Bölge Adliye Mahkemesi ·
Bölge Adliye Mahkemesi 2023/2006 E. 2026/2677 K.
- Mahkeme
- Bölge Adliye Mahkemesi
- Esas No
- 2023/2006
- Karar No
- 2026/2677
- Karar Tarihi
T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ T.C. ADANA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/2006 KARAR NO : 2026/2677 KARAR TARİHİ : 20/10/2026
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...) ÜYE : ... (...) ÜYE : ... (...) KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 13/07/2023 NUMARASI : 2021/81 ESAS 2023/293 KARAR
DAVACI : ... - VEKİLİ : Av. .. DAVALI : ... -...- ... VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Alım Satım)
İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ : 20/10/2026 YAZIM TARİHİ : 20/10/2026
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/07/2023 tarih, 2021/81 Esas, 2023/293 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda; TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNLARININ ÖZETİ : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkiline ait ... ... Mahallesi ... Caddesi 34/3 adresinde kain dükkanını davalıya 5 yıl süreliğine kiraya verdiğini, senelik kira bedelinin 54.000,00.TL olarak kararlaştırdıklarını, Sözleşmede kira bitiminde Tefe-Tüfe oranına göre arttırım yapılacağı hususunda da taraflarca anlaşıldığını, davalının davacı ile aralarındaki kira ilişkisi biter bitmez, ... İcra Müdürlüğü'nün 2016/112181 Esas sayılı takip dosyası ile ödediği kira bedellerini açıklamaya emanet olarak yazmış olmasına dayanarak 5 yıl boyunca ödediği kira bedellerini borç olarak gösterip icra takibi başlattığını, bu hususta Sulh Hukuk Mahkemesi'nde menfi tespit davası açtığını, davalı hakkında, dolandırıcılık suçunu işlediğinden bahisle savcılığa suç duyurusunda bulunduklarını, savcılık tarafından hukuki mesele olduğunda bahisle takipsizlik kararı verildiğini, dava konusu ... İcra Müdürlüğü'nün 2016/112182 Esas sayılı takip dosyasından davalının müvekkili davacı hakkında yine icra takibi başlattığını, 35. maddeye göre tebligat yaparak takibi yokluklarında kesinleştirildiğini, borcun sebebinin iş yerinin taraflarına devredildiği sırada davalının tarafımıza kestiği ve bedeli kendisine ödenen faturaları icraya koyarak ikinci kere tarafımızdan haksız kazanç sağlamaya yönelik faydalanma çabası olduğunu, müvekkilinin davalıya karşı hiçbir borcu bulunmadığını, davalının müvekkilini dolandırmaya çalıştığını, bu nedenlerle müvekkilinin ... İcra Müdürlüğü'nün 2016/112182 Esas sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli takibi nedeni ile %20 İcra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; ... İcra Müdürlüğü'nün 2016/112182 Esas sayılı icra takibinden davacı tarafın yapılan tebligat ile haberdar olmasına rağmen davanın 24.12.2019 tarihinde açıldığını, davalı müvekkilin dükkanı içerisindeki mallarla birlikte davacı şirkete devrettiğini, devir işlemi yapılırken davalı müvekkili tarafından dükkan da bulunan malların faturalarının davalı müvekkiline ödenmemesi üzerine faturalara istinaden davalı müvekkili ... tarafından 2016/112182 Esas sayılı icra takibinin başlatıldığını, malların teslim edilmesine rağmen fatura bedellerinin tahsil edilemediğini belirtilerek, davanın reddine, tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ : İlk Derce Mahkemesinin kararında özetle; Tarafların birbirini doğrular nitelikte usulüne uygun tutulmuş ticari defterlere göre davacı tarafın davalı tarafından takibe konu edilen fatura bedellerini ödediğinin aksinin davalı tarafça ispatlanamadığını, davacının davalıya borçlu olmadığının ispatlandığı anlaşılmakla davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır. DAVALI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; Yerel Mahkemece aldırılan bilirkişi raporunda bir çok eksiklikler ve yanlışlıklar olduğunu, bilirkişi raporuna karşı itiraz ettiklerini, mahkemece itirazlar değerlendirilmeden karar verildiğini, davalının defter kayıtlarında davacıya olan kira bedellerinin tamamının ödendiğini ve borç bakiyesi kalmadığının bilirkişilerce tespit edildiğini, alacak sütunundaki kayıtlar ise davalının davacı taraftan alacaklı olduğu 10 adet faturanın bulunduğunu, davacı taraf bu borcunu davalıya ödememiş olmasına rağmen defter kayıtlarına sanki ödemiş gibi kayıt yaptığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir. DELİLLER İLE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava; ""Menfi Tespit (Faturadan Kaynaklanan)" istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi'nce, davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır. İstinaf incelemesi HMK'nun 355.maddesi gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır. Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372). Ticari uyuşmazlıklarda mahkeme tarafların ticari defterlerinin ibrazına, resen veya taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir (HMK m 222/1, TTK m. 83/1). HMK'nın 222/2. maddesi uyarınca, ticari defterlerin ticari delil olarak kullanılabilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının bir birini doğrulamış olması gerekmektedir. Öte yandan aynı Kanunun 222/3. maddesi uyarınca da, ticari defterlerin sahibi lehine delil olarak kabul edilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekmektedir. Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu, bazı belgelere senetle ispat kuralının aşılabilmesi ve hakimin delilleri değerlendirirken takdir yetkisini kullanabilmesi imkanını vermiştir. Ancak belgenin, kesin delille ispatlanması gereken bir vakıa karşısında bu kuralı aşıp değerlendirilmeye alınabilmesi için HMK m. 202'de belirtilen bütün unsurları karşılaması gerekmektedir. Hakimin bu konuda yani kurala istisna getiren "kanuni unsurlar" üzerinde ise herhangi bir takdir yetkisi yoktur; bu unsurların objektif olarak gerçekleşmesi gerekir. Bir belge ancak aleyhine kullanılacak kişiden kaynaklanmışsa ve hukuki işlemi muhtemel gösteriyorsa delil başlangıcı sayılabilir. Bu bağlamda elektronik veriler de delil başlangıcı teşkil edebilir(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2019/5327 esas- 2021/5363 karar sayılı ilamı da bu yöndedir). Vergi Usul Kanununun (VUK) 229. maddesinde "Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır" hükmünü haizdir. Bu hüküm çerçevesinde, 24.12.2003 tarihli ve 25326 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu'nun 27.06.2003 tarihli ve 2001/l E., 2003/l K. sayılı kararında fatura; “Ticari satışlarda satıcı tarafından alıcıya verilen ve satılan malın miktarını, vasıflarını, ölçüsünü, fiyatını ve sair hususları veya ifa edilmiş hizmetleri gösteren hesap pusulası olup, ticari belge niteliğindedir” şeklinde tanımlanmıştır. TTK’nın 23. maddesine göre fatura düzenlenmesi için öncelikle taraflar arasında akdi bir ilişkinin bulunması gerekir. Madde hükmüne göre faturanın bir alacağı mevcudiyetine delil teşkil etmesi, karşı tarafa tebliğinden itibaren sekiz gün içinde hiçbir itiraza uğramamış olması koşuluna bağlıdır. Bunun için de öncelikle taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkinin varlığının kanıtlanmış olması gerekir. Borçlunun sözleşmesel ilişkiyi inkâr etmesi durumunda alacaklının öncelikle aralarındaki akdi ilişkiyi yani alım-satım ilişkisini ispat etmesi gerekmektedir. Bu nedenle, bir satış/hizmet ilişkisinde alacaklı taraf sattığı malın miktarını ve alıcıya teslimini/hizmet verdiği, borçlu taraf ise yaptığı ödemeleri usulüne uygun bir şekilde ispat etmek zorundadır. Tek başına fatura düzenlenmesi akdi ilişkinin varlığını ispat etmeye yeterli değilse de, satıcı tarafından gönderilen faturanın alıcı tarafından ticari defterlerine kaydedilmesi durumunda, alıcı ile satıcı arasındaki akdi ilişkinin var olduğu kabul edilebilir. Ancak, eğer fatura, alıcının ticari defterlerinde kayıtlı değilse, satıcı alacak iddiasını diğer delillerle ispat etmelidir (HGK 2017/(19)11-944 E. 2021/197 K. sayılı ilamı da bu yöndedir). Yine borçlunun, alacaklı tarafından gönderilen faturayı alıp kayıtlı olduğu vergi dairesine BA olarak bildirmiş olması halinde de fatura konusu hizmeti aldığının kabulü gerekir (Benzer yönde Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2017/3854 esas 2019/1521 karar sayılı ilamı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021/8630 esas 2023/2818 karar sayılı ilamı). Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere göre kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı; taraflar arasındaki çekişmenin iş yeri devri sırasında devredilen malların bedelinin ödenip ödenmediği hususunda olduğu, davalı ...'in 2009 ve 2016 yılı ticari defterlerinin TTK hükümlerine uygun olarak açılış onayının kanuni süresi içerisinde usulüne uygun olarak yapıldığı, davalının bilanço esasına göre defter tasdik ettirdiği, ticari defterlere yapılan muhasebe kayıtlarının Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili hükümlerine uygun olarak yapıldığı, ... İcra Müdürlüğü nezdinde 2016/112182 Esas sayılı dosyada alacaklı/davalı tarafından başlatılan 18.11.2016 tarihli icra takibine konu 83.020,97.TL tutarlı faturaların tamamının davalı taraf defter kayıtlarına hasılat olarak alındığı ve fatura bedellerinin nakden tahsil edildiği yönünde 30.06.2016 tarih 117 sayılı yevmiye kaydının yapıldığı, satıcı tarafın defter kayıtlarına yaptığı tahsilat kayıtlarının tahsil hükmünde olacağı, tarafların birbirini doğrular nitelikte usulüne uygun tutulmuş ticari defterlere göre davacı tarafın davalı tarafından takibe konu edilen fatura bedellerini ödediğinin aksinin davalı tarafça ispatlanamadığı gibi davalının takip yoluyla tahsilini talep ettiği faturaları kendi defterlerinde hasılat olarak kaydedip buna rağmen, bile isteye tahsil kaydı düştüğü faturalardan takip yapması kötü niyetli olduğundan gerekçeyle, davanın ve kötü niyet tazminatının kabulüne dair mahkemece değerlendirme yapılmasının yerinde olduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere : 1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince davalı vekilinin ilk derece mahkemesi'nin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE, 2- 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 5.671,16.TL nispi istinaf karar harcından peşin alınan 1.417,79.TL'nin mahsubu ile bakiye 4.253,37.TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA, 3-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince istinaf başvurusu nedeniyle davalı tarafından yapılan harcamaların kendi üzerine BIRAKILMASINA, 4-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE, 5-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme dosya üzerinden yapıldığından lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce taraf vekillerine TEBLİĞİNE, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, dava değeri göz önüne alınarak 7036 sayılı Kanun'un 7'nci maddesi yollamasıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 20/10/2026 tarihinde oy birliğiyle ile karar verildi.
... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır