık anlatımları ve e-mail yazışmaları ile açık olduğunu, Davacı tanığı Abdullah Soner Bayram'ın ifadesinde “120 günlük süreç içerisinde makinenin teslimi ve montajını yapamayacakları belliydi… kendilerine ek bir süre verdim” beyanında bulunduğunu, Mahkeme tarafından, dava kapsamında davacı taraf ile davalı müvekkili arasındaki ilişkinın yanlış nitelendirildiğini, Davacı tarafın, dosyaya sözleşme olarak sunduğu teklifnamede yer alan: "eSinerji tarafından yapılacak olan tasarımlar İşletme ve Sizer Kırıcı tecrübesi olan Uşak Kireç ekibi tarafından birlikte istişare edilerek kararlaştırılacaktır" ibaresini, yüklenicinin edimi, iş sahibinin emri ve talimatı altında yerine getirilecektir şeklinde geniş bir şekilde yorumlamakta olup, kullanılacak malzemeden tekniğe, uzmanı olmadığı konularda talimatlar vermekte olup, bu durumun eser sözleşmesinin doğasına aykırı olduğunu ve eserin ayıplı bir şekilde meydana gelmesine yol açtığını, Söz konusu maddenin, davacı tarafın ve görevlendirdiği personelinin uzmanlığı olmadığı konuda talimatlar vermesi nedeniyle toplamda 3 kez imalat meydana getirildiğini, Birinci döküm aşamasında dökümün kimyasal analizine, döküm reçetesi içindeki krom ve mangan miktarına davacı tarafın itiraz etmesi üzerine dökümün tekrar yapılmasına karar verildiğini, oysa davacı tarafın sunmuş olduğu 2 sayfalık teklif formunda (sözleşmede) herhangi bir döküm reçetesi olmamasına rağmen, davalı müvekkilinin davacı tarafı memnun etmek amacıyla tekrar döküm yapmaya karar verdiğini, İkinci döküm aşamasında, davacı tarafın belirttiği döküm reçetesinin aynen uygulandığını fakat döküm sonrası malzemenin reçeteden kaynaklı olarak çok sertleştiğini, cam gibi çok sert ve kırılgan olduğundan dolayı torna tezgahında ve freze tezgahında işlenemez bir hal aldığını, bunun üzerine 3. kez imalat kararı alındığını, Üçüncü döküm aşamasında, davacı tarafın döküm yapılması aşamasında döküm reçetesi konusunda davacı müvekkili serbest bırakması üzerine döküm yapıldığını, dökümün sorunsuz olması üzerine talaşlı imalat aşamasına geçilerek davalı firmanın kontrolü için eser hazırlandığını, ekte sunulan e-mail yazışmalarından da görüleceği üzere davacı taraf malzemenin kontrolü için davet edildiğini, ancak bu e-mailin gönderilmesinden 3 gün sonra davacı tarafın ihtarnamesinin geldiğini, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu 476. maddesi: "Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşın, iş sahibinin verdiği talimattan doğmuş bulunur veya herhangi bir sebeple iş sahibine yüklenebilecek olursa iş sahibi, eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz." Üç döküm aşamasında da, sözleşmede belirtilen süre geçmesinden sonra bile, davacı tarafın personelinin imalata iştirak ettiğini, bulunduğunu, sözleşmenin ayakta tutulması doğrultusunda irade gösterilmişken, eser tamamlandıktan sonra, sırf döviz kurlarındaki yükselmeden dolayı, esasen kendi hatalı talimatlarından kaynaklanan gecikmeyi bahane ederek, tamamlanmış eseri kabul etmekten imtina ederek sözleşmeden dönmekte hukuka ve usule uyarlık bulunmadığı gibi, söz konusu tutumun kötü niyetli olduğunu ve hukuk tarafından korunamayacağını, bu tutumun mahkeme tarafından korunmasının ise hukuka ve usule aykırı olduğunu, zira Medeni Hukuk'un tüm genel kaideleri ile çeliştiğini, Teklifnamede (sözleşmede) belirtilen 120 günlük süre 08.04.2022 tarihinde dolmasına rağmen, davalı tarafın kanunda aranan "Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek" şartını yerine getirmediği, bilakis davalı müvekkilinin 3. dökümü tamamlayıp, eseri teslim edeceğini bildirdiği tarihe kadar, personeli ile üretim sürecine iştirak ettiği, kendisi tarafından gönderilen ihtarnameden sonraki tarihte bile eseri kabul etmeye hazır olduğu yönündeki yazışmaları noktasında, sözleşmeden dönme seçimlik hakkının kullanılamayacağı, kullanılmış sayılamayacağının açık olduğunu, Kaldı ki davacı tarafın bu tarihten sonra dahi 7 Kasım 2022 tarihinde davalı müvekkile gönderdiği e-mailinde: "İhtarnameden ve sözleşmeyi fesihe dair bildirimden feragat anlamına gelmemek üzere, ve yaptığınız işleri kabul anlamına gelmemek üzere, sona erdirdiğimiz sözleşmenin de yenilendiği ve teslim süresinin uzatıldığı noktasında anlaşma olduğu anlamına gelmemek üzere son kez şunu arz ediyorum. Öncelikle son imalatı yapış şekliniz bizim tarif ettiğimizden farklıdır, bu nedenle sistemin çalışıp çalışmayacağı ve randıman verip vermeyeceği konusunda tereddütlerimiz vardır. Bu nedenle sistemin teslimi veya şirketimize getirilmesi kabul anlamına gelmez. Çünkü sözleşmemizde nasıl teslim etmeniz gerektiği açıkça yazmaktadır. Ancak ifa konusunda ve el sıkışma konusu ve şirketimizce kabul iradesi ancak şarta bağlı olarak aşağıdaki şekilde söz konusu olabilir." denilerek, dönme iradesinin kesin olmadığının ortaya konulduğunu, oysa kanun gereği fesih ve dönme iradesinin kati ve kesin olması gerektiğini, davacı tarafın tüm üretim süreçleri boyunca hatalı talimatlarını vermeye devam ettiğini, personelinin üretim süreçlerine iştirak ettiğini, dolayısıyla sözleşmenin ayakta olduğunu zımnen kabul ettiğini, tüm bu aşamalarla ilgili anlattıkları, hem davacı, hem davalı taraf tanıkları, taraf mail yazışmaları ve dosyaya kazandırılan diğer belgelerle de sabit olduğunu ve ispatlandığını, Davacı tarafın yukarıda belirttiği gibi üretimin nasıl olması gerektiği noktasındaki talimatları hatalı olduğu gibi, bu noktada net bir tavrının da üretim sürecinde bulunmadığını, Kaldı ki bir an için davacı tarafın fesih iradesinin haklı olduğunun varsayılsa (kesinlikle kabul etmemekle birlikte) bile Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 25.01.1984 tarih ve 3-1 gün sayılı kararında ani edimli olan eser sözleşmesinde, yüklenici ediminin %90 seviyedeyken direnime düşmüş ise, sözleşmeden dönmenin kötü niyetli olduğunu; sözleşme ileriye etkili olarak fesih edilmesi gerektiği hükmünde bulunulduğunu, Dava kapsamında bilirkişiler tarafından yapılan tespitlerin, uyuşmazlığın çözümü için uygun olmadığını belirterek açıklanan ve resen dikkate alınacak tüm nedenlerle, ilk derece mahkemesi kararının öncelikle usulden akabinde esastan kaldırılarak/iptal edilerek/bozularak, davanın tümden reddine karar verilmesi mümkün değil ise dosyanın belirttikleri hususlarda karar verilmek üzere mahkemesine iadesine, her türlü yargılama, harç, masraf ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur. DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda, Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Dosyada mevcut "Fiyat Teklifi" başlıklı belgenin taraflarca imzalandığı ve bu şekilde taraflar arasında kırıcı rotor imalatı, montajı ve çalıştırılması işine dair eser sözleşmesi kurulduğu anlaşılmakta olup, davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir. Sözleşmeye göre, iş bedeli 26.000 Euro +KDV, teslim süresi 120 gündür. Sözleşme ile; sipariş ile birlikte %35 avans ödenmesi yapılacağı, teslim süresinin avans ödemesi sonrası 120 gün olduğu, teslim süresinin kırıcı rotorlarının işletmeye gelmesi ile tamamlanmış olacağı, kırıcı rotorlarının montajlanması ve çalıştırılması sonrasında 15 gün boyunca kırıcının test edilerek kabulün yapılacağı kararlaştırılmıştır. Davacı vekili, davalıya 9.100 Euro karşılığı 138.175,00 TL avans ödemesi yapıldığını, davalının edimlerini eksiksiz ve ayıpsız olarak süresinde yerine getiremediğini, bu nedenle davacının sözleşmeyi feshettiğini belirterek, 9.100 Euro alacak ile menfi ve müspet zararlarının tazminini istemiştir. Menfi ve müspet zararların tazminine ilişkin davanın takipsiz bırakılması üzerine, mahkemece tefrik edildiği görülmektedir. Davacı yanın, başlangıçta 140.175,00 TL değer üzerinden 2.393,84 TL harç yatırarak davayı açtığı, davacı vekilinin, 01.02.2023 tarihinde 830,78 TL tamamlama harcı yatırdığı, bu şekilde, 9.100 Euro'nun dava tarihindeki TL karşılığı üzerinden harcın tamamlanmış olduğu anlaşılmıştır. Davalı vekili, gecikmenin tamamen davacının yanlış talimatlarından, işin uzmanı olmamasına rağmen davacının talimatları doğrultusunda üç kez üretim gerçekleştirilmesinden kaynaklandığını, üç döküm aşamasında da davacının personelinin imalata iştirak ettiğini, davacı yanın, eser tamamlandıktan sonra sırf döviz kurlarındaki yükselmeden dolayı, kendi hatalı talimatlarından kaynaklanan gecikmeyi bahane ederek sözleşmeden dönmesinin hukuka aykırı ve kötü niyetli olduğunu, dönme iradesinin kesin olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Davacı tarafından, davalı yükleniciye, sözleşme bedeli olan 26.000 Euro'nun %35'i olan 9.100 Euro'nun, TL karşılığı olarak 138.175,00 TL avans ödemesi yapıldığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı, davalıya 25.10.2022 tarihli ihtarname göndererek; sözleşmeden doğan yükümlülüğün yerine getirilmediğini, 16.05.2022 tarihli mail ile makine ve aparatların en geç 31.05.2022 tarihine kadar teslim edilmesinin, aksi halde ifayı kabul etmeyeceklerinin bildirildiğini, anılan tarihe kadar da yükümlülüklerin yerine getirilmediğini belirterek 9.100 Euro avans ödemesinin 31.05.2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile üç gün içinde ödenmesini ihtar etmiştir. Mahkemece iki kez keşif yapılarak iki ayrı heyetten bilirkişi kurulu raporu alındığı görülmekte olup, tüm dosya kapsamından, davalı yüklenicinin, eser sözleşmesinden kaynaklanan; imalat, montaj ve çalıştırmayı kapsayan edimini süresinde ifa edemediği, davacı iş sahibinin sözlemeden dönmekte ve ödediği avansı istemekte haklı olduğu, İlk derece mahkemesince verilen kararda usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, davalı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19.03.2024 tarih ve 2023/62 Esas, 2024/199 Karar sayılı kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, davalı vekilinin bu karara karşı yapmış olduğu istinaf kanun yoluna başvurusunun, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Davalı istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gerekli 12.761,87 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan toplam 3.190,47 TL harcın mahsubu ile kalan 9.570,40 TL harç bedelinin davalıdan alınarak, Hazine'ye gelir kaydına, 3-Davalı tarafından yatırılan 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Kararın, ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca dava değeri itibarıyla kesin olmak üzere 08.10.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Atıf: Bölge Adliye Mahkemesi, E. 2024/1088, K. 2026/1415, T. 19.03.2024, www.arakarar.com/karar/bam-karar-2024-1088-e-2026-1415-k-537922b3a557